Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-35 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-50/738-294 Karar Tarihi : 14.8.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tunca y SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : M. Haluk ARI, Esin AYGÜN, Recep GÜNDÜZ C. ŞİKAYET EDEN : Karoto Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. E-5 Karayolu Göztepe Kavşağ ı Örnek Mh. G -2 Sk. No:30
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-35 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-50/738-294 Karar Tarihi : 14.8.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tunca y SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : M. Haluk ARI, Esin AYGÜN, Recep GÜNDÜZ C. ŞİKAYET EDEN : Karoto Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. E-5 Karayolu Göztepe Kavşağ ı Örnek Mh. G -2 Sk. No:30 Göztepe/İstanbul 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR : Hyundai Assan Otomotiv San. Ve Tic. A.Ş. Şehit Mehmet Fatih Öngül Sk. No:2 Kozyatağı/İstanbul E. DOSYA KONUSU : Hyundai Assan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Hyundai) nin bayileri ve yetkili servisleri ile yaptığı sözleşmeleri rekabete aykırı biçimde feshettiği , yedek parça ve teknik bilgi ile eğitim tedariki yapmadığı, 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eyleml ere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği n e aykırı hareket ettiği 30 iddia ları. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru sahibine ait ilk şikayet dilekçesinde; Hyundai nin, Karoto Otomotiv San ayi ve Tic aret Ltd. Şti. (Karoto) ile yapmış olduğu bayilik sözleşmesini rekabete ay kırı biçimde feshettiği, yedek parça tedariki yapmadığı iddia edilmektedir. 5.3.2008 tarihinde gönderilen ikinci şikayet dilekçesinde ise; Karoto tarafından Hyundai ye teknik bilgi talebi içeren ihtarname gönderildiği fakat bu talebin karşılıksız kaldığı i ddiasına yer verilmektedir. Şikayetçi tarafından gönderilen ek bilgilerde, Hyundai ye gönderilen 13.5.2008 tarihli fesih ihtarnamesine yer verilmektedir. Söz konusu 40 ihtarnamede, haksız fesih iddiaları sürdürülmekte; Hyundai nin ( ) bayisi ( ). ( . ) ya ek süre verdiği ve bu suretle ayrımcı uygulamalar içerisine girdiği iddiası yer almaktadır. Buna ek olarak, 13 senedir aynı tesiste standartlara uygun bir şekilde faaliyet gösterildiği, standartların değiştirilmesinin esas nedeninin sözleşmen in feshedi lmesi olduğu ileri sürülmekte ve teknik bilgi talebinde bulunulmaktadır. 08-50/738-294 2Bu bilgi ve belgelere ek olmak üzere şikayetçi tarafından gönderilen belgeler arasında Hyundai ye gönderilen 11.6.2008 tarihli fesih ihtarnamesi yer almaktadır. Söz konusu ihtarnamede de haksız fesih iddiaları yer almakta, ( ) ile şikayetçi Karoto arasında ayrımcılık 50 yapıldığı ileri sürülmektedir. Söz konusu şikayet di lekçelerine konu olan iddialar bir arada değerlendirildiğinde, iddiaların bir kısmı nın ayrımc ılığa ve haksız feshe ilişkin olduğu anlaşılmıştır . Buna göre, Karoto, 17 yıl boyunca devam ettirdiği Hyundai Yetkili Satıcılığı faaliyetini 2005/4 sayılı Tebliğ in kabulü ile birlikte sadece yetkili servis olarak devam ettirme talebini 12.06.2006 tarihind e Hyundai ye bildirmiş, Hyundai nin bu talebi kabul etmesinin ardından Yetkili Servis Sözleşmesi 29.12.2006 tarihinde sü resiz olarak yenilenmiştir. 24. 9.2007 tarihinde ise çekilen ihtarname ile Hyundai, sözleşmenin 31.12.2007 tarihinde feshedileceğini ihta r etmiştir. Fiili olarak feshin gerçekleştirildiği tarih ile şikayet 60 dilekçesine göre yeni sözleşmelerin gönderildiği tarih olan Nisan 2007 arasında 8 aylık bir sürenin olduğu ve dolayısıyla 2005/4 sayılı Tebliğ ile öngörülen feshi ihbar sürelerinin dikkat e alınmadığı iddia edilmiştir. Ayrıca 2007 Mayıs ayı içinde Hyundai tarafından Karoto da yapılan denetimler sırasında eksikliklere yönelik olarak kötü niyet göstergesi sayılabilecek davranışlarda bulunulduğu, Karoto nun eksikliklerin giderilmesi için yaptı ğı ek süre talepleri nin reddedildiği ve bu konulara yönelik olarak bayiler arasında ayrımcılık yapıldığı ileri sürülmüştür. Bu durumun gerekçesinin ise Karoto nun sadece yetkili servis olarak faaliyetlerine devam etme isteğinden kaynaklandığı ifade edilmiş tir. Başvuru dilekçesinde, haksız fesih ile ilgili iddiaların yanı sıra, Hyundai nin 70 sözleşmelerinde 2005/4 sayılı Tebliğ e aykırı hükümler bulunduğu, bu yönde uygulamaların gerçekleştirildiği ifadeleri yer almakta ve bunlar; i. Sağlayıcı tarafından üretilme yen orijinal parçaların ve eşdeğer parçaların yetkili servisler tarafından kullanılmasının zorlaştırıldığı, kullanılması halinde bayinin cezalandırıldığı, ii. Yapılan düzenlemelerin niteliksel seçici dağıtımın ötesinde yükümlülükler getirdiği, ürünün doğası il e bağdaşmayan kriterler belirlendiği, iii. Sağlayıcının yeniden satış fiyatını tespit ettiği, iv. Bayinin madeni yağ tüketiminde seçtiği markaya karışıldığı, v. Stok miktarının karşılıklı olarak belirlenmediği, bayinin bu hakkını 80 kullanmasına izin verilmediği, vi. Aksesua r alımlarında %80 lik bir alım yükümlülüğü getirildiği, vii. Bayinin haksız fesih halinde tazminat isteme hakkının ortadan kaldırılmaya çalışıldığı, viii. Hyundai markası için personel görevlendirilmesi konusunda zorlama yapıldığı, şeklinde sıralanmaktadır. 08-50/738-294 3Son olara k, Hyundai nin, özel servis olarak faaliyetlerini sürdüren Karoto nun yedek parça talebini geri çevirmek suretiyle 2005/4 sayılı Tebliğ i ihlal ettiği iddiasına yer verilmiştir. 90 G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.2.2008 tarih ve 1031 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 24.4.2008 tarih ve 2008 -4-35/İİ-08-MHA sayılı ilk inceleme raporu 1.5.2008 tarih ve 08 -31 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup ol madığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 08 -31/387 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 8.8.200 8 tarih ve 2008 -4-35/ÖA-08-MHA sayılı Önaraştırma Raporu 11.8.2008 tarih ve REK.0.08.0 0.00-110/249 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-50 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara 100 bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da , Karoto ile Hyundai arasında akdedilmiş olan bayilik sözleşmesinin rekabete aykırı olarak haksız bir şekilde feshedildiği, akdedilen sözleşmenin rekabete aykırı hükümler içerdiği ve yedek parça ile bilgiye erişim haklarının kısıtlandığı iddialarına ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun anlamında herhangi bir ihlal tespit edilemediği ve bu nedenle adı geçen teşebbüs hak kında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı görüşüne yer verilmiştir. 110 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf: Hyundai Assan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. Hyundai marka araçların Türk otomotiv pazarına girişi 1990 yılı s onunda ASSAN Hyundai M.A.S. A.Ş.'nin Hyundai Motor Company'nin Türkiye distribütörü olması ile başlamaktadır. 1994 yılı sonunda Hyundai Assan, % 50 - 50 eşit hisseye sahip Hyundai Motor Company ve Kibar Holding A.Ş. ortaklığıyla kurulmuştur. 10 .3.1997 tarihi nde distrib ütörlük hakları tamamen Hyundai 'ye devredilmiştir. 120 Aşağıda Hyundai nin sermaye dağılımına yer verilmiştir. Hissedar Oran (%) Hyundai Motor Company 70 Kibar Holding 30 Hyundai ni n %30 oranında hissedarı olan Kibar Grubu, otomotiv, demir -çelik mamülleri, alüminyum sıcak, soğuk ve folyo haddeleme tesisleri, galvanizli saç üretimi, gıda mamülleri, dış ticaret, taşımacılık, sigortacılık, finans, çelik servis merkezi, prefabrik yapı elemanları ve diğer muhtelif sahalarda faaliyet göstermektedir. K ibar Dış Ticaret A.Ş., Kibar Grubu'nun üretimi olan ürünlerin ihracatına ek olarak, Türkiye'nin çeşitli özel ve devlet sanayi kuruluşlarının 08-50/738-294 4ihracatını ve bu kuruluşların hammadde gereksinimlerinin bir bölümünün ithalatını gerçekleştirmektedir. Hyundai nin Yönetim Kurulu, Ali Kibar (Başkan), Joong Geol Kim (Başkan 130 Vekili), Asım Kibar, Ahmet Kibar, Young Tack Lee, Tea Jung Jung, Young Yun Kvak, Kı Hyun Nam, Tea Hwan Chung, Yang Hwan Kim den oluşmaktadır. Adnan Şen ve Feridun Fazıl Paycı denetim kurulu üyeler i olarak görev yapmaktadır. Hyundai nin 2007 yılı cirosu ( .) YTL olup, pazar payları şu şekilde gerçekleşmiştir: I.2. Hyundai nin Yaptığı Sözleşmeler Hakkında Bilgi Dosya kapsamında , Hyundai nin satıcı ve servisleri ile yapmış olduğu Yetkili Satıcı Sözleşmesi v e Yetkili Servis Sözleşmesi nin değerlendirilmesi 140 önemlidir . Reka bet Kurulu 11. 7.2007 tarih ve 07 -59/684 -240 sayılı kararında, Türkiye de üretilen veya yurt dışında üretilip Hyundai tarafından ithal edilerek pazarlanan kara yollarında kullanım amaçlı üç veya daha fazla tekerlekli yeni Hyundai marka araçların Hyundai tar afından satın alınması ve yeniden satışını konu edinen dağıtım anlaşması niteliğindeki Yetkili Satıcı Sözleşmesi ile hizmet tedarikçisi firma olan Hyundai ile pazarda hizmet sunmaya yetkilendirilmiş servisler arasında akdedilmiş bir satış sonrası sözleşm e niteliğindeki Yetkili Servis Sözleşmesi ne menfi tespit/muafiyet verilmesi talebini değerlendirmiştir. Bu çerçevede ; 1. Yetkili Satıcı Sözleşmesi nin ve Yetkili Servis Sözleşmesi nin içermiş 150 olduğu rekabeti kısıtlayıcı hükümler nedeniyle menfi tespit belge si alamayacağına, 2. Bununla birlikte, Yetkili Satıcı Sözleşmesi nin 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar Ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ i ile sağlanan grup muafiyetinden yaralandığına, 3. Yetkili Servis Sözleşmesi nin ise 9. maddesinde yer alan ve yetkili servisin toplam yedek parça alımlarının en az %30 unu Hyundai den almasına yönelik olarak getirilmiş olan düzenleme hariç olmak üzere grup muafiyetinden yaralandığına, 4. 2005/4 sayılı Tebliğ in 6. maddesi kapsamında yer alması nedeniyle 160 sadece söz konusu sözleşmenin ilgili hükmünün grup muafiyetinden yararlanamadığına, Yıllar Binek Oto Toplam Satış Rakamı Hafif Ticari Toplam Satış Rakamı Toplam Satış Rakamı Pazar Payı (Toplam, %) 2006 ( .) ( .) ( . ) ( .) 2007 ( .) ( .) ( .) ( .) 08-50/738-294 55. Yetkili Servis Sözleşmesi nde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin olarak yapılan bireysel muafiyet değerlendirmesinde de Kanun un 5. maddesinde yer alan koşulların karşılanmadığına, 6. Bu nedenle başvuru sahibi teşebbüse verilecek 45 gün içerisinde, yetkili servisin alım yükümlülüğünün bir önceki yıldaki yedek parça alımlarının %30 u aşmaması yönünde yapılacak değişiklikle, ilgili kısıtlamanın grup muafiyetinden yararlanacağının bildirilmesine, karar vermiştir. 15.11.2007 tarih ve 07 -86/1079 -MB sayılı Karar ile 11.7.2007 170 tarihli Karar ın gereğinin yerine getirildiğine karar verilmiştir. I.3. İlgili Pazar I.3.1. İlgili Ürün Pazarı İncelemeye esas dosya bakımından, ilgili ürün /hizmet pazar ları yeni binek otomobillerin dağıtımı, satışı ve pazarlaması ve Hyundai marka otomobillerin satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım hizmetleri olarak belirlenmiştir. I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili coğr afi pazar Türkiye Cumhuriyeti Sınırları olarak tespit edilmiştir. 180 I.4. Yapılan Tespitler ve Deliller Dosya mevcudu bilgilere göre, raportörlerin yaptıkları yerinde incelemeler ve taraflarla yaptıkları görüşmelerde aşağıdaki bilgilere ulaşılmıştır: I.4.1. ( ..) ile Yapılan Görüşme ve Elde Edilen Belgeler Hyundai yetkili bayisi ( ..) nun yetkilisi konuya ilişkin olarak, 2007 yılı başında Hyundai tarafından tüm bayilere ihtarname gönderilerek belirli standartların karşılanması nın talep edil diğini; yerine getirilmesi istenen kriterler den tavan yüksekliğine ilişkin ola nın mevcut servislerin bir kısmının 190 binalarının fiziki özelliklerinden dolayı yer değiştirme sini veya ekstra yatırım yapmalarını zorunlu kıl dığını; kendilerinin Ekim , Kasım ve Aralık aylarında konuy a ilişkin olarak mücadele ettiklerini; Hyundai nin mevcut seçeneklerin değerlendirilmesi sürecinde yardımcı oldu ğunu; 31.12.2007 tarihine kadar sorunu çözemedik lerini, ancak yatırım yapma tale plerini Hyundai ye ilettiklerini; kendilerinden somut yatırım planı ve taahhüt ver melerinin ve 2008 yılı sonuna kadar yatırımları nı tamamlama larının istendiğini; bu çerçevede taahhütte bulunduk larını ve süre dolma dan, 7.3.2008 tarihinde standartlara uygun bir bina bulmaları nedeniyle sorun un çözümlendi ğini belirtmiştir. Bayi ayrıca; y eni getirilen standartta tavan yüksekliğinin 4.2 metreye kadar 200 çıktığını, tavan yüksekliği belirlenirken boşluk kalmasının da dikkate alındığını; tarafların bu konuda haklı yönleri olduğunu; güvenlik bakımından arada boşluk bırakılması nın önemli olabil eceğini, ancak standart getirilmeden önce kullanılan binada da hizmet verilebildiğini ifade etmiştir. 08-50/738-294 6Yetkili son olarak; Hyundai ile 2005/4 sayılı Tebliğ sınırları içinde hareket ettiğini ve dikkatli davran dığını; şeffaf bir süreç yaşadıklarını, kendilerinin konu hakkında b ilgilendir ildiklerini; orijinal yedek parça satılması konusunda baskı görmediklerini; çok markalılık bakımından da Hyundai nin standartları korunduğu sürece ilave markaya hizmet verilmesinde sorun çıkart ılmadığını; Tebliğ in etkisi ile standartları sağlayan servislerin yetkili servis olarak atandığını 210 söylemiştir. Hyundai de yapılan yerinde incelemeler sırasında ( .) ve Hyundai nin birbirlerine göndermiş oldukları fesih ihtarnameleri edinilmiştir. ( ) ya gönderilen, Kartal 12. Noterliği nin 24.9.2007 tarih ve 41808 sayılı ihtarnamesi ile 29.12.2007 tarihli Yetkili Servislik Sözleşmesi ne atıfta bulunularak, servisin aranan standartlara 31.12.2007 tarihine kadar uygun hale getirilmesi aksi halde sözleşmenin feshedileceği bildirilmiş ; bunu teminen gerçekleştirilecek somut yatırım, satın alma, iş ve/veya inşaat planının en geç 15.10.2007 tarihinde Hyundai ye ulaşacak şekilde gönderilmesi talep edilmiştir. ( .) ya gönderilen Kartal 12. Noterliği nin 5.10.2007 tarih ve 43948 sayılı 220 ihtarnamesi ile ( .) nun faaliyet gösterdiği tesisin standartlara uygun olmadığı bildirilerek, servisin aranan standartlara 31.12.2007 tarihine kadar uygun hale getirilmesi , aksi halde sözleşmenin feshedileceği bildirilmiş ve bunu te minen gerçekleştirilecek somut yatırım, satın alma, iş ve/veya inşaat planının en geç 30.10.2007 tarihinde Hyundai ye ulaşacak şekilde gönderilmesi talep edilmiştir. Hyundai ye gönderilen Kartal 15. Noterliği nin 10.10.2007 tarih ve 32271 sayılı ihtarname si ile servisin yetkili servis standartlarına uygun hale getirilmesi için yapılan çalışmalar kapsamında tek sorunun tavan yüksekliği sorunu olduğu ifade edilmiş, konuya ilişkin inşaat planı sunulmuştur. Hyundai ye gönderilen Kartal 15. Noterliği nin 26.10. 2007 tarih v e 36969 sayılı 230 ihtarnamesi ile servisin yetkili servis standartlarına uygun hale getirilmesi için yapılan çalışmalar kapsamında showroom metrekare ile ilgili standardın sağlanmasına ilişkin inşaat planı sunulmuştur. Hyundai tarafından çekilen K artal 12. Noterliği nin 12.12.2007 tarih ve 55147 sayılı ihtarnamesi nde yukarıda yer verilen 24.9.2007 tarihli ihtarname hatırlatılarak, muhatabın bu ihtarnameye karşılık olarak, mezkur tesisi Yetkili Servis S tandartları na uygun hale getir eceği ni taahhüt etmesine rağmen, buna ilişkin bir bildirimde bulunulmadığı belirtilerek , ihtarnamede talep edilen bilgiler e ilişkin formun en geç yedi işgünü içerisinde doldurularak ekleriyle birlikte Hyundai ye gönderilmesi ihtar edilmiştir. 240 ( .) tarafından çekilen Kar tal 15. Noterliği nin 25.12.2007 tari h ve 45169 sayılı ihtarname si ile 31.5.2008 tarihine kadar yetkili servis faaliyetlerini sürdürmek üzere yeni bir tesis yatırımı yapmak için arsa satın alınacağı veya uygun bir servis kiralanacağı, en geç 31.12.2008 tar ihinde servis inşaatının bitimi ve açılışının yapılacağı taahhüt edilerek ek süre talep edilmiştir. ( .) tarafından çekilen Kartal 15. Noterliği nin 14.3.2008 tarih ve 16698 sayılı ihtarname si ile verilen taahhütlere uygun bir arsanın satın alındığı bild irilmiş ve buna ilişkin belgeler ek olarak sunulmuştur . 08-50/738-294 7I.4.2. ( ..) ile Yapılan Görüşme ve Elde Edilen 250 Belgeler Hyundai yetkili bayisi ( .) ( ) yetkilisi konuya ilişkin olarak; Hyundai tarafından standartları karşılamayan tüm b ayilere ihtarname çekil erek, standartların karşılanması nın talep edil diğini; kendilerinin standartları karşılayan yeni bir binanın inşaatına başladı klarını resmi belgelerle Hyundai ye bildirdiklerini; söz konusu yatırım a ihtarnameden üç yıl önce başladıkla rını; ihtarname ile sürecin hızlan dığını; yeni tesis te üç markayla (satış ve servis) hizmet vermeyi planl adıklarını ifade etmiştir. Yetkili ayrıca; mevcut tesislerinde lift lerin en üst düzeye kadar kaldırılamadığını; bu nedenle t avan yüksekliği ile ilgil i olarak getirilen standardın 260 makul olduğu nu söylemiştir. Bunların yanı sıra yetkili , üç markaya hizmet verece kleri bir proje geliştirdiklerini; Hyundai bu konuda en esnek davranan markalar arasında olduğundan proje ye müdahale edilmediğini; alternatif ka ynaklardan orijinal yedek parça kullanımı bakımından da sıkıntı bulunma dığını , hatta rekabet sebebiyle fiyatların düştüğünün söylenebileceğini; satış ve servisin ayrılıp ayrılma yacağı hususunda baskı görmediklerini, iki hizmeti birlikte sürdüreceklerini; Hyundai den fiyatlara ilişkin olarak herhangi bir baskı görmediklerini belirtmiştir. Raportörlerce y apılan yerinde incelemeler sırasında , ( ..) ve Hyundai nin birbirlerine göndermiş oldukları fesih ihtarnameleri edinilmiştir. ( ..) a 270 gönderilen, Kartal 12. Noterliği nin 24.9.2007 tarih ve 41806 sayılı ihtarnamesi ile 26.12.2007 tarihli Yetkili Servislik Sözleşmesi ne atıfta bulunularak, servisin aranan standartlara uygun hale getirilmesi aksi halde sözleşmenin feshedileceği bildirilmiştir. Kartal 12. Noterli ği nin 12.12.2007 tarih ve 55146 sayılı ihtarnamesi ile de yukarıda yer verilen ihtarname hatırlatılarak, muhatabın bu ihtarnameye karşılık olarak, mezkur tesisi Yetkili Servis Standartları na uygun hale getireceğini taahhüt etmesine rağmen, buna ilişkin bir bildirimde bulunulmadığı belirtilerek, ihtarnamede talep edilen bilgilere ilişkin formun en geç yedi işgünü içerisinde doldurularak ekleriyle birlikte Hyundai ye gönderilmesi ihtar edilmiştir. 280 ( ..) tarafından çekilen Beyoğlu 25. Noterliğ i nin 17.12.2007 tarih ve 63052 sayılı ihtarname si ile Hyundai tarafından talep edilen taahhütlerin verildiği, istenilen tapu senedi, inşaat planı gibi belgelerin de ek olarak gönderildiği anlaşılmıştır . ( ..) tarafından Hyundai yöneticilerine gönderilen 2 3.6.2008 tarihli elektronik posta mesajında ise Uzun süredir projesi devam eden plaza binamızın hafriyat çalışmasına başlamış bulunmaktayız. Hızlı bir şekilde plaza inşaatımız devam etmektedir. denilmektedir. I.5. Değerlendirme Şikâyet, esasen Karoto ile Hyundai arasında akdedilmiş olan bayilik 290 sözleşmesinin rekabete aykırı olarak haksız bir şekilde feshedildiği, akdedilen sözleşmenin rekabete aykırı hükümler içerdiği ve yedek parça ile bilgiye erişim haklarının kısıtlandığı iddialarını içermektedir. 08-50/738-294 8I.5.1. Ayrımcılık Uygulaması ve Haksız Fesih İddiaları Her ne kadar şikayet dilekçesinde bir çok husus sıralanmış is e de şikayet konusu esas itibarı yla yetkili servislik kriterlerinin yerine getirilmesi bakımından servisler arasında ayrımcılık yapılmasıdır ve incelemenin de temelini bu konu oluşturmaktadır. Şikayet dilekçesinde ayrımcılık iddiası, kendilerinin yetkili satıcılığı bırakıp sadece yetkili servis olarak devam etmeleri ve ( ...) ve ( ..) isimli bayilere ek süreler verilirken kendilerine Yetkili Ser vis Standartları nı 300 karşılamak üzere süre tanınmadığı konuları üzerine odaklanmaktadır. Her ne kadar feshe ilişkin hususlar genel itibar ıyla mahkemelerce halli gereken ihtilaflar olmakla birlikte, şikayet konusu bakımından ayrımcılık iddiasının da olması, 4054 sayılı Kanun kapsamında bir değerlendirme yapılmasını da gerektirmektedir. 2005/4 sayılı Tebliğ in yürürlüğe girme sürecinde birçok otomotiv firması bayilik ağlarını yenilemek üzere sözleşmelerini fesih yoluna gitmişlerdir. Hyundai de Tebliğ in getird iği sisteme uyum sağlamak üzere, dağıtım ve servis ağında bazı değişiklikler öngörmüştür. Bu bağlamda yetkili servisler için niteliksel kriterler belirlenmiş ve bu kriterlerin belirlenen süre içerisinde sağlanması koşuluyla 310 2006 yılı sonunda yetkili servis lerle sözleşmeler imzalanmıştır. Söz konusu sözleşmelerde aranılan kriterlerin 2007 yılı sonuna kadar yerine getirilmesi gerektiğinin hükme bağlandığı görülmektedir. Yerinde inceleme sırasında Hyundai den elde edilen bilgi ve belgelere göre bu bayiler ( ...), ( ...) , ( ...) Ltd. Şti, ( ...) Ltd. Şti, ( ...) A.Ş., ( ...) Ltd. Şti., ( .) Ltd. Şti. ile ( .) dir. Nitekim Hyundai 2007 yılının Eylül ayından başlamak üzere muhtelif tarihlerde kriterle rin karşılanmamış olması dolayısıyla adı geçen bayilere ihtarnameler çekmiştir. Şikayete konu ihtarnameler sadece şikayetçiye değil, aynı konumdaki tüm yetkili servislere gönderilmiştir ki bu 320 aşama bakımından herhangi bir ayrımcılıktan söz edilemeyeceği an laşılmıştır . Hyundai tarafından gönderilen ihtarnamelere bakıldığında, şikayetçinin 2007 yılı sonuna kadar kriterlerin yerine getirilmesi ya da somut yatırım taahhütlerinde bulunul masının beklendiği görülmüştür . Nitekim şikayetçi ile benzer durumda bulunan teşebbüslerden ( .) ın 17.12.2007 tarihli ihtarname ile tapu, inşaat projesi gibi gerekli belgeleri göndermiş olduğu, ( .) nun ise bir yandan geçici olarak mevcut tesisin kriterlere uygun hale getirilmesi yolunda çalışmalarda bulunduğu bir yandan da yen i yer arayışlarının sürdüğüne dair bir ihtarname gönderdiği belirlenmiştir. ( .. .) A.Ş. ise Hyundai ye göndermiş olduğu 1.10.2007 tarihli yazıda, Hyundai tarafından onaylanan proje 330 çerçevesinde yeni bir showroom ve servis binası inşaatına başlandığ ını bildirmiş, 30.11.2007 tarihinde inşaatın biteceğini ve 1.1.2008 tarihi ile hizmet vermeye başlanacağını ifade etmiştir. ( .. .) Ltd. Şti. tarafından gönderilen 6.9.2007 tarihli ihtarnamede yeni tesis projesinin Hyundai tarafından onaylanmasını müteakip tesis inşaatının başlayacağı ve 30.6.2008 tarihine kadar bitirileceği ifade edilmiştir. 30.10.2007 tarihli ihtarname de ise 27.10.2007 tarihi itibarıyla inşaatın hafriyat işleminin başladığı bildirilmiştir. Buna karşılık şikayetçi tarafından Hyunda i ye gönderilmiş olan ihtarnamelere bakıldığında somut herhangi bir yatırım planından bahsedilmediği görülmektedir. Kriterleri karşılamak konusunda şikayetçi tarafından dile getirilen 340 08-50/738-294 9tek husus, 9.10.2007 tarih ve 78308 sayılı ihtarnamede İstanbul gibi ars a bulmanın zor olduğu bir şehirde yetkili servis kurmak için beş yıl süre tanınması gerektiği üzerinedir. Yukarıda yer verilen tespitler çerçevesinde , Hyundai tarafından yetkili satıcılık faaliyetine devam eden ve etmeyen bayiler arasında herhangi bir ayrı m yapılmadığı, ihtarnamelerin aynı durumda olan tüm teşebbüslere gönderildiği ve teşebbüslerden gelen yanıtlara göre de işlem yapıldığı tespit edilmiştir . Bu nedenle şikayetçinin kendilerinin sadece yetkili servis olarak faaliyetlerine devam etmek istemele ri gerekçesiyle sözleşmelerinin sona erdirildiği iddiasının da söz konusu deliller ışığında ayrımcılık yapıldığını doğrulamaya yeterl i 350 olmadığı değerlendirilmiştir . Diğer taraftan şikayetçi, belirlenen niteliksel kriterlerin gerçeği yansıtmadığı nı ve kendi lerinin 13 yıldır herhangi bir sorun olmaksızın mevcut tesislerinde faaliyette bulunduklarını, Hyundai nin söz konusu taleplerinin makul olmadığı nı ve bu nedenle sözleşmenin feshedilmesinin 2005/4 sayılı Tebliğ e aykırılık teşkil ettiğini ifade etmektedir. Öncelikle belirtmek gerekir ki sağlayıcılar tarafından belirli bir zamanda uygulamaya konulmuş olan kriterlerin değiştirilemeyeceğini söylemek mümkün değildir. Özellikle otomotiv sektörü gibi gelişmeye açık, dinamik ve rekabetçi bir sektörde, başta araç m odellerinin değişmesine bağlı olarak hizmet koşullarının değişmesi ve bu bağlamda yeni kriterler 360 oluşturulması eşyanın tabiatı gereğidir ve söz konusu kriterlerin değiştirilmiş olması rekabet hukuku bakımından bir ihlal teşkil etmemektedir. Niteliksel kri terlerin nasıl olması gerektiği, sınırları gibi hususların değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun kapsamına girmemektedir. Sağlayıcılar tarafından, mal ve hizmetlerin arzına ilişkin olarak birçok kriter getirilmektedir ve bu kriterlerin hizmet gerekleriyle il işkili olup olmadığının tespiti teknik inceleme ve değerlendirmeleri gerektirmektedir. Nitekim şikayetçiye ait yetkili servise yönelik yapılan incelemeye ilişkin değerlendirme raporuna bakıldığında hangi kriterlerin getirilmiş olduğu, şikayetçi tarafından bunların hangisinin karşılanıp hangisinin karşılanamadığı görülmektedir. Örneğin şikayetçi tarafından 370 vurgulanarak dile getirilen ve karşılanamayan kriterlerden olan tavan yüksekliği, en yüksek Hyundai aracı olan Starex modelinin emniyetli bir şekilde bakı m- onarım işleminin yapılması ile ilişkilendirilmiştir . Bu ve buna benzer diğer kriterlerin tek tek değerlendirilerek hizmet gerekleriyle ilişkili olup olmadığının ve bir teşebbüsün münferit olarak kriterleri karşılayamadığı gerekçesiyle sisteme alınmamasın ın veya sistemden çıkarılmasının değerlendirilmesi yetkili ve görevli mahkemelerde halli gereken bir hukuki ihtilaftır. 4054 sayılı Kanun ve 2005/4 sayılı Tebliğ açısından önemli olan herhangi bir kriterin hizmet gerekleri ile gerekçelendirilip gerekçelend irilmemesi değil, ortaya konulan ölçütlerin bir bütün olarak ayrımcı uygulamalara konu edilmesi ve bu bağlamda koşulları 380 yerine getiren her teşebbüsün yetkili servis olarak atanması zorunluluğu getiren niteliksel seçici dağıtım sistemi çerçevesinde giriş e ngeli olarak kullanılıp kullanılmadığıdır. İnceleme konusu açısından bakıldığında, Hyundai nin getirmiş olduğu niteliksel kriterlerin eşit durumda bulunan tüm yetkili satıcı ve servisler için aynı olduğu, herhangi bir ayrımcı uygulama yapılmadığı görülmekt edir. Şikayetçinin iddiası temel olarak yetkili servislik için öngörülen kriterler karşılanamadığı için sözleşmenin feshedilmiş olmasını içermektedir. Ayrımcı 08-50/738-294 10uygulamada bulunulduğunun tespit edilememiş olması nedeniyle, sözleşmenin feshinin haklı olup olm adığının değerlendirilmesinin görevli ve yetkili mahkemelerde halli gereken bir hukuki uyuşmazlık olduğu muhakkaktır. Nitekim 390 taraflar arasında bu konuda derdest bir davanın bulunduğu anlaşılmıştır. I.5.2. Teknik Bilgiye Erişimin Kısıtlanması Şikayetçi tar afından dile getirilen bir başka husus ise Hyundai tarafından özel servislere yedek parça tedarik edilmemesi ve teknik bilgi verilmemesidir. Bu kapsamda ilk olarak yedek parça tedarik edilmediği yönündeki iddia değerlendirilmelidir. Hyundai tarafından gön derilen 30.1.2008 tarih ve 05353 sayılı ihtarnamede, bağımsız teşebbüslerin Hyundai Yetkili Servis ağındaki yetkili servislere başvurabileceği belirtilmiştir. 2005/4 sayılı Tebliğ yedek parçaların temini bakımından sağlayıcıya doğrudan bir yükümlülük getirmemekte, bu hükümlerle esas olarak yedek parça üreticilerinin 400 sağlayıcıların servis ağına ulaşmaktaki zorlukların kaldırılması, yetkili servisler tarafından alternatif yedek parçaların kullanımının sağlanması, özel servislerin sağlayıcı tarafından sunulan yedek parçaları yetkili servislerden almalarının önündeki engellerin kaldırılması ve böylece satış sonrası hizmetlerde rekabetin arttırılması amaçlanmaktadır. Tebliğ in bu amaç doğrultusunda düzenlenmiş olan hükümleri şu şekildedir: h) Seçici dağıtım sist emi üyelerinin, motorlu taşıtların yedek parçalarını, bu parçaları motorlu araçların bakım onarımında kullanacak olan özel servislere satma serbestisinin kısıtlanması. i) Orijinal yedek parça, eşdeğer kalitede yedek parça, tamir ekipmanı, teşhis 410 cihazı ya da diğer tip ekipmanların sağlayıcısıyla bir motorlu taşıt üreticisi arasında yapılan anlaşmayla, sağlayıcının söz konusu mal ve hizmetleri yetkili veya bağımsız dağıtıcılar, ya da bağımsız teşebbüsler ve son kullanıcılardan herhangi birine satma imkanına kısıtlama getirilmesi ". Görüldüğü üzere, yedek parça tedariki bakımından 2005/4 sayılı Tebliğ sağlayıcıya bir yükümlülük getirmemekte, engelleyici eylemler içerisinde bulunmama yükümlülüğü getirmektedir. Hyundai nin yetkili servis ağındaki teşebbüslerden yedek parça alımını engellememesi, bağımsız teşebbüslerin bu yöndeki ihtiyacını karşılayabilecektir. Buna karşılık teknik bilgi talebinin karşılanması bakımından, sağlayıcı bir 420 yükümlülük altınd adır. 2005/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarıyla bağımsız teşebbüslerin, teknik bilgiye erişim hakları ve sağlayıcının yükümlülükleri düzenlenmiştir. Bu yükümlülüklere uyulmaması halinde, anlaşmanın grup muafiyeti kapsamı dışına çıkması söz konusu olacaktır. Dolayısıyla Hyundai nin teknik bilgiye erişimin sağlanması bakımından yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin tespiti, uygun olacaktır. Esasen şikayetçi henüz daha sözleşmesinin feshedilmemiş olduğu 9.1.2008 tarihinde Hyundai ye göndermiş olduğu ihtarname ile yedek parça ve teknik bilgi talebinde bulunmuştur. Hyundai ise 2005/4 sayılı Tebliğ in yedek parça temin zorunluluğu getirmediğini, ancak teknik bilgi talebinin karşılanabileceğini belirten 430 30.1.2008 tarih ve 05353 sayılı cevabi bir ihtarname göndermiştir. Şikayetçi, söz konusu ihtarnameye istinaden, 22.2.2008 tarihli ihtarname ile bu kez sadece 08-50/738-294 11teknik bilgi talebinde bulunmuştur. Son olarak Hyundai 15.4.2008 tarih ve 19310 sayılı ihtarname ile teknik bilgi talebinin ne şekilde karşılanacağını şikayetçiye ihtarname il e bildirmiştir. 2005/4 sayılı Tebliğ ile sağlayıcıların bağımsız teşebbüslerin teknik bilgi ve ekipmanlara erişimini engellemesi, anlaşmaları grup muafiyeti dışına çıkaran sınırlamalar arasında sayılmış ve şu düzenlemelere yer verilmiştir: Bu Tebliğ in ön gördüğü muafiyet, motorlu araç üreticisinin, motorlu araçların bakım ve onarımının yapılması ya da çevre koruma ölçütlerinin uygulanabilmesi 440 için gerekli olan herhangi bir teknik bilgiye, teşhis cihazı ve diğer ekipmana, gerekli yazılıma ya da eğitime, bağ ımsız teşebbüslerin erişimini engellemesi durumunda uygulanmaz. Bu erişim özellikle bir motorlu aracın elektronik kontrol ve teşhis cihazlarının kısıtlanmadan kullanımını, bu cihazların sağlayıcının standart prosedürlerine uygun bir biçimde programlanmasın ı, tamir ve bakım talimatlarını ve teşhis ve servis araç ve ekipmanlarını kullanmak için gerekli olan bilgiyi içermelidir. Bağımsız teşebbüslerin erişimi, ayrımcılık yapılmadan, tam ve uygun bir şekilde sağlanmalı ve bilgi kullanılabilir bir şekilde verilm elidir. Eğer söz konusu unsur bir fikri hak kapsamındaysa veya bir know how oluşturuyorsa, erişim kötüye 450 kullanma yoluyla engellenmemelidir. 2005/4 sayılı Tebliğ de yer alan düzenlemeler bu şekilde olmakla birlikte, uygulamada teknik bilginin nasıl sağlan acağı ve neleri içermesi gerektiği değerlendirilmesi gereken başka bir noktayı oluşturmaktadır. Bununla birlikte ne 2005/4 sayılı Tebliğ ne de bu Tebliğ e ilişkin açıklayıcı Kılavuz da teknik bilginin bağımsız teşebbüslere ne şekilde verileceğine ilişkin h erhangi bir açıklama yer almamaktadır. Teknik bilgiye erişim, Kılavuz un 3.4.1. bölümünde düzenlenmekle birlikte, erişimin hangi yöntemle gerçekleştirileceği hususunda bir düzenleme yapılmamıştır. Esasen söz konusu işlemin niteliği göz önüne alındığında, a ktarımın şeklinin düzenlenmesi makul görünmemektedir. Önemli 460 olan araçların bakım -onarımı için gerekli olan söz konusu bilgilerin makul bir şekilde erişiminin sağlanmasıdır. Hyundai de yapılan yerinde incelemede elde edilen bilgiler Hyundai nin bu yükümlül üğünü yerine getirmek için gerekli tedbirl eri aldığına işaret etmektedir. ( TİCARİ SIR ) Yukarıda verilen bilgiler çerçevesinde Hyundai tarafından bağımsız teşebbüslere teknik bilgi sağlanması yönünde gerekli tedbirlerin alınmış olduğunu söylemek mümkündür. I.5.3. Şikayetçinin Diğer İddiaları Başvuru kapsamında son olarak Hyundai ile akdedilmiş olan bayilik sözleşmesinin rekabete aykırı hükümler içerd iği iddiası değerlendirilmiştir . 470 Yukarıda da belirtildiği gibi, Hyundai nin akdetmiş olduğu sözleş meler Kurul un incelemesinden geçmiş ve muafiyet tanınmış olan sözleşmelerdir. Şikâyetçi nin Yetkili Servis Sözleşmesi nin rekabete aykırı hükümler içerdiği yönündeki iddialarına konu olan hususlar bu sözleşmelerde yer almaktadır. Bu bağlamda, şikâyetçinin sözleşme ile rekabetin kısıtlanmasına ilişkin iddialarından, orijinal veya eşdeğer kalitede yedek parça kullanımının kısıtlanması, yetkili satıcı ve 08-50/738-294 12servisin yeniden satış fiyatının belirlenmesi, stok miktarlarının tek taraflı olarak belirlenmesi, madeni yağ seçimine müdahale edilmesi halleri muafiyet kapsamında görülen sözleşme hükümleridir ve yukarıda değinilen Kurul kararında da belirlendiği üzere, 2005/4 sayılı Tebliğ e uygun olarak 480 düzenlenmiştir. Markaya özgü personel görevlendirilmesine yönelik idd ia ise çok markalılık ile ilgili hükümlere ilişkindir. 2005/4 sayılı Tebliğ e ilişkin açıklayıcı Kılavuz da , sağlayıcının markaya özgü satış personeli istemesi durumunda ek masraflara katlanması gerektiği belirtilmekte, buna karşın yetkili serviste istihda m edilen personel bakımından markaya özgü personel talebinin mümkün olduğuna dair bir ifadeye yer vermemektedir. Dolayısıyla sağlayıcıların yetkili servislerinden markaya özgü personel bulundurulmasını talep etme hakkı bulunmamaktadır. Hyundai nin yetkili servis sözleşmelerinde de markaya özgü personel istihdam edilmesine ilişkin herhangi bir yükümlülüğe rastlanmamıştır. Yapılan 490 incelemelerde ise çok markalılığa ilişkin uygulamala rın ne yönde olduğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır . Bu bağlamda, ( ) bayinin ayrı tesislerde, ( ) bayinin ise aynı tesiste Hyundai markası dışındaki markala ra hizmet verdiği anlaşılmıştır . Bayilerle yapılan görüşmelerde de Hyundai nin çok markalılığı engelleyici herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı ifade edilmiştir. Önaraştırma sürecinde görevli raportörlerce çok markalı bayilerden birine gidilerek, 2005/4 sayılı Tebliğ in tam olarak öngördüğü şekilde, başka bir sağlayıcıya ait araçlar ile Hyundai ye ait araçların aynı teşhir salonunun farklı bölümlerinde sergilendiği gözlenmiştir . Söz konusu araçlara ilişkin bakım -onarım işlemlerinin de yine aynı yetkili servisde gerçekleştirileceği belirtilmiştir. Bu tespitler ışığında çok 500 markalılık bakımından Hyundai tarafından herhangi bir engelleme içerisinde olunmadığı anlaşılmıştır. Kurul t arafından muafiyet tanınmış olan sözleşme kapsamında yer alan diğer hükümlere ilişkin ihlaller bakımından ise yeniden satış fiyatının tespiti konusunda herhangi bir uygulama olmadığı bayiler tarafından belirtilmiştir. Sağlayıcıdan başka kaynaktan elde edil en orijinal ve eşdeğer yedek parçaların, ayrı referans kodları ile gösterilmek suretiyle, satışlarının yapılabildiği yetkili servislerin bilgisayar sistemlerinde yapılan incelemede tespit edilmiştir. 510 K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsam ına göre; şikayet konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir ihlal tespit edilemediği ne, bu nedenle Hyundai Assan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında aynı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığ ına ve şikayetin reddine OYBİRLİĞi ile karar verilmiştir.