Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-27 (Muafiyet) Karar Sayısı : 09-20/407-101 Karar Tarihi : 29.4.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, 10 İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Kerem TOMUR, Canan KARAMANOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. - Fortis Bank A.Ş. D. TARAFLAR : - Yapı ve Kredi Bank ası
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-27 (Muafiyet) Karar Sayısı : 09-20/407-101 Karar Tarihi : 29.4.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, 10 İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Kerem TOMUR, Canan KARAMANOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. - Fortis Bank A.Ş. D. TARAFLAR : - Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. Büyükdere Cd. Çamlık Sk. Yapı Kredi Plaza D Blok K:3 20 Levent /İstanbul - Fortis Bank A.Ş. Yıldız Posta Cd. No:54 Gayrettepe /İstanbul E. DOSYA KONUSU: Yapı ve Kre di Bank ası A.Ş. (Yapı Kredi) ve Fortis B ank A.Ş. (Fortis Bank ) arasında 30.1.2009 tarihinde imzalanan 2.6.2008 tarihinde imzalanan Yapı Kredi -Fortis Bank World Kredi Kart ı Programı İşbirliği Sözleşmesi ne Ek Sözleşme ye menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.2.2009 tarih ve 968 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 22.4.2009 tarih ve 2009 -4-27/MM-09-MY sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu 24.4.2009 tarih ve REK.0.08.00.00 -130/123 sayılı Başkanlık Önergesi ile 0 9-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, - Bildirimi yapılan Sözleşme ye, çeşitli hükümlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesi ne aykırılık teşkil etmesi nedeniyle, menfi tespit belgesi verilemeyeceği, 40 - Sözleşme y e taraf teşebbüslerin rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle, söz konusu Sözleşme nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yara rlanamayacağı, - 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi nde belirtilen şartların karşılandığı göz önüne alınarak, bildirim konusu Sözleşme ye , anılan kanun maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde muafiyet tanınması gerektiği 09-20/407 -101 2 görüş lerine yer verilmiştir. H. İNCELEM E VE DEĞERLENDİRME 50 H.1. İlgili Pazar H.1.1. Ürün Pazarı Bildirimin konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı çok markalı kredi kartları ihracı pazarı (issuing) ve üye işyeri edinme pazarı (acquiring) olarak belirlenmiştir. H.1.2. Coğrafi Pazar Dosya mevcudu bilgiler çer çevesinde, ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tespit edilmiştir. H.2. Bildirime Konu Sözleşme 60 Yapı Kredi ile Fortis Bank arasında 2 .6.2008 tarihinde Yapı Kredi -Fortis Bank World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi imzalanm ıştır. İmzalanan bu Sözleşme de, Fortis Bank'ın kendisine ait Fortis Bank Kredi Kart ları (İdeal Kart) nın üzerine bir kabul markası olarak Yapı Kredi ye ait World lisansı altında World logosunun basılması na ve bu sayede Fortis Bank tarafından belirlen en ve World sistemine dahil edilen Fortis Bank kredi kartlarının World ü ye işyerlerinde taksitli işlem yapabilmesine olanak tanıyacak düzenlemeler yapılmıştır. Söz konusu Sözleşme ye 14.8.2008 tarih ve 8 -50/726 -285 sayılı Kurul kararı ile 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet tanınmıştır. Bildirim konusu Sözleşme ise daha önce taraflar arasında imzalanan İşbirliği 70 Sözleşmesi ne ek olarak düzenlenmiş olup, işbirliğinin ikinci adımı olarak Fortis Bank ın Yapı Kredi ile çakışmayan üye işy erlerini World üye işyerine dönüştürmesini ve yeni World üye işyeri kazanabilmesini, Fortis Bank tarafından belirlenen ve Yapı Kredi sistemine dahil edilen Fortis Bank World üye i şyerlerinin Yapı Kredi ve Fortis Worldcardlar la taksitli işlem yapabilme lerini, Worldpuan kazandırıp harcatabilme lerini ve World sistemi kapsamında yürütülen kampanya ve uygulamalara dahil edilebilmelerini kapsamaktadır. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 80 H.3.1. Sözleşme Hükümlerinin İncelenmesi Bildirime konu Sözle şme nin Amaç ve Konu başlıklı 2. maddesinde, Sözleşme nin amacı; 2.6.2008 tarihinde imzalanan Yapı Kredi -Fortis Bank World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi kapsamında ve anılan Sözleşme nin eki ve ayrılmaz bir parçası olarak , Fortis Bank ile Yap ı Kredi nin aralarında kurduğu Kredi Kartı İşbirliği Projesi nin 2. aşamasının ayrıntılarının belirlenmesi olarak belirtilmiştir. Projenin ikinci aşaması , söz konusu Sözleşme çerçevesinde Fortis Bank'ın gerekli altyapı çalışmaları tamamlandıktan sonra , Yapı Kredi World üye işyerleri ile çakışmayan üye işyerlerini World üye işyeri olarak World sistemine dahil etmesini kapsamaktadır. 90 09-20/407 -101 3 Sözleşme nin Kapsam ve uygulama esasları başlıklı 4. maddesinde aşağıdaki hükümler yer almaktadır: 4.1. Fortis tarafından World Üye İşyeri yapılacak üye işyerlerinde kullanılacak fiyatlama standartları Yapı Kredi tarafından belirlenecek olup Fortis tarafından aynı isimle (Ör: Yapı Kredi taksitli işlem komisyonu kalemi, Fortis de de aynı isimle kullanılacaktır.) ve yanı içeri kle (Ör: Yapı Kredi taksitli işlem komisyonu giyim sektörü için %2 ise, Fortis de de giyim sektöründen üye işyerleri World Üye İşyeri yapılırken taksitli işlem komisyonu %2 uygulanacaktır.) kullanılacaktır. World Üye İşyeri fiyat/ücret kalemlerinde meydan a gelecek değişiklikler Yapı Kredi tarafından Fortis e en geç geçerli olacağı gün iletilecek ve Fortis tarafından Fortis 100 World Üye İşyerlerinde aynı gün değişiklikler yapılacaktır. Referans olmayan kalemler için bankalar diğer tarafa bilgi vererek bağımsız ücret ve faiz oranı belirleyebilecektir. 4.2. Fortis tarafından World sistemine katılacak üye işyerleri hem peşin hem taksitli işlemlerde, Yapı Kredi tarafından iletilen oranlarda Worldpuan vereceklerdir. Worldpuan vermeyen World üye işyeri olamayacaktır. 4.3. Fortis World üye işyeri olarak World sistemine katacağı üye işyerlerinin, Yapı Kredi nin belirlediği World sisteminin genel stratejisi ve kuralları içerisinde olacağı nı ve Fortis World Üye İşyerlerinin, Yapı Kredi nin belirlediği World sistemindeki üye işyerleri için geçerli koşul ve prensiplere uymasını sağlayacağını 110 beyan, kabul ve taahhüt eder. 4.6. Tarafların, ilgili kampanya ve özel fiyatlama maliyetlerinde mutabık kalmaları şartıyla işbu sözleşme hükümleri çerçevesinde Yapı Kredi ve Fortis W orldcardları Fortis in tüm World Üye İşyerlerinde, Fortis ve World kampanyalarından Yapı Kredi World Üye İşyerleri ile aynı koşullarda faydalanabilecektir. Yapı Kredi Fortis World Üye işyerlerinde de geçerli olması gerekecek kampanya ve/veya özel fiyatlama konusunda Fortis e 2 gün önceden yazılı olarak zorunlu hallerde en geç geçerli olacağı gün bilgi verecek ve Fortis , kampanyaya katılmasa bile Yapı Kredi Worldcard lar için aynı gün içerisinde ilgili kampanya ve/veya özel fiyatlama ları 120 sisteminde tanımlaya cak ve sahada geçerli kı lacaktır. 4.8. Fortis World sistemine kattığı Fortis World Üye İşyerlerinin bir kısmında veya tamamında Yapı Kredi ve/veya Fortis Worldcard lar için geçerli kampanya düzenlemeyecektir. Fortis tarafından Yapı Kredi nin onayı alınarak yapılacak sektörel uygulamalar bunun dışındadır. Sözleşme nin 4 maddesine bakıldığında, Fortis Bank ın World üye işyeri olarak World sistemine dahil edeceği üye işyerlerinde uygulayacağı fiyatlama standartlarının Yapı Kredi tarafından belirlenmesi öngör ülmüştür. Bu düzenlemeler ile aynı kredi kartı ağına dahil iki banka kredi kartının üye işyerlerinde uygulayacakları üye işyeri komisyon oranlarının aynı olması amaçlanmakta dır. Her 130 iki bankanın da World ü ye İşyerlerinde uygulayacakları prensip ve koşullar ın aynı olması bu iki bankanın üye iş yeri edinme pazarında rekabet etmelerinin önüne geçen düzenlemelerdir. 09-20/407 -101 4 H.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak reka beti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar hukuka aykırı ve yasaktır. hükmü yer almaktadır. 4054 sayılı Kanun un uygulaması bakımından teşebbüs niteliğini ha iz Yapı Kredi ile Fortis 140 Bank , bankacılık hizmetleri ve inceleme konusu bakımından ilgili ürün pazarı olarak belirlenen kredi kartları pazarında birbirlerine rakip durumdadırlar. Bu çerçevede, aynı piyasada faaliyet gösteren ve birbirine rakip olan iki teş ebbüsün bir kredi kartı programını paylaşmak üzere akdettikleri bir sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olacağı ve bu nedenle 4. madde yasağına tabi olacağı; dolayısıyla bildirime konu Sözleşme ye Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belges i verilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır. Ayrıca, Sözleşme nin kapsamı ve uygulama esaslarını düzenleyen , Fortis tarafından World üye işyeri yapılacak firmalarda kullanılacak fiyatlama standartları nın Yapı Kredi tarafından belirleneceği ifades inin yer aldığı 4.1. 150 maddesi; Fortis Bank'ın , Fortis World üye işyerlerinin Yapı Kredi nin belirlediği World sistemindeki üye işyerleri için geçerli koşul ve prensiplere uymasını sağlayacağını beyan, kabul ve taahhüt ettiği 4.3. maddesi; tarafların, ilgili kampanya ve özel fiyatlama maliyetlerinde mutabık kalmaları şartının arandığı 4.6. maddesi ve Fortis in World sistemine kattığı Fortis World üye işyerlerinin bir kısmında veya tamamında Yapı Kredi ve/veya Fortis Worldcard lar için geçerli kampanya düzenle meyeceğinin kararlaştırıldığı 4.8. maddesi rekabeti kısıtlayıcı nitelikte dir. Bu maddeleriyle de, teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma niteliğinde olan Sözleşme ye, 4054 sayılı Kanun un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı olmadığına dair bir menf i tespit belgesi verilmesi mümkün değildir. 160 H.3.3. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında değerlendirilecek anlaşmalar üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli bir mal veya hizmetin alımı, satımı yahut yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalardır. Bir diğer ifade ile anılan Tebliğ kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte bir sözleşmenin öncelikle teşebbüsler arası di key bir ilişkiyi düzenlemeye yönelik olması gerekmektedir. Yapı Kredi ve Fortis Bank çok markalı kredi kartları pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerdir. Her iki banka da kredi kartları ihraç etme kte ve işyerleri ile 170 anlaşmalar yapmaktadır. Dolayısıyla Sözleşme ye taraf teşebbüsler ilgili ürün pazarı bölümünde yer verilen iki pazarda da birbirine rakip konumundadırlar ve taraflar arasında yapılan Sözleşme dikey bir ilişkiye yönelik olarak düzenlenmemiştir. Bu hususlar dikkate alındığında, bildirime konu Sözleşme yi 2002/2 sayılı Tebliğ in kapsamında bir değerlendirmek mümkün değildir. H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi Menfi tespit alamayan ve 2002/2 sayılı Tebliğ in sağladığı muafiyetten de yararlanamadığı tespit edilen Sözleşme ye bireysel muafiy et tanınabilmesi için Kanun un 5. maddesinde öngörülen koşulların sağla nması gerekmektedir. 09-20/407 -101 5 a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve 180 iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması Söz konusu ek Sözleş me ile Fortis Bank'ın Yapı Kredi ile çakışmayan üye işyerlerini World üye işyerine dönüştürmesi ve yeni World üye işyeri kazanabilmesi sağlanmaktadır. Böylece Fortis Bank tarafından belirlenen ve Yapı Kredi World sistemine dahil edilen Fortis Bank World üy e işyerlerinde Yapı Kredi ve Fortis Bank Worldcardlara taksitli işlem yaptırabilecek Worldpuan kazandırılıp harcatabilecektir. Bu uygulama ile çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme pazarında kapalı ağ olarak faaliyet gösteren World üye işy eri ağının genişlemesi söz konusu olacağından , Sözleşme nin Kanun un 5. maddesinin (a) bendini karşılaması için gereken ekonomik gelişme ve iyileşme nin sağla ndığı kanaatine varılmıştır. 190 b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması 4. madde anlamında rekabeti sın ırlayıcı etkileri olan bir anlaşma ya muafiyet tanınabilmesi için gerekli ikinci olumlu koşul iyileşme ve gelişmelerin tüketiciye yansıtılmasıdır. Fiyatlar seviyesindeki düşüş, hizmet sunumunun iyileştirilmesi, satış sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğ indeki artış, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşımı, malın arzında devamlılık gibi koşullar tüketicinin sağlayacağı yararlar olarak değerlendirilebilir. Dosya kapsamında değerlendirilen Sözleşme ile birlikte Yapı Kredi ve Fortis Bank Wolrdcard k ullanıcılar ı Fortis Bank World üye i şyerlerinde de World sistemi kapsamında yürütülen kampanya ve uygulamalardan faydalanabileceklerdir. Aynı 200 zamanda üye işyerleri de daha fazla müşteriye ulaşabilecektir. Üye işyerleri Yapı Kredi ya da Fortis Bank arasında serbestçe tercih yapabilecektir. Dolayısıyla Sözleşme ile daha fazla tüketicinin ve üye işyerinin fayda görmesi muafiyetin ilgili şartının karşılanması açısından önemlidir. c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması Muafiyet kararı verilm esinde aranan bu ilk olumsuz şarta göre, muafiyete konu anlaşma ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden olmamalıdır. Bir başka deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar sağlaması rekabetin or tadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor olmamalıdır. 210 2008 yılı Aralık ayı itibar ıyla kredi kartı alışveriş ciroları bakımından hesaplanan pazar paylarına bakıldığında Yapı Kredi nin pazar payı % ( .); Fortis Bank'ın ise %( ) dir. Diğer taraftan Yapı Kre di nin takipçisi olan Garanti Bankası nın % ( .), Akbank ın % ( ) ve İş Bankası nın ise % ( ) düzey inde pazar payı bulunmaktadır. Görüldüğü üzere Yapı Kredi nin açık ara üstünlüğü bulunmamakta, rakipleri tarafından yakından takip edilmektedir. Bu çerçevede, Fortis Bank ı n Türkiye deki pazar payının sınırlı olduğu da dikkate alındığında , bildirime konu Sözleşme nin ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kal dırmayacağı ve muafiyetin bu koşulunun sağlandığı kanaatine varılmıştır. 220 09-20/407 -101 6 d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması Kanun un 5. maddesinde öngörülen bu son koşula aykırılık izlenen amacın elde edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanmaması ya da rekabetin sınırlanmasının ger eğinin dahi bulunmaması halinde olabilir. Teşebbüsler prensip olarak anlaşma ile amaçladıkları ekonomik yararların gerçekleştirilmesinde rekabeti en az sınırlayıcı yöntemi tercih etmekle yükümlüdürler. 14.8.2008 tarih ve 8 -50/726 -285 sayılı Kurul kararı il e bireysel muafiyet tanınan Sözleşme ile birlikte , Yapı Kredi çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri 230 edinme pazarında, kapalı ağ olarak faaliyet gösteren World üye işyeri ağını Fortis Bank kredi kartı kullanıcıların a açmıştır. Bu şekilde Fortis Ba nk mevcut üye işyeri ağını büyütmeye gerek kalmaksızın ihraç ettiği kartları Yapı Kredi nin ağında kullandırma imkânına sahip olmuştur. Dosya kapsamında incelenen Sözleşme ise bireysel muafiyet tanınan Sözleşme nin devamı niteliğindedir. Bu ek Sözleşme yle birlikte taraflar arasında yapılan kredi kartı i şbirliğinin ikinci aşamasına geçilmektedir. Sözleşme de, üye işyeri edinme pazarında Yapı Kredi nin belirlediği nden daha cazip koşullar sunmaması için, Fortis Bank a getirilen bazı kısıtlamalar mevcuttur. Sö zleşme ye göre Fortis Bank World sistemine dahil edeceği Fortis Bank World üye i şyerlerinde , üye işyeri fiyatlaması gibi hususlarda 240 Yapı Kredi den bağımsız hareket edemeyecektir. Sözleşme deki bu hükümler in iki banka arasındaki rekabeti büyük ölçüde ortad an kaldırdığı açıkça görülmektedir. Ancak, işlemin niteliği gereği Yapı Kredi nin World ağına dahil edeceği ve aynı fırsatlarından faydalandırdığı diğer rakiplerinin kendisinden daha makul üye işyeri fiyatlaması sunması durumunda üye işyeri edinmede zorluk yaşayacağı düşünüldüğünde, getirilen bu kısıtlamaların böyle bir işbirliğinin yapılması için makul ve gerekli olduğu anlaşılmaktadır. Aksi takdirde Yapı Kredi nin böyle bir işbirliği yapmasında hiçbir motivasyonu olmayacak, diğer taraftan da Fortis Bank ı n Türkiye pazarında tek başına pazarda öncü olan rakipleriyle aynı etkinlikte faaliyet göstermesi de oldukça zor olacaktır. Sonuç 250 olarak, işbirliği ile elde edilen ekonomik iyileşme ve tüketici faydaları göz önüne alındığında, Sözleşme deki son koşulun da sağlandığı neticesine varılmıştır. Bu çerçevede, Kanun un 5. maddesinde belirtilen koşulları sağlayan bildirime konu Sözleşme ye bireysel muafiyet veril mesi gerektiği kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. ile Fortis B ank A.Ş. arasında 30.1.2009 tarihinde imzalanan 2.6.2008 tarihinde imzalanan Yapı Kredi -Fortis Bank World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi ne Ek Sözleşme ye , çeşitli hükümlerinin 4054 sayılı 260 Rekabetin Korunm ası Hakkında Kanun un 4. maddesi ne aykırılık teşkil etmesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceği ne, 2. Taraflarının ilgili ürün pazarında rakip teşebbüsler olma ları nedeniyle, Sözleşme nin, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Te bliği kapsamında grup muafiyetinden de yararlanamayacağı na, 09-20/407 -101 7 3. 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda; anılan maddede belirtilen şartların tamamının karşılandığı göz önüne alınarak, başvuru konusu Sözleşme ye 2.6.2008 tarihinden itibaren 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınması na OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 270