Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -4-187 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 04 -22/233 -49 Karar Tarihi : 25.3.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖK MEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Hatice AKKAYA C. ŞİKAYET EDEN : (ismin gizli tutu lması talep edilmiştir.) D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -4-187 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 04 -22/233 -49 Karar Tarihi : 25.3.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖK MEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Hatice AKKAYA C. ŞİKAYET EDEN : (ismin gizli tutu lması talep edilmiştir.) D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN : Ege Liman İşletmeleri A.Ş. Büyükdere Caddesi 100/102 Maya Akar Center Kat:19 Esentepe/İstanbul E. DOSYA KONUSU: 7.7.2003 tarihinde Kuşadası Limanı nın işletme hakkını 30 yıllığına dev ralan Ege Liman İşletmeleri A.Ş. (Ege Ports) un Kuşadası ve geri bölgelerinde yer alan Selçuk, Efes antik kenti, Meryem Ana Evi gibi tarihi ve turistik yerlere hitap eden liman hizmetleri pazarındaki hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası. F. İDDİALARI N ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, Kuşadası Limanının işleticisi olan Ege Ports un ortakları arasında uluslararası kruvaziyer taşımacılığı yapan Royal Caribbean Cruises Ltd. (RCC) nin bulunması dolayısıyla kruvaziyer taşımacılığı yapan diğer şirketler aleyhine , yine Ege Ports un ortakları arasında seyahat/gemi acenteliği yapan şirketlerin olması sebebiyle diğer seyahat acenteleri aleyhine ve Ege Ports un turistlere hediyelik eşya, halı, deri, kuyum vs. satan anlaşmalı işyerleri bulunduğundan diğer esnafa karşı haksız rekabet koşulları yaratıldığı ve Ege Ports un 2003 yılı turizm sezonu ortasından (12.9.2003) geçerli olmak üzere fiyatlarını % 35 -40 oranında artırarak hakim durumunu kötüye kullandığı iddia edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.10.2 003 tarih ve 4806 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 10.11.2003 tarih ve 2003 -4-187/BN -03-SY sayılı İlk İnceleme Raporu, 20.11.2003 tarih ve 03 -75 sayılı Kurul toplantısında 04-22/233 -49 2görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 6. maddesin in ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 03 -75/913 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 16.3.2004 tarih 2003 -4-187/ÖA -04-MY sayılı Önaraştırma Raporu 19.3.2004 tarih, REK.0.08.00.00/68 sayılı Başkanlık önergesi ile 04 -22 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, Ege Ports un işlettiği Kuşadası Limanı nın Ege Bölgesinde yer alan Efes antik kenti ve Meryem Ana Evi gibi tarihi ve turistik yerlere yolcu getirmek isteyen gerek kruvaziyer gemiler gerekse feribot ve yolcu motorlarının yanaşması açısından etkin alternatifinin bulunmaması, yeni liman yapımının fizibl olmaması ve pazar payının 2002, 2003 yıllarında sırasıyla % . ve olması, 2004 yılı için de tarifelerin yüksek olmasına rağmen % . olarak öngörülmesi sebebiyle ilgili coğrafyada liman işletme hizmetlerinde 4054 sayılı Kanun açısından hakim durumda olduğu; ancak, a nılan şirket in kendisinden hizmet alan müşterilere uyguladığı tarifeler bakımından aşırı karların söz konusu olmadığı, farklı müşterilere farklı tarifeler uyguladığı, ancak aynı müşteriler arasında ayrımcılık yapmadığı, turistik eşya, deri ürünleri ve alt ın- gümüş satan mağazalarla herhangi bir anlaşma içine girmediği ve dolayısıyla liman işletmeciliğindeki hakim durumunu başka bir pazarda kötüye kullanmadığı görüşlerine yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün P azarı Önaraştırma konusu şikayetler, Ege Ports un faaliyetleri ve Limanın hizmet verdiği kruvaziyer turizminin özellikleri dikkate alınarak ilgili ürün pazarı, liman hizmetleri pazarı olarak belirlenmiştir. - Liman hizmetleri, gemilerin limana yanaşma i şleminden limandan ayrılma işlemine kadar ilgili liman işletmesi tarafından gemiye ve yolcuya sunulan tüm hizmetlerdir. Kuşadası Limanı nda Ege Ports tarafından pilotaj, römorkaj, palamar, barınma, katı -sıvı atık alımı, tatlı su ve yolcu hizmetleri gibi h izmetler verilmekte olup ilgili ürün pazarı da bu hizmetlerden oluşmaktadır. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Önaraştırmaya konu teşebbüsün sunduğu hizmetlerin en büyük müşterisi konumundaki kruvaziyer gemileri, programlarına müşterilerin ilgisini çekebilecek tarihi ve doğa güzellikleri olan yerleri alırlar. Akdeniz çanağını dolaşan kruvaziyer gemilerin Kuşadası Limanı na uğramalarının en önemli nedeni de Kuşadası ve hinterlandındaki Efes antik kenti ve Meryem Ana Evi dir. Gemilerle gelen 04-22/233 -49 3turistlerin büyük çoğ unluğu, karada bu yörelere yapılan turlara katılmaktadırlar. Dolayısıyla ilgili coğrafi pazar, Kuşadası ve hinterlandına hitap eden limanların bulunduğu coğrafi bölge olarak tespit edilmiştir. Bu coğrafi pazarda ise, kruvaziyer gemilerin yanaşabileceği i ki liman bulunmaktadır: TCDD tarafından işletilen İzmir Limanı ve Kuşadası Limanı. Daha çok yük limanı olarak kullanılan İzmir Limanı nın yukarıda sözü edilen yörelere uzaklığı yaklaşık 70 km olup, otobüsle 1 saat sürmektedir. Bu liman, bölgeye 15 km uzakl ıkta olan Kuşadası Limanı kadar avantajlı olmamakla beraber, Kuşadası Limanı nın tarife değişikliğinden dolayı bir ölçüde de olsa Kuşadası Limanı'na rakip liman haline gelmiştir. Nitekim, düzenli bir biçimde her yıl Kuşadası Limanı na uğrayan Costa Crocier e S.P.A. firmasının 2004 yılında İzmir Limanı na uğrayacağını belirtmesi de İzmir Limanı nın Kuşadası Limanı na alternatif olabileceğini göstermektedir. Ege Bölgesi nde bulunan Çeşme, Dikili, Güllük, Marmaris gibi diğer limanlar ise, gerek Kuşadası na uzak lıkları, gerek teknik açıdan zorluklar ve gerekse bu limanların bulunduğu yörelerin kruvaziyer gemilerin getirdiği 2.000 -3.000 yolcuya birden yeterli düzeyde hizmet verecek turistik altyapıdan yoksun olmaları sebebiyle mevcut koşullarda etkin bir alternat if olarak görülmemektedirler. I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller I.2.1. Ege Liman İşletmeleri A.Ş. Görevli raportörlerce 17 -19.2.2004 tarihleri arasında Limanda yer alan Ege Ports Kuşadası şubesinde yerinde incelemelerde bulunulmuştur. Ege Ports Genel Müdür Yardımcısı Kürşat TEZKAN ile yapılan görüşmede düzenlenen tutanakta aşağıdaki bilgiler yer almaktadır. İlgili coğrafyada Kuşadası Limanı nın alternatifi başka liman olup olmadığına ilişkin yöneltilen bir soruya verilen cevap; Kruvaziyer firmaların[ ın] kendi ifadelerine göre İzmir, Marmaris, Bodrum (ilerde) alternatif olabilir. Ancak 2000 ve 2001 yılında TDİ ana tarifelerini uygularken ki bu tarifeler en yüksek düzeydedir; [ancak] maksimum turist sayısı yakalanmıştır. 11 Eylül ve Irak savaşı nedeniyl e TDİ nin % 75 e varan indirimler uygulamasına rağmen 2002 ve 2003 yılında gelen turist sayısı 10 yıllık istatistiklere göre minimum düzeyde kalmıştır. Ayrıca gemi firmaları turistlerden 110 ABD Doları (minimum) limanlarda liman hizmetleri için ödenmek üze re toplamaktadırlar. Bu gemiler maksimum 5 -6 limana uğradıklarına göre şu anda bizim uyguladığımız ve devletin almış olduğu ücretlerin (sağlık -sıhhiye, fener ve gümrük ücretleri) kat kat üstünde turistlerden para topladıkları aşikardır. şeklindedir. Ege P orts un uygulamış olduğu fiyat politikasına ilişkin yöneltilen ikinci soruya ilişkin olarak; TDİ den 7.7.2003 tarihinde limanı teslim aldık. Bu tarihten sonra TDİ nin ana tarifelerine dönme ve hatta devir hakkı sözleşmesine göre % 20 zam yapma yetkimiz ol masına rağmen TDİ nin uygulamış olduğu % 75 indirimli tarife tarafımızdan 12.9.2003 tarihine kadar uygulanmıştır. Bu tarihten sonra indirim seviyesi % 30 -35 (geminin niteliğine göre) civarına çekilmiştir. 2004 yılına kadar bu şekilde uygulanmıştır. 2004 yı lı için yapılan yurtdışındaki diğer limanların araştırmaları, yurtdışındaki ve içindeki acentelerle (gemi acenteleri) yapılan 04-22/233 -49 4görüşmelerde ve katılınan fuarlar neticesinde 2004 yılı fiyat çalışmasını tamamlayıp (TDİ nin ana tarifesinden düşük olarak ayarla nmak üzere) acentelere fakslanarak bu konu hakkındaki görüşleri için görüşmelere başlanmıştır. Örneğin bu tarifede, TDİ nin ana tarifesinde 10 Dolar olan liman hizmet ücreti (port tax/ ayak bastı parası) 6.5 ABD Doları olarak öngörülmüştür. 2004 yılında in dirim sistemi değiştirilerek gemi bazında, şirket bazında ve kumpanya bazında geliş sayılarına göre % 40 lara varan indirim sağlamayı planlıyoruz. denilmiştir. Uygulanan tarife ve indirimlerin ne tür hususlar dikkate alınarak belirlendiği ile ilgili olar ak yöneltilen soru; Öncelikle 27 milyon ABD Doları teklif verilerek ve yaklaşık 25 milyon Dolar peşin ödenerek 30 yıllığına işletme hakkı devralınmıştır. Bunun dışında maliyet olarak personel giderleri ve danışmanlık gideri (yıllık) ABD Doları civ arındadır. 2004 yılı pazarlama çalışmalarında pazarlama ve tanıtım için . Dolar bütçe ayrılmıştır. Yaklaşık .. ABD Doları civarında yeni bir römorkör alımımız var. Yeni bir terminal binası için, ayrıca iskele uzatımı için, otoparkın büyütülmesi için gelecek yıl için yaklaşık . ABD Dolar lık yatırım planlamış, gerekli izinler alınmaya başlanmıştır. Bunun dışında dünya limanlarının uygulamaya geçtiği ISPS Code (Türkiye nin de imzaladığı uluslar arası bir anlaşma) çerçevesinde bu yıl alınmaya başlan an ve sezon başında (Mart 2004) tamamlanması gereken toplam yaklaşık ABD Dolar lık yatırım vardır. Ayrıca peyzaj çalışmaları, bina ve teçhizat iyileştirmek için yapılan çalışmalar, motorların bakımları (römorkör ve pilot 72 motorun bakımları) için harc anacak miktar ABD Doları civarında olacaktır. Elektrik, su, mazot, ısınma vb giderler sezon içinde yaklaşık ABD Doları bulmaktadır. Sonuç olarak yukarıdaki hususlar dikkate alınarak tarife çalışması yapılmaya çalışılmıştır. şeklinde cevaplanmışt ır. ISPS Kod un yeri ve işlevleri konusunda sorulan bir soruya, International Ship and Port Facility Security Code (ISPSC) e göre güvenlik açısından gemilerin yanaşacağı limanlarda bulunması gereken kriterlere uyulmaması halinde bu kodu kabul eden gemi f irmaları ve ülkelerin gemileri söz konusu limana yanaşamayacaklardır. Kuşadası Limanı dışında diğer Türk Limanlarının bu kodun gereğini 2004 yılı içinde yerine getirip getirmeyecekleri şüphelidir. Denizcilik Müsteşarlığı bu kodun gereğini yerine getirmeler i için limanlara Temmuz 2004 e kadar süre tanımıştır. şeklinde cevap verilmiştir. Ege Ports un müşterileri olan kruvaziyer gemi acenteleri arasında uygulanan fiyat tarifeleri bakımından farklılıklar var mıdır, varsa gerekçeleri nelerdir şeklinde bir soruy a, Kesinlikle yok. Tarifelerde belirtilen kriterlere göre uygulanan indirim oranları dışında hiçbir firmaya ayrıcalık tanınmamaktadır. Bunu faturalarımızdan görmeniz de mümkündür. denilmiştir. Ege Ports un ortaklarından biri olan Royal Caribbean Cruises Ltd.'nin gemilerine veya acentelerine farklı tarifeler uyguluyor musunuz şeklinde bir soruya ilişkin olarak; 2003 yılında Royal Caribbean a ait hiçbir gemi gelmemiştir. 2004 yılında 14 gemisi gelmek üzere planlanmış; ancak travel warning yüzünden gelmey eceklerini bildirmişlerdir. Gelseler bile diğer firma ve gemilerden hiçbir farkları olmadığı için aynı fiyat tarifeleri kendilerine de uygulanacaktır. Şirket de 04-22/233 -49 5[yönetim] herhangi bir ayrımcılık yapılmayacağına dair prensip kararı almıştır. denilmiştir. Şirket ortaklarının hissedarı olduğu ve Ege Liman İşletmeleri A.Ş.nin müşterisi olan herhangi bir gemi acentesi var mıdır sorusuna ise; bu güne kadar şirketimiz böyle bir acente ile çalışmamıştır cevabı verilmiştir. I.2.2. Ltd. Şti. Raport örlerce 19.2.2004 tarihinde Kuşadası, de bulunan . a gidilmiş ve şirket ortaklarından ile görüşülmüştür. Düzenlenen tutanakta , kendisine yöneltilen, liman hizmetlerinden yararlanan gemi acenteleri arasında uygulanan tarifeler bakım ından bir ayrımcılık söz konusu mudur şeklindeki soruyu, ( ) şeklinde cevaplamıştır. Adı geçen şahıs, tarifeler sebebiyle Kuşadası Limanı ndan yararlanmayan gemiler hangi limanlara yönelmektedir şeklindeki soruya ise, En yakın liman İzmir Limanıdır. G emiyle gelen turiste Efes ve Meryem Ana Evi için tur verilmektedir. Gidiş -dönüş toplam bir saatlik yol kaybıyla bu yöreleri ziyaret edebiliyorlar. İkinci bir alternatif Bergama yı ziyaret açısından Dikili olabilir. Ancak Dikili ye yaklaşık 30 bin GRT ve 15 0 m. boyunda olan gemiler yanaşabilir. İzmir Limanı ise kargo trafiğinin çok olması sebebiyle gürültü kirliliği açısından dezavantajlıdır. Üçüncü bir alternatif, fiyat rekabeti dolayısıyla Marmaris Limanı dır. Ancak burada turisti memnun edebilecek tarihi yerleri gezme olanağı bulunmamaktadır. Alternatif olmasının tek sebebi tarifeleri indirmiş olmasıdır. Dördüncü bir alternatif ise Çeşme Limanı dır. Ancak bu liman indirim yapmayı düşünmesine rağmen gezilecek tarihi yerlere (Bergama ve Efes) çok uzak olmas ı sebebiyle tercih edilmedi. Ayrıca [Çeşme Limanı] rüzgarların müsait olmayışı ve iskele uzunluğunun yeterli olmaması sebebiyle de tercih edilmemiştir. şeklinde cevap vermiştir. I.2.3. Çeşme Liman İşletmesi 20.2.2004 tarihinde Raportörler Çeşme Limanınd a Ulusoy Çeşme Liman İşletmesi A.Ş.de yerinde incelemelerde bulunmuş; Liman Müdürü Celal ULAŞ ile görüşmüşlerdir. Yapılan görüşmede aşağıdaki bilgiler alınmıştır: Liman 28.5.2003 tarihinde imzalanan İşletme Haklarının Devri Sözleşmesi çerçevesinde 6.6.2003 tarihinde Ulusoy A.Ş.ye devredilmiştir. Devralınmış olduğu tarihten bu yana limana herhangi bir kruvaziyer gemisi gelmemiştir. Limanın draftının (derinlik) 7.8 m. olması sebebiyle de büyük yolcu gemilerine elverişli değildir. Dolayısıyla Liman, mevcut hal iyle Trieste -Çeşme arası çalışan Ro-Ro gemilerine ve Brindisi -Çeşme arası çalışan feribotlara hizmet sunmaktadır. İşletme devrinden itibaren 140 feribot seferiyle toplam 74.258 yolcu limandan geçiş yapmıştır. Limanda zorunlu olarak 500 GRT ve üstü için pi lotaj, 2000 GRT ve üstü için römorkaj hizmetleri alınması gerekmektedir. Bunun dışında palamar, barınma, 04-22/233 -49 6su, katı ve sıvı atık alımı gibi diğer liman hizmetleri de talep edilmesi halinde gemilere sunulmaktadır. Tarifeler konusunda, liman işletmesi gemi sah ibiyle değil gemi acentesiyle muhatap olmaktadır. Ayrıca, Liman ın şartlarının gereği ve coğrafi konumu itibarıyla Kuşadası Limanına rakip olamayacağı, aynı zamanda kruvaziyer yolcusunun vaktinin çok sınırlı olması ve yapılacak kara turlarının diğer lima nlardan yapılanlara göre daha uzun sürmesi sebebiyle mevcut durumda coğrafi olarak da dezavantajlı olduğu bilgileri verilmiştir. Ancak Ege Ports dan edinilen ve aşağıda özetle yer verilen belgede Çeşme Limanının potansiyel rakip olabileceği ifade edilmekte dir. Alternatif limanlar arasında acentelerin de birinci sırada tercih edeceği liman Çeşme Limanıdır. Zira Çeşme Limanı, yıllardır ülkemizde turizmcilik alanında çok büyük yatırımlar yapan, kara taşımacılığında ileri seviyede adımlar atan ayrıca deniz taş ımacılığında birinci sırada yer alan Ulusoy firması tarafından özelleştirme sonrasında 30 yıllığına devir alınmıştır. Çok kısa süre içinde Limanın kruvaziyer turizm potansiyelinin olduğu tespit edilmiş ve bu alanda çalışmalarını da başlattığı rapor edilmiş tir Çeşme ile Selçuk arasındaki mesafe bu konuda bir problem gibi görünüyorsa da aslında yapılacak olan düzenlemeler ile bu sorun ortadan giderilebilecektir. Aslında Çeşme Limanına gelecek olan gemi yolcularına sunulacak tur alternatifleri daha fazla olm ası sebebiyle cazip yönü de bulunmaktadır. Şöyle ki, İzmir şehir turu, Efes turu ve Çeşme ilçesinin tarihi yerleri; ayrıca çok sakin olan ve Kuşadası gibi yozlaşmaya uğramamış olan ticaret hacmiyle gerçekten Çeşme Limanı'nın, bu sektörün çok ilgisini çekec eği beklenmektedir. Çeşme Limanı nın otopark sorununun olmaması, limanın şehir dışında olması ve bir giriş- bir çıkış olmak üzere iki kapısının olması, tur operasyonlarının zahmetsiz ve zaman kaybı olmadan gerçekleştirilmesine elverecektir. Ancak tam tersi durumlar Kuşadası limanı için geçerli olması sebebiyle ve tur operasyonlarının gelen gemi ve acentelerinin birinci derecede önem verdiği bir unsur olduğu düşünülürse Kuşadası Liman ı belirli bir derecede cazibesini kaybedecektir. Tek avantajı, tarihi ören yerlerine yakın olmasının ötesine geçmeyecektir. Bu sebepten dolayı, mevcut liman işletmesi, dikkatini bir nebze yükleme boşaltmaya yöneltmiş durumdadır. I.2.4. İzmir Alsancak Liman İşletmesi 20.2.2004 tarihinde Alsancak Liman işleticisi TCDD İzmir Lim an İşletmesi nde yerinde incelemelerde bulunulmuş; İşletme Müdürü Mahmut TOSUN ile yapılan görüşmede aşağıdaki bilgiler edinilmiştir. İzmir Alsancak Limanı, 1989 yılında Türkiye Denizcilik İşletmelerinden TCDD ye devredilmiştir. Liman, mevcut halde 400 m. uzunluğunda iskeleye sahiptir ve draft durumu da 10.5 m.dir. Limanda kılavuz kaptan ve römorkör hizmetleri, TDİ tarafından verilmektedir. Diğer hizmetler ise TCDD Liman İşletmesi tarafından sağlanmaktadır. Liman, son yıllarda sadece yük gemilerine hizmet v ermekle birlikte 2003 yılı içerisinde Costa Crociere (Costa) şirketinin bir adet kruvaziyer 04-22/233 -49 7gemisini de ağırlamıştır. Costa firması, 2004 yılı için 32 uğrak yapacağını ve bunun için rezervasyon yaptırdığını bildirmiştir. 5.5.2004 tarihinden itibaren seferl erine başlayacak olan kruvaziyer gemilerin, İzmir Limanına yaklaşık 90.000 turist getirmesi beklenmektedir. Uygulanacak tarifeler 1.8.2003 tarihli Denizcilik Müsteşarlığı tarifesi olacaktır. Ege Ports dan alınan bir belgede, 15.11.2003 tarihinde Costa fir masına ait Victoria gemisinin İzmir Limanına yanaşmasıyla ilgili yapılan gözlemler aktarılmakta olup İzmir Limanının Kuşadası Limanı na etkin bir alternatif olamayacağı belirtilmektedir. I.2.5. Cerrahgil Gemi Acenteliği ve Hizmetleri A.Ş. 23.2.2004 tarih inde Raportörlerce Cerrahgil Gemi Acenteliği ve Hizmetleri A.Ş.de yerinde incelemelerde bulunulmuş; Şirket Yönetim Kurulu üyesi Selda CERRAHGİL ve Acente Müdürü Rişar ARMAGO ile görüşülmüştür. Şirket mevcut halde Costa gemi şirketinin Türkiye deki tek acen tesidir. Acentelik yetkileri içerisinde liman işlerine ek olarak kruvaziyer gemi biletlerini satmaktadırlar. Yetkililerce uğranacak limanlara Costa firmasının karar verdiği, kendilerinden sadece hangi limanın maliyetlerinin ne olduğuna dair proforma fatura lar istendiği ve bunun neticesine göre uğrak limanlarına karar verildiği bildirilmiştir. 2004 yılı için Costa firmasının talebi üzerine Kuşadası Limanı uğrak limanları listesinden çıkarılmış; listeye İzmir Limanının alındığı ifade edilmiştir. I.2.6. .. A.Ş. ( .) Önaraştırma çerçevesinde 24.2.2004 tarihinde Raportörlerce .. A.Ş. ( .) de yerinde incelemeler yapılmış; şirket yönetim kurulu başkanı ve yönetim kurulu üyesi ile görüşülmüştür. Söz konusu görüşmede aşağıdaki bilgiler edinilmiştir: Kuşadası Limanı, Türkiye nin yıldız limanıdır. Ancak mevcut işleticiler, liman hizmetlerinde çok hazırlıksız başlamış ve bir dönem bocalama yaşanmıştır. Diğer limanlar gibi Kuşadası Limanında da özelleştirme, ucuzluk getirmemiştir. Ege Ports, işi devraldıktan sonra liman hizmet ücretlerini artırmış, bazı gemilere ikinci römorkör hizmetini sunmuş, yetersiz hizmetlerin bedelini tahsil etmiş, otopark ücretlerini önce 3 misli artırmış, sonra bir kısmını indirmiştir. Kısacası, liman hizmet ücretl eri oldukça yükselmiş ve bu haliyle en pahalı Avrupa limanından 4 kat daha pahalı hale gelmiştir. ( ) Tavsiye edilen mağaza anlaşmalarına yönelik olarak, bu tür anlaşmalar yaygın bir uygulamadır. kara turizmi yaptığı için bu işi, çeşitli mağazalarla anlaşarak yapabilmektedir. Komisyon oranları da normalde % ile % arasında değişmektedir. Faturalanması ise turistik hizmet adı altında yapılmaktadır. Ancak bu tür uygulamalarda turistin alış veriş yapması için zorlama yapılmamakta ve hatta rehberi takip edenlerin dışındaki diğer turistler, şehre dağılıp istedikleri yerlerden alış verişini yapabilmektedir. 04-22/233 -49 8 I.2.7. A.Ş. 25.2.2004 tarihinde şirket merkezinde yapılan yerinde incelemelerde Raportörler Genel Müdür Yardımcısı ile görüşmüş olup aşağıda aktarılan tutanağı düzenlenmişlerdir. Ege Ports un mevcut tarifelerinin yüksek olup olmadığı ile ilgili bir soruya, Bence Türkiye deki en pahalı limandır. Türkiye deki özel limanlar arasında da en pahalı liman Kuşadası Limanıdır. Eğer 11 Ey lül olaylarının etkileri olmasaydı ve aynı tarifeler (mevcut tarifeler) uygulansaydı, müthiş yüksek bir ciro elde ederlerdi. 11 Eylül sonrasında kruvaziyer gemiler, eski yolcu potansiyellerini kazanmak için her türlü maliyetlerini en düşük düzeye çekmeye ç alıştılar. Bu nedenle bu gemilerin tekrar Türkiye ye gelebilmesi için liman hizmet tarifelerinin düşük olması gerekmektedir. Ancak tarifelerin düşürülmesi de tek etken değildir. şeklinde cevap verilmiştir. Ege Ports, uyguladığı tarifeler itibarıyla gemi acenteleri arasında ayrımcılık yapmakta mıdır şeklinde diğer bir soruya, Bildiğim kadarıyla denendi. Ancak Carnaval Grubu, oraya gelen gemilerin % 70 -80 ine sahip olduğundan [ve] herhangi bir gemiye ayrımcılık yapıldığında diğer gemiler bundan rahatsız olacağından liman işletmesinin ayrımcılık yapması bana göre rasyonel değildir. Liman işletmesinin kendi ortaklarından RCI (Royal Caribbean International) a özel bir tarife uygulayıp uygulamayacaklarını ise bilmiyoruz. denilmiştir. Acentelerle Kuşadası ve civarında faaliyet gösteren işletme [mağaza] sahipleri arasında yapılan anlaşmalar, diğer işletme sahipleri aleyhine haksızlık oluşturmakta mıdır şeklindeki bir soruya ise, Bence haksız rekabet oluşturmamaktadır. Bunun en önemli sebebi, seyahat acenteler inin organize ettiği turlara gemi yolcularının % 50 si kadar katılmaktadır. Geri kalan müşteriler tamamen serbesttir. Ayrıca tavsiye edilen dükkanlarda alış veriş yapıp yapmamak serbesttir; turistin tavsiye edilen dükkandan alış veriş etmesi zorunlu değild ir. Bu programlar (shopping programları) dünyanın her yerinde geçerli olup bir gelir kalemi olarak algılanmaktadır ve müşteri memnuniyeti açısından tamamlayıcı bir unsurdur. Çünkü hakiki taş yerine sahtesi veya daha düşük kalitelisi, Türk halısı yerine Çin halısı satılması gibi olaylar yaşanmakta olup turistlerin şikayetçi olmasına sebep olunmaktadır. Bu gibi olaylarda müşteriye yardımcı olabilmek için tavsiye mağaza uygulamasına gidilmektedir. Kruvaziyer gemilerin buradaki temsilcileri olduğumuz için gemil erle mağazalar arasında yapılan anlaşmaların uygulanmasında kontrol görevi üstleniyoruz. Ayrıca kruvaziyer gemiler, mağazalar hakkında bize görüş sorduklarında onlara fikrimizi beyan ediyoruz. cevabı verilmiştir. I.2.8. Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş . (TDİ) 26.2.2004 tarihinde Raportörler tarafından TDİ de yerinde incelemelerde bulunulmuş olup, şirket Genel Müdür Yardımcısı Tevfik KÜÇÜK ve Liman Dairesi Başkanı Yusuf BAŞ ile görüşülmüş ve aşağıdaki bilgiler edinilmiştir. 04-22/233 -49 9TDİ, 1993 yılından beri özell eştirme kapsamında yer alan bir işletmedir. TDİ envanterinde işletme hakları özel kişilere devredilen limanların mülkiyeti, İstanbul Salıpazarı Limanı ve Bodrum un kuzeyinde yer alan Güllük Limanlarının mülkiyeti ve işletme hakkı, Ankara ve Karadeniz isiml i iki yolcu gemisi ve üç feribot bulunmaktadır. Yolcu gemileri de hal ve hazırda işletilmemekte ve satışa çıkarılmış durumdadır. Salıpazarı Limanı, yolcu limanı olarak işletilirken, Güllük Limanı yük limanıdır; fakat yakın bir gelecekte Güllük, liman olara k kullanılmayacaktır. Liman hizmetlerinde uygulanan tarifelerin temeli 1986 yılına kadar geriye gitmektedir. Bazı limanlar için daha sonraki yıllarda ufak tefek değişiklikler yapılmıştır. Liman tarifelerindeki değişiklikler etkilerini sektörün nitelikleri gereği 1 - 2 yıl sonra doğurabilmektedir. TDİ tarafından 10 ABD Doları olarak uygulanan ayak bastı parası, liman hizmet ücreti yüksek karlar içeren rakamlardır. Bunun 2 ABD Doları'na indirilmesi büyük zararlar içermemektedir. Bunun en önemli nedeni, limanla rın işletmeye mevcut bir maliyetinin olmaması ve yapılan yatırım - inşaat giderlerinin yıllar önce amorti edilmiş olmasıdır. Ancak liman işletme hakları devredilen özel şirketler aynı durumda değildirler, önemli bir liman kira gideri bulunmaktadır. Denizcili k Müsteşarlığı nın 1.8.2003 tarihinde yayınladığı tarifelerin TDİ tarafından uygulanması, işletme karlarında büyük düşüşlere neden olmamıştır. Çünkü, yeni tarifeler öncesinde TDİ, baz tarifelerde önemli düzeylerde indirimleri zaten uygulamaktadır ve yeni i ndirimler TDİ indirimlerinde sadece % 10 -20 arasında indirimler getirmiştir. Hatta bir kısım hizmet kaleminde fiyat olarak yükselişler olmuştur. Sonuç olarak TDİ gelirlerinde büyük bir düşüş gerçekleşmemiştir. J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK Önaraştırmanın konusu, 7.7.2003 tarihinde Kuşadası Limanı nın işletmeciliğini Türkiye Denizcilik İşletmeleri (TDİ) den devralan Ege Ports un, - Liman hizmetleri için aşırı yüksek tarife uygulayarak, - Yolcular, kruvaziyer şirketler veya acenteler arasında ayırımcılık yap arak, - Turistlere hediyelik eşya, halı, deri, kuyum vs. satan anlaşmalı işyerleri bulunduğundan diğer tüm işyerleri aleyhine rekabeti kısıtlayarak, hakim durumunu kötüye kullanıp kullanmadığına ilişkindir. Esasen, 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi uyarınc a, Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır. Söz konusu maddenin devamında da bu kötüye kullanma hallerine dair örnekler sıralanmaktadır. Yukarıda yer alan ikinci ve üçüncü önaraştırma konuları, Kanun un 6. maddesinin sırasıyla Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması şeklindeki (b) bendi ile Belirli bir piyasadaki hâkimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticarî avantajlardan 04-22/233 -49 10yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekab et koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler şeklindeki (d) bendi kapsamında değerlendirilebilecektir. Kanun un 6. maddesinde örnek olarak sıralanan kötüye kullanma halleri arasında yer almayan aşırı fiyata ilişkin birinci önaraştırma konusu ise rekabet huk ukunun kartelleşme ve tekelleşmelerin yarattığı sorunların ortadan kaldırılması ve özellikle toplumun aşırı fiyatlardan korunması amacına hizmet ettiği göz önüne alındığında anılan maddenin yukarıda belirtilen genel hükmü kapsamında ele alınabilecektir. Önaraştırma konusu iddiaların incelenmesinden önce, Ege Ports un özellikle liman hizmet tarifeleri konusunda bağımsız karar verebilen hakim durumda bir teşebbüs olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. J.1. İlgili Mevzuat Çerçevesinde Teşebbüsün F iyat Belirleme Yetkisine Yönelik Değerlendirme Hakim durum değerlendirmesine geçmeden önce, gerek Ege Ports un 4054 sayılı Kanun un 3. maddesindeki teşebbüs tanımı kapsamında bağımsız karar verebilme yetkisine sahip olduğunun değerlendirilmesinde gerekse rekabet hukuku bakımından aşırı fiyat iddiasına yönelik olarak teşebbüsün sorumluluğunu belirlemede önemli bir kriter olan, teşebbüsün kendi fiyatlarını belirleyebilme özgürlüğüne sahip olup olmadığını değerlendirmek gerekmektedir. ÖİB ile imzalanan devir sözleşmesi ile Ege Ports a kendi tarifelerini belirleme yetkisi verilmiştir. Ulaştırma Bakanlığı ise, 2003 Ağustos unda bir tarife yayınlayarak Kuşadası Limanı dahil bütün limanların bu tarifelere uymasını istemiştir. Bu durumda, özelleşen limanlar ile Ul aştırma Bakanlığı arasında bir uzlaşmazlık ortaya çıkmıştır. Konu ile ilgili olarak Bakanlık Özel Kalem Müdürü Caner ARSEVEN ile yapılan görüşmede, bugün itibariyle, konunun tam olarak çözüme kavuşturulamadığı, ancak uygulamada Ege Ports un ÖİB ile imzalan an sözleşme çerçevesinde tarife belirleme yetkisinin tanınmak zorunda kalındığı öğrenilmiştir. Bu çerçevede, tarifelerini ABD Doları cinsinden belirlediği göz önüne alındığında, Ege Ports, devir sözleşmesi hükümleri uyarınca tarife belirleme konusunda ilk beş yıl için bir yıl içerisinde baz tarife olarak bilinen TDİ nin Kuşadası Limanı tanıtım kitapçığındaki tarifeden -Ağustos 2003 te % 50 ye varan indirimler bu tarife üzerinden yapılmıştır - % 20 ye kadar olan fiyat artışlarını tek başına, daha yüksek bir a rtışı ise TDİ nin onayı ile gerçekleştirebilecektir. Bu çerçevede, Ege Ports un tarife belirleme inisiyatifine büyük ölçüde sahip bir teşebbüs olduğu ve hakim durumda olması halinde rekabet hukuku bakımından belirlediği tarifelerin aşırı fiyata yol açması ndan doğacak sorumluluğun da kendisinde olacağı kanaatine varılmıştır. J.2. Ege Ports un Hakim Durumda Olup Olmadığına Yönelik Değerlendirme 4054 sayılı Kanun da hakim durum, "belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşteri lerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü" olarak tanımlanmıştır. 04-22/233 -49 11Dosya bakımından, Ege Ports un hakim durumda olup olmadığının tespiti için öncelikle ilgili pazarın yapısı ve bu pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarına bakmak gerekmektedir. Kuşadası Limanı nın göreli avantajları ve ayrıca bu limana alternatif olabilecek İzmir Limanı na Ege Ports un tarife değişikliğine gittiği Eylül 2003 öncesinde, Kuşadası Limanı ile aynı tarifeleri uygulamasına rağmen herhangi bir kruvaziyer geminin gelmediği dikkate alındığında, Kuşadası Limanı nın ilgili pazarda mutlak tercih edilen liman olduğu sonucuna varılmıştır. Kuşadası Limanı ancak fiyatlarını yükselttiği Eylül 2003 tari hinden sonra gemi kaybetmeye başlamıştır. Kuşadası Limanında fiyatlar yükselirken % 50 lere varan indirimler getiren 1.8.2003 tarihli Bakanlık tarifesini uygulayan İzmir Limanı nın tarifeleri Kuşadası Limanı na kıyasla oldukça düşük düzeylerde kalmıştır. Örneğin, ITS nin yaptığı bir çalışmaya göre Kasım 2003 tarihinde gelen M/V R6 Blue Star isimli 30.277 GRT lik gemi pilotaj için Kuşadası nda 4.932 ABD Doları, İzmir de 2.787 ABD Doları; römorkaj için Kuşadası nda 3.996 ABD Doları, İzmir de 1.930 ABD Doları ödemek durumundadır. Ayakbastı ücretleri (port tax) ise Kuşadası nda yolcu başına 6,5 ABD Doları iken, İzmir de transit yolcular için 1 ABD Doları, giriş yapanlar için 2 ABD Doları, çıkış yapan yolcular içinse 5 ABD Doları dır. Bu nedenle, Eylül 2003 ten sonra, Kuşadası nın önemli müşterilerinden olan Costa Cruises firması (Costa'nın acentesi olan Cerrahgil in limanın müşterileri arasında pazar payı yaklaşık % ..'dir.) da İzmir Limanı na yönelmiştir. 2003 yılında İzmir e gelen tek gemi Costa nın Victoria isimli gemisidir. Bu gemi, İzmir Limanı nda sadece limanda sunulan hizmetler için 11.372 Dolar ödemiştir1. Aynı gemi eğer Kuşadası Limanına gitmiş olsaydı, aynı hizmetler için 11.277 ABD Doları ödeyecektir2. Görüldüğü gibi Kuşadası Liman tarifeleri alınan hizmetlerin toplam bedeli bakımından yaklaşık tutardadır. Fakat, asıl tarife farkı ayak bastı ücretlerinde gündeme gelmektedir. İzmir Limanında her bir transit yolcu için 1 ABD Doları ve gelen 1.948 yolcudan toplam 1.948 ABD Doları alınacakken, Kuşadası Li manına gidilmiş olunsaydı her bir yolcudan 6 ABD Doları, 11.688 ABD Doları alınacaktı. Limana ödenen toplam bedeller ise genel toplamda İzmir Alsancak Limanı için 13.320 ABD Doları, Kuşadası Limanı içinse 24.597 ABD Doları dır. Diğer taraftan ilgili pa zardaki pazar paylarına bakıldığında, Ege Ports un 2003 yılına kadar % .. , 2003 yılı için % , Ege Ports un projeksiyonlarına ve bazı kruvaziyer şirketlerinin İzmir Limanı nda yaptırdıkları rezervasyonlar doğrultusundaki öngörülerine göre ise 2004 yılı nda % ..'dir. Bu çerçevede, tarifelerinin oldukça yüksek olduğu iddialarına rağmen Ege Ports un pazar payının hala % civarında olduğu görülmektedir. 1 Ayrıntılı hizmet bedelleri olarak pilotaj için 5580 ABD Doları, römorkaj için 2180 ABD Doları, iç me suyu için 1665 ABD Doları, palamar için 1077 ABD Doları, barınma için 760 ABD Doları, katı atık için 110 ABD Doları, toplam olarak 11.372 ABD Doları ödenmiştir. 2 Kuşadası Limanına gidilmiş olunsaydı 731 ABD Doları barınma -palamar, 3007 ABD Doları pilot aj, 3014 ABD Doları römorkaj, 2331 ABD Doları temiz su ve 2194 ABD Doları katı atık alım bedeli olarak toplam 11 277 ABD Doları ödenecekti. 04-22/233 -49 12Giriş engelleri bakımından ise, gerek Kuşadası na ikinci bir liman yapılmasının fiziki zorluğu, gereks e aynı limana ikinci bir teşebbüsün girmesinin özellikle römorkaj hizmetlerindeki ölçek ekonomileri açısından rasyonel olmaması, ayrıca kılavuzluk ve römorkaj gibi hizmetler için Denizcilik Müsteşarlığı ndan izin alınması gibi hususlar ilgili pazara yeni g irişleri oldukça zorlaştırmaktadır. Bununla beraber, Ege Ports da bir süre görev yapmış olan bir yetkili tarafından hazırlanan raporda kruvaziyer turizmine yönelik yatırımları dolayısıyla ileride Çeşme nin Kuşadası na alternatif bir kruvaziyer limanı olaca ğı yönünde ifadeler yer almaktadır. Dolayısıyla ilgili pazarda potansiyel rekabetin olmadığını belirtmek de mümkün görünmemektedir. Ege Ports un ikamesi olmayan bir limanı işlettiğine dair çeşitli belgelerde rastlanan ifadeler de bu teşebbüsün hakim durum da olduğunu destekler niteliktedir. Örneğin, Ege Ports un Ocak 2004 tarihindeki Bülten inde Ege Bölgesi nde kruvaziyer gemilerine açık olan Marmaris, İzmir limanları da mevcut. Ancak bu limanların bugünkü servislerine bakıldığında hiçbiri Kuşadası nın y erini tutmamaktadır. Mevcut iskeleleri ile 8 geminin yanaşabildiği (en az iki transatlantik ve 2 orta büyüklükte gemi olmak üzere), 3000 metrekarelik servis alanı (otopark, yolcu salonları), uzman kılavuzluk teşkilatı, modern güvenlik sistemi ve diğer tekn ik donanımları ile Kuşadası yolcu limanı Türkiye nin kruvaziyer sektöründe vitrini konumundadır Kuşadası Limanı subjektif olarak yansıtılmakta, sanki diğer limanların rakibiymiş gibi gösterilmektedir denilmektedir. 26.1.2004 tarihli Ege Ports yönetim ku rulu başkanı Gregory KİEZ e ait bir elektronik postada İzmir (Efes giriş kapısı olarak) Kuşadası nın çok zayıf bir alternatifidir denilmektedir. Diğer taraftan, yine Ege Ports un hakim durumda olmasını destekler nitelikte ilgili pazarda liman hizmetlerin den yararlanan gemilerin fiyat tarifelerindeki değişikliklerden ziyade o bölgedeki doğal afetlere veya güvenlik problemlerine duyarlı olduklarını belirten belgeler de bulunmaktadır. Nitekim, Eylül 2003 Ege Ports Bülteni nde de Kuşadası Limanı nda uygulan an tarifeler bundan önceki dönem içerisinde hep değişikliklere uğramış ise de gelen yolcu ve gemi sayıları bu değişimlerden bağımsız olarak sadece güvenlik sorunlarından etkilenmiştir. Örneğin 2002 yılında liman fiyatları tarihin en düşük seviyesinde olma sına rağmen gelen yolcu ve gemi sayısı yine son yılların en düşük seviyesindeydi. 1990 -1996 senelerinde liman fiyatlarının en yüksek olduğu seviyede, gelen yolcu ve gemi sayıları ortalamaların üzerinde yer almıştır. denilmektedir. Bu husus Ege Ports Genel Müdür Yardımcısı Kürşat TEZKAN ile düzenlenen tutanakta da ifade edilmiştir. Bu yönde bir diğer belge de, fiyat politikası nedeni ile hiçbir gemi seferinin iptal edildiği mevcut değildir ifadesinin yer aldığı Şirketin gelir kaynakları hakkında hazırlan an Rapor dur. Bu değerlendirmeler çerçevesinde, Ege Ports un müşterilerinden bağımsız davranmasını sağlayacak ekonomik güce sahip hakim durumda bir teşebbüs olduğu kanaatine varılmıştır. 04-22/233 -49 13J.3. Hakim Durumun Kötüye Kullanılması J.3.1. Aşırı Fiyatlama Ege Ports un liman hizmetlerinin sağlanmasında müşterilere uyguladığı tarifelerin aşırı fiyatlama veya tekel karları içerip içermediğinin anlaşılması için iki açıdan inceleme yapılmıştır. Bunlardan ilki, fiyat -maliyet analizi, diğeri ise benzer hizmetler s unan işletmelerin uygulamış oldukları tarifelerle kıyaslamalardır. Aşağıdaki tablolarda Ege Ports un 2003 yılına ilişkin gelir tablosu yer almaktadır. un 31.12.2003 Tarihli Gelir Tablosu Cari Dönem 60 Brüt satışlar . .. 600 Yurtiçi satışlar . .. 602 Diğer Gelirler . .. 61 Satış İndirimleri .. 610 Satıştan İadeler . .. Net satışlar . .. 62 Satışların Maliyeti . .. 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti . .. 622 Satılan Hizmet Maliyeti . .. Brüt Satış Karı veya Zararı . .. 63 Faaliyet Giderleri . .. 631 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri . .. 632 Genel Yönetim Giderleri . .. Faaliyet Karı veya Zararı . .. 64 Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar . .. 642 Faiz Gelirleri . .. 645 Menkul kıymet Satış Karları . .. 646 Kambiyo Karları . .. 649 Faaliy etle ilgili Diğer Gelirler . .. 04-22/233 -49 1465 Diğer Faaliyetlerden olağan Gider ve Zararlar . .. 656 Kambiyo Zararları . .. 66 Finansman Giderleri . .. 660 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri . .. Olağan Kar veya Zarar . .. 67 Olağandışı Gelir ve Karlar . .. 679 Diğer Olağan Dışı Gelir ve Karlar . .. 68 Olağandışı gider ve zararlar . .. 689 Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar . .. Dönem Karı veya Zararı . . . Dönem Net Karı veya Zararı . .. 31.12.2003 tarihli Şirket Gelir Tablosu nda görüldüğü üzere, Ege Ports 2003 mali yılını zararla kapatmıştır. Fiyat -maliyet oranlarında, ..TL. faaliyet karı elde edilmiştir. Ancak ana faaliyetlerd en elde edilen operasyonel kar marjlarına bakılacak olursa, bir önceki yıl itibarıyla bunun % olduğu görülmektedir. Net satışlar . .. 62 Satışların Maliyeti . .. 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti . .. 622 Satılan Hizmet M aliyeti . .. Brüt Satış Karı veya Zararı . .. 63 Faaliyet Giderleri . .. 631 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri . .. 632 Genel Yönetim Giderleri . .. Faaliyet Karı veya Zararı . .. Satış Maliyetleri ve Faaliyet Giderleri Toplamı . .. Operasyonel Kar Marjı (net satış/toplam satış maliyetleri ve faaliyet giderleri) . (% ..) 04-22/233 -49 15 Şirket hissedarlarının, liman işletme haklarının 30 yıllık devri için Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na yapmış oldukları 24.300.000 ABD Doları tutarındaki bedelin % faiz oranlı kısa vadeli kredi olarak karşılaması ve alınan kredi ana parası ve faiz geri ödemelerinin (yaklaşık .. TL) yüksek olması dolayısıyla 2003 yılı için . TL za rar açıklanmıştır. İşletme bakımından limanı devralma yolu ile yapılan yatırımın maliyetinin alternatif (fırsat) maliyeti de dikkate alınarak hesaplanması için bileşik faiz yöntemiyle 30 yıl sonraki nihai sermayenin bulunması ve bunun 30 a bölünerek senel ik elde edilmesi mümkün alternatif gelirin saptanması, liman hizmetlerinden elde edilen kazancın ya da zararın daha sağlıklı değerlendirilmesini sağlayacaktır. Bu sebeple Ege Ports un, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na yaptığı 24.300.000 ABD Dolarıyla lim an işletmeciliği yapmasaydı ve uzun vadeli olarak 30 yılığına bir bankada değerlendirseydi; bu süre sonunda alternatif olarak ne kadar faiz geliri + ana paraya sahip olacağı, aşağıdaki bileşik faiz formülüyle hesaplanarak, liman hizmetlerinden elde etmesi umulan getiri ile kıyaslanmıştır. Kn = c (1+i)n Kn= nihai sermaye c= başlangıç sermayesi i= devre faiz oranı n= devre sayısı; yatırım süresi 30 yıllık kira bedeli olarak 24.300.000 ABD Doları ödenmiştir. Bu bedelin yıllık % 5 faiz oranıyla 30 yıl sonrak i nihai değeri: Kn= 24.300.000 (1.05)30 Kn= 24.300.000 x 4.322 Kn= 105.024.000 ABD Doları olacaktır. Nihai sermayeden ana para çıkartılırsa 30 yılın sonunda alternatif olarak 105.024.000 24.300.000= 80.724.000 ABD Doları getiri elde edilecektir. Bu getirinin bu günkü değeri yine aynı yıllık faiz oranlarına göre 18.677.000 Dolardır3. Bu durumda Ege Ports un ilk yıllardaki alternatif ortalama karı en az [622.000 (2003 -4 için yıllık alternatif getiri)+810.000 (yıllık sabit kira gideri)] = 1.432.000 Dolar ; 30 uncu yılın sonuna yani 2033 yılına yaklaşıldığında ise [2.700.000(alternatif faiz getiri) +810.000 (yıllık sabit kira gideri)] = 3.510.000 ABD Doları olabilecekti. 3 Yukarda yer alan birleşik faiz formülünde nihai sermaye için 80 milyon dolar yazıp aynı dönem sayıs ı ve faiz oran ıyla 2033 yılındaki bileşik faiz gelirinin başlangıç yılı olan 2003 yılı sonuna çekilmesi halinde 80 milyon doların bu günkü ederi bulunmaktadır. 04-22/233 -49 16Ege Ports un liman işletmeciliğinden elde edeceği karın, bu alternatif getiri ve yıllık kira gideri toplamından fazla olması ve hatta önümüzdeki dönemlerde yapılacak ABD Doları tutarındaki yatırım ve işin özellikleri gereği içerdiği risk unsurunun (terör ve ekonomik konjonktüre aşırı duyarlılık) yüksek bulunması sebebiyle bu öz elliklere paralel olarak, kar oranlarının yüksek olmasının makul karşılanabileceği; ancak 2003 yılının zararla kapanmış olduğu dikkate alınırsa (Ege Ports Kuşadası Limanı nı TDİ den 7.7.2003 tarihinde devralmıştır.) Ege Ports un gerçekte aşırı karlar elde etmediği anlaşılmaktadır. Netice olarak Kuşadası Limanı nda 2003 yılı itibarıyla uygulanan tarifeler ve anılan yıl sonu dönem zararının varlığıyla birlikte yukarıda değinilen alternatif gelir tespiti ve işin özelliği dikkate alındığında aşırı yüksek kar m arjları içermediği tespit edilmiştir. Uygulanan tarifelerin yüksek olup olmadığının tespiti için kar/maliyet oranı dışında kullanılabilecek diğer bir yöntem de ilgili pazarda faaliyet gösteren rakip teşebbüslerin kar oranları ile karşılaştırma yöntemidir. Ancak, ilgili coğrafi pazarda alternatif olabilecek tek limanın da (İzmir) 2003 yılı içerisinde sadece bir adet yolcu gemisine hizmet etmiş olması ve yük limanı olarak faaliyet göstermesinin yanı sıra kira gideri de ödemediği göz önünde bulundurulursa kar marjı mukayesesi yapılmasının yanıltıcı olacağı kanaatine varılmıştır. Bu olay itibarıyla pek sağlıklı olmayan ancak yol gösterici olması bakımından faydalı olacağı düşünülen diğer bir usül de komşu coğrafi pazarlarda yani Akdeniz çanağında faaliyet göste ren liman işletmelerinin tarifeleriyle Ege Ports un tarifelerinin karşılaştırılmasıdır. Örnek alınan bazı liman tarifeleri aşağıdaki gibidir: Lüks sınıf gemi 90,000 GRT ve 2,000 Yolcu Pilotaj Palamar Römork Ayak Bastı Atık Liman Harcı Tender Gümrü k Hatlar Toplam Barcelona 2.800 11.000 9.200 7.500 200 2.200 $ 33.700 Naples 4.700 3.350 1.400 2.000 1.150 1.900 $ 14.500 Venice 8.500 13.850 9.500 1.300 2.600 $ 35.750 Livorno 3.400 200 5.000 1.000 1.300 3.600 $ 14.500 Piraeus 1.400 400 1.600 1.000 3.600 200 125 $ 8.325 Corfu 1.200 150 1.100 1.400 200 $ 4.050 Santorini 200 1.400 7.000 200 $ 8.800 Mikonos 200 1.600 4.600 200 $ 6.600 Thessalonica 300 350 3.000 1.000 4.000 200 125 $ 8.975 Kuşadası -2003 9.035 - 7.199 12.000 878 - - - $ 23.626 Kuşadası -2004 9.035 - 7.199 13.000 1.053 2.048 $ 32.335 04-22/233 -49 17Güvenlik ve fener ücreti Kuşadası dışında sadece Barselona Limanında alınmaktadır ve bedelleri sırasıyla Kuşadası nda 2 .048 ve 4.860 ABD Doları iken Barselona da 500 ve 300 Dolar civarındadır. Örnek alınan limanların hiçbirinde sahil sıhhiye olarak isimlendirilen herhangi bir harç uygulaması bulunmamakla beraber Kuşadası nda 2003 yılında sahil sıhhiye için gemilerden 8.150 Dolar alınmış, 2004 yılında ise 4.075 Dolar alınması planlanmıştır. Bununla birlikte yürürlükteki mevzuat gereğince sahil sıhhiye ve fener ücreti ilgili kamu kuruluşlarınca tahsil edilmekte ve devlete gelir kaydedilmektedir. Netice olarak bir geminin Kuşa dası Limanı nda 2003 yılı için ödediği 36.600 Dolar lık bedelin diğer limanlara göre yüksek olduğu kabul edilmekle birlikte, bu rakamın 13.000 Dolar lık kısmını ilgili devlet kuruluşları tahsil ettiğinden Liman işletmesi sadece sunduğu hizmetler karşılığın da 23.000 Dolar tahsil etmektedir. Yukarıdaki tabloda alınan ücretlere bakıldığında Barselona ve Venedik ten sonra en pahalı limanın Ege Ports tarafından işletilen Kuşadası Limanı olduğu görülmektedir. Tarifelerin yüksek olması daha önce bahsedildiği gibi , işletmenin aşırı karlar elde ettiği anlamına gelmemekte; yüksek tarifelerin ana nedenini, kira ve faaliyet giderlerinin yüksek olması oluşturmaktadır. Bu nedenlerle Ege Ports un esas faaliyetlerinden elde etmiş olduğu yaklaşık % .. civarındaki kar oranı nın müşterilerin haksız olarak sömürülmesi sonucunu doğuran aşırı tekel karları olmadığı ve dolayısıyla liman hizmet tarifelerine ilişkin bu uygulamaların, aşırı fiyat uygulanmasını yasaklayan 4054 sayılı Kanun un 6. maddesine aykırı nitelikler taşımadığı sonucuna ulaşılmaktadır. J.3.2. Müşteriler Arasında Ayrımcılık Yapılması Değerlendirmenin ilk kısmında da değinildiği gibi Kanun un 6. maddesi bir piyasadaki hakim durumun Türkiye coğrafyasının tamamında veya bir bölümünde kötüye kullanılmasını yasaklam aktadır ve sınırlı olmamakla birlikte örnek mukabilinde kötüye kullanma halleri, aynı maddenin ikinci fıkrasında bendler halinde sayılmıştır. Bu hallerden biri de sağlayıcılar ve/veya müşteriler arasında ayrımcı uygulamalara ilişkindir. Madde hükmüne göre Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayrımcılık yapılması bir kötüye kullanma eylemidir ve hakim durumdaki bir veya birden fazla teşebbüsün böyle bir usulle kendi siyle iş yapan teşebbüslerden birini diğerine karşı rekabette dezavantajlı hale düşürmesi, Kanun un yasakladığı bir davranıştır. Aşağıda bu hususlara ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir. J.3.2.1. Yolcu Motorları ile Kruvaziyer Gemiler Arasındaki Ayı rımcılık Önaraştırmaya karar verilen hususlardan ikincisi, Ege Ports un müşterileri arasında ayrımcılık yaptığı iddiasıdır. Liman işletmesinden hizmet alan başlıca üç tür müşteri bulunmaktadır: deniz yolunu kullanan yolcular, yolcu gemileri (kruvaziyer ge miler) ve Samos, Patmos adaları Kuşadası arasında yolcu taşıyan yolcu motorları ile feribotlar. Liman hizmetlerinden yararlananlar, bu şekilde 04-22/233 -49 18sınıflandırılmaktadır ve yerinde incelemelerde Ege Ports tarafından her bir kesime, aldıkları hizmet karşılığında farklı tarifeler uygulandığı görülmüştür. Rekabet hukukunda, her bir müşteriye farklı tarife uygulanmasının haksız bir uygulama olabilmesi için gerekli temel faktör, müşterilerin eşit konumda olmalarıdır. Diğer bir deyişle yasaya aykırı durum, sadece fark lı durumlardaki müşterilere aynı; aynı durumdaki müşterilere farklı satış şartlarının uygulanması halinde ortaya çıkabilmektedir. Ege Ports un çeşitli müşteri türlerine farklı uygulama yapmasına ilişkin olarak öncelikle bunlar arasında sağlanan hizmetler bakımından farklılık olup olmadığına; ayrımcı tarifeler vasıtasıyla müşteriler arasındaki rekabetin bozulup bozulmadığına bakmak gerekir. Öte yandan farklı müşteri grupları arasında mümkün olabilecek bir ayrımcılığı incelemenin yanı sıra aynı kesimde yer alan müşteriler arasında da biri lehine diğeri aleyhine farklı uygulamaların bulunup bulunmadığının tespiti de gerekmektedir. Limana yanaşan bir yolcu motorunun liman işletmesinden kılavuzluk, römorkör, katı ve sıvı atık hizmeti gibi hizmetleri alması söz konusu değildir. Limandan sadece barınma hizmetleri almaktadır. Ancak 500 GRT nin üzerindeki her yolcu gemisi bu hizmetlerin hepsini (pilotaj, römorkaj, barınma ve katı -sıvı atık4 ve güvenlik hizmetleri) almak zorundadır. Yolcu motorları, limanda günlük b arınma için 20 -35 ABD Doları öderken yolcu gemileri, büyüklüklerine ve aldıklara hizmetlere göre 10.000 25.000 Dolar ödemektedirler. Bu bakımdan alınan hizmete göre bir ücret ödenmekte ve verilmeyen hizmetin de bedeli alınmamaktadır. Bu çerçevede ayrımcı bir uygulama söz konusu değildir. 2004 yılı için kruvaziyer gemilerine de verilen hizmetler karşılığı üç basamaklı bir indirim sistemi uygulanması planlanmaktadır. - Geminin her bir uğrağı için 15 uğrağa kadar % 1 artan indirim, 15 ve üstü uğraklarda sa bit % 15 indirim, - % 10 a kadar ulaşan donatan indirimi, - % 10 a varan şirket grubu ya da kumpanya indirimi. Bu indirimler, yolcu motorlarına ya da feribotlara uygulanmamaktadır. Bunun temel nedeni, yolcu motorlarının sadece barınma hizmeti karşılığı gün lük 20 -35 ABD Doları tutarında hizmet almasıdır. Uygulanan indirim sisteminde limana daha çok uğrak yapan gemiler, uygulanan tarifelerden daha çok indirim kalemi elde etmektedirler. Bu uygulamalarda indirim kazanan gemi ile indirim alamayan gemi arasında rekabet açısından bir haksızlığın varlığının düşünülmesi mümkündür. Ancak gemilerin Liman İşletmesi karşısında eşit konumda olup olmamaları önem taşımaktadır. Ege Port ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığı arasında imzalanan 30 yıllık işletme haklarının devri sözleşmesi vasıtasıyla liman işletmesini devralan şirket, yüksek oranda 4 Atıkların alınmasıyla ilgili hizmet istenmediği takdirde MARPOL 73/78 Ek V gereğince verilen Gemilerin Atık larından Meydana Gelen Kirlenmeyi Önlemek İçin Teçhizat Raporu limana verilerek bu hizmetlere ilişkin ücretlerin alınmaması sağlanır. 04-22/233 -49 19sabit maliyetlere katlanmaktadır (liman kira gideri ve personel giderleri, toplam yaklaşık ABD Doları). Sunulan her bir hizmet için sabit maliyetlerin yüksek olması, değişken m aliyetlerin az olması nedeniyle limana gelen gemi sayısının maksimize edilmesi bir gereklilik arz etmekte; bu durum da her bir gemi için daha az bedelle hizmet alınabilmesi sonucunu getirmektedir. Uygulanan indirim sisteminin işletme ve genel iktisadi ilke ler bakımından makul, rasyonel ve objektif bir uygulama olduğu ve iktisadi rasyonalitesinin bulunması sebebiyle de Kanun un 6. maddesinde belirtilen hukuka aykırılık niteliklerini taşımadığı kanaatine varılmıştır. Gemiler ve feribotlara uygulanan tarifeler in farklı olmasının arkasında yatan iktisadi gerekçelere yukarıda yer verilmiş bulunmaktadır. Ayrımcılıkla ilgili ileri sürülen diğer husus kruvaziyer gemi yolcularıyla Samos -Patmos -Kuşadası arası çalışan feribot ve motorlu tekne yolcuları arasında liman h arcı olarak alınan harçların farklı olmasıdır. Kruvaziyer yolcularından 2003 yılı için 6, 7, 8 ve 9 ABD Doları alınırken; feribot yolcularından 10 Dolar alınmıştır. 2004 yılı için de birinci kesim sabit olarak 6.5 Dolar ödeyecekken; ikinci kesim 10 Dolar ödemeye devam edecektir. Her iki kesim yolcular arasında farklı uygulamaların ayrımcılık olup olmadığını açıklığa kavuşturmak için yolcular için yapılan hizmetler ve maliyetlerine bakmak gerekmektedir. Aşağıda Ege Ports tan edinilen bilgiler çerçevesinde, teşebbüsün feribot ve yolcularına yönelik katlandığı ek maliyetler ortaya konulmaktadır. i)Yolcu Salonu Hizmetleri: Özelleştirme öncesinde bir banka şubesine kiralanmakta olan alan, Ege Ports tarafından yapılan harcamalarla yeniden düzenlenerek halihazır da feribot yolcuları için bekleme salonu haline getirilmiştir. Salon oturma mekanları, televizyon, uydu ve müzik yayını içerecek şekilde organize edilmiş olup, özelleştirme öncesinde bu tip bir hizmet sağlanmadığı için yıllarca yollarda oturarak beklemek z orunda kalan feribot yolcularının özel kullanımına açılmıştır. Liman çevresinde 5 -10 m2 lik dükkanların yıllık kira bedelleri 75.000 Amerikan Doları civarındayken, Ege Ports halihazırda 100m2 genişliğindeki böyle bir alanı kiralamak yerine elde edebileceği gelirden feragat ederek feribot yolcularının hizmetine sunmaktadır. Yolcu salonunun sunduğu bu hizmetlerden kruvaziyer gemileriyle gelen yolcular faydalanmamaktadır ve salon halihazırda sadece feribot yolcularına tahsis edilmiştir. ii)Terminal Bi nası Hizmetleri: Gümrük mevzuatı nedeniyle gemi ile gelen kruvaziyer yolcularından farklı olarak, feribot yolcuları hem girişlerinde hem de çıkışlarında pasaport kontrolü yaptırmak zorundadırlar. Bu da terminal alanını (gümrüklü alanı) diğer yolculara kıy asla daha fazla kullanmalarına sebep vermektedir. Feribot yolcuları buradaki güvenlik, kimlik ve pasaport kontrolleri esnasında geçen süre zarfında terminal binasının sunduğu kolaylıklardan yararlanabilmektedirler. Oysa ki kruvaziyer yolcuları terminal binasını çıkışta genellikle kullanmayıp sadece limana geri dönüşlerinde kullanmaktadırlar. Zaten feribotlar ve 04-22/233 -49 20kruvaziyerler liman açısından birbirinden farklı iki müşteri tipi oluşturmaktadır. Bu nedenle limana gelen feribotlar ve kruvaziyer gemileri bir birinin rakibi de değildir. Liman açısından da, bunlara sunulan hizmetler ve bu hizmetlerin maliyetleri arasında farklar bulunduğu gibi limanın elde ettiği gelirler arasında da ciddi farklar mevcuttur. iii) Güvenlik hizmetleri: IPS (International Port S ecurity) adlı Almanya merkezli güvenlik uygulamaları alanında uzman danışmanlık şirketi tarafından yapılan incelemede ISPS Code (International Port and facility Security Code) kapsamına uygun bir güvenlik sistemi için feribot yolcuları ile kruvaziyer gemi yolcularının ayrılması tavsiye edilmiştir. Bu amaçla limana yanaşacak feribotta, yanaşma öncesi görevli güvenlik personeli tarafından bomba ve patlayıcı madde aranması, kimlik kontrolü yapılması, kruvaziyer gemi yolcularından ayrı olarak giriş -çıkış yapab ilecekleri ortamın hazırlanması da dahil olmak üzere çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Ege Ports tarafından bu konuda yaz döneminde tamamlanması hedeflenen çalışmalar başlatılmıştır. Halihazırda kapalı devre güvenlik sistemi ile, feribot rampaları, termina l binası içi, feribot yolcusu bekleme salonu içi ve dışı 24 saat kontrol altında tutulmakta, uzman güvenlik ekiplerimiz ise tüm giriş -çıkışlar sırasında görevlerini yapmaktadırlar. Feribot yolcuları için sağlanması gereken ilave güvenlik hizmetleri doğal o larak ilave bir maliyet yaratmaktadır. iv) Fiyatlama: Sağlanan bütün bu ekstra hizmetler ve katlanılan maliyetlere rağmen, Ege Ports Kuşadası Limanı için feribot acentesinden feribot başına sadece 20 Amerikan Doları almakta, ve yolcu başına ise özelle ştirme öncesinde TDİ tarafından uygulanan 10 Amerikan Doları tutarındaki ücret uygulanmaya devam etmektedir. Kruvaziyer şirketleri limana ve Kuşadası'na daha fazla yolcu getirebilmek için hem finansal hem de işgücü ve zaman olarak yoğun bir çaba içerisinde olmasına rağmen, feribot işleticileri ne Kuşadası ve çevresinde ne de Yunanistan'da bu yönde bir çaba sarf etmektedir. Bunun yanı sıra feribotlar için tur acentesi olarak çalışan Azim Tur Ltd.Şti. ve Diana Deniz Taşımacılığı Tur Turizm ile sene başında ya pılan görüşmelerde belirli sayılarda yolcu garantileri verebilmeleri halinde kruvaziyer gemileri benzeri indirimlerin yapılabileceği kendilerine önerilmiş olmasına rağmen, bu iki firma da herhangi bir yolcu garantisi vermeye yanaşmamışlardır. Feribot yol cuları ile kruvaziyer yolcularından liman harcı olarak alınan ücretler arasındaki 3,5 ABD Doları tutarındaki fark, müşteri profillerinin farklı olması ve feribot yolcuları için yukarda değinildiği üzere sunulan hizmetlerin fazla olmasından ve katlanılan ma liyetlerin yüksekliğinden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla uygulanan farklı tarifeler vasıtasıyla ayrımcılık yapıldığı iddiasına katılmak mümkün bulunmamaktadır. Önaraştırma açılmasına neden olan şikayet dilekçesinde ayrımcılık hususunda yer alan ve yukarda yer verilenler dışında iki iddia daha bulunmaktadır. Bunların 04-22/233 -49 21ilki, Ege Ports un ortaklarından birinin uluslararası kruvaziyer taşımacılığı yapan Royal Caribbean Cruises Ltd. (RCCL) olması dolayısıyla hizmet verdiği diğer yerli yabancı kruvaziyer taşımacıl ığı yapan tüm şirketler aleyhine uygulamalara gittiği yönündedir. Ancak RCCL geçtiğimiz yıl limana hiçbir gemi getirmediği gibi; Ege Ports belgeleri üzerinde yapılan incelemelerde de RCCL nin rakipleri karşısında kayırılacağına dair herhangi bir bilgi veya şirket politikasına ilişkin karara rastlanılmamıştır. J.3.2.2. Kruvaziyer Gemiler/Gemi Acenteleri Arasında Ayırımcılık İkinci ayrımcılık iddiası, Ege Ports un ortakları arasında yer alan Marvel Investment S.A. (Marvel) nın Türkiye temsilciliğini ve Eg e Ports yönetim kurulu üyeliğini Marvel adına yürüten Erkunt ÖNER in aynı zamanda Tura Turizm ve Seamer isimli gemi acenteliği ve turizm iştiraklerinin de olması ve liman işletmesinde de karar merciinde aktif rol alması sebebiyle kendi iştirakleri lehine uygulamalara gideceği iddiasıdır. Şirket merkezinde ve gemi acenteleri nezdinde Raportörlerce yürütülen yerinde incelemelerde bu iddiayı destekleyen veya doğrulayan bilgi ve belgelere ulaşılamamıştır. Ancak Marvel temsilcisi Erkunt ÖNER in Ege Ports yönetim inin bilgisi dışında, bulunduğu pozisyonu kullanarak sahibi olduğu ve isimleri yukarıda anılan teşebbüsler lehine bu tür girişimlerde bulunduğu; ancak Ege Ports Yönetim Kurulunun bu durumdan haberdar olması neticesinde söz konusu girişimleri engellediği an laşılmıştır. Ege Ports un yayınladığı Eylül Bülteni nde de bu iddialara yönelik olarak Bu konuda gerçek dışı iddialar yer almakta. Ege Ports bir yolcu limanı işletiyor. Gemi acentası değil. Ege Ports, tüm acentalara ve kumpanyalara standart hizmet vermekt edir. denilmektedir. J.3.3. Bir Pazardaki Hakim Durumun Başka Bir Pazarda Kötüye Kullanılması Bu konuya ilişkin iddiada, Ege Ports un turistlere hediyelik eşya, halı, deri ve altın-gümüş satan işyerlerinin bir kısmıyla belirli bir komisyon karşılığında turistleri onlara yönlendirme hususunda anlaşma sağladığı; bu anlaşmaların diğer mağazalar aleyhine rekabeti engellediği öne sürülmektedir. Yapılan incelemelerde Liman İşletmesinin bu yönde herhangi bir faaliyetine rastlanılmamış; bununla birlikte bu uygul amaların gemi sahibi ya da kara turizmi yapan seyahat acenteleri tarafından alışverişte turistlere güven sağlamak için tavsiye edilen mağazalar olarak organize edildiği, acentelerde yapılan görüşmeler neticesinde anlaşılmıştır. Sonuç olarak Ege Ports un öne sürülen bu iddia ile doğrudan bir ilgisinin olmadığı; şikayetin Ege Ports un ortaklarından RCCL nin uluslararası kruvaziyer işleticisi olarak doğrudan yürüttüğü organizasyonların bir sonucu olarak yapıldığı; ancak 2003 yılı içerisinde RCCL in herhangi bir gemi getirmemiş olması sebebiyle şikayetin geçerli bir dayanaktan yoksun olduğu anlaşılmıştır. 04-22/233 -49 22 K. SONUÇ Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre; Ege Liman İşletmeleri A.Ş.nin, - Ege Bölgesinde yer alan Efes antik kent i ve Meryem Ana Evi gibi tarihi ve turistik yerlere yolcu getirmek isteyen gerek kruvaziyer gemiler gerekse feribot ve yolcu motorlarının yanaşması için gerekli liman bakımından etkin alternatifinin bulunmaması, yeni liman yapımının fizibl olmaması ve paza r payının 2002, 2003 yıllarında sırasıyla % ve olması, 2004 yılı için de tarifelerin yüksek olmasına rağmen % olarak öngörülmesi sebebiyle, ilgili coğrafyadaki liman işletme hizmetlerinde 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun bakımından h akim durumda olduğu; - Ancak, Liman İşletmesi, gemi donatanları, gemi acenteleri, turizm işletmeleri gibi müşterileri ve Kuşadası Ticaret Odası nezdinde yapılan görüşme ve incelemelerde kendisinden hizmet alan müşterilere uyguladığı tarifeler bakımından esas faaliyetlerindeki operasyonel kar marjının % .. olduğu, bu haliyle dahi teşebbüsün 2003 bilanço dönemini zararla kapattığı ve dolayısıyla aşırı karların söz konusu olmadığı, - Farklı müşterilere farklı tarifeler uyguladığı, ancak aynı müşteriler arasında ayrımcılık yapmadığı, - Turistik eşya, deri ürünleri ve altın -gümüş satan mağazalarla herhangi bir anlaşma içine girmediği ve dolayısıyla liman işletmeciliğindeki hakim durumunu başka bir pazarda kötüye kullanmadığı, tespit edilerek, Ege Liman İşletmeleri A. Ş. hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun un 41. maddesine göre soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.