Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-2-40 (Devralma) Karar Sayısı : 09-14/300-73 Karar Tarihi : 13.4.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç , Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖR : Ayşe Özlem UZUN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : -Re sen 20 D. TARAFLAR : - Verifone Elektronik ve Danışmanlık Ltd. Şti. Nazmi Akbacı İş M
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-2-40 (Devralma) Karar Sayısı : 09-14/300-73 Karar Tarihi : 13.4.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç , Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖR : Ayşe Özlem UZUN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : -Re sen 20 D. TARAFLAR : - Verifone Elektronik ve Danışmanlık Ltd. Şti. Nazmi Akbacı İş Merkezi No:245 34398 Maslak -İstanbul - Lipman Electronik ve Danışmanlık Ltd. Şti. E. DOSYA KONUSU: VeriFone Inc . tarafından Lipman Electronics in tüm mal varlığ ı ve h isselerinin devralınması işlemi F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu nun 24.01.2008 tarih ve 08 -08/89 -29 sayılı kararına esas teşkil eden incelemeler sırasında, Verifone Elektronik ve Danışmanlık Ltd. Şti. (Verifone) nin Lipman Elektronik ve Danışmanlık Ltd. Şti. (Lipman) nin tüm 30 mal varlığını ve hisselerinin tamamını devralmış olduğu , ilgili devralma işlemine ilişkin olarak Kuru ldan izin alınmamış olduğu, devralma işleminde tarafların toplam pazar paylarının %25 i geç tiği tespit edilmiş ve Rekabet Kurul u nun 28.02.2008 tarih ve 08 - 19/205 -M sayılı kararı ile söz konusu devralma işleminin 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu dan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında bir işlem olup olmadığının belirlenmesi amacıyla taraf şirketler hakkında bir inceleme başlatılmıştır. Taraf şirketlerin 1997/1 sayılı Tebliğ in ekinde yer alan Bildirim Formu nu doldurup Kurum a göndermeleri gerektiği 12.03.2008 tarih ve 855 sayı ile kendilerine bildirilmiştir. Bununla birlikte şirket tarafından Kuru ma herhangi bir bildirim 40 yapılmamıştır. Durumu bildirmek üzere Kurul a sunulan 1.8.2008 tarih ve 2007 -2- 213/BN -08-AÖU sayılı bilgi notuna istinaden Kurul un almış olduğu 14.08.2008 tarih ve 08 -50/757 -M sayılı karar doğrultusunda Verifone a gön derilen 18.09 .2008 tarih ve 3436 sayılı yazı, 19.09.2008 tarihinde şirket yetkilisi tarafından teslim alınmıştır. Sonradan Verifone yetkilileri tarafından gönderilen Bildirim Formu, 27.10.2008 tarih ve 6983 sayı ile Kurum a intikal etmiştir. Bildirim Formu nda eksiklikl er tespit edilmesi üzerine Verifone dan gelen ek bilgiler 24.11.2008 tarih ve 7728 sayı ile Kurum a intikal etmiştir. Kurum a intikal eden bilgiler ile yapılan araştırmalar sırasında ulaşılan 09-14/300 -73 2 bilgiler arasında bazı tutarsız noktaların tespit edilmesi sebeb iyle taraflardan ve Verifone un 2004 -2006 yıllarında Türkiye distribütörü olarak faaliyet gösteren İletişim 50 Teknoloji Danışmanlık Ticaret A.Ş. (ITD) den bu hususların aydınlatılmasına yönelik ek bilgiler talep edilmiştir. Taraflardan talep edilen ek bilgil er en son 03.03.2009 tarih ve 1587 sayı ile Kuruma intikal etmiş , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 12.03.2009 tarih ve 2008 -2-40/Ö İ-09-AÖU sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 12.3.2009 tarih ve REK.0.0 6.00.00 -120/77 sayılı Başkanlık Önergesi il e 09 -14 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖR ÜN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; Veri Fone Inc. firmasının Lipman Electronics firmasının tüm mal varlığını ve hisselerinin tamamını devralması işleminin 60 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir nitelik taşımadığı, işlemin, Rekabet Kurulu nun izni alınmadan gerçekleştirilmiş olması sebebiyle Verifone Elektronik ve Danışmanlık Ltd. Şti. nin Kanun un 16. maddesinin (b) bendi kapsamında 1.592 TL para cezasına tabi tutulması gerektiği ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Verifone 70 Yukarıda da belirtildiği gibi Verifone Inc. in Lipman Electronics i devralması ertesinde Lipman Elektronik ve Danışmanlık Ltd. Şti., unvan değişikliğine giderek Verifone Elektronik ve Danışmanlık Ltd. Şti. unvanını almıştır. Şirketin esas faaliyet alanı güvenlikli ödeme sistemleri satışıdır. H.1.2. Lipman Lipman, İsrail d e mukim Lipman Electronic Engineering Ltd. in %99.9 una sahip olduğu bir şirkettir. Devir işlemi öncesinde İzmir de POS cihazları üreten ve satan bu tesis, devir ertesinde (Mart 2008 de) kapatılmıştır. H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı 80 Verifone, elektronik ödeme sistemleri üretimi ve satışı ile iştigal etmektedir. Rekabet Kurulu nun bu pazara yönelik 24.1.2008 tarih ve 08 -08/89 -29 sayılı kararıyla paralel biçimde ilgili ürün pazarı, POS terminalleri pazarı olarak belirlenmiştir. H.2.2. İlgili Co ğrafi Pazar Türkiye sınırları içerisinde tarafların ürünlerinin ve hizmetlerinin üretilip, satılması ve pazarlanması bakımından rekabet koşullarını bölgesel olarak farklılaştıracak herhangi bir durumun olmaması sebebiyle ilgili coğrafi pazar Türkiye olar ak belirlenmiştir. H.3. Değerlendirme H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme 90 1997/1 sayılı Tebliğ in Birleşme ve Devralma Sayılan Haller başlıklı 2. maddesinin (b) bendine göre; Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin di ğer bir teşebbüsün 09-14/300 -73 3 malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmektedir. İnceleme konusu işlemde, ABD merkezli VeriFone Inc. firmasının İsrail merkezli Lipman Electronics firmasının tüm hisselerini devralması sebebiyle Türkiye deki Lipman Elektronik ve Danışmanlık Ltd. Şti. nin kontrolü el değ iştirmiş ve şirket 100 Verifone Elektronik ve Danışmanlık Ltd. Şti. unvanını almıştır. Verifone yetkilileri tarafından gönderilen ek bilgi yazısında, bu konuya yönelik olarak aşağıdaki açıklamaya yer verilmektedir: Lipman Electronic Engineering Ltd. unvanlı ş irket, İsrailde mukim bir şirket olup söz konusu şirket İsrail Hukuku na uygun olarak gerçekleştirilen bir işlem ile Amerika Birleşik Devletleri yasalarına göre kurulmuş Verifone Ltd. isimli şirkete devrolunmuştur. Lipman Electronics isimli şirket İsrail d e yapılmış olan devir öncesi aynı zamanda bir Türk şirketi olan ve tarafınızca asıl inceleme konusunu teşkil eden Lipman Elektronik ve Danışmanlık Limited Şirketi isimli şirketin %99.9 oranında hissesine sahiptir. İsrail de 110 gerçekleştirilen devir işlemi ne ticesinde, Verifone Ltd. (aynı miras gibi) külli halefiyet prensibinin gereği olarak Lipman Elektronics Ltd. isimli şirketin bütün malvarlığının yeni maliki konumuna gelmiştir. Söz konusu malvarlığına Türkiye deki Lipman Elektronik Ltd. Şti. ndeki hisseler de dahildir. Bunun neticesinde ise Türkiye de mukim Lipman Elektronik Ltd. adlı şirketin ticaret unvanı Verifone Elektronik ve Danışmanlık Ltd. Şti. olarak değiştirilmiş ve bu durum 06.11.2006 tarih ve 6676 sayılı ticaret sicil gazetesi ile ilan edilmişti r. Söz konusu değişikliğe paralel olarak şirketin en büyük ortağı konumundaki Lipman Elektronic Engineering Ltd. adlı şirketin ticaret unvanının da Verifone Israel Ltd. olarak değiştirilmiş bulunduğu 120 01.05.2007 tarih ve 2007/1 sayılı ortaklar kurulu kararı ile saptanmıştır. Türkiye de yaşanan değişiklik, tamamen yurtdışında gerçekleşen devir işlemine paralel olarak yapılan bir unvan değişikliğinden ibarettir. Türkiye de Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine göre yapılmış bir birleşme ve devralma işlemi bul unmamaktadır. TTK 520. maddesi, limited şirketlerde hisse devrinin gerçekleşmesi için şu şartların varlığını aramaktadır: 1. Taraflar arasında noterde düzenlenmiş ve imzaları noterce tasdik edilmiş bir devir sözleşmesinin bulunması, 2. Söz konusu payların devrin in şirket mukavelesi ile yasaklanmamış 130 olması, 3. Ortakların en az dörtte üçünün bu devir işlemini onayladığını gösteren ortaklar kurulu kararı, 4. Devrin şirket pay defterine kaydedilmesi Yurt dışında İsrail yasalarına göre gerçekleştirilen devir neticesinde yu rt dışında gerçekleşen bir halefiyet mevcut bulunmaktadır. Bu doğrultuda da, Türkiye de sadece usulüne uygun olarak ticaret unvanı değişikliği yapılmış olup Türkiye de TTK anlamında bir hisse devri meydana gelmemiştir. Rekabet Kurumu nun denetimini gerek tiren devirlerin ise TTK anlamında 140 geçerli devir işlemleri olduğu aşikardır: 09-14/300 -73 4 Ortaklık payının devri her bir ortaklığa göre farklılık arz eder. Ortaklık payının devredilmiş sayılabilmesi için pay işleminin TTK hükümlerine göre yapılmış olması gerekir (Pro f. Dr. İ. Yılmaz ASLAN, Rekabet Hukuku, Ocak 2007, ss. 541 -542) Yukarıda yer alan bilgilerin ışığında, somut durumdaki devrin rekabet mevzuatı anlamında ve dolayısıyla Rekabet Kurumu nun denetim yetkisini haiz olduğu bir devir işlemi olmadığı anlaşılmaktad ır. Mevzuata riayet hususunda azami çabayı gösteren şirketimizce talep edilen bilgi ve belgeler sunulmaktadır. Dolayısıyla başvurumuzun bütün bu hususlar 150 dikkate alınarak değerlendirilmesini arz ve talep ederiz. Yukarıda yer verilen açıklamalar, tarafları n söz konusu işlem için Kuruma bildirimde bulunmamış olmalarının gerekçesini oluştursa da gerek 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesinde yer alan ifadeler ve gerekse Rekabet Kurulu nun geçmiş karar ve uygulamaları, söz konusu işlemin bir ticari unvan değişimi nden öte bir devralma işlemi olduğunu ortaya koymaktadır. Zira, ilgili işlem neticesinde Türkiye deki Lipman ın kontrolü Verifone şirketine geçerek el değiştirmiş, tüm mal varlığı ile hisseleri Verifone a geçmiştir. Nitekim, işlem öncesinde Lipman ın Ege S erbest Bölgesinde POS terminalleri üretimi işiyle iştigal eden tesisinin kapatılma kararını Verifone un bağlı olduğu Verifone Israel Limited şirketi vermiştir. İlgili karar 160 sonucunda Mart 2008 de Lipman ın İzmir deki tesisi kapatılmıştır. Bu sebeplerle işlemin Tebliğ in 2. maddesi anlamında bir devralma işlemi olarak nitelendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştı r. H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme Söz konusu devralma işleminin aynı Tebliğ in, İzne Tabi Birleşme ve ya Devralmalar başlığı altındaki 4. maddesinin; Bu Tebliğ in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin 170 almaları zorunludur. hükmü uyarınca, Tebliğ de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini aşıp aşmadığının incelenmesi gerekmektedir. Dosya konusu devralma işlemi, 01.11.2006 tarihinde gerçekleşmiştir. Bu sebeple, Tebliğ de öngörülen eşiklerin 2005 ve 2006 yılları açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. Devir öncesinde Lipman, Türkiye deki iş tiraki vasıtasıyla faaliyet gösterirken Verifone, distribütörü ITD aracılığıyla ürünlerin satışını gerçekleştirmiştir. Bu doğrultuda, 2004 -2006 döneminde Lipman ın yapmış olduğu satışlar, Verifone un Türkiye ye yaptığı satışlar ve ITD nin satmış olduğu Ver ifone marka POS ve PINPAD cihazları ile ilgili bilgilere aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir. 180 Tablo 1: Lipman ın Satışlarının Değeri (TL) 2004 2005 2006 ( .) ( .) ( .) 09-14/300 -73 5 190 Tablo 2: Verifone un Türkiye ye Yaptığı Satışlar ( TL) Yıllar/Ürü n 2004 2005 2006 POS Satışları ( .) ( .) ( .) PINPAD1 Satışları ( .) ( .) ( .) Toplam Satışlar ( .) ( .) ( .) Tablo 3: ITD nin Satışlarının Değeri2 (TL) Yıllar/Ürün 2004 2005 2006 POS Satışları ( .) ( .) ( .) PINP AD Satışları ( .) ( .) ( .) Toplam Satışlar ( .) ( .) ( .) Tablo 1 ve Tablo 2 nin birlikte değerlendirilmesi sonucunda Lipman ile Verifone un 2005 yılı s atışları toplamı ( ) TL ve 2006 yılı s atışları toplamı ( .) TL olmaktadır. İ lgili yıllarda tarafların ciroları toplamının Tebliğ de öngö rülen 25 trilyon TL (25 milyon TL) ciro eşiğini aşması sebebiyle dosya konusu devralma işlemi, izne tabi bir işlem niteliği taşımaktadır. 200 Öte yandan, Tablo 2 ve 3 de yer alan Verifone un Türkiye ye satışları ile ITD nin satış rakamları arasında ortaya çıkan farkı değerlendirmek bakımından aşağıda, 2004 - 2006 döneminde Verifone un Türkiye ye yapmış olduğu satışların adedi ile ITD nin alış ve satış adetlerini gösterir tabloya yer verilmektedir. Tablo 4: Adet Bazında Satışlar Yıllar/Ürün 2004 2005 2006 Verifone un POS ve PINPAD Satışları Toplamı ( )+( )= ( ) ( )+( )= ( ) ( )+( )= ( ) ITD nin Verifone dan POS ve PINPAD Alışları Toplamı ( )+( )= ( ) ( )+( )= ( ) ( )+( )= ( ) ITD nin POS ve PINPAD Satışları Toplamı ( )+( )= ( ) ( )+( )= ( ) ( )+( )= ( ) Tablo 4 deki veriler incelendiğinde Verifone un Türkiye ye satışlarının büyük kısmının ITD aracılığıyla yapılmış olduğu görülmektedir. Nitekim her iki şirketin beyan ettiği satış adetleri ve ciroları birbirine yakındır. Bu bakımdan, Verifone un Türkiye deki 210 pazar payının büyük ölçüde ITD nin pazar payı ile örtüş tüğü görülmüştür . Pazar paylarıyla ilgili olarak ise Verifone yetkililerinin beyanına göre, inceleme konusu işlemin geçmiş tarihli olması ve aradan geçen zaman zarfında gerek 1 Şifre giriş cihazı 2 ITD ile yapılan telefon görüşmesinde 2005 ve 2006 yıllarında ITD nin sadece Verifone marka POS ve PINPAD cihazları satmış olduğu bilgilerine ulaşılmıştır. 09-14/300 -73 6 Lipman ın el değiştirmesi ve gerekse Verifone da yönetim değişikliğine gidilmesi sebebiyle devir işleminden önceki dönemde Lipman ve Verifone un ilgili pazar larda sahip oldukları paylar hakkında şirket yetkililerinin elinde mevcut tahmini de olsa herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. ITD tarafından Kuruma gönderilen bilgilere göre ise 2004 -2006 döneminde Verifone 220 marka POS ve PINPAD satışlarının (sadece) finan s piyasasına yapılan toplam satışlar içinde ITD nin payı aşağıdaki gibidir. Tablo 5: ITD Pazar Payları Yıllar/Ürün 2004 2005 2006 ITD Payı (%) ( ) ( ) ( ) ITD yetkililerince yapılan açıklamaya göre yukarıdaki değerler, Bankalararası Kredi Kartlar ı Merkezi (BKM) nin verileri çerçevesinde bankaların ellerinde bulunan POS cihazı satışı adetleri üzerinden hesaplanmıştır . Bu adetlere, diğer sektörlerde bulunan kurumların (örneğin benzin istasyonları, perakende zincirleri, Ticket Restoranlar ı vb.) kend i adlarına çıkardıkları kartlara ilişkin envanterlerinde 230 bulundurdukları POS cihazları dahil değildir. Ayrıca, BKM tarafından yayınlanan veriler, sadece bir önceki yıla ilişkin artışı göstermekte, yıl içinde ıskartaya ayrılıp yenisi ile değiştirilen miktar ı göstermemektedir. Dolayısıyla Türkiye de satılan toplam POS cihazlarının adedi, gerçekte bu rakamlardan daha fazla ve ITD ile Verifone un pazardaki payı ise daha düşük değerlerdedir. Ancak, bu noktada dikkate alınması gereken önemli bir husus, ITD nin sa dece Verifone markalı POS cihazları sattığı ve Lipman ürünlerini satmamış olduğudur. Lipman ın satışlarının da dikkate alınması ile toplam pazar payı, Tablo 5 te belirtilen oranların üzerinde olacaktır. İlgili ürün pazarında faaliyet gösteren Ingenico SA (Ingenico) ile Sagem Securire SA 240 (Sagem) arasında gerçekleşen devralma işlemine yönelik olarak Rekabet Kurulu nun vermiş olduğu 24.01.2008 tarih ve 08 -08/89 -29 sayılı kararda, işlemin taraflarınca beyan edilen Verifone a ilişkin 2006 yılı pazar payı, adet bazında % ( ..) iken ciro bazında % ( .) tür. Bu değerler, Verifone ile Lipman ın gerçekleştirdikleri devir ertesinde sahip oldukları iddia edilen toplam pazar paylarıdır. Öte yandan, Verifone un ilgili dönemdeki pazar payına yönelik olarak temin edilen internet bulguları aşağıda yer almaktadır. BT Haber: 2007 yılına Verifone un Lipman ı satın almasıyla girmiştik .Verifone un pazarda 250 ikinci sıradayken dördüncü sıradaki Lipman ı alıp pazar liderliğine yükseldiğini anımsatan Soner ÇAŞUR (Verifone Genel Müdü rü), 2007 ve gelecek yıl için şunları söylüyor: Bu yıl bizim için bütünleşme sürecinin tamamlanma yılı oldu. Sektörel olarak baktığımızda da bir çok atılım oldu .Şu an Türkiye deki pazar payımız %58 civarında. Hedefimiz daha katma değerli ve niş ürünleri p ara sunmak. GYKFRM Forumu: - Verifone, dünyanın en büyük işlem otomasyon çözümleri üreticisi, -Ödeme sistemleri alanında yazılım, üretim ve satışı konularında faaliyet gösteriyor, -Dünyadaki payı %34,4, -Türkiye deki pazar payı yaklaşık %56, 260 Verifone CEO su Douglas G. Bergeron, cirolarının %5 ini Türkiye de kazandıklarını ve bunun büyük bir kısmını yine yatırım olarak yine Türkiye de kullandıklarını 09-14/300 -73 7 söyledi. Ödeme sistemleri alanında yazılım, POS cihazı üretimi ve satışı konularında faaliyet gösteren şirke t bu alanda dünyada toplam %48 lik bir pazar payına sahip, şirketin Türkiye deki pazar payı ise %56 seviyesinde BusinessWeek Türkiye: %56 pazar payı ile Türkiye POS pazarı lideri olan Verifone, konsolidasyonlarla daralması beklenen pazarı, niş alanlarda sunacakları özel çözümlere odaklanarak büyütmeyi planlıyor. Yukarıda yer alan bilgiler doğrultusunda Verifone ile Lipman ın devir işlemi ertesinde 270 toplam pazar payının %50 nin üzerinde olduğu, Verifone un o dönemki genel müdürünün açıklamalarına göre ise %56 olduğu öngörülmektedir. Bu oranın Tebliğ de belirtilen eşiği aşması sebebiyle devralma işlemi pazar payları açısından da Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem niteliği taşımaktadır. H.3.3. 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Bakımından Yapılan Değerle ndirme 4054 s ayılı Kanun un 7. maddesi Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak 280 şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, d evralması hukuka aykırı ve yasaktır demek suretiyle hakim durum doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır. Rekabet Kurulu nun 24.01.2008 tarih ve 08 -08/89 -29 sayılı kararında, POS terminalleri pazarında faaliyet gösteren şirketler ve 2006 yılında sahip oldukları pazar payları, aşağıdaki tabloda yer aldığı gibi belirtilmiştir. 290 Tablo 6: POS Terminali Pazarındaki Oyuncular ve Pazar Payları Teşebbü sler Pazar Payı (Adet Bazında) Pazar Payı (Değer Bazında) Verifone % ( ) % ( ) Ingenico % ( ) % ( ) Gemalto % ( ) % ( ) Hypercom % ( ) % ( ) Thales ve Diğerleri % ( ) % ( ) Tablodan görüldüğü üzere, ilgili pazarda Verifone lider konumunda bulunmakl a birlikte, pazarda Ingenico gibi güçlü bir rakibinin bulunması Verifone u tek başına pazarda hakim konumda bir teşebbüs olarak tespit etmeyi engellemektedir. Öte yandan, Verifone ile Ingenico nun birlikte hakim konumda olup olmadığına yönelik olarak Rekab et Kurulu nun yukarıda zikredilen kararında yer alan tespitler şu şekildedir: 300 Devralma işleminin pazar yapısında meydana getireceği değişiklik sonucunda hali hazırda yoğunlaşma oranı yüksek olan pazar, sıkı bir oligopolistik yapı sergileyecektir. Bu ned enle, ilgili devralma işleminin pazarda birlikte hakim durum yaratıp yaratmadığı, - Gizli işbirliği içindeki firmaların işbirliğine uygun davranışlarının piyasadan takip edilip edilemediği, 09-14/300 -73 8 - İşbirliğinden sapma olduğu takdirde caydırıcı mekanizmaların me vcut ve uygulanabilir olup olmadığı ve - Piyasada müşteriler, mevcut ya da potansiyel rakipler gibi işbirliğinin tarafı 310 olmayan ancak işbirliğinin beklenen sonuçlarını tehlikeye atmayan tarafların bulunup bulunmadığı kriterleri açısından incelenmelidir. Türkiye POS terminali pazarı az sayıda, ancak maliyet yapıları, dikey entegrasyon seviyesi ve kapasiteleri asimetrik olan oyuncuların faaliyet gösterdiği; farklılaşmış, katma değerli ürünlerin satıldığı, teknolojik gelişmelerin önemli rol oynadığı, talebin müşterilerin ihtiyacına bağlı olarak değiştiği ve sürekli bir büyümenin beklendiği bir pazardır. Pazarın sahip olduğu bu yapı firmalar için işbirliğini zorlaştırmaktadır. 320 POS terminalleri pazarında oyuncular ihaleler aracılığıyla faaliyet göstermekte ve bu sistemde satıcılar, diğer katılımcıların fiyatlarını görememektedir. Türkiye de ihale usullerindeki değişiklikler ile bankalar POS terminalleri alımında gerçek zamanlı (on line) ihaleler düzenlemeye başlamışlardır. Bunun gibi, fiyatların çoğunlukla kap alı zarf usulü ihalelerle oluşması ve birden çok tedarikçiden ürün temin edilmesi sebebiyle pazarın yapısı şeffaf değildir. Bu yapıda rakiplerin davranışının izlenmesi çok zordur. Bu bakımdan pazar yapısı gizli işbirliklerini destekler nitelikte değildir. Fiyatların ihalelerle belirlenmesi nedeniyle rakiplerin caydırıcı mekanizmalarla karşılık verebilecekleri bir ortam bulunmamaktadır. 330 İlgili pazardaki müşterilerin ciddi mali yapılara sahip ve ülke ekonomisini etkileyen sofistike kurumlar olmaları nedeniy le POS terminali satıcıları üzerinde dengeleyici ve baskın bir etkileri bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, ürünlerin doğrudan ithal edilebilme ve/veya bankaların kendi bünyelerinde geliştirilebilme imkanı bulunmaktadır. Bir tedarikçiden diğerine geçme noktası nda alternatif maliyetin bulunmaması sebebiyle bankaların birden çok tedarikçi ile çalışma eğilimleri bulunmaktadır. Bu pazar yapısı içinde pazardaki rakipler arasındaki işbirlikleri zorlaşmaktadır. 340 Yukarıda yer alan sebeplerle ilgili pazarda Ingenico ile Verifone arasında birlikte hakim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı tespit edilmiştir. H.3.4. İşlemin Kurula Bildirilmemesi 4054 sayılı Kanun un 11. maddesi (a) bendi hükmünce Rekabet Kurulu, bildirilmemiş bir birleşme veya devralmanın 7. maddenin b irinci fıkrası kapsamına girmediğine karar vermesi durumunda birleşme veya devralmaya izin verir, ancak ilgililere bildirimde bulunmadıkları için para cezası uygular. Bunun gibi, Kanun un 16. maddesinin (b) bendi uyarınca Kurul, izne tabi bir birleşme veya devralmanın Kurul un izni olmaksızın gerçekleşmesi halinde, teşebbüs birliği niteliğindeki gerçek ve tüzel kişiler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerine, karardan bir önceki 350 mali yıl sonunda oluşan gayri safi yıllık gelirlerinin binde biri oranında idari para cezası verir. Dosya konusu devralma işlemi tek başına ve/veya birlikte hakim durum yaratacak niteliğe sahip olmadığı için 7. maddenin birinci fıkrası kapsamına girmemektedir. Ancak, ilgili işlemde tarafların gerek toplam pazar pa ylarının ve gerekse toplam 09-14/300 -73 9 cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ de öngörülen eşikleri aşması bakımından devralma işlemi, Rekabet Kurulu nun iznine tabi bir işlemdir. İzin aşamasında Kuruma başvuru yapılmamış olduğu için 16. maddenin (b) bendi kapsamında cezaya tabi bir işlem niteliği taşımaktadır. 360 H.3.5. Bildirmeme Cezasına Yönelik Değerlendirme İlgili devralma işleminin Kanun un 16. maddesi kapsamında cezaya tabi bir işlem olduğunun tespiti, söz konusu cezanın hangi yıl ve buna bağlı olarak hangi tarihli Kanun esas alınarak tespit edilmesi gerektiği sorusunu beraberinde getirmektedir. Zira, işlem 01.11.2006 tarihinde gerçekleşmiştir. Bu durumda iki alternatif ceza hesaplanabilmektedir. 2006 yılı için maktu ceza veya bildirilmemiş işleme ilişkin Kurul kararı 200 9 yılına ilişkin olacağı için 2008 yılında değişikliğe uğramış Kanun un ilgili yeni hükmü üzerinden ceza hesaplanabilir. 02.07.2005 tarih ve 5388 sayılı Kanun ile değişik 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin (b) bendi ve bu Kanuna dayanılarak çıkartılmış 20 06/1 sayılı Tebliğ çerçevesinde izne tabi birleşme veya devralmaların 370 Rekabet Kurulu nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi halinde hesaplana n para cezası aşağıdaki gibidir: 2006/1 sayılı Tebliğ e göre 1.592 TL Diğer taraftan, 23.01.2008 tarih ve 5728 sayı lı Kanun ile değişik 4054 sayılı Kanun un 16. maddesi uyarınca Kurul, izne tabi bir birleşme veya devralmanın Kurul un izni olmaksızın gerçekleşmesi halinde, teşebbüs birliği niteliğindeki gerçek ve tüzel kişiler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerine, karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan gayri safi yıllık gelirlerinin binde biri oranında idari para cezası verir. Bu durumda ortaya çıkan para cezası ise aşağıdaki gibidir : Verifone un 2008 yılı cirosu ( ) TL * %0.1 = ( ..) TL 380 Kanun un ilgili maddesi, devralma işlemlerinde sadece devralana para cezası verilmesini öngörmüştür. Ancak , gerek Verifone un mevcut yöneticilerinin devralma işleminin gerçekleştiği tarihteki karar vericiler olmaması ve dolayısıyla işleme ilişkin herhangi bir e tkilerinin bulunmaması ve gerekse cezanın tespitinde t araf lehine olan düşük miktarın esas alınmasının gerekli olması nedeniyle yukarı da hesaplanan cezalardan 1.592 TL nin dosya konusu devralma işlemi bakımından bildirmeme cezası olduğu sonucuna ulaşılmışt ır. I. SONUÇ 390 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin ve rilmesine , 2. Bununla birlikte söz konusu işlemin Rekabet Kurulu nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi nedeniyle Verifone Elektroni k ve Danışmanlık Ltd. Şti. ne 400 4054 sayılı Kanun un 16. maddesi ve 2006/1 sayılı Tebliğ uyarınca 1.592 TL idari para cezası ver ilmesine 09-14/300 -73 10 OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.