Rekabet Kurumu · D.1-Ö.G. -98/7 (SORUŞTURMA) Karar Sayısı : 00-4/41-1 · K.00-4/41-19 Karar tarihi : 1.2.2000 Konu : DTV ve S

1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 1-Ö.G. -98/7 (SORUŞTURMA) Karar Sayısı : 00-4/41-19 Karar tarihi : 1.2.2000 Konu : DTV ve SATEL'in BİMAŞ aracılığıyla reklam yeri satış fiyatları ve diğer satış koşullarını birlikte belirlemesi; BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME firmalarının uyumlu eylem halinde reklam yeri azami satış fiyatlarını belirlemeleri; BİMAŞ tarafından bütçenin %100'ünün kendi kanallarında kullanılması karşılığında verilen %25 BİMAŞ indiriminin SHOW TV'ye reklam verilmemesi koş

1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 1-Ö.G. -98/7 (SORUŞTURMA) Karar Sayısı : 00-4/41-19 Karar tarihi : 1.2.2000 Konu : DTV ve SATEL'in BİMAŞ aracılığıyla reklam yeri satış fiyatları ve diğer satış koşullarını birlikte belirlemesi; BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME firmalarının uyumlu eylem halinde reklam yeri azami satış fiyatlarını belirlemeleri; BİMAŞ tarafından bütçenin %100'ünün kendi kanallarında kullanılması karşılığında verilen %25 BİMAŞ indiriminin SHOW TV'ye reklam verilmemesi koşuluyla uygulanması; BİMAŞ kuruluş sözleşmesine ilişkin menfi tespit ve muafiyet talebi. A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU. Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Necdet KARACEHE NNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER. B- SORUŞTURMA HEYETİ Başkan : Rekabet Kurulu Üyesi, Dr. Kemal EROL, Raportörler : Makbule BEKCAN, Murat ÇETİNKAYA, İlmutluhan SELÇUK, Ilgaz SARIOĞLU C- ŞİKAYET EDENL ER 1. AKS Televizyon Reklamcılık Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Eski Büyükdere Cad. 100. Yıl Sanayi Sitesi Girişi No:77 Maslak/İstanbul Vekilleri Av. Hüseyin YARSUVAT, Av. Namık Kemal YALÇINKAYA Harman Cad. Polat Plaza No:4 B Blok Kat:6 80640 Levent -İstanbul 2. BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş . Büyükdere Cad. Yapı Kredi Plaza C Blok Kat:2 No:28 Levent -İstanbul Vekili Av. Gülizar IRMAK Klodfarer Cad. No:27 Kültür Apt. Kat: 3 D:11 Sultanahmet -İstanbul Temsilcisi Prof. Dr.Arif ESİN Akaretler Sıraevleri Spor Cad. No:67 80680 Beşiktaş -İstanbul D- HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR 1. BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş . Büyükdere Cad. Yapı Kredi Plaza C Blok Kat 2 No:28 Levent -İstanbul 2 REKABET KURUMU Vekili Av. Gülizar IRMAK Klodfarer Cad. No :3 Altan İş Merkezi Kat. 3 No:58 Sultanahmet -İstanbul Temsilcisi Prof. Dr. Arif ESİN Akaretler Sıraevleri Spor Cad. No:67 80680 Beşiktaş -İstanbul 2. DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş . Ortaklar Cad. No:17 Mecidiyeköy -İstanbul Temsilcisi Prof. Dr .Arif ESİN Akaretler Sıraevleri Spor Cad. No:67 80680 Beşiktaş -İstanbul 3. MEPAŞ Medya Pazarlama A.Ş . Yeni Sülün Sk. No:46 80630 1. Levent -İstanbul Vekilleri Av. Hüseyin YARSUVAT, Av. Namık Kemal YALÇINKAYA Harman Cad. Polat Plaza No:4 B Blok Kat: 6 80640 Levent -İstanbul 4. PRIME Medya Filmcilik ve Reklamcılık Sanayi A.Ş. Dr. Emin Paşa Sk. No:20/2 Cağaloğlu -İstanbul Vekilleri Av. Şaylan Çığgın, Av. Süheyla Şen Basın Ekspres Yolu Star Sk. No:2 İkitelli -İstanbul 5. SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A. Ş. ATV 2000, Basın Ekpres Yolu, 34540 Güneşli -İstanbul Temsilcisi Prof. Dr.Arif ESİN Akaretler Sıraevleri Spor Cad. No:67 80680 Beşiktaş -İstanbul E- İDDİALARIN ÖZETİ E.1- ŞİKAYET BAŞVURULARINDA İLERİ SÜRÜLEN HUSUSLAR E.1.1 - AKS Televizyon Reklamcılık Filmcilik Sa nayi ve Ticaret A.Ş.'nin Şikayet Başvurusunda İleri Sürülen Hususlar AKS Televizyon Reklamcılık Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.1 vekilinin 3.2.1998 tarih ve 193 sayı ile Rekabet Kurumu2 kayıtlarına intikal eden başvurusunda; - DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.3 ve SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.'nin4 BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.5 ünvanı ile yeni bir şirket kurdukları, - BİMAŞ ünvanı ile kurulan bu şirketle her iki şirketin reklam hizmetlerinin bir arada pazarlanmaya başlandığı, 1 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "AKS" olarak ifade edilecektir.. 2 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "Kurum" olarak ifade edilecektir. 3 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "DTV" olarak ifade edilecektir. 4 Kararın bundan sonraki b ölümlerinde "SATEL" olarak ifade edilecektir. 5 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "BİMAŞ" olarak ifade edilecektir. 3 REKABET KURUMU - Bu iki şirketi n AKS'ı piyasa dışına çıkarmak maksadıyla tek tek müşterilere SHOW TV ye reklam vermemeleri halinde, çok daha ucuz fiyat uygulayacaklarını ilan ettikleri ve bunu uygulamaya başladıkları, - Bu eylemlerin sonucu olarak BİMAŞ'ın, reklam kaynaklarını kendi kont rolü altına aldığı, reklamların ATV ve KANAL D arasında bölüşülmesini temin ettiği, SHOW TV ye reklam vermek isteyenlerin engellendiği ve SHOW TV nin reklam hizmeti sunma imkanlarının kısıtlandığı, - SHOW TV ye reklam vermemiş firmalara yapılan indirimler il e aynı kuşakta ATV ve KANAL D'nin yanısıra SHOW TV ye de reklam veren firmalara yapılan indirimler arasındaki farkın dolayısıyla fiyat farkının kolayca görülebileceği, - BİMAŞ'ın bu girişimleri sonucunda, SHOW TV nin 1997 yılında yaklaşık 20.000.000 ABD Dola rı reklam geliri kaybına uğradığı, ifade edilerek, söz konusu uygulamaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. ve 6. maddelerine aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmüştür. E.1.2 - BİMAŞ'ın Şikayet Başvurusunda İleri Sürülen Hususlar BİMAŞ vekili nin 27.2.1998 tarihinde 393 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden başvurusunda; - 1998 yılı program tarifelerinde MEPAŞ Medya Pazarlama A.Ş.'nin6 reklamverenlerin diğer reklam pazarlama şirketleri aracılığıyla ATV, KANAL D ve STAR televizyon kanallarına reklam vermemelerini taahhüt etmeleri halinde, ilave %30 iskonto olanağı tanıdığı, - Buna ilave olarak, kendisine verilen reklam bütçesinin büyüklüğü ile doğru orantılı olarak reklamverenlere iskonto uyguladığı, - Bazı reklamveren teşebbüslerin indirimlerden faydalanabilmek amacıyla, yalnız MEPAŞ aracılığı ile reklam vermek zorunda kaldıkları, - Reklamverenler ile MEPAŞ arasında akdedilen anlaşmalarda, diğer reklam pazarlama şirketlerine de reklam verilmesi halinde MEPAŞ tarafından cezai şart uygulanacağının if ade edildiği, - Bu uygulamaların Kanun'un 4/b, 4/c ve 4/d maddelerine aykırılık teşkil ettiği ve BİMAŞ'ı zarara uğrattığı, ileri sürülmüştür. E.2- TARAFLARA İLİŞKİN BİLGİLER E.2.1 - DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş. DTV, televizyon yayıncılığı alanında faaliyet göste rmektedir. Kanal D adıyla yayın yapan söz konusu şirketin ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir. 6 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "MEPAŞ" olarak ifade edilecektir. 4 REKABET KURUMU Tablo 1. DTV Ortaklık Yapısı Pay Sahibi Pay Oranı Değeri Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. 10 250.000.000.000. - Berkay Ercanlı 2 50.000.000. 000.- Gücüm Cıvata Tic. ve San. A.Ş. 10 250.000.000.000. - Tekfen Ticari Yatırımlar A.Ş. 17 425.000.000.000. - İmre Barmanbek 14.875 371.875.000.000. - Cevdet Turan 4.75 118.750.000.000. - Ayşe Dickson 4 100.000.000.000. - Ertuğrul Alptekin 4.375 109.37 5.000.000. - Yücel Arat 4 100.000.000.000. - Müzehher Kaymak 4 100.000.000.000. - Serhan Sevim 2.25 56.250.000.000. - Alp Görsel Yayıncılık A.Ş. 19.75 493.750.000.000. - Necati Akçağlılar 1 25.000.000.000. - Feyyaz Berker 1 25.000.000.000. - Ali Nihat Gök yiğit 1 25.000.000.000. - TOPLAM 100 2.500.000.000.000. - E.2.2 - SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. SATEL, televizyon yayıncılığı alanında faaliyet göstermektedir. ATV adıyla yayın yapan söz konusu şirketin ortaklık yapısı aşağıda yer verilmiştir. Tablo 2. SATEL Ortaklık Yapısı Pay Sahibi Pay Oranı Pay Adedi Ahmet Fatih Ediboğlu 0 288.600. - Ahmet Fikret Demirel 0 200.000. - Arif Poyraz 19 786.916.088. - Bilgin Holding A.Ş. 14 575.895.765. - Centron Yük. Tek.A.Ş. 2 73.094.463. - Endüstri Holding A.Ş. 2 77.628.258. - Endüstri Holding A.Ş. (oy hakkı Sabah Yayıncılık A.Ş.'de) 0 15.397.630. - Ercan Arıklı 0 842.345. - Ferhat Yengiloğlu 20 831.493.811. - Fethi Pekin 15 635.732.120. - Genel Denizcilik Nak.A.Ş. 1 31.571.742. - Halk Sigorta A.Ş. 2 90.723.773. - M.Ekrem Çatay 0 288.600. - Mehmet Aytaç Kanan 0 200.000. - Mehmet Emin Karamehmet 3 143.828.258. - Mustafa Dinçer 1 45.226.612. - Önay Şevket Bilgin 0 288.599. - Rafi Karagöl 0 200.000. - Sabah Haber Ajansı A.Ş. 1 35.927.036. - Sabah Yayıncılık A.Ş. 0 5.774.112. - 5 REKABET KURUMU T.Genel Sigorta A.Ş. 1 47.376.227. - Türker İnanoğlu 0 2.722.899. - Yayın Dağıtım A.Ş. 20 848.094.463. - Zafer Mutlu 0 288.599. - TOPLAM 100 4.250.000.000 E.2.3 - BİMAŞ BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş., esas itibarıyla ATV ve KANAL D adlı ulusal TV kanalları reklam yerlerinin pazarlama faaliyetini yürütmektedir7. BİMAŞ ın ortaklık yapısına H.4.1.1 sayılı bölümde yer verilmiştir. E.2.4 - Star Televizyon Hizmetleri A.Ş. Star Televizyon Hizmetleri A.Ş.8, televizyon yayıncılığı alanında faaliyet göstermektedi r. STAR TV adıyla yayın yapan söz konusu şirketin ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir. Tablo 3. Star Ortaklık Yapısı Pay Sahibi Pay Oranı Değeri Cem Cengiz Uzan 9.9 227.700.000.000 Muştak Ayvaz 9.9 227.700.000.000 Metin Öner 9.9 227.700.000.00 0 Mithat Kemal Horasan 8.4 193.200.000.000 Orhan Cem Şaşmaz 9.9 227.700.000.000 Coşkun Çoroğlu 9.9 227.700.000.000 Meltem Tunç 8.5 195.500.000.000 Enis Zaimoğlu 8.4 193.200.000.000 Hayri Hiçler 8.4 193.200.000.000 Serpil Akıllıoğlu 8.6 197.800.000.0 00 Reyhan Somer 8.2 188.600.000.000 TOPLAM 100 2.300.000.000.000 E.2.5 - Prime Medya Filmcilik ve Reklamcılık Sanayi A.Ş. Prime Medya Filmcilik ve Reklamcılık Sanayi A.Ş.9, STAR ve KRAL TV adlarıyla yayın yapan ulusal TV kanallarının reklam yerlerinin pazarlam a faaliyetini yürütmektedir10. PRIME ın ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir. 7 Soruşturma açılması kararının alındığı dönem için geçerlidir. 8 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "STAR" olarak ifade edilecektir. 9 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "PRIME" olarak ifade edilecektir. 10 Soruşturma açılması kararının alındığı dönem için geçerlidir. 6 REKABET KURUMU Tablo 4. PRIME Ortaklık Yapısı. Pay Sahibi Pay Oranı Değeri Zekai Ünal 14 700.000.000. - Mustafa Akar 14 700.000.000. - Ayşegül Akay 24 1.200.000.000. - Bahattin Uzan 24 1.200.000.000. - Murat Hakan Uzan 24 1.200.000.000. - TOPLAM 100 5.000.000.000. - E.2.6 - AKS Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. AKS, televizyon yayıncılığı alanında faaliyet göstermektedir. SHOW TV adıyla yayın yapan söz konusu şirketin ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir. Tablo 5. AKS Ortaklık Yapısı. Pay Sahibi Pay Oranı Değeri Edayat A.Ş. 13 390.000.000.000. - Hürbim A.Ş. 2.93 88.000.000.000. - MSM Mali Sistemler Müş. A.Ş. 7.14 214.144.500.000. - Yalvaç Ura l 6.02 180.655.500.000. - Murat Saygı 6.00 180.000.000.000. - Mehmet Celal Seven 2.00 60.000.000.000. - Mehmet Gür 4.00 120.000.000.000. - Şerif Orhan Çolak 6.00 180.000.000.000. - Adnan Murat Taşpınar 6.00 180.000.000.000. - Sevin Ergun 14.07 422.000.000. 000.- Mehmet Enis Karslıoğlu 6.00 180.000.000.000. - Mustafa Gürbüz Tümay 1.00 30.000.000.000. - Altan Edis 5.00 150.000.000.000. - Hakkı Eren 4.00 120.000.000.000. - Hüseyin Derin Yarsuvat 5.00 150.000.000.000. - Cenap Önal 4.95 148.555.500.000. - Özkut Ünver 1.00 30.000.000.000. - Ahmet Nedim Başar 0.89 26.644.500.000. - Nadire Melda Açıncı 1.00 30.000.000.000. - İrfan Şahin 4.00 120.000.000.000. - Toplam 100 3.000.000.000.000. - E.2.7 - MEPAŞ Medya Pazarlama A.Ş. MEPAŞ; SHOW TV, CINE 5, MAXI TV ve SUPERSPORT adlarıyla yayın yapan TV kanallarının reklam yerlerinin pazarlama faaliyetini yürütmektedir.11 MEPAŞ ın ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir. 11 Soruşturma açılması kararının alındığı dönem için geçerlidir. 7 REKABET KURUMU Tablo 6. MEPAŞ Ortaklık Yapısı. Pay Sahibi Pay Oranı Değeri Aks Radyo ve Yayın. San.ve Tic. A.Ş. 10.06 35.200.000.000. - Aks Tel. Rek.ve Film.San.ve Tic. A.Ş. 31.94 111.800.000.000. - Edayat Yatçılık A.Ş. 14 49.000.000.000. - Emek Sigorta A.Ş. 7.5 26.250.000.000. - Erol Aksoy 15 52.500.000.000. - İktisat Bankası T.A.Ş. 21.5 75.250.000.000. - TOPLAM 100 350.0 00.000.000. - E.3- SORUŞTURMA AÇILMASINA İLİŞKİN GEREKÇELER Rekabet Kurulu'nun12 25.6.1998 tarihli, 71/551 -94 sayılı kararı ile; BİMAŞ vekilinin şikayetiyle ilgili olarak; - MEPAŞ'ın "Ulusal Yayın Yapan Televizyon Kanalları Reklam Yeri Piyasası"nda reklamverenle re verdiği indirimlere ilişkin uygulamaları, hakim durumda bulunmaması nedeniyle 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'a göre rekabet ihlali teşkil etmediğinden hakkında soruşturma açılmamış, - PRIME, BİMAŞ ve MEPAŞ'ın uyumlu eylem halinde reklam ye ri azami satış fiyatlarını belirlemek fiillerinin Kanun un 4. maddesinin (a) bendine uygunluk gösterdiği gerekçesiyle re'sen soruşturma açılmıştır. Kurul'un 25.6.1998 tarihli, 71/552 -95 sayılı kararı ile; bu eylemin yanısıra, AKS vekilinin şikayetiyle ilg ili olarak, 1- DTV ve SATEL'in BİMAŞ aracılığıyla reklam yeri satış fiyatları ve diğer satış koşullarını birlikte belirlemek fiillerinin Kanun un 4. maddesinin (a) bendine, 2- BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. tarafından, - Bütçenin %100 BİMAŞ kanallarında kul lanılması karşılığında verilen %25 BİMAŞ indirimi nin, reklamveren şirketler arasında ayrımcılığa yol açması nedeniyle Kanun un 6. maddesinin (b) bendine, - Aynı indirimin; rakip teşebbüslerden sadece birisine reklam verilmemesi koşuluyla uygulanması neden iyle, rakip teşebbüsün faaliyetleri zorlaştırıldığından Kanun un 6. maddesinin (a) bendine, uygunluk gösterdiği gerekçeleriyle sayılan teşebbüsler hakkında Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmıştır. F- DOSYA EVRELERİ 1. E.1. bölümünde yer verilen BİMAŞ ve AKS'ın şikayet başvuruları ayrı ayrı olmak üzere sırasıyla 27.2.1998 ve 3.2.1998 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 2. Söz konusu başvurular üzerine, Kurum raportörleri tarafından hazırlanan 6.3.1998 tarihli, 1 -Ö.G. -98/7 sayılı İlk İnceleme Rap oru, Kurul'un 9.3.1998 tarihli 12 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "Kurul" olarak ifade edilecektir. 8 REKABET KURUMU toplantısında görüşülmüş ve 56/408 -49 sayı ile Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca başvuruları itibarıyla ayrı ayrı önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. 3. Kurum kayıtlarına 4.5.1998 tarihinde 1009 sayı ile intikal eden başvur u ile SATEL ve DTV temsilcisi tarafından BİMAŞ adına BİMAŞ Kuruluş Sözleşmesine ilişkin menfi tespit/muafiyet talebinde bulunulmuştur. 4. Önaraştırma sonucunda Kurum raportörlerince düzenlenen 23.6.1998 tarihli D1/2 -M.B.-98/2 ve D1/2 -M.B.-98/3 sayılı raporlar , Kurul'un 25.6.1998 tarihli toplantısında görüşülmüş ve Kurul'un 71/551 -94 sayılı ve 71/552 -95 sayılı kararları ile yukarıda E.3. bölümünde yer verilen hususlara ilişkin olarak soruşturma açılmıştır. 5. 10.7.1998 tarihinde, Kanun'un 43. maddesi ikinci fıkras ı uyarınca taraflara soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak taraflardan 30 gün içinde ilk yazılı savunmalarını göndermeleri istenmiştir. 6. Haklarında soruşturma açılan teşebbüslerin ilk yazılı savunmaları, yasal süreleri içerisinde Kurum kayıtları na intikal etmiştir. 7. Soruşturma Heyetinin tespit ve görüşlerini içeren 25.6.1999 tarih, SR/99 -5 ve SR/99 -6 sayılı Soruşturma Raporları, Kanun'un 45/1. maddesi uyarınca, Kurul Üyeleri ile ilgili taraflara 28.6.1999 tarihinde tebliğ olunmuş ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince taraflardan 30 gün içinde yazılı savunmalarını göndermeleri istenilmiştir. 8. Soruşturma raporunun tebliğini takiben, MEPAŞ dışında hakkında soruşturma yürütülen teşebbüsler, savunma sürelerinin Kanun'un 45. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 30 gün uzatılmasını talep etmişlerdir. Teşebbüslerin talepleri Kurul kararları ile kabul edilmiş ve bu teşebbüslere 30 gün ek süre tanınmıştır. Hakkında soruşturma yürütülen bütün teşebbüslerin savunma yazıları yasal süreleri içinde Kurum kayıtla rına girmiştir. 9. Soruşturma Heyetinin hazırladığı ikinci yazılı savunmaya ilişkin "Ek Yazılı Görüş", Kanun'un 45. maddesi ikinci fıkrası uyarınca, 20.9.1999 tarihinde Kurul Üyeleri ve taraflara tebliğ edilmiştir. 10. Ek yazılı görüşün tebliğini takiben, BİMAŞ, DTV ve SATEL savunma sürelerinin Kanun'un 45. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 30 gün uzatılmasını talep etmişlerdir. İlgili teşebbüslerin talepleri Kurul tarafından uygun görülmüş ve her teşebbüs için 30 gün ek savunma süresi tanınmıştır. 11. İlgili teşebb üslerin ek yazılı görüşe karşı yazılı savunmaları yasal süreleri içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 12. Kurul'un 30.11.1999 tarih ve 99 -55 sayılı toplantısında, 71/551 -94 ve 71/552 -95 sayılı kararları ile ayrı ayrı yürütülmekte olan soruşturma dosyala rının birleştirilmesine, 18.1.2000 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar verilmiş ve sözlü savunma toplantısı davetiyeleri, Kanun'un 46. maddesi ikinci fıkrası uyarınca ilgililere gönderilmiştir. 13. 18.1.2000 tarihinde taraflar sözlü savunmalar ını yapmışlardır. 9 REKABET KURUMU 14. Kurul 1.2.2000 tarihinde nihai kararını vermiş ve 2.2.2000 tarihinde karar ilgili teşebbüslere tefhim edilmiştir. G- RAPORTÖR GÖRÜŞÜ Soruşturma heyetinde yer alan raportörler tarafından, 1. SATEL ile DTV nin, BİMAŞ'ı kurmak sureti ile reklam y eri satış fiyatları ve diğer satış koşullarını birlikte belirlemelerinin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin (a) bendine uygunluk gösterdiği, bu nedenle adı geçen teşebbüsler hakkında Kanun un 16. maddesinin ikinci fıkrası gereğince idari para cezası uygula nması gerektiği, 2. BİMAŞ tarafından; - reklamverenlerin bütçelerinin %100 ünü BİMAŞ kanalları olan ATV ve KANAL D de kullanmaları karşılığında %25 indirim verilmesinin, - %25 lik indirim oranının, SHOW TV adlı kanalın kullanılmaması şartı ile uygulanmasının, Kanun un 6. maddesinin (a) ve (b) bentlerine uygunluk gösterdiği, bu nedenle; reklam yeri piyasasında, BİMAŞ aracılığı ile birlikte hakim durumda oldukları tespit edilen, SATEL ile DTV hakkında Kanun un 16. maddesinin ikinci fıkrası gereğince idari para cezas ının uygulanması gerektiği, 3. BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME'ın reklam yeri azami satış fiyatlarını birlikte belirlemek fiillerinin Kanun un 4. maddesinin (a) bendine uygunluk gösterdiği, bu nedenle, MEPAŞ, PRIME ve reklam yeri piyasasında, fonksiyonel olarak bağımsı z olmayan BİMAŞ aracılığı ile birlikte hareket eden SATEL ve DTV hakkında Kanun un 16. maddesinin ikinci fıkrası gereğince idari para cezası uygulanması gerektiği, 4. BİMAŞ'ın kuruluş sözleşmesine Kanun un, 8. maddesi gereğince menfi tespit ve 5. maddesi ger eğince muafiyet verilemeyeceği, 5. SATEL ve DTV'nin Kanun'a aykırı bu birlikteliğine derhal son verilmesi gerektiği, 6. Tarafların savunmalarında yer alan TGRT ve KANAL 6 televizyon kanallarının da aynı satış fiyatlarını uyguladıklarına ilişkin iddialar hakkında Kurul tarafından ayrıca inceleme ve değerlendirme yapılması gerektiği ifade edilmiştir. H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1- İLGİLİ PAZAR Şikayet konusunun; ulusal yayın yaptığı belirtilen televizyon kanalları tarafından reklamverenlere arz edilen reklam yerlerinin satışı konusunda gerçekleştirilen uygulamalar ve bu uygulamaları gerçekleştiren kanallar arası birliktelik olması nedeniyle, aşağıda reklam yerlerini arz edenler, arz edilen reklam yerlerinin özellikleri, reklam yerlerini talep edenler ve izleyici tercihl eri açısından ilgili pazar tanımına ilişkin değerlendirmelere yer verilmektedir. H.1.1 - Televizyon Kanalları Aşağıda, Türkiye de yayın yapan televizyon kanalları, Yayın Alanı", "Yayın Türü", "Ücret Politikası" ve "Yayın Şekli kriterleri açısından sınıflandır ılmıştır. 10 REKABET KURUMU 1- Yayın Alanlarının Genişliğine Göre (a) Ulusal Kanal: Birden fazla verici istasyonu ile bir program kanalı üzerinden yapılan ve her coğrafi bölgede en az bir ili içermek üzere ülkemizdeki yerleşim alanlarının en az % 70'ini kapsayan tek bir televiz yon kanalıdır13. Ulusal kanallar tüm ülke genelinde izlenebilen kanalları teşkil etmektedir. Türkiye de 5 ayrı kanaldan yayın yapan ve kamu kuruluşu niteliğinde olan TRT'nin yanısıra ulusal düzeyde yayın yapan 16 televizyon kanalı14 bulunmaktadır. Ulusal düzeyde faaliyet gösteren kanallar ve ilgili şirketlerin isimlerine aşağıda yer verilmiştir. 1- TRT (Türkiye Radyo Televizon Kurumu) 2- SHOW TV (AKS TV Reklamcılık, Filmcilik San ve Tic. A.Ş.) 3- CİNE 5 (CİNE 5 Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş.) 4- EKO TV (EKO TV Yayıncıl ık A.Ş.) 5- KANAL D (DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.) 6- GENÇ TV (ERYA Radyo ve TV Yayıncılık A.Ş.) 7- HBB TV (Has Bilgi Birikim TV Yayıncılık, Reklam San. ve Tic. A.Ş.) 8- TGRT (Huzur Radyo TV A.Ş.) 9- KANAL 6 (KANAL 6 Radyo ve TV Yayıncılığı A.Ş.) 10- STV (Samanyolu Ya yıncılık Hizmetleri A.Ş.) 11- ATV (SATEL Sabah TV Prodüksiyon A.Ş.) 12- STAR TV (STAR TV Hizmetleri A.Ş.) 13- KRAL TV (Teleon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.) 14- KANAL 7 (Yeni Dünya İletişim A.Ş.) 15- FLASH TV (Göktuğ Elektronik Yay. San. İşlt. A.Ş.) 16- MELTEM TV (M eltem Radyo TV A.Ş.) 17-NTV (A Yapım Televizyon Programcılık A.Ş.) RTÜK ten elde edilen bilgiler, Türkiye de teknik imkanların yeni bir ulusal televizyon kanalının faaliyete geçmesine imkan vermediğini göstermektedir. Dolayısıyla ulusal yayın yapan kanalla rın sayısının sınırlı olması, teknik bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır. (b) Bölgesel Kanal: Herhangi bir ulusal yayın şebekesinden bağımsız olarak, bir veya kapsama alanları birbirine bitişik birden fazla verici istasyonu ile bir program kanalı üzerinde n yapılan ve en az üç komşu ili veya en fazla bir coğrafi bölgeyi kapsayan tek bir televizyon program kanalıdır.15 Türkiye de 15 adet bölgesel televizyon kanalı faaliyet göstermektedir. (c) Yerel Kanal: Herhangi bir ulusal ya da bölgesel yayın şebekesinden bağı msız olarak ve maksimum radyasyon yönünde en çok 30 dBW(erp) etkin yayın gücü veren, en çok üç verici istasyonu ile bir program kanalı üzerinden yapılan, stüdyo - verici veya vericiler arası program iletimi için uydu kullanmayan ve esas olarak bir yerleşim b irimini (kent, kasaba ve benzeri) kısmen veya tamamen kapsayan tek bir 13 10 Mart 1995 tarihli ve 22223 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Radyo ve Televizyon Yayın İzni ve L isans Yönetmeliği 14 Adı geçen televizyon kanallarının ve kanal işletic isi teşebbüslerin tespitinde soruşturma döneminde faaliyet gösteren kanal ve kuruluşlar dikkate alınmıştır. 15 10 Mart 1995 tarihli ve 22223 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Radyo ve Televizyon Yayın İzni ve L isans Yönetmeliği 11 REKABET KURUMU televizyon program kanalıdır16. Türkiye de 225 adet yerel televizyon kanalı faaliyet göstermektedir. 2- Yayın Türlerinin Çeşitliliğine Göre (a) Genel Yayın Yapan Kanallar: Bu kanallar; kültü r, spor, magazin, din, eğlence, haber, çocuk, kadın programları gibi çok farklı programları içermektedirler. Ulusal yayın yapan televizyon kanallarının çoğu bu kategoridedir. (b) Tematik Yayın Yapan Kanallar: Bu kanallar ise, genellikle tek bir program tipine (müzik, spor, haber, sinema gibi) ağırlık veren ve bu konuda yayın yapan kanallardır. 3- Yayınların Belirli Bir Ödeme Karşılığı İzlenip İzlenmediğine Göre (a) Parasız Kanal: İzleyicinin herhangi bir ücret ödemeden izleyebildiği tüm kanallardır. Bu kanalların gelir kaynaklarını, reklam gelirleri ve sponsorluk gelirleri oluşturmaktadır. Dolayısıyla, izleyici ve kanal arasında ticari bir ilişki bulunmamaktadır. Ticari ilişki, kanallar ile reklamverenler arasındadır. (b) Paralı (Şifreli) Kanal: İzleyicilerin yayın hiz metinden faydalanabilmek için abone olarak belli bir ücret ödediği kanallardır. İzleyici sayısı, abone sayısı ile sınırlıdır. Bu kanalların gelirlerinin önemli bir kısmını, abonelik ücretleri oluşturmaktadır. Dolayısıyla, parasız kanallardan farklı olarak, abone olan izleyici ile kanal arasında ticari bir ilişki bulunmaktadır. 4- Yayın Şekillerine Göre (a) Karasal Yayın: Uydu veya kablo aracılığıyla olmaksızın, karadan vericiler ve yansıtıcılar vasıtasıyla gönderilen sinyallerle alıcılara ulaştırılan yayın türüdür. (b) Kablolu Yayın: Radyo ve televizyon yayınlarının; kablo, cam iletken ve benzeri bir fiziki ortam üzerinden abonelere ulaştırıldığı yayın türüdür. (c) Uydudan Yayın: Televizyon programlarının yetkili yayıncı veya hizmeti temin edecek kişi veya kuruluş tarafından şifreli veya şifresiz olarak uzayda sinyal iletebilen herhangi bir araç vasıtası ile yayınlanmasını ifade eder. Şikayete konu dönemde, Cine 5 dışında Türkiye de faaliyet gösteren kanallar parasız yayın yapmakta ve çoğunluğu, yayınların da her türlü programa yer vermektedir. Bu kanallarda yayınlanan programlar izleyiciler tarafından tüketilmekte ise de, izleyiciler izledikleri programlar karşılığında televizyon kanallarına herhangi bir bedel ödememektedirler. Dolayısıyla, izleyiciler ile televizyon kanalları arasında ticari bir ilişki bulunmamaktadır. İzleyicilerinden gelir elde edemeyen televizyon kanalları, RTÜK ün belirlediği reklam yayın kuralları çerçevesinde, reklam yerlerini satarak gelirlerini maksimize etme yarışındadırlar. Satıla n reklam yerlerinin fiyatlarını belirleyici unsur, yayınlanan programların özellikleri ve izleyici profilidir. Bu veri ise, izleyici profiline göre programların izlenme oranlarının ölçümlenmesi ve raporlanması suretiyle AGB Anadolu A.Ş. (AGB) tarafından te min edilmektedir. 16 10 Mart 1995 tarihli ve 222 23 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Radyo ve Televizyon Yayın İzni ve Lisans Yönetmeliği 12 REKABET KURUMU H.1.2 - Reklamveren Kuruluşlar Teşebbüsler, ürünlerinin ya da hizmetlerinin satın alınmasını sağlamak için tüketicileri bilgilendirmek ve tüketici gözünde ürün veya hizmetlerinin bilinirliğini artırmak istemektedirler. Bu amaca yönelik olarak, ç eşitli mecralar aracılığıyla ürün ya da hizmetlerini tanıtan reklamlar yapmaktadırlar. Günümüz teknolojisinde kitlelere ulaşılabilirlik oranı ve kitleleri etkileyebilme oranı en yüksek mecrayı televizyon teşkil etmektedir. Reklamveren kuruluşlar, reklamla rın kreatif ve imaj çalışmalarını genellikle anlaşmalı oldukları reklam ajanslarına yaptırmakta, bu kuruluşlar sayesinde görüntü haline gelen reklamların, hedef kitlelerine göre, hangi kanalda, ne zaman ve nasıl bir bütçe ile yayınlanacağının planlamasını da genellikle medya satın alma ve planlama şirketlerine yaptırmaktadırlar. Reklamları aracılığı ile hedef kitlelerine maksimum düzeyde ulaşabilmek için reklamverenler, kısıtlı bütçelerini en iyi biçimde kullanmayı amaçlamakta, bu amaca yönelik olarak da, hedef kitleye en uygun izleyici profiline sahip olan kanallar/programlar içerisinden izlenme payı en fazla olanı/olanları tercih etmektedir. Bu nedenle reklamverenler reklam harcamalarını, özellikle AGB tarafından ölçülüp raporlanan ulusal yayın yapan tele vizyon kanallarına kanalize etmektedirler. H.1.3 - İlgili Ürün Pazarı Bu bölüme kadar yer verilen açıklamalar dikkate alındığında, yayın alanı ve reklamveren tercihleri açısından ulusal yayın yapan televizyon kanallarının diğer kanallardan farklı bir kategori olu şturdukları anlaşılmaktadır. Bu çerçevede reklam yeri olarak tanımlanan ürünün alım -satımının yapıldığı pazar, ulusal yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı olarak belirlenmiştir. H.1.4 - İlgili Coğrafi Pazar "Ulusal yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı" olarak tanımlanan ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren televizyon kanallarının yayınları ile ulaşılmak istenen ve reklamlara konu olan mal ve hizmetlerin satımı ve dağıtımında hedeflenen pazarın yurt geneli olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tanımlanmıştır. H.1.5 - İlgili Pazar Tespitine İlişkin Savunmalar ve Değerlendirmeler H.1.5.1 - Potansiyel Olarak Pazara Giriş Engeli Bulunmadığına İlişkin Savunma BİMAŞ'ın savunmasında; arz yönüyle pazara yeni girişlerin teknik olarak sınırlı olmasına karşılık, kanal işletici teşebbüslerin devrinin mümkün olması nedeniyle teşebbüs ve yatırım hürriyeti açısından potansiyel arz ikamesi olanaklarının serbest olduğu, ayrıca bu durumun bölgesel, yerel ve münhasıran kablo yayın ı yapan teşebbüslerin ulusal yayın ölçeğine ulaşmalarını engellemediği, dolayısıyla potansiyel rekabetin kısıtlanmadığı ifade edilmiştir. Kanal, televizyon yayını yapılmak üzere bir televizyon vericisinin işgal edeceği frekans alanı anlamına gelmektedi r. Türkiye de frekans alanı sayısı, sınırlıdır. Savunmada; ulusal yayın yapan kanal sayısının teknik olarak sınırlı 13 REKABET KURUMU olmasına itiraz edilmemekle birlikte, fiilen kısıtlamanın bulunmadığı ileri sürülmektedir. Rekabet hukuku açısından pazara giriş, pazarda fa aliyet gösteren teşebbüslerin yanı sıra pazara yeni (bir fazla) teşebbüsün girebilmesi anlamına gelmektedir. Dolayısı ile teşebbüslerin el değiştirmesi, pazara girişin sınırlı olmadığı anlamına gelmemektedir. Savunmada örnek olarak verilen teşebbüslerin (N TV, KANAL 6, CİNE 5 ve SHOW TV) kontrollerinin el değiştirmesi ile piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin sayısında herhangi bir değişiklik olmamaktadır. H.1.5.2 - İlgili Ürün Pazarına Yerel ve Bölgesel Yayın Yapan Kanalların Eklenmesi Gerektiğine İlişkin Savunma BİMAŞ'ın savunmasında; talep yönüyle ikame edilebilirlik incelendiğinde, kullanıcının (televizyon izleyicisinin) izlediği kanal kararının, kanalın bölgesel, yerel, kablo veya genel olmasından bağımsız olarak; kullanıcının hür tercihi ile şekillendiği, bu n edenle talep yönüyle ikame edilebilirlik analizinde izleyici tercihlerinin gözönünde bulundurulması gerektiği, ayrıca yerel televizyon kanallarında yayınlanan reklamların kreatif ve imaj çalışmasını üstlenen reklam ajanslarının ilgili ürün pazarı olarak t espit edilen pazarda faaliyet gösteren televizyon kanallarında yayınlanan reklamları da ürettikleri; sözü edilen televizyon kanallarında reklamlarını yayınlatan reklamverenlerin yerel, kablolu ve bölgesel kanal işleticisi teşebbüslere de reklam verdikleri , bu nedenle ilgili ürün pazarının tüm görüntülü reklam yayını yapan televizyon kuruluşlarını müştereken kapsayacak biçimde ele alınması gerektiği ileri sürülmüştür. Ticarete konu olan ürünü, reklam yerini, talep eden kuruluşlar reklamveren kuruluşlardır. Dolayısıyla talep esnekliğinin incelenmesinde dikkate alınacak kriter reklamverenlerin davranışlarıdır. Ancak reklamverenin reklam yeri satın alma davranışlarına yön veren unsurlardan birisi de izleyici tercihleridir. H.1.1 sayılı bölümde ifade edildiği üz ere, AGB tarafından belirli bir zaman dilimine veya program ve reklam kuşaklarına göre izleyicilerin özellikleri ve izlenme oranları ölçümlenerek raporlanmakta, reklamverenler, medya planlama ve satın alma şirketleri ile reklam ajansları bu raporları değer lendirerek, reklamları ile ulaşmak istedikleri hedef kitlelerine en uygun program ve kanalı tespit etmeye çalışmaktadırlar. Soruşturmada, izleyici tercihlerini belirlemeye yönelik bu raporlar da dikkate alındığından izleyici davranışlarının göz ardı edildi ği iddiası gerçeği yansıtmamaktadır. İzleyicinin izlemek istediği kanalı yerel, bölgesel, ulusal ayrımı yapmaksızın hür iradesi ile tercih etmesi mümkün olabilmekle birlikte, yerel ve bölgesel kanalların erişim alanının ulusal yayın yapan kanallara göre da r olması nedeniyle Türkiye geneline satış yapan ve Türkiye genelinde izleyici kitlesine ulaşmayı hedefleyen reklamverenler açısından ulusal kanalların reklam yeri ile bölgesel ve yerel kanalların reklam yeri arasında fonksiyonel olarak ikame edilebilirlik mümkün değildir. Bu nedenle yayın yapan bütün televizyon kuruluşları ilgili pazara dahil edilemez. Savunmada izleyicinin hür iradesi ile kanal seçimini belirlediği ifade edilirken, erişim alanı dışında bulunan izleyicinin istese dahi bu kanalı izleyemeyece ği gerçeği gözardı edilmiştir. H.1.5.3 - İlgili Pazarın %20 Oranında Dar Tanımlandığına İlişkin Savunma BİMAŞ'ın savunmasında; raporda yer verilen, 14 REKABET KURUMU - TİAK Başkanı PK. a gönderilen, Doğan Yayın Holding ve KANAL D murahhas üyesi YE., ATV genel müdürü FE., STAR murahhas üyesi VA. imzalı, 3.4.1998 tarihli yazı ile - BİMAŞ genel müdürü ZS. tarafından MAY. a gönderilen 15 Ağustos 1997 tarihli yazıda bulunan "reklam pastasının %20'sini ölçülmeyen kanallara verdiler" ifadesinden, AGB tarafından ölçülmeyen kanallara %20 oranında reklam harcaması yapıldığının anlaşıldığı, bu nedenle pazarın bu oranda genişletilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. AGB tarafından ölçümün yapıldığı ilde izlenebilen bütün kanallar yerel, bölgesel, ulusal ayrımı yapılmaksızın ölçümlenmektedir; ancak bedeli ni ödeyen kanalların değerleri açıklanmakta, ödeme yapmayanlara ilişkin değerler "diğer" kaleminde toplu olarak yer almaktadır. Yukarıda ifade edilen belgelerde, ölçümlenmek ve raporlanmak kavramlarına aynı anlam yüklenmiş, "reklam pastasının %20'sini ölçü lmeyen kanallara verdiler" ifadesi, ölçülen fakat değerleri "diğer" başlığı altında yer alan kanallar anlamında kullanılmıştır. Raporda ise, hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslere ilişkin izlenme payları hesaplanırken "diğer" kaleminde yer alan bütün v eriler dikkate alınmıştır. H.1.5.4 - Örnek Alınan Reklamverenlerin Bütün Reklamverenleri Temsil Niteliğini Haiz Olmadığına İlişkin Savunma BİMAŞ, savunmasında, - Raportörlerce yapılan reklam harcamaları analizinden, BİMAŞ'ın en büyük müşterilerinin dahi reklamların ın %10'unu, ilgili ürün piyasasında bulunmadığı ileri sürülen kanallara verdiklerinin anlaşıldığını, - Örnek alınan reklamverenlerin, reklamverenler uzayını temsil niteliğini haiz olmadığını, bu reklamverenlerin ürün ve hizmetlerinin hedef kitlelerine göre A ve B SES17 grubuna hitap etmeye çalıştıkları için BİMAŞ kanallarını tercih ettiklerini, örneğin B . gibi firmaların reklam verme eğiliminin farklı olduğunu, - İlgili ürün pazarının bu denli dar tanımlanmasının BİMAŞ'ın sahip olduğu payı büyük gösterebilmek a macını taşıdığını ileri sürmüştür. - BİMAŞ'ın beş büyük müşterisine ilişkin olarak raporda yer verilen rakamlar, savunma yazısında yanlış yorumlanmıştır. Bu şirketler yerel ve bölgesel kanallarda toplam olarak reklam bütçelerinin aşağıda belirtilen kısımları nı kullanmışlardır: A .%2.12 G. B . %0.1, İ. B . %0.6, U . %1.5. - Örneklenen reklamverenlerin reklam harcamaları sadece BİMAŞ kanalları açısından değil, bütün ulusal kanallar açısından değerlendirilmiştir. Bu reklamverenler tarafından ürün ve marka çeşitlen dirmesi yoluyla bütün gelir gruplarına yönelik mal ve hizmet arz edilmektedir. Dolayısıyla bu reklamverenleri, sadece A ve B SES grubuna hitap eden teşebbüsler olarak nitelendirmek tam olarak gerçeği yansıtmamaktadır. Farklı olduğu ileri sürülen B de ulus al yayın yapan kanalları tercih etmektedir. Bu Şirket'in 1997, 1998, 17 "sosyo ekonomik statü" ifadesi, kısaca "SES" olarak belirtilmiştir. 15 REKABET KURUMU 1999 (6 aylık) yıllarında yerel ve bölgesel kanal kullanım oranları ise sırasıyla %0, %0 ve %4 olarak gerçekleşmiştir. H.1.5.5 - Kanalların Arz Yönüyle İkame Edilebilir Ürünler Sunduklarına İlişkin Savunma BİMAŞ'ın savunmasında; kanalların arz yönüyle kolaylıkla ikame edilebilir ürünler sundukları, düşük bir maliyetle üst sosyoekonomik gruba veya alt sosyoekonomik gruba yönelik program hazırlayabilmenin mümkün olduğu ileri sürülmüştür. İlgili ürün p azarına bütün ulusal yayın yapan kanallar dahil edilmiştir. Ancak fonksiyonel ikame edilebilirlik açısından yerel ve bölgesel kanalların erişim alanlarının kısıtlı olması nedeniyle, ilgili pazar ulusal yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı ol arak sınırlandırılmıştır. H.1.6 - İlgili Pazar İlgili pazara ilişkin yapılan savunmaların değerlendirilmesi neticesinde, ilgili pazarın tanımında ve kapsamında bir değişiklik yapılmaması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durumda ilgili pazar, Türkiye Cumhuriye ti sınırları içerisinde ulusal yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı olarak belirlenmiştir. H.2- BİMAŞ, MEPAŞ VE PRIME'IN KATALOG FİYATLARINI BİRLİKTE BELİRLEDİKLERİ İDDİASI H.2.1 - Tespitler ve Deliller J- Katalog fiyatları BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME tarafından Kasım 1996 tarihinden Aralık 1997 tarihine kadar olan süre içinde yayımlanan aylık program kataloglarından, her üç teşebbüsün de reklam yeri fiyatlarının her düzeyde aynı olduğu, Aralık 1997 tarihinde aynı oranda yükseltildiği ve bu tarihten Haziran 1998 tarihine kadar yine her düzeyde aynı olduğu tespit edilmiştir. Kataloglarda reklam yerleri prime time program içi (APİ)", "prime time program arası (APA)", "off prime time program içi (OPİ)", "off prime time program arası (OPA)" olmak üzere dört bölüme a yrılmaktadır. Prime time da yedi kategori; "off prime time da ise, Aralık 1997 tarihine kadar altı kategori, bu tarihinden sonra yedi kategori bulunmaktadır. Aşağıda katalog fiyatları bu bölümlere ve kategorilere göre karşılaştırmalı olarak grafiklerle gösterilmiştir. 16 REKABET KURUMU Grafik 1. Kategori Bazında (7K -1K) Prime Time Program İçi (APİ) Reklam Yayın Tarifesi (ABD$/sn)*** *** ****300425475*** *** ****300425475*** *** ****300425475 7010022*** *** ****625 7010022*** *** ****625 7010022*** *** ****625 - 0 0 0 0 1 1 1 1 1 1 KASIM 96-97 BİMAŞ MEPAŞ PRİME ARALIK 97-HAZİRAN 98 BİMAŞ MEPAŞ PRİMEAPİ-7K APİ-6K APİ-5K APİ-4K APİ-3K APİ-2K APİ-1K Grafik 2. Kategori Bazında (7K -1K) Prime Time Program Arası (APA) Reklam Yayın Tarifesi (ABD$/sn) 4*** *** ****310350 4*** *** ****310350 4*** *** ****31035*** *** ****34038544*** *** ****34038544*** *** ****340385440 - 0 0 1 1 1 KASIM 96 - 97 BİMAŞ MEPAŞ PRİME ARALIK 97- HAZİRAN 98 BİMAŞ MEPAŞ PRİMEAPA-7K APA-6K APA-5K APA-4K APA-3K APA-2K APA-1K 17 REKABET KURUMU Grafik 3. Kategori Bazında (7K -1K) Offprime Time Program İçi (OPİ) Reklam Yayın Tarifesi (ABD$/sn) *********** *********** *********** 20304*** *** ****50 20304*** *** ****50 20304*** *** ****50 - 0 0 0 0 1 1 1 1 1 1 KASIM 96-97 BİMAŞ MEPAŞ PRİME ARALIK 97- HAZİRAN 98 BİMAŞ MEPAŞ PRİMEOPİ-7K OPİ-6K OPİ-5K OPİ-4K OPİ-3K OPİ-2K OPİ-1K Grafik 4. Kategori Bazında (7K -1K) Off Prime Time Program Arası (OPA) Reklam Yayın Tarifesi ABD$/sn) *********** *********** *********** 1*** *** ****0105 1*** *** ****0105 1*** *** ****0105 - 0 0 0 0 1 1 1 1 1 1 KASIM 96-97 BİMAŞ MEPAŞ PRİME ARALIK 97- HAZİRAN 98 BİMAŞ MEPAŞ PRİMEOPA-7K OPA-6K OPA-5K OPA-4K OPA-3K OPA-2K OPA-1K 18 REKABET KURUMU K- Toplantı Notu BİMAŞ kayıtları arasında rastlanan 10.11.1997 tarihli toplantı notunda aşağıdaki ifadeye yer verilmiştir. STAR la bugün 16:30 da yeni fiyatlarla ilgili toplantı yapılacak Nitekim yukarıdaki grafiklerden görüldüğü ü zere, yeni fiyatlar, bu toplantı tarihinden sonraya rastlayan, 1.12.1997 tarihinde, uygulamaya konulmuştur. H.2.2 - Savunmalar BİMAŞ'ın savunmasında; - İlan edilen fiyatların birbirleriyle aynı olmasına karşın, tüm teşebbüslerin birbirlerinden farklı iskonto, vade ve farklı ödeme koşullarıyla hizmetlerini satışa sunduğu, yoğun bir pazarlık sonucunda satışın gerçekleştiği, liste fiyatı ile hiç bir satışın oluşmadığı bir piyasada, azami satış fiyatı belirlemenin mümkün olmadığı, - Değişken maliyetler ve piyasa fırsatlar ının değişkenlik gösteren seyrine göre BİMAŞ 'ın fiyatlarını belirlediği, diğer firmaların ise BİMAŞ ile aynı başlangıç çizgisinden fiyat yarışına başladıkları, - Birbirinden farklılıklar sergileyen ürünlerden oluşan karma bir sepet alınması nedeniyle tartış maya başlanacak ortak bir çizginin olmasını reklamverenlerin talep ettiği, aynı yerden başlayan açık eksiltmenin yoğun rekabetin zeminini oluşturduğu, bu nedenle aynı başlangıç çizgisinden yarışa başlamanın 4054 sayılı Kanun'a aykırılık teşkil etmediği, - Benzerliklerin lideri taklit ve sektörde çalışan personelin know -how'u bir kurumdan diğerine taşıması ile oluştuğu, - Katalog fiyatlarının uygulandığına dair bir fatura örneğinin bulunmadığı, - TGRT ve KANAL 6 televizyon kanalları reklam yeri tarife katalogların da da fiyat ve satış koşullarının aynı olduğu, - Reklamverenlerin televizyon reklam yeri pazarlama piyasasını denetimi altında bulundurduğu, ileri sürülmüştür. MEPAŞ'ın savunmasında; - Fiyatların tamamen ekonomik ve rasyonel nedenlerle gerçekleştiği ve şartla rı hazır olduğu takdirde değiştiği, - Maliyet faktörünün mevcut bulunmadığı ve tamamen sabit gider üzerine kurulmuş bir fiyat belirlemesinin söz konusu olduğu bir sektörde, reklam yeri pazarlama şirketlerinin herhangi birisinin veya birkaçının (istisnasız ta mamı birleşmedikçe) isteseler dahi piyasa fiyatlarını belirlemeleri ve kontrol altında tutmalarının mümkün olmadığı, - Fiyatları hakim durumda olan BİMAŞ'ın belirlediği, MEPAŞ ın ise zarara uğramamak için fiyatlarını bu seviyeye yükselttiği, 19 REKABET KURUMU - Rakip teşebbüsle rin gelecekteki pazar davranışlarının, doğrudan veya dolaylı olarak bir iletişim içerisine girmeden bir öngörü olarak tahmin edildiği, - Tarifelerin sadece bir baz teşkil ettiği, kanalların ortalama saniye fiyatlarının birbirinden farklı olduğu ifade edilmiş tir. PRIME'ın savunmasında; - Fiyat ve indirim tarifeleri taraflar arasında yapılan bir anlaşma ile belirlenmiş olsa dahi, bu tarifeye kesinlikle uyulmadığı, fiyatların müşterilerle yapılan pazarlıklar sonucunda piyasa koşullarına göre belirlendiği, - Müşter i ile çalışma süresi, ödemede düzenlilik, ticari çıkarlar ve o kanala tahsis edilen bütçenin indirimlerde ana kriterler olarak dikkate alındığı, bu nedenle fiyat listesi üzerinden her müşteri için ayrı ayrı indirimler yapıldığı, - BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME arası nda var olduğu ileri sürülen uyumlu eylemin, bu kuruluşların reklam gelirlerinin de aynı olmasını gerektirdiği, - Uyumlu eylemin fiili bir durum olduğu, rekabeti sınırlayıcı bir uyumlu eylemin hiç uygulanmamış olmasından söz edilemeyeceği, - Fiyat tarifeleri nin bir pazar davranışı değil, pazarda nasıl davranılacağına dair bir taahhüt göstergesi olduğu, tarafların müşterilerle ilişkilerinin incelenmesi ve karşılaştırılması suretiyle pazar davranışlarının ve bu davranışların taahhüde uygun olup olmadıklarının b elirlenmesi gerektiği, - Birim fiyatların incelenmesi ve piyasa analizinin tam olarak yapılması halinde fiyatların tarifeye göre ya da piyasaya göre oluştuğu hususunun tespit edilebileceği, - Fiyat konusundaki uygulamaların incelenmediği, sadece tarifelerle ye tinildiği, - PRIME'ın bu konuda fiili satış fiyatlarının aynı olmadığına dair yapmış olduğu çalışmanın ve bu konunun araştırılmasını talep eden dilekçesinin konu dışı kabul edilerek değerlendirme dışı tutulduğu, - Ekonomik yarışa eşit koşullarla başlayarak k ıyasıya yarış etmenin yasaklandığı herhangi bir hukuk kuralının Kanun'da yer almadığı, - Kanun un 16. madde dördüncü fıkrası hükmü ile muhtemel zararın ağırlığından kast edilenin, rekabete verilen zararın ağırlığı olduğu, bu hükmün bir yandan matbu cezadan daha yüksek para cezası verilmesi hallerinde niçin daha yüksek cezanın verildiğinin gerekçesini oluşturacağı gibi rekabete herhangi bir zarar verilmemişse para cezası vermemenin de gerekçesini oluşturacağı, iki rakibin rekabeti sınırlayıcı nitelikte bir an laşma yapması ve bu anlaşmanın henüz uygulanmadan Kurul tarafından yasaklanması halinde, rekabetin sınırlanmayacağı, rekabeti sınırlayıcı amaç olması nedeniyle 4. maddeye aykırılık söz konusu olmasına karşın, fiilen rekabet sınırlanmadığından zararın ağırlığının sıfır olacağı, bu durumda Kurul'un, anlaşmayı yasaklamakla yetineceği ve rekabet fiilen kısıtlanmadığı için bu hükme dayanarak para cezası vermeyebileceği, 20 REKABET KURUMU - Pazarın sadece arz tarafının incelendiği, oysa piyasadaki davranışları belirleyici tarafın re klamverenler olduğu, - BİMAŞ toplantı notunun PRIME'ı bağlayıcı olmadığı, belirtilmiştir. H.2.3 - Deliller ve Savunmaların Değerlendirilmesi Kurul'un birbirlerini karşılıklı olarak şikayet eden BİMAŞ ve MEPAŞ ile PRIME hakkında re'sen soruşturma açmasına neden olan eylem, bu üç teşebbüsün de, kendi pazarladıkları reklam yerlerinin satışına ilişkin çıkarmış oldukları kataloglardaki reklam yerlerinin kategorilerinin ve satış fiyatlarının neredeyse birebir aynı olması sebebiyle, bu üç teşebbüsün satış fiyatlarını birli kte belirlediklerine ilişkin raportörlerin önaraştırma sırasındaki tesbiti ve fiyatların birlikte belirlenmesi eyleminin gerçekleştirildiği kuşkusudur. Gerçekten de, bu üç teşebbüsün Kasım 1996 tarihinden Aralık 1997 tarihine kadar yayınladıkları aylık pr ogram kataloglarında, reklam yeri fiyatları her bir kategori için birbiriyle aynı olduğu gibi, Aralık 1997 tarihinde, her üç teşebbüsün de fiyatlarını aynı oranda yükselttikleri, bu tarihten Haziran 1998 tarihine kadar yine her düzeyde fiyatların aynı oldu ğu tespit edilmiştir. Birbirleriyle rakip olan bu teşebbüslerin her birinin ayrı ayrı çıkarması gereken kataloglarında ilan ettikleri fiyatların aynı olması, bu fiyatları birlikte belirledikleri şüphesini çekmiştir. Dahası BİMAŞ kayıtları arasında rastlana n 10.11.1997 tarihli STAR'la yeni fiyatlarla ilgili bir toplantı yapılacağına ilişkin not, bu şüpheyi artırmıştır. Raportörlerin tesbitine göre, 1.12.1997 tarihinden itibaren yeni fiyatları içeren kataloglar da yayımlanmıştır. Her üç teşebbüs de, savunmas ında, televizyon yeri piyasasında pazarlama yapılabilmesi için, müşteriye ilan etmek ve üzerinden çeşitli faktörlere göre indirime esas olmak üzere bir katalog fiyatının önceden bir başlangıç noktası biçiminde belirlenmesinin zaruri olduğunu, her ne kadar her bir şirket kataloglarında aynı fiyatları ilan ediyor ise de, hiçbir zaman ilan ettikleri fiyatla satış yapmadıklarını, tarifelere asla uyulmadığını, asıl fiyatın piyasadaki rekabete göre pazarlıkla oluştuğunu, dolayısıyla hiçbir zaman bu üç rakip teşeb büs arasında Kanun'un 4. maddesi anlamında fiyatın birlikte belirlenmesinin söz konusu olamayacağını ileri sürmüştür. Gerçekten de, soruşturma sırasında elde edilen delillere göre, bu üç teşebbüsün de, kataloglarda ilan ettikleri fiyatlardan satış yaptıkla rına dair bir belge ele geçirilememiştir. Aksine, bu üç teşebbüsün de, katalogdaki fiyatları, bir başlangıç ve referans rakamı olarak belirledikleri, bunun üzerinden değişik yüzde oranları içerisinde ve çeşitli adlar altında değişik indirimler uyguladıklar ı tespit edilmiş, buna karşılık, bu indirim nedenlerinin ve oranlarının, müşterilerle pazarlık yapmalarını engeleyecek ve serbest piyasa koşullarını bozacak biçimde rakipler arasında anlaşma ya da uyumlu eylem yoluyla belirlendiğine dair herhangi bir delil elde edilememiştir. Esasen re'sen açılan soruşturma sadece katalog fiyatlarının aynı olması olgusuna dayandığı gibi, teşebbüslerin birbirleriyle kıyasıya rekabet etmeleri sonucunda %80 -85'lere varan çeşitli oranlarda indirimlerin uygulanması nedeniyle, katalog fiyatlarının birbirleriyle aynı olmasının rekabeti bozucu pratik bir yanının kalmadığı savunmalarını teyit eder belgelerin bulunduğu dikkate alınarak; özellikle 21 REKABET KURUMU KANAL D, ATV, STAR ve SHOW televizyon kanallarının yayın yerlerini pazarlamak üzere oluşt urulan bu teşebbüslerin karşılıklı olarak birbirlerini piyasa dışına atmaya çalışmakla suçladıkları böyle bir ortamda, aynı zamanda, birbirleriyle fiyat anlaşması yaptıklarını ve uyguladıklarını iddia etmenin, hayatın olağan akışı ile de bağdaşmayacağı son ucuna varılmış ve Kanun'un 4. maddesinin (a) bendi anlamında rekabeti bozma amacıyla veya bu sonucu doğuran anlaşma yapma ya da uyumlu eylemde bulunma fiilinin bu teşebbüsler yönünden gerçekleşmemiş olduğu kanaatine ulaşılmıştır. H.3- SATEL VE DTV'NİN BİMAŞ ARA CILIĞI İLE BİRLİKTE HAKİM DURUMDA OLDUKLARI VE KÖTÜYE KULLANDIKLARI İDDİASI AKS vekili tarafından Kurum'a yapılan şikayetin BİMAŞ ın hakim durumunu kötüye kullanmasına ilişkin olması nedeniyle, öncelikle hakim durum tespit ve analizinin yapılması gerekmek tedir. H.3.1 - Tespitler ve Deliller Aşağıda SATEL ve DTV'nin ilgili pazarda birlikte hakim durumda olup olmadıklarını belirleyebilmek amacıyla ulusal yayın yapan TV kanalları; izleyici profilleri, kapasite kullanım oranları, izlenme oranları ve reklam gelirleri a çısından karşılaştırılmıştır. H.3.1.1 - Ürün Niteliği, Ürün Çeşidi ve İzleyici Profili Açısından Kanalların Birbirine Benzerliği Bir reklam kampanyasında istenen sonuca ulaşabilmek için öncelikle hedef kitlenin belirlenmesi, belirlenen hedef kitleye en uygun mecra nın seçilmesi ve seçilen mecrada hedef kitleye uygun reklam yerlerinin tespit edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle televizyon aracılığı ile reklam yapmak isteyen reklamveren için, televizyon kanallarının hitap ettikleri kitlenin özellikleri büyük önem taşıma ktadır. Bu husus gözönünde bulundurularak, reklamveren tercihleri açısından kanalların birbirlerini ikame edebilirliğini tespit edebilmek amacıyla, reklamverenlerin kanal tercihlerinde dikkate aldıkları izleyici profillerine ilişkin AGB tarafından yapılan araştırma sonuçları incelenmiş ve kanallar izleyicilerinin18 yaş, cinsiyet ve dahil oldukları gelir gruplarına göre AGB'nin yayınladığı şekliyle üç dönemde karşılaştırılmıştır. Birinci dönem (I) 1.1.1997 -30.4.1997, ikinci dönem (II) 1.5.1997 - 31.8.1997, üçün cü dönem (III) 1.9.1997 -31.12.1997 süresini/periyodunu kapsamaktadır. 1. Yaş Gruplarına Göre Kanalların izleyici lerinin yaş gruplarına göre analizi ile aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır. 18 Tablolarda yer verilen oranlar; her kanalın izleyicilerinin kendi içinde yaş, cinsiyet ve gel ir grubuna göre dağılımını göstermektedir. 22 REKABET KURUMU Tablo 7. Kanalları İzleyen Yaş Gruplarının Oranları (%). 5-11 yaş 12-19 yaş 20-34 yaş 34-44 yaş 45+yaş Kanal A dı Yaş Grubu I II III I II III I II III I II III I II III KANAL D 25 19 19 19 18 18 25 28 26 13 15 16 18 20 21 ATV 16 10 11 18 16 15 26 26 26 13 15 15 27 33 33 SHOW 23 17 18 19 19 18 26 27 27 13 16 16 19 21 21 STAR 16 14 14 20 19 17 28 26 28 13 16 16 23 25 25 KANAL 6 13 10 11 17 15 14 26 25 25 15 19 16 28 31 34 TGRT 16 11 11 16 14 14 26 26 25 14 14 16 28 35 34 Tablodan izlenebileceği üzere, 12 -19, 20 -34, 34 -44 yaş grupları tara fından izlenen yayınların toplam yayınlar içindeki payları karşılaştırıldığında, kanalların birbirleri ile benzeştikleri anlaşılmaktadır. 5 -11 yaş grubunda ise, I. dönemde sadece KANAL D ve SHOW TV diğer kanallardan farklı oranlarda izlenmektedir. Ancak, I I. ve III. dönemlerde fark azalmaktadır. Kanalların farklılaştıkları tek yaş grubu, 45+ yaş grubudur. Burada farklılık KANAL D, SHOW TV, STAR TV ile ATV, TGRT, KANAL 6 nın oluşturdukları üçlü gruplar arasında görülmekte ve üçlü grupları oluşturan kanallar ın kendi aralarındaki oranlar yakınlık göstermektedir. Dolayısıyla, yaş gruplarına göre sınıflandırılarak yapılan incelemede, izleyici tercihleri açısından, kanallar genellikle benzeşmektedirler ve hiç bir kanal tek başına diğerlerine önemli derecede üst ünlük gösterecek konumda değildir. 2. Gelir Gruplarına Göre Aşağıda kanalların 1997 yılı yayınlarının izleyicilerin gelir gruplarına göre dağılımını gösteren analizlere yer verilmiştir19. Tablo 8. Kanalları İzleyenlerin Gelir Gruplarına Göre Oranları (I. Dönem -%). Kanal Adı Gelir Grubu Alt Statü Orta Statü Üst Statü KANAL D 58 26 16 ATV 61 25 14 SHOW 65 24 11 STAR 61 26 13 TGRT 66 23 11 KANAL 6 59 27 14 19 AGB raporlarında II. dönemden itibaren gelir gruplarına göre farklı sınıflandırma benimsenmiş, bu n edenle ilgili dönemler iki ayrı tabloda ifade edilmiştir. 23 REKABET KURUMU Tablo 9. Kanalları İzleyenlerin Gelir Gruplarına Göre Dağılımı (II. ve III. Dö nemler - %). A/B C1 C2 D Kanal Adı Gelir Grubu II III II III II III II III KANAL D 11 10 23 23 42 42 24 25 ATV 11 11 24 25 41 42 24 22 SHOW 8 7 22 23 42 43 28 27 STAR 10 9 24 25 41 42 25 24 TGRT 8 8 23 22 44 44 25 26 KANAL 6 12 11 24 24 40 40 24 25 1997 yılı I. dönemi tablosu incelendiğinde genel olarak kanalların izleyicilerinin gelir gruplarına göre dağılım oranlarının birbirine yakın olduğu, özellikle orta statü analizinde kanalların birbirine çok yakın oldukları görülmektedir. Alt statü ve üst statü analizinde ise SHOW TV ve TGRT nin diğer kanallara göre farklılık gösterdiği görülmektedir. 1997 yılı II. ve III. dönemlerine ait tablo incelendiğinde de, benzer sonuçlara ulaşılmaktadır. Gelir grupları daha fazla kategoriye bölündüğünd e -daha detaylı bir gelir grubu analizi yapıldığında - I. dönemdeki %3 -4 lük fark değişik gelir gruplarında %1 - 2 ye düşmektedir. Ancak A/B grubunda SHOW TV ve TGRT ile diğer kanallar arasındaki %3 lük fark devam etmektedir. %3 lük veya %1 -2 lik farklar A/B grubuna hitap etmek isteyen reklamverenin reklam bütçesini hangi kanal ya da kanallarda kullanacağı konusundaki tercihlerini etkileyebilmektedir, ancak, bu farklar kanalları, izleyicilerin gelir gruplarına göre dağılımı hususunda birbirinden kesin çizgiler le ayırmada yeterli olamamaktadır. 3. Cinsiyet Gruplarına Göre Aşağıda kanalların izleyicilerinin cinsiyetlerine göre dağılımına yer verilmiştir. Tablo 10 . Kanalları İzleyenlerin Cinsiyetlerine Göre Oranları (%). Kanal Adı Kadın Erkek Cinsiye t Grubu I II III I II III KANAL D 55 56 57 45 44 43 ATV 57 59 60 43 41 40 SHOW 52 56 56 48 44 44 STAR 58 60 59 42 40 41 TGRT 54 55 55 46 45 45 KANAL 6 52 54 56 48 46 44 Yukarıdaki tablonun incelenmesi sonucunda, cinsiyet grupları karşılaştırılması halinde de, kanalların izleyici tercihleri bakımından farklılaşmadıkları ve benzer konumlarda oldukları anlaşılmaktadır. 24 REKABET KURUMU H.3.1.2 - Reklam Yayın Süreleri Aşağıda 1997 yılında yayınlanan reklamların toplam sürelerinin ulusal televizyon kanallarına dağılımı incelenmek tedir. Tablo 11 . 1997 Yılı I.Döneminde Yayınlanan Reklam Süresi (02:00 -25:59 / dakika). Kanal Adı Reklam Yayın Dönemi Ocak Şubat Mart Nisan Toplam Emission Share20 KANALD 3008 3903 5007 4635 16553 20.37 ATV 3430 3208 3746 4722 15106 18.58 BİMAŞ (KANAL D+ATV) 6438 7111 8753 9357 31659 39.95 SHOW 5034 3915 4998 5925 19872 24.45 STAR 2388 2634 2792 4104 11918 14.66 TGRT 3258 2178 3556 3436 12428 15.29 KANAL 6 1053 2438 127 1786 5404 6.65 TOPLAM 18171 18276 20226 24608 81281 100 Tablo 12. 1997 Yılı II.Döneminde Yayınlanan Reklam Süresi (02:00 -25:59 / dakika). Kanal Adı Reklam Yayın Dönemi Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Toplam Emission Shar e KANALD 5163 5661 4953 3648 19425 17.25 ATV 4776 5460 5049 4048 19333 17.17 BİMAŞ (KANAL D+ATV) 9939 11121 10002 7696 38758 34.42 SHOW 6642 5898 5790 5325 23655 21.01 STAR 4932 4803 4149 4299 18183 16.15 TGRT 4014 4322 3976 2910 15222 13.52 KANAL 6 4086 4176 4466 4056 16784 14.91 TOPLAM 29613 30320 28383 24286 112602 100 20 Bir kanalın bir program türüne toplam yayın süresi nden ne oranda zaman ayırdığını gösterir. Bu ise kanalın bu program türüne zaman açısından ne kadar yatırım yaptığını belirler. Toplam Program Türü Süresi EMISSION SHARE = --- X100 Kanalın Dönem Toplam Yayın Süresi 25 REKABET KURUMU Tablo13. 1997 Yılı III. Döneminde Yayınlanan Reklam Süresi (02:00 -25:59 / dakika). Kanal Adı Reklam Yayın Dönemi Eylül Ekim Kasım Aralık Toplam Emission Share KANALD 4641 5439 4881 4794 19755 16.88 ATV 4386 6441 6342 5418 22587 19.30 BİMAŞ (KANAL D+ATV ) 9027 11880 11223 10212 42342 36.18 SHOW 6417 6147 5106 5858 23528 20.10 STAR 4731 4866 3852 3993 17442 14.90 TGRT 4581 4628 3790 4774 17773 15.19 KANAL 6 3754 3628 4320 4244 15946 13.63 TOPLAM 28*** *** ****291 29081 117031 100 Tablo14. 1997 Yılı Yayınlanan Toplam Reklam Süresi ve Emission Share (02:00 - 25:59 / dakika). Kanal Adı Re klam Yayın Süresi Toplam Emission Share KANALD 55733 17.92 ATV 57026 18.34 BİMAŞ (KANAL D+ ATV ) 112759 36.26 SHOW 67055 21.56 STAR 47543 15.29 TGRT 45423 14.60 KANAL 6 38134 12.26 TOPLAM 310914 100 Yukarıdaki tablolarda yer verilen 1997 yılı için altı kanalın toplam reklam sürelerinin kanallar arasında dağılımı, her üç dönemde ve yıl toplamında SHOW TV nin tek tek tüm kanallardan daha fazla reklam yayınladığını göstermektedir . Birinci ve ikinci dönemde SHOW TV yi KANAL D, üçüncü dönemde ise ATV izlemektedir. H.3.1.3 - İzlenme Oranları ve Payları Bir kanalın programlarının, reklamverenlerce reklam vermeye uygun bulunması, o kanalın, reklama konu malın muhatabı olan tüketici kitlesin e yönelik programlarının sayısı, bu programların izlenme oranı21 ve izlenme payı22 ile doğru orantılıdır. Reklam yerlerinin birim süre bazında fiyatlandırılması, farklı programların değişik kategorilere göre aldıkları izlenme oranları ve paylarındaki farklı lıklar dikkate alınarak yapılmaktadır. Dolayısıyla reklam yerleri pazarlanan televizyon kanallarının 21 Bir propram veya zaman aralığının her dakikasının ortalama olarak her 100 kişiden kaçı tarafından i zlendiğini gösterir (rating). 22 Bir kanalın veya programın, belirli bir zaman diliminde TV izleyen her 100 kişiden kaçı tarafından tercih edildiğini gösterir (share). 26 REKABET KURUMU pazar güçleri, bu kanalların aldığı izlenme paylarının yüksek olup olmamasına göre değişmektedir. Aşağıda kanallara göre aylık bazda 1997 yılı "tüm kişiler ", "tüm gün" ve prime time izlenme paylarına yer verilmiştir. Tablo 15. 1997 Yılı Tüm Kişiler Tüm Gün ( 02:00 -25:59) İzlenme Payları (%). Dönem Kanal Adı KANAL D ATV BİMAŞ SHOW STAR TGRT KANAL 6 DİĞE R Ocak 20.3 17.3 37.6 17.2 17.3 4.1 4.5 19.2 Şubat 19.6 18.6 38.2 17.8 15.5 4.4 3.9 20.2 Mart 18.9 19.1 38.0 18.1 16.4 4.7 0.9 21.9 Nisan 18.6 19.1 37.7 17.6 16.5 4.8 1.8 21.6 Mayıs 17.1 18.7 35.8 16.3 17.3 4.7 3.2 22.6 Haziran 18.5 17.9 36.4 17.7 16.3 4.3 2.7 22.7 Temmuz 19.1 18.7 37.8 17.6 12.4 4.6 2.7 24.8 Ağustos 18.4 18.4 36.8 16.0 12.6 5.7 2.9 26.3 Eylül 17.0 17.8 34.8 18.4 16.2 4.7 2.3 23.5 Ekim 17.4 18.1 35.5 17.8 17.0 4.9 2.0 22.8 Kasım 17.8 17.9 35.7 18.4 17.2 4.7 1.8 22.2 Aralık 19.0 18.9 37.9 17.7 17.1 4.2 1.7 21.4 Tablo 16. 1997 Yılı Tüm Kişiler Prime Time (20:00 -22:59) İzlenme Payları (%). Dönem Kanal Adı KANAL D ATV BİMAŞ SHOW STAR TGRT KANAL 6 DİĞER Ocak 21.0 20.4 41.4 18.3 18.8 3.0 4.4 13.9 Şubat 18.6 22.3 40.9 20.6 16.3 3.8 3.6 14.8 Mart 18.2 21.4 39.6 20.3 18.8 3.4 0.8 17.1 Nisan 17.9 22.0 39.9 19.3 19.4 3.5 1.7 16.2 Mayıs 16.6 20.5 37.1 17.1 21.3 3.7 2.5 18.3 Haziran 19.0 20.3 39.3 18.2 19.4 3.2 1.9 18.0 Temmuz 19.0 20.7 39.7 19.7 13.7 4.0 2.3 20.4 Ağustos 18.6 19.6 38.2 18.7 13.2 6.3 2.3 21.4 Eylül 15.9 18.0 33.9 22.0 17.6 5.3 2.0 19.2 Ekim 16.5 18.5 35.0 20.8 19.5 4.6 1.5 18.7 Kasım 17.7 17.4 35.1 21.6 20.0 4.0 1.4 17.9 Aralık 17.8 19.6 37.4 20.8 19.6 3.8 1.3 17.1 Yukarıda yer verilen tablolardan görüleceği üzere, kanallar tek tek incelendiğinde 1997 yılı için KANAL D, ATV ve SHOW TV nin izlenme payları birbirlerine yakın gerçekleşmiştir. KANAL D ve ATV nin tek tek aynı anda SHOW TV den yüksek izlenme payı aldığı ay sayısı "tüm gün"de dokuz, prime time da üçtür. BİMAŞ kanalları olan KANAL D ve ATV ni n izlenme payları toplam olarak ele alındığında ise, ulusal yayın yapan televizyon kanallarının oluşturduğu piyasada 27 REKABET KURUMU pazar paylarının tüm günde %34.8 ile %38.2 arasında, prime time da %33.9 -%41.4 arasında olduğu anlaşılmaktadır. Aşağıda ise hedef kitlel er açısından izlenme payı analizlerine yer verilmiştir. Tablo 17. Gelir Gruplarına Göre 1 Ocak 30 Nisan 1997 Tüm Gün ( 02:00 -25:59) ve Prime Time (20:00 -22:59) İzlenme Payları (%). Üst Gelir Grubu Orta Gelir Grubu Alt Gelir Grubu Kanal Adı Gelir Grubu Tüm Gün P.Time Tüm Gün P. Time Tüm Gün P.Time STAR 15,5 17,85 16,7 19,2 16,5 18,1 SHOW 14,3 15,4 16,6 18,1 18,9 21,2 KANAL 6 2,7 2,5 2,9 2,8 2,7 2,6 KANAL D 21,2 20,9 19,7 19,7 18,7 18,2 ATV 18,1 21,7 18,6 21,3 18,6 21,6 BİMAŞ (ATV+ KANALD) 39,3 42,6 38,3 41 37,3 39,8 TGRT 3,5 2,4 4,15 3,1 4,9 3,8 DİĞER 24,7 19,25 21,35 15,8 19,7 14,5 TOPLAM 100 100 100 100 100 100 Tablo 18. Gelir Gruplarına Göre 1 Mayıs 31 Aralık 1997 Tüm Gün ( 02:00 -25:59) ve Prime Time (20:00 22:59) İzlenme Oranı ve İzlenme Payları (%). AB SES C1 SES Tüm Gün Prime Time Tüm Gün Prime Time Kanal Adı Gelir Grubu Oran Pay Oran Pay Oran Pay Oran Pay SHOW TV 1.8 13.2 4.8 14.3 2.5 16.5 7.2 19 KANAL D 2.5 18.4 6.1 18.2 2.6 17.5 6.5 17.3 ATV 2.7 20.4 7.2 21.4 2.9 19 7.4 19.5 BİMAŞ ATV+ KANAL D) 5.2 38.8 13.3 39.6 5.5 36.5 13.9 36.8 TGRT 0.5 3.8 1.1 3.3 0.7 4.4 1.5 4 STAR 2 14.7 6.1 18.1 2.5 16.5 7.4 19.5 28 REKABET KURUMU Tablo 19. Cinsiyet Gruplarına Göre 1 997 YılıTüm Gün ( 02:00 -25:59) ve Prime Time (20:00 - 22:59) İzlenme Payları (%). KADIN +20 ERKEK +20 Kanal Adı Cinsiyet Grubu Tüm Gün Prime Time Tüm Gün Prime Time STAR 16,6 % 19,1 15,3 17,4 SHOW 16,1 % 18,1 16,7 18,6 KANAL 6 2,6 % 3,4 3 2,2 KANAL D 17,2 % 17,2 16,2 17,4 ATV 21,7 % 21,6 18,8 20,2 BİMAŞ(ATV+ KANAL D) 38.9% 38.8 35 37.6 TGRT 7,3 % 4,1 5,4 4,4 DİĞER 18,5 % 16,5 24,6 19,8 TOPLAM 100 100 100 100 Tablo 20. Housekeeper23 1 Mayıs - 31 Aralık 1997 Yılı Tüm Gün ( 02:00 -25:59) ve Prime Time (20:00 -22:59) İzlenme Payları (%). Kanal Adı Housekeeper Tüm Gün Prime Time STAR 15,7 18,2 SHOW 15,8 18,1 KANAL 6 2,8 2,1 KANAL D 16,5 16,8 ATV 20,3 20,7 BİMAŞ(ATV+ KANAL D) 36.8 37.5 TGRT 5,05 4,5 DİĞER 23,85 19,6 TOPLAM 100 100 23 Ev işlerinden sorumlu kişi 29 REKABET KURUMU Tablo 21. Yaş Gruplarına Göre 1997 Yılı Tüm Gün ( 02:00 -25:59) ve Prime Time (20:00 22:59) İzlenme Payları. (%) 5-11 12-19 20-34 35-44 45+ Kanal Adı Yaş Grubu Tüm Gün Prime Time Tüm Gün Prime Time Tüm Gün Prime Time Tüm Gün Prime Time Tüm Gün Prime Time STAR 15,2 17,1 16,6 18,3 16,6 18,8 16,3 18,4 15,3 17,8 SHOW 21,5 24,8 18,6 21,1 17,6 19,7 18 18,6 14,1 15,8 KANAL 6 1,9 1,9 2,2 2 2,4 3,8 2,9 2,1 3,1 2,4 KANAL D 24,7 20,2 19,2 19,1 18,4 18,2 18,3 18,9 14,2 15,1 ATV 14,4 17,3 16,8 18,9 18,1 19,6 18,1 19,4 22,2 23,3 BİMAŞ (ATV+KANALD) 39,1 37,5 36 38 36,5 37,8 36,4 38,3 36,4 38,4 TGRT 3,7 3,7 3,8 3,6 4,2 4 4,7 3,9 5,8 4,6 DİĞER 18,6 15 22,8 17 22,7 15,9 21,7 18,7 25,3 21 TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Yukarıda yer verilen tablolarından ATV ve KANA L D'nin; gelir, cinsiyet ve yaş grubuna göre izlenme payları toplamının, tablo 15 ve 16'da tespit edilen tüm kişiler izlenme paylarına yakın olduğu ve %36.4 ile %42.6 arasında anlaşılmaktadır. H.3.1.4 - Reklam Gelirleri Aşağıda grafiklerin düzenlenmesinde, televiz yon kanallarının RTÜK'ten resmi yazı ile temin edilen reklam gelirlerine ilişkin verileri kullanılmış, her kanalın yıllık gelir rakamlarının toplam reklam gelirleri içindeki payı dikkate alınmıştır. Grafik 5. 1995 Yılı Reklam Geliri Payları. 051 01 52 02 5 R e k la m G e lirle ri (% ) ATV SHOWTV STARTV KANALD TGRTTV TRT KANAL6TV CİNE5 STV KANAL7 HBBTV FLASHTV GENÇTV KRALTV EKOTV NTV MELTEMTV U lu s a l Y a yın Y a p a n T e le v iz yo n K a n a lla rı1 9 9 5 30 REKABET KURUMU Grafik 6. 1996 Yılı Reklam Geliri Payları. Grafik 7. 1997 Yılı Reklam Geliri Payları. *** *** ****0354045 Reklam Gelirleri (%) ATV+KANALD STARTV SHOWTV TGRTTV KANAL6TV CİNE5 TRT KANAL7 STV KRALTV GENÇTV HBBTV EKOTV FLASHTV NTV MELTEMTV Ulusal Yayın Yapan Televizyon Kanalları1996 *** *** ****035404550 Reklam Gelirleri (%) ATV+KANALD SHOWTV STARTV TGRTTV CİNE5 KANAL6TV KANAL7 STV EKOTV NTV TRT KRALTV GENÇTV FLASHTV HBBTV MELTEMTV Ulusal Yayın Yapan Televizyon Kanalları1997 31 REKABET KURUMU Grafik 8. 1998 Yılı Reklam Geliri Payları. Grafik 9. 1999 Yılı (Üç Aylık) Reklam Geliri Payları. 0102030405060 Reklam Gelirleri (%) ATV+KANALD SHOWTV TGRTTV CİNE5 STARTV TRT NTV STV KANAL7 KANAL6TV KRALTV GENÇTV FLASHTV EKOTV HBBTV MELTEMTV Ulusal Yayın Yapan Televizyon Kanalları1998 1999 Üç Aylık 32 REKABET KURUMU Grafiklerin incelenmesi sonucunda aşağıdaki tespitlere ulaşılmıştır. 1995 yılında SHOW TV'nin payı %21.18, ATV'nin payı %22.62, KANAL D'nin payı %16.89'dur. Bu dönemde üç kanal reklam yeri MEPAŞ tarafından pazarlanmaktadır. Bu üç kanalı %18.94 ile STAR TV, %7.59 ile TGRT izlemektedir. Diğer kanalların payları ise %3'ten küçüktür . 1996 yılında ATV ve KANAL D'nin reklam yerleri BİMAŞ aracılığı ile pazarlanmaktadır. Bu dönemde KANAL D'nin payı %21,01'e yükselirken ATV'nin payı %20,10'dur. İki kanalın toplam payı %41,11'dir. Aynı dönemde STAR TV ve TGRT'nin payını koruduğu, buna ka rşılık SHOW TV'nin payının %13,25'e gerilediği, KANAL 6'nın payının %6.25'e, CİNE 5'in payının %4.50'ye yükseldiği gözlenmektedir. Diğer kanalların payları ise %0,50 ile %3 arasında değişmektedir. 1997 yılında ise, ATV ve KANAL D'nin toplam payı %48,41'e yükselmiştir. Bu dönemde SHOW TV'nin payı %3 yükselmiş buna karşılık STAR TV payında %7, KANAL 6 payında %3 oranında düşüş görülmektedir. TGRT %6.76 ile görece payını korumuştur. CİNE 5'in payı %5,64'e yükselirken diğer kanalların payı %2'den küçüktür. 1998 yılında ise ATV ve KANAL D'nin payı %50,31'e yükselirken SHOW TV'nin payı %17,46, TGRT'nin payı %8,53 olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde STAR TV'nin payı bir önceki döneme göre %6'lık düşüş ile %4,98'dir. 1999 yılı ilk üç ayında ATV ve KANAL D'nin topl am payı %44,29'dur. Bu dönemde SHOW TV % ., TGRT % ., STAR TV % ., NTV % ., CİNE 5 % . diğer kanalların payları ise %3'ün altındadır. H.3.2 - Savunmalar BİMAŞ, SATEL ve DTV'nin savunmalarında; - ilgili pazar büyüklüğünün değişmesi gerektiğinden hakim durum incelem esindeki bulguların geçerliliğini yitirdiği, - mehaz mevzuat uygulamalarından Flat Glass ve Nestle Perier davaları dikkate alındığında düşük pazar payları ileri sürülerek DTV ve SATEL'in birlikte hakim durumda olduklarının ileri sürülemeyeceği, - SHOW TV, CİNE 5, MAXI TV, PLAYBOY TV ve SUPER SPORT pazar payları toplamının MEPAŞ rakamları olarak dikkate alınması suretiyle pazar paylarının hesaplanması gerektiği, - alıcı taraf olan reklamverenlerden bağımsız olarak fiyatların belirlenememesi nedeniyle reklam yeri pazarlama piyasasında hakim durum bulunmadığı ileri sürülmüştür. H.3.3 - Deliller ve Savunmaların Değerlendirilmesi Tarafların ilgili ürün pazarı analizinin değişmesi gerektiğine, bu nedenle hakim durum analizinin geçerli olmadığına ilişkin savunmalarına ve bu kon uyla ilgili değerlendirmelere, H.1.5. sayılı bölümde yer verildiğinden bu bölümde tekrarlanmamıştır. 33 REKABET KURUMU ATV adıyla yayın yapan SATEL'e ait televizyon kuruluşunun reklam yeri ile rakibi durumundaki DTV'ye ait KANAL D'nin reklam yerinin ortak pazarlanması amac ıyla oluşturulan BİMAŞ aracılığıyla "birlikte hakim durumda oldukları" ve bu hakimiyetlerini kötüye kullandıkları iddiasıyla haklarında soruşturma açılan SATEL ve DTV'nin öncelikle ayrı ayrı ya da birlikte hakim durumda olup olmadıklarının tespit edilmesi gerekmektedir. Raportörler tarafından elde edilen verilere göre, ulusal yayın yapan televizyon şirketlerinin sayısı, frekans alanındaki teknik zorunluluk nedeniyle sınırlıdır. H.1.1 sayılı bölümde belirtilen teşebbüslerin faaliyet gösterdiği ulusal televiz yon yayıncılığı sektöründeki bu sınırlamanın ilgili ürün pazarında arz bakımından sınırlama yarattığı kuşkusuzdur. Bu kuruluşların reklam yeri pazarındaki paylarının tespiti için, aylık bazda tüm gün izlenme oranları üzerinden yapılan karşılaştırmada, KANA L D, ATV, SHOW ve STAR adlarıyla yayın yapan TV kuruluşlarının izlenme oranlarının birbirlerine yakın oranlarda ve %16 -20 arasındaki rakamlarda seyrettiği, bunlardan hiçbirisinin, mutlak olarak izlenme oranı bakımından sürekli lider konumuna geçemediği gör ülmekte; KANAL D, ATV ve SHOW TV'nin her birinin az bir farkla değişik aylarda en yüksek izlenme oranını yakaladığı tespit edilmekle beraber, birinin diğerlerine üstünlük sağlayabileceği nitelikte bir izlenme oranı farklılığı görülmemektedir. Dolayısıyla i zlenme oranları bakımından ilgili piyasada sözkonusu teşebbüslerin ayrı ayrı hakim durumda olduklarından söz etmek mümkün görülmemektedir. Bu teşebbüslerin, ilgili piyasada hakim durumda olup olmadıklarını tespit etmek amacıyla, 1996 -1999 (üç aylık) dönemd e reklam yerlerinin pazarlanmasından elde ettikleri gelirleri irdelendiğinde, toplam gelir üzerinden %20 -25 arasında değişen paylara sahip oldukları, 1997 yılında KANAL D ve ATV'nin sırasıyla %25 ve %23'lük payları ile en yüksek geliri elde eden yayın kur uluşları oldukları tespit edilmiş ise de, bu payların rakiplerine üstünlük sağlamaya yetecek derecede yüksek oranda olmamaları sebebiyle, gelir bakımından da hiç bir teşebbüsün ve bu arada ATV ve KANAL D adıyla yayın yapan SATEL ve DTV'nin ayrı ayrı hakim durumda bulunduklarını pazar paylarına bakarak söylemeye imkan bulunamamıştır. Bu iki teşebbüsün birlikte hakim durumda olduklarından söz edebilmek için ise, ayrı ayrı izlenme oranlarının veya reklam geliri paylarının toplanması halinde ulaşılan rakamlar d ahi, %40'lar düzeyinde kalmakta olduğundan rakamsal olarak bu oran başlı başına bu teşebbüslerin birlikte hakimiyetlerinin varlığının kabulüne yeterli bulunmamıştır. Her ne kadar soruşturmada görevli raportörler tarafından soruşturma raporunda ve ek görüşt e, bu iki TV yayın kuruluşunun BİMAŞ'ı oluşturmak suretiyle, ayrı ayrı yayın yapan iki ayrı yayın kuruluşundan ziyade "bir günde 48 saat yayın yapan tek bir yayın kuruluşu" olduğundan söz edilmekte ve bu nedenle "birlikte hakim durumda" oldukları kabul edi lmekte ise de, Kararın BİMAŞ'ın oluşumu ve ona koşullu muafiyet verilmesine ilişkin bölümünde ayrıntılı olarak açıklanacağı üzere, iki teşebbüsün birbiriyle belirli bir konuda işbirliği yapması ve bunun yaratacağı sinerjiden yararlanmasını yasaklayabilmek için, onun mutlak olarak rekabeti bozma amaç ya da etkisini doğurması ya da doğurabilecek nitelikte olması gerektiği gibi, rekabete aykırı olmayan böyle bir işbirliğinin sonucunda avantaj sağlanmış olmasını 34 REKABET KURUMU hakim durumda olmanın bir kanıtı saymak ve burada n hareketle birlikte hakim durumda oldukları sonucuna varmak doğru değildir. Birlikte hakim durumda oldukları ileri sürülen KANAL D ve ATV'nin ayrı ayrı SHOW TV'nin izlenme oranına yakın bir izlenme oranına sahip olmalarına rağmen, reklam yeri pazarlamasın dan elde ettikleri gelirlerin, SHOW TV'nin gelirlerinden yüksek oluşu, hakim durumun varlığının mutlak delili olarak kabul edilemez. Teşebbüslerin rekabet ortamı içerisinde, tam günde aynı "oranda" izleniyor olmaları, bu izlenme oranlarından yararlanarak r eklam yerlerinin satış ve pazarlamalarından eşit gelir elde etmelerini gerektirmez. Teşebbüslerin ürünlerinin niteliği, pazarlama stratejileri, pazarlarken, müşteriler karşısındaki pazarlık gücü ve diğer sebeplerle ürünlerinden elde edecekleri gelirlerinin farklı olması mümkündür. Burada her iki teşebbüse atfedilen birlikte hakim durumlarını kötüye kullanma eylemlerine baktığımızda da, rakip teşebbüslere reklam vermeme koşuluyla ilave indirim yapılmasının tek başına hakim durumda olmanın bir kanıtı olamaya cağının da kabulü gerekmektedir. Zira şikayetçi MEPAŞ'ın da, SHOW TV dışındakilere reklam vermemeleri koşuluyla ilave indirim vermek suretiyle benzer davranışta bulunduğu anlaşılmıştır. Demek ki, bu davranış, sadece hakim durumda olanların gösterebileceği bir davranış olmadığına göre, buradan hareketle, BİMAŞ indirimi uygulamaları sebebiyle onları hakim durumda kabul etmek mümkün değildir. Kuşkusuz, Raportörler tarafından ortaya konulan ve rekabeti sınırlayan bir davranış vardır. O da, rakip iki teşebbüsün birlikte oluşturdukları BİMAŞ organizasyonu aracılığıyla SHOW TV'nin piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırmalarıdır. Ancak bu eylem, kararın diğer bölümünde cezalandırılan 4. madde kapsamında bir ihlal olarak kabul edildiğine göre, aynı davranışın ayrıca bir likte hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi mümkün değildir. Böyle bir değerlendirme için temel koşul; öncelikle bu iki firmanın birlikte hakim durumda olduklarının kuşkuya yer vermeyecek biçimde kabul edilebilir olmasıdır. Kanun'u n 3. maddesinde de tanımı yapılan ve Avrupa Topluluğu Adalet Divanı (ATAD)'nın içtihatlarıyla bugün artık rekabet hukuku literatüründe yerleşik ifadesini bulan "hakim durum" un tespit edilebilmesi için, ilgili teşebbüs ya da birlikte hakim durumda olduklar ı kabul edilen teşebbüslerin rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücüne sahip olması gerekmektedir. DTV ve SATEL'in, katalog fiyatlarının belirlenmesinde öncü ve belirleyici rol oynadığı ileri sürülebilir ise de, BİMAŞ aracılığıyla veya başka bir şekilde, rakiplerinden bağımsız olarak ekonomik parametreleri belirlediği tespit edilememiştir. Öte yandan bu iki teşebbüsün müşterilerinden bağımsız olarak davra nabildiğini söylemek de mümkün görülmemektedir. Reklam yeri pazarlanmasında, kanallar arası yoğun rekabetten yararlanan reklamverenlerin, bu piyasada, katalog fiyatları üzerinden pazarlıkla %70 -80'lere varan indirimler aldıkları görülmektedir. BİMAŞ'ın 1997 yılında en büyük müşterileri ile yapmış olduğu anlaşmalarda yüksek oranlarda indirimler uygulamak zorunda kalması, müşterilerinden bağımsız olarak parametreleri belirleyebilme gücü olmadığını göstermektedir. Dikkati çeken diğer bir husus ise, BİMAŞ'ın ç ok arzu etmiş olmasına rağmen, müşterilerinin, başta SHOW TV olmak üzere rakip televizyon kuruluşlarına reklam vermelerini engelleyememiş olmasıdır. Nitekim, K , S , U , P , T /H , 35 REKABET KURUMU C /P gibi reklam bütçesi çok büyük olan reklamverenlerin reklam bütçelerin i BİMAŞ'a ayırdıkları oranda yüksek indirim aldıkları, bununla birlikte, bu müşterilerin diğer yayın kuruluşlarına da reklam vermeye devam ettikleri anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bütün bu deliller karşısında, DTV ve SATEL'in, Kanun'un 3. maddesi anlamında y alnız başlarına veya birlikte hakim durumda olduklarını kabul etmeye imkan görülmemektedir. H.4- BİMAŞ SÖZLEŞMESİNE İLİŞKİN MENFİ TESPİT VE MUAFİYET TALEBİ H.4.1 - Tespitler ve Deliller H.4.1.1 - BİMAŞ Kuruluş Sözleşmesi 1. Kuruluş Amacı ve Çalışma Konusu BİMPAŞ Birleşik Med ya Pazarlama A.Ş. ticaret ünvanı ile ticaret siciline tescil edilerek tüzel kişilik kazanan, ancak daha sonra ticaret ünvanını BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. olarak değiştiren Şirket in kuruluş amaç ve konusu, Şirket ana sözleşmesinin 4. maddesinde aş ağıdaki şekilde açıklanmaktadır. Madde 4: Şirketin kuruluş amacı ve çalışma konusu şunlardır; a) Her türlü ilan ve reklamların basın televizyon ve sair her türlü vasıtalarla yayınlatılması, pazarlanması, üretilmesi, alınıp satılması, ithal ve ihraç edilmesi; bu amaçla yurt içinde ve yurt dışında sınai ve ticari tesisler kurulması, bu tesislerin alınıp satılması, kiralanması, kiraya verilmesi, kurulmuş olanlara ortak olunması, b) Her türlü film televizyon programı yapılması, spor müsabakalarını televizyonlarda yayınlanması için spor kulüpleri ve dernekler ile sözleşmeler akdedilmesi, c) Şirketin konusu ile ilgili yurt içinde ve yurt dışında mümessillikler, genel dağıtıcılıklar, müşavirlik, komisyonculuklar, acenta ve bayilikler verilmesi devralınması, devredilmesi, k iralanması ve tesis edilmesi, d) Şirketin konusu ile ilgili her türlü makine ve techizat araç ve gereçler ve bunların yedek parçalarının üretimi imalatı alınıp satılması ithal ve ihraç edilmesi ticari ve sınai tesislerin ve tesisatın kurulması, inşaası, kira ya verilmesi, kiralanması, alım ve satımı kurulmuş olan yerli ve yabancı sermaye şirketlerine ortak olunması, aracılık etmemek koşulu ile hisselerin iktisap edilmesi, I) Her türlü hukuki muamelelerin akdedilmesi Şirket kuruluş amaçlarının genel hatlar ı ile belirtildiği bu madde haricinde ana sözleşmenin 34. maddesi, 4. maddenin (a) bendinde belirtilen amacı daha detaylı bir şekilde düzenlemiştir. Madde 34: Şirket hissedarlarından DTV Haber ve Görsel Yayınlar A.Ş nin sahibi bulunduğu KANAL D adlı özel televizyon kanalı ile SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. nin sahibi bulunduğu ATV adlı özel televizyon kanalının ve gerek A grubu gerek B grubu hissedarların veya bunların çoğunluk hissesine sahip oldukları 36 REKABET KURUMU veya olacakları ya da kontrol ettikleri veya edecekleri şirketlerin kuracakları özel televizyon kanallarının her türlü ilan ve reklam zaman dilimlerinin münhasıran şirket tarafından pazarlanıp satılması amacı ile kurulmuştur. O bakımdan gerek A gerek B grubu hissedarlar KANAL D ve ATV adlı özel televizyon kanallarında veya kendilerinin çoğunluk hissesine sahip oldukları veya olacakları ya da kontrol ettikleri veya edecekleri şirketlerin kuracakları özel televizyon kanallarında yayınlanacak her türlü ilan ve reklamı münhasıran şirket tarafından pazar latmayı ve bu özel televizyon kanallarının reklam zaman dilimlerini münhasıran şirkete sattırmayı şirket dışında hiçbir gerçek veya tüzel kişiye ilan ve reklam pazarlatmayıp sattırmamayı kabul ve taahhüt etmişlerdir. Yukarıda yazılı hükme aykırı davranışl arda bulunan hissedarların şirketten sahibi bulunduğu hisselerin tamamı o hissedarın muvafakatine, rızasına başkaca bir merasime ve hukuki bir işleme gerek olmaksızın bedelsiz olarak Şirket in diğer hissedarlarına Şirketten sahibi bulundukları hisseleri or anında intikal eder. Taraflarca Kurum'a yapılan menfi tespit/muafiyet başvurusunda ise, BİMAŞ Anlaşmasının, görsel basında reklam yeri pazarlama amacı ile yapılan bir ortak girişim anlaşması olduğu, anlaşmanın kapsamının, televizyon kanallarının reklam yerlerinin reklamverenlere ve reklam ajanslarına pazarlama ve satışı olduğu, amacının ilgili anlaşma marifeti ile sabit giderlerden, personel, vb masraflardan tasarruf ederek, kaynakların ekonomik kullanımının hedeflendiği ifade edilmiştir. 2. Ortaklık Yapıs ı Şirket ana sözleşmesinin 6. maddesinde Şirket sermayesinin kurucular arasında paylaşım miktarları aşağıdaki şekilde belirlenmiştir. Tablo 22. BİMAŞ Ortaklık Yapısı. Hissedarlar Hisse Grubu Hisse Adedi Hisse Bedeli Ö. Şevket BİLGİN A 625.000 625.000.0 00 Güler BİLGİN A 624.995 624.995.000 Dinç BİLGİN A 624.995 624.995.000 Esra BİLGİN POLLEY A 625.000 625.000.000 Özcan ERTUNA A 5 5.000 Ahmet Fatih EDİPOĞLU A 5 5.000 Aydın DOĞAN B 416.663 416.663.000 Işıl DOĞAN B 416.663 416.663.000 Vuslat DOĞAN B 416.666 416.666.000 V. Hanzade DOĞAN B 416.666 416.666.000 Y. Begümhan DOĞAN B 416.666 416.666.000 Arzuhan YALÇINDAĞ B 208.333 208.333.000 M. Ali YALÇINDAĞ B 208.333 208.333.000 Yaşar EROĞLU B 5 5.000 Faruk BAYHAN B 5 5.000 TOPLAM 5.000.000 5.000 .000.000 37 REKABET KURUMU Hisse senetlerinin devri ise, ana sözleşmenin 7. maddesi ile tarafların muvafakatına bağlanmıştır. Madde 7: Hisse senetlerinin hissedarlar ve hissedar olmayan üçüncü kişilere ivazlı veya ivazsız devri ve bunlar üzerinde her türlü tasarrufta bu lunulması şirkete karşı ancak Yönetim Kurulu'nun oy birliği ile oluşturacağı izin kararına müsteniden pay defterine işlenmekle hüküm ifade eder." 3. Yönetim Kurulu'nun Oluşumu Kuruluş sözleşmesinin 9. maddesinde, Yönetim Kurulu nun yapısı belirlenmiştir. Madde 9: Şirketin işleri ve idaresi Genel Kurul tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümleri dairesinde hissedarlar arasından seçilecek 4 (dört) veya daha fazla üyeden oluşan bir Yönetim Kurulu tarafından yürütülür. Yönetim Kurulu üyelerinin tamamı çift sayı dan oluştuğu takdirde bunlardan yarısının (A) grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından diğer yarısının da (B) grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından seçilmesi zorunludur. Türk Ticaret Kanunu nun 315. maddesi hükm ünün uygulanmasını gerektiren hallerde de aynı koşula ve orana uyulur. Yönetim Kurulu bir yıl (A) grubu hisse senedi sahiplerince gösterilen adaylar arasından, müteakip yıl (B) grubu hisse senedi sahiplerince gösterilen adaylar arasından olmak üzere Yönet im Kurulu üyeleri arasından bir Yönetim Kurulu Başkanı seçer. Bu hükümler çerçevesinde birinci olağan Genel Kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere; (A) grubu hissedarlardan Özcan Ertuna, Ahmet Fatih Edipoğlu ve (B) grubu hissedarlardan Yaşar Eroğlu, Faruk Bayhan ilk Yönetim Kurulu üyeleri olarak görevlendirilmişlerdir. Menfi tespit/muafiyet başvurusunun yapıldığı dönemde ise, Yönetim Kurulu aşağıdaki şekilde oluşturulmuştur. Kenan Sönmez Yönetim Kurulu Başkanı (A) grubu A.Fatih Ediboğlu Yönetim Kurulu Üyesi (A) grubu M. Ekrem Çatay Yönetim Kurulu Üyesi (A) grubu Mustafa Dinçer Yönetim Kurulu Üyesi (A) grubu Yaşar Eroğlu Yönetim Kurulu Başkan Vekili (B) grubu Soner Gedik Yönetim Kurulu Üyesi (B) grubu Faruk Bayhan Yönetim Kurulu Üyesi (B) grubu Yalçın Erceber Yönetim Kurulu Üyesi (B) grubu 4. Toplantı ve Karar Nisabı Yönetim Kurulu toplantı ve karar nisabı ise kuruluş sözleşmesinin 12. maddesinde düzenlenmiştir. Madde 12: 38 REKABET KURUMU Yönetim Kurulu'nun toplantı nisabı üye tam sayısının bir eksiğid ir. Yönetim Kurulu kararları toplantıya katılan üyelerin en az 2/3 ünün olumlu oyu ile alınır. 5. Genel Müdürün Atanması Yönetim Kurulu üyelerinin belirlenmesi usulüne benzer şekilde, şirket genel müdürünün atanması da, hissedarların mutabakatına bağlanm ıştır. Madde 16: Yönetim Kurulu biri A grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından birisi de B grubu hissedarların göstereceği adaylar arasından olmak üzere eşit yetkiye haiz iki genel müdür atar. İkiden fazla genel müdür atanması halind e de bu usüle uyulur. H.4.2 - Savunmalar H.4.2.1 - KANAL D ve ATV'nin Reklam Yeri Piyasasında Faaliyet Göstermediğine İlişkin Savunmalar DTV'nin savunmasında; - Televizyon kanalı işletmeciliği ile reklam yeri pazarlama ve satış faaliyetlerinin birbirlerinden farklı ihtisas v e konsantrasyon gerektiren süreçler olduğu, - Televizyon kanallarının "görsel yayıncılık hizmetleri pazarı"nda, reklam pazarlama şirketlerinin de "reklam yeri pazarlama hizmetleri pazarı"nda faaliyet gösterdikleri, TV yayıncılığı ile reklam yeri pazarlama hi zmetlerinin birbirinden tüm hatlarıyla tefrik edilen iki ayrı pazar olduğu, - İlgili pazar ve ilgili ürünün DTV nin faaliyet gösterdiği pazara uymadığı SATEL in savunmasında; - ATV ve KANAL D nin, reklam pazarlama faaliyetlerinden çekildikleri hususunun Kurum tarafından da tespit edildiği, - Çekildikleri bir piyasada ATV ve KANAL D'nin müştereken fiyat belirleme olanaklarının ortadan kalktığı BİMAŞ'ın savunmasında ise; - BİMAŞ'ın televizyon yayıncılığı faaliyetinde bulunmadığı, - ATV ve KANAL D'nin BİMAŞ ın kurulu şu ile televizyon reklam yeri pazarlama faaaliyetlerinden çekildikleri, bu nedenle Ortak Girişim ile Ortak Girişim in sermayedarlarının iştiraki bulunan teşebbüsler arasında rekabeti kısıtlayabilecek bir mecranın bulunmadığı ileri sürülmüştür. H.4.2.2 - BİMAŞ'ın Fo nksiyonel Bağımsızlığı ile ATV ve KANAL D Arasında Koordinasyon Yaratmadığına İlişkin Savunmalar DTV nin savunması'nda; 39 REKABET KURUMU - BİMAŞ'ın fonksiyonel bağımsızlığa sahip olması nedeniyle, ATV ve DTV arasındaki rekabetçi davranışların koordine edildiği yönündeki bu lguların fiili durumu yansıtmadığı, - DTV ve BİMAŞ ta aynı gerçek kişilerin sermayedar olmasının koordinasyon yaratmadığı, - DTV nin koordinasyonu amaçlayan hiç bir eyleminin bulunmadığı BİMAŞ'ın Savunmasında; - ATV ve KANAL D arasında rekabetin var olduğu, reka betin hiç bir aşamada kısıtlanmadığı ve koordinasyonun oluşmadığı, - İhtisas şirketi BİMAŞ karşısında reklamverenin ATV veya KANAL D arasında serbestçe reklam yeri tercihi yapabildiği, reklamverenlerle televizyon kanalları arasındaki ekonomik ilişkilerde re kabet sınırlaması oluşturabilecek bir süreç oluşmadığı, - BİMAŞ ın iki kanalın pazarlama departmanı gibi çalışması hususuna katılınmadığı, durumun bunun aksine olduğu, - BİMAŞ sözleşmesinin 1997/1 nolu tebliğin 2(c) maddesine uygun olduğu, 4054 sayılı Kanun'u n 4. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği ileri sürülmüştür. H.4.3 - Deliller ve Savunmaların Değerlendirilmesi 4.5.1998 tarihinde 1009 sayı ile Kurum'a intikal eden BİMAŞ Kuruluş Sözleşmesine ilişkin başvuruda; 4054 sayılı Kanun'un 8. maddesi çerçevesinde sö z konusu sözleşmenin aynı Kanun'un 4. ve 6. maddelerine aykırı olmadığına ilişkin menfi tespit ve başvurunun reddedilmesi halinde muafiyet talep edilmekle birlikte; soruşturma raporunda, BİMAŞ'ın fonksiyonel olarak bağımsızlığının bulunmadığı, işbirliği do ğurucu bir ortak girişim olduğu ve Kanun'un 4. maddesi kapsamında olan sözkonusu sözleşmeye muafiyet verilemeyeceği ifade edilmiştir. Soruşturma raporunda ileri sürülen bu hususlara karşılık olarak savunma yazısında, sözleşmenin yoğunlaşma doğurucu bir ort ak girişim anlaşması olduğu, bu nedenle Kanun un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında incelemelerin yapılması gerektiği ifade edilmektedir. Aşağıda bu konuya ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir. H.4.3.1 - BİMAŞ Ortak Girişiminin 1997/1 Sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmala r Hakkında Tebliğ'in Birleşme ve Devralma Sayılan Haller başlıklı 2. maddesi (c) bendinde belirtilen özellikleri haiz ortak girişimler birleşme ve devralma sayılmaktadır. Buna göre; - Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması, 40 REKABET KURUMU - Bu ortak girişimin, amaç larını gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık" olarak ortaya çıkması, - Taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmaması gerekmektedir. Bu n iteliklere sahip olan ortak girişim sözleşmeleri, yoğunlaşma doğurucu kabul edilmekte, rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olması halinde ise, Kanun'un 4 ncü maddesi kapsamında anlaşma olarak değerlendirilmektedirler. Aşağıda, BİMAŞ sözleşmesinin sayılan üç un sur açısından izne tabi ortak girişim olmadığı tespit edilmiştir. 1- Ortak Kontrolün Varlığı H.4.1.1 sayılı bölümde yer verilen sözleşmenin ilgili maddelerinden, - Şirket hisse senetlerinin devri ve bunlar üzerinde her türlü tasarrufta bulunulmasının, Yöne tim Kurulu'nun oy birliği ile alacağı karara bağlanması, - Yönetim Kurulu'nun oluşumunda üye sayısının yarısının A ve diğer yarısının da B grubu hisse sahiplerinin göstereceği adaylar arasından seçilmesinin öngörülmesi, - Yönetim Kurulu başkanının bir yıl A ve müteakip yıl B grubu hisse senedi sahiplerince gösterilen adaylar arasından seçilmesi, - Karar nisabının üye tam sayısının bir eksiği olarak belirlenmesi ve kararların toplantıya katılan üyelerin en az 2/3 ünün olumlu oyu ile alınması, - Şirketin genel idare si ile günlük işlerinin yürütülmesinden sorumlu genel müdürün atanmasında A ve B grubu hisse sahiplerinin mutabakatının öngörülmesi nedenleriyle Şirket'in kurucularca ortak kontrol edildiği anlaşılmaktadır. 2- Bağımsız İktisadi Varlık Olması Bir ortak g irişimin Kanun'un 7. maddesi ve Tebliğ'in 2(c) maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için ikinci koşul, ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olması, bir başka deyişle fonksiyonel bağımsızlığa sahip olmasıdır. Ortak girişimin, bağımsız bir ekonom ik birimin bütün işlevlerini sürekli olarak yerine getirebilmesi için, kuruculardan ayrı muhasebe, personel, yönetim organı ve finansal kaynaklarının bulunması ve kendi ticari politikasının olması gerekmektedir. Bu nedenle ortak girişimin başlıca tedarik k aynaklarının veya müşterilerinin kurucu teşebbüsler olup olmadığı ve faaliyetlerinin kurucu teşebbüslerin faaliyetleri ile bütünleşip bütünleşmediği önem taşımaktadır. Kurucu teşebbüslerin faaliyetlerinden sadece birine yönelik olarak kurulan örneğin, faal iyetleri araştırma -geliştirme veya üretim ile sınırlandırılan ortak girişimler ve ana teşebbüslerin ürünlerinin dağıtımı faaliyetlerini sürdüren bir başka deyişle, temelde satış acentesi gibi davranan ortak girişimler fonksiyonel olarak bağımsız değildirl er. Zira bu kuruluşlar, ana şirketin davranışlarına ve politikalarına doğrudan bağımlıdırlar ve bu şirketlerin politikalarından ayrı ve habersiz pazarlama veya satış politikaları sürdüremezler. 41 REKABET KURUMU Esasen ürünlere artı değer katmamaları sebebiyle de bu niteli kte ortak girişimlerin bağımsız olduklarını söylemek mümkün görünmemektedir. BİMAŞ'ın faaliyet alanı, ana sözleşmenin 34. maddesinde yer verildiği üzere hissedarların pay sahibi olduğu DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş. nin sahibi olduğu KANAL D adlı te levizyon kanalı ile SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. nin sahibi bulunduğu ATV adlı televizyon kanalının reklam yerlerinin münhasıran pazarlanmasıdır. Dolayısıyla BİMAŞ, herhangi bir üretim yapmamakta, ana teşebbüslerin faaliyetleri kapsamındaki tek bir işleve -ana teşebbüslerin reklam yerlerinin pazarlanmasına - ilişkin olarak faaliyet göstermektedir. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde değerlendirildiğinde, BİMAŞ ın fonksiyonel bağımsızlığa sahip bir ortak girişimden ziyade bir ortak satı ş acentesi olduğu ve 1997/1 sayılı Tebliğ de yer alan bağımsız bir iktisadi varlık olma şartının yerine gelmediği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan savunma yazısında; TV yayıncılığı ile reklam yeri pazarlama fonksiyonlarının birbirlerinden farklı ihtisas v e konsantrasyon gerektiren süreçler olduğu ileri sürülmüştür. Ancak, konuya ilişkin olarak aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. - Herhangi bir işletmede tedarik, üretim, pazarlama, finansman ve yönetim olmak üzere beş esas fonksiyon bulunmaktadır. TV kanal ları gözönünde bulundurulduğunda yayıncılık üretim fonksiyonuna reklam yeri satışı ise pazarlama fonksiyonuna denk düşmektedir. - Televizyon kanallarının en büyük gelir kaynağını kanalların reklam yerlerinin satışı oluşturmaktadır. Reklam yerlerinin sat ışı ise, yayın akışında yer alan programları izleyen izleyicilerin özelliklerine ve sayısına bağlıdır. Zira reklamverenler için, reklamların hedef kitlelere uygun en çok izlenen programların içinde veya programdan önce ya da sonra yayımlanması önem taşımak tadır. Bu nedenle, reklamların yayın saatlerinin belirlenmesi ve hangi reklamın ne zaman yayınlanacağı, kanalların yayın akışları ile doğrudan ilgilidir. - Ürünün niteliği, ürüne olan talebi doğrudan etkilediğinden ortak girişimin faaliyeti, ana şirketlerin gönderdiği ürüne tabidir. Bu nedenle yayıncılık faaliyeti ve reklam yerlerinin pazarlanması ayrı özellikler göstermelerine rağmen, bu iki faaliyetin birbirinden kesin çizgiler ile ayrılabildiğini söylemek mümkün değildir. - Reklam yeri satışlarında, satışl arın artması veya azalması durumunda, pazarlama faaliyeti yapan şirket içi bölüm veya şirketten ayrı faaliyet gösteren kuruluş ile kanalın, ilgili pazarda pazar paylarının artmasını sağlayacak tedbirleri birlikte alması ve eşgüdümlü çalışması gerektiği açı ktır. Zira pazarlama faaliyetini yürüten birim ya da kurum, reklamverenler ile reklamların ne zaman nerede yayımlanacağı müzakerelerini yürütmektedir ve reklamverenlerin yayın akışında yer alan programlara ilişkin taleplerini doğrudan bildirdikleri muhatap tır. Ancak ortak girişim ürüne herhangi bir katma değer sağlamamaktadır. Bu nedenle ürünün kendine has özelliklerinden kaynaklanacak ve piyasayı etkileyebilecek durumlara ilişkin olarak ortak girişimin ana şirketlere tavsiyeden öte yapabileceği herhangi b ir katkı bulunmamaktadır. 42 REKABET KURUMU Dolayısıyla TV yayıncılığı ile reklam yeri pazarlama hizmetleri birbirlerinden tamamen bağımsız değildirler; aksine birbirine bağımlı ve sürekli karşılıklı etkileşim içinde olan faaliyetlerdir. 3-Rekabeti Sınırlayıcı Amaç ve Et kinin Olmaması Bir ortak girişimin, Kanun'un 7. ve 1997/1 sayılı Tebliğ in 2/c maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için, taraflar arasında ve taraflarla ortak girişim arasında rekabeti sınırlayıcı amacı ve etkisi olmaması gerekmektedir. BİMAŞ ana söz leşmesinin 34. maddesine göre; BİMAŞ, kurucuların sahibi bulunduğu KANAL D ve ATV ile gerek A grubu gerek B grubu hissedarların veya bunların çoğunluk hissesine sahip oldukları veya olacakları ya da kontrol ettikleri veya edecekleri şirketlerin kuracakları özel televizyon kanallarının her türlü ilan ve reklam zaman dilimlerinin münhasıran pazarlanıp satılması amacı ile kurulmuştur. Dosya içeriğinden ise, BİMAŞ tarafından bu faaliyetin, reklamverenlere içinde hem ATV'nin hem de KANAL D'nin reklam yerlerinin bulunduğu paketlerin arz edilmesi suretiyle yürütüldüğü anlaşılmaktadır. Reklam yeri satışının kanallarda yayınlanan programların kalitesine bağlı olduğu ve BİMAŞ tarafından kanalların reklam yerlerinin bir paket halinde birlikte satıldığı dikkate alındığ ında, kuruluş ana sözleşmesi rekabetin kısıtlanmasına yol açabilecek niteliktedir. Ana sözleşmenin 34. maddesi ise iki rakip teşebbüsün reklam yerlerinin birbirlerinden bağımsız pazarlanması hakkını ortadan kaldırmakta ve kısıtlayıcı bu durumu sadece mevcu t ATV ve Kanal D ile sınırlandırmayıp, hissedarların ileride kuracakları TV kanallarına kadar genişletmekte, aksine davranışı hisselerin yekdiğerine devri yaptırımına bağlamaktadır. Sonuç olarak, BİMAŞ ortak girişiminin, Kanun'un 7. ve 1997/1 sayılı Tebliğ in 2/c maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için gereken ortak kontrolün varlığı, bağımsız iktisadi varlık olma, rekabeti kısıtlayıcı amaç ya da etkinin olmaması" koşullarından sadece ilkini haiz olduğu görülmektedir. Bu şartlar altında, bağımsız iktisadi varlık olmayan ve ulusal yayın yapan TV kanalları reklam yeri piyasasında rekabetin engellenmesi etkisini doğuran BİMAŞ ortak girişiminin, Kanun un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gereken bir ortak girişim olduğu açıktır. H.4.3.2 - Menfi Tespit ve Muafiyet Değerlendirmesi Televizyon yayıncılığı alanında ATV ve KANAL D adlarıyla faaliyet gösteren ve birbirlerine rakip olan SATEL ile DTV'nin kontrol ve yönetimini elinde bulunduran gerçek kişilerce akdedilmiş ve İstanbul Ticaret Siciline 342260 -289842 numara ile tescil edilmiş bulunan BİMAŞ (önceki adıyla BİMPAŞ) Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.'nin kuruluşuna ilişkin ana sözleşmenin "amaç ve konu" başlıklı 4.maddesi incelendiğinde, bu iki rakip teşebbüsün yayıncılık faaliyetlerini sürdürebilmeleri için başlıca gelir kalemlerini oluşturan reklam yeri pazarlama faaliyetlerinde işbirliğini gerçekleştirmeyi amaçladıkları, bunun için eşit sermayeli ve hiçbirinin tek başına yönetiminde söz sahibi olamadığı ancak ortaklaşa karar verilebilen bir şirket kurdukları anlaşılmaktadır. Şirketin kuruluş ana sözleşmesi, TV yayıncılığı piyasasında rakip olan iki teşebbüsün reklam yerlerinin ortak pazarlanmasına ilişkin bir anlaşma olması nedeniyle rekabet hukuku anlamında dikkatle incelenmesi ve değerlendirilmesi 43 REKABET KURUMU gereken b ir anlaşmadır. Bu tür anlaşmalara karşı birinci izlenebilecek yol; 'rakip olanların birbirleriyle koordinasyona yol açabilecek herhangi bir ilişkiye girmeleri kesinlikle yasaktır' denilerek işbirliği imkanının toptan reddedilmesi yoludur. İkinci yol ise, 'madem ki Kanun Koyucu, rakipler arasında rekabeti kısıtlayıcı amaç ve etkili anlaşmalardan bir kısmının meşrulaştırılmasına imkan vermek üzere 4. maddeye aykırı anlaşmalar için muafiyet tanınabilmesini öngörmüştür, o halde, rakipler arası her anlaşmanın başlangıçtan yasaklanması yerine, onun rekabete olan etkisi incelenmeli ve rekabeti bozmayacak işbirliklerine engel olunmamalıdır, aksine bir davranış, rakip olan teşebbüslerin hiçbir şekilde işbirliği içine giremeyecekleri sonucuna yol açar ki; bu takdird e, işbirliği ve ihtisaslaşma anlaşmaları gibi, rekabeti bozmayan, aksine teşebbüslerin etkin ve verimli çalışmalarına imkan veren, piyasanın ihtiyaçlarından kaynaklanan işbirliklerinin önü kapatılmış olur' görüşüdür. Kurul tarafından bu ikinci görüş benims enmiştir. H.4.3.1 sayılı bölümde yer verildiği üzere; bahse konu kuruluş sözleşmesi; yoğunlaşma doğurucu olmaması ve rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olması nedeniyle Kanun'un 4. madddesi kapsamında bir sözleşmedir. Bununla birlikte Kurul; sözleşmenin 34. m addesinin ortadan kaldırılması ve uygulanmaması şartıyla SATEL ve DTV'nin ortak bir pazarlama şirketi kurmalarının ve adı geçen teşebbüslerin yayıncılık faaliyetlerinde birbirleriyle koordinasyona girmemeleri, piyasayı paylaşmamaları, reklam yerlerinin sat ış fiyatlarını ve diğer koşulları birbirlerinden ayrı ve bağımsız olarak belirlemeleri, reklam yerlerini talep eden müşterilerin reklamlarının hangi kanalda yayınlanacağına ilişkin iradelerini etkilememeleri ve böylece aralarındaki rekabetin bozulmamasının garanti edilmesi ile birbirlerine rakip olarak kalmalarının ve rekabeti sürdürmelerinin mümkün olabileceği sonucuna varmıştır. Bu itibarla, Kurul, bu anlaşmaya menfi tespit vermemiş, muafiyet verilmesini ise bu maddenin tümüyle sözleşmeden çıkartılması ve fiilen de uygulanmaması şartına bağlamıştır. Her ne kadar raportörler tarafından bu iki teşebbüsün BİMAŞ'ı kurmak suretiyle rekabetçi davranışlarını koordine ettikleri ileri sürülmüşse de, her iki teşebbüsün, reklam yeri satış fiyatlarını ve diğer satış k oşullarını birlikte belirlemek için BİMAŞ'ı kurmalarına gerek olmadığı düşüncesiyle fiyat koordinasyonu eylemi tamamen ayrı bir ihlal olarak değerlendirilmiştir. Bu durum karşısında da, anlaşmaya taraf olan iki teşebbüsün, bu anlaşmayı yaparak, yayıncılık piyasasındaki faaliyetlerini daha etkin ve verimli kılmayı hedefledikleri yolundaki savunmalarını kabul etmek gerekmiştir. H.5- SATEL VE DTV'NİN REKLAM YERİ SATIŞ FİYATI VE DİĞER SATIŞ KOŞULLARINI BİRLİKTE BELİRLEMELERİ H.5.1 - Tespitler H.5.1.1 - Güç Birliği Sağlamak Hususund a İrade Birliği BİMAŞ Genel Müdür Yardımcısı PS. den KANAL D İcra Kurulu Başkanı YE. na gönderilen 18.9.1998 tarihli yazı ekinde bulunan BİMAŞ 1999 Yeniden Yapılanma Projesi başlıklı yazıda; BİMAŞ ın kuruluş ve varoluş amaçlarının temelinde yer alan ned enler, 44 REKABET KURUMU - Medyada güç birliği, - TV reklam sektöründe yaptırım sağlamak, - Uluslarası araştırmalarla sektöre radikal yenilikler getirmek, - Reklam satış fiyatlarını yükseltmek, - Pazar payını artırmak, olarak özetlenebilir. ifadelerine yer verilmiştir. H.5.1.2 - Ortak Fiyat T arifesi ve İndirim Oranları Aşağıda bir örneği verilen tarife kataloglarında, BİMAŞ tarafından KANAL D ve ATV kanalları reklam yerleri için ortak fiyat tarifesi uygulandığını gösteren bölümler bulunmaktadır. "BİMAŞ FİYAT TARİFE KATALOĞU Birleşik Medya Paz arlama A.Ş.(KANAL D -ATV) (Ocak 1997 Fiyat Tarifesi) PRIME TIME PROGRAM İÇİ YER KODU YER 1 ($) API KATEGORİSİZ 50 API-1 1. KATEGORİ 70 API-2 2. KATEGORİ 100 API-3 3. KATEGORİ 200 API-4 4. KATEGORİ 300 API-5 5. KATEGORİ 425 API-6 6. KATEGORİ 475 *Fiyatlara %15 Ajans Komisyonu dahil, KDV hariçtir. *İlk reklam için %10 fiyat farkı uygulanır. *Yukarıdaki fiyat tarifesi 31. 12 .1997 tarihine kadar geçerlidir. *%100 bütçe kullanımına %25,%85 bütçe kullanımına %20, %75 bütçe kullanımına %15 indirim uygula nacaktır. H.5.1.3 - Reklam Yerlerinin Paket Halinde Arz Edilmesi İki kanalın reklam yerleri, Mart 1998 tarihine kadar paketler halinde birlikte satışa arz edilmiştir. Aşağıda tarife kataloglarının bu konuya ilişkin ilgili bölümlerine bir örnek verilmektedir. "Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. (KANAL D -ATV) (Ocak 1997 Fiyat Tarifesi) PAKETLER PRIME TIME PAKETİ HEDEF KİTLE TÜM KİŞILER KULLANIM TARİHİ 1 OCAK 31 OCAK 1997 KULLANIM SÜRESİ 1 AY 45 REKABET KURUMU PROGRAMIN ADI SPOT SAYISI ANA HABER(ATV) (PT) (5K) 2 ANA HABER(KANAL D) (PT) (5K) 2 ÇİÇEK TAKSİ (ATV) (PT) (5K) 1 ÇILGIN BEDİŞ(KANAL D) (PT) (5K) 1 H.5.1.4 - TV Yayıncılığında Rekabetin Sınırlandırılması 24 Haziran 1997 tarihli toplantıda aşağıdaki kararların alındığı ifade edilmektedir. 24 Haziran 1997 Salı günü yapılan ATV- KANAL D - BİMAŞ Koordinasyon Toplantısında şu kararlar alınmıştır: (1) 15 Eylül 1997 gününden itibaren her iki kanal da ana haber bültenini saat 19:00 da yayınlamaya başlayacak ve ana haber bülteni başında normal sekiz dakikalık reklam kuşağı açılacaktır. (2) Her i ki kanal da, istisnasız olarak, her programın başına reklam kuşağı açacaktır. (3) Yeni Sonbahar dönemi programlarının 15 Eylül 1997 haftasında yayına girmesi için gerekli planlama şimdiden yapılacaktır. (4) Dizilerin en az on üç programlık olması için gayret sarf edilecektir. Diziler mutlaka 45 er dakikalık olacaktır. (5) Temmuz ve Ağustos yayın prototiplerinde, 19:00 -24:00 arasındaki programların kadın hedef kitleye hitap eder türde olmasına dikkat edilecektir. (6) İ S gibi bazı yüksek maliyetli Show programları gerekir se BİMAŞ olarak alınacak, ATV ve KANAL D de dönüşümlü olarak yayınlanacaktır. (7) Kanalların program tanıtım süreleri kısaltılacaktır. Yeni programların tanıtımı ilk üç bölüm için azami 40 saniye, süregelen programların tanıtımları azami 20 saniye olacaktır. P rime time da, program tanıtımları, kesinlikle reklamlardan önce yayınlanmayacak reklamlardan sonra yayınlanacaktır. (8) Yeni yapılacak sponsorluk anlaşmaları itibariyle, programın başında ve sonunda sadece sunar/sundu mesajı yayınlanacak, reklam filmi yayınlan mayacaktır. Eski sözleşmeler yenilendiğinde de bu kural geçerli olacaktır. (9) Çok yüksek rating alan bazı programlar için altın kuşak tarifesi belirlenecek, bu konudaki program ve fiyat kararı Eylül prototip belirlenince verilecektir. (10) Prime time daki ay içi program değişiklikleri asgariye indirilecektir. (11) İ D programının yapımını bir ay ATV, bir ay KANAL D üstlenecektir. (Temmuz 1997 de ATV üstlenecektir.) Programın yayını her pazar olmak üzere bir pazar ATV, bir pazar KANAL D şeklinde gerçekleşecektir. 46 REKABET KURUMU (12) ın Almanya daki sezona hazırlık maçlarının yayın bölüşümü ATV ve KANAL D arasında yapılacaktır. (13) ve maçlarının yayınlarına sponsor bulunması için BİMAŞ çaba sarfedecektir. (14) Her iki kanal da gelecek ayın nihai yayın prototipini her ayın en geç 20 sin de (veya daha önce) BİMAŞ a verecektir. H.5.1.5 - Reklam Satışlarından Elde Edilen Gelirlerin Eşit Olarak Dağıtılması Şirket Genel Müdürünün 11.6.1998 tarihli yazılı açıklamasında, "Şirketimiz BİMAŞ A.Ş., reklam yerlerini pazarladığı televizyon kanalları olan ATV v e KANAL D ye, topladığı reklam gelirlerini her gün %50 -%50 oranında eşit iki parçaya bölerek dağıtmakta, diğer bir deyişle, müşterilerinden her gün tahsil ettiği reklam gelirinin yarısın

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI