Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -2-42 (İlk İnceleme) Karar Sayısı : 04-43/534 -131 Karar Tarihi : 24.6.2004 A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü Aytaç, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, B. RAPORTÖR : İlmutluhan SELÇUK C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi vardır. 20 D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : Telekomünikasyon Kurumu E. DOSYA KONUSU : Telekomü
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -2-42 (İlk İnceleme) Karar Sayısı : 04-43/534 -131 Karar Tarihi : 24.6.2004 A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü Aytaç, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, B. RAPORTÖR : İlmutluhan SELÇUK C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi vardır. 20 D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : Telekomünikasyon Kurumu E. DOSYA KONUSU : Telekomünikasyon Kurumu'nun uzak mesafe telefon hizmetleri sunmak isteyen firmalardan lisans bedeli yanı sıra teminat bedeli de talep etmek suretiyle 4054 sayılı Kanunu ihlal ettiği iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ : Kurum kayıtlarına intikal eden dilekçelerde özetle, 30 - Telekomünikasyon Kurumu'nun 4.5.2004 tarihinde uzak mesafe telefon hizmetleri (UMTH) sunmak isteyen firmalara verilecek A, B ve C tipi telekomünikasyon ruhsatları için 250.000 Euro banka teminat bedeli belirlediği, - A, B ve C tipi ruhsatlar için "ruhsat bedeli yanı sıra" banka teminatı istenmesinin küçük ve orta ölçekli firmaların rekabet edebilmelerini kısıtlayan, bozan ve önleyen bir girişim olduğu, - Bu girişimin büyük sermaye gruplarına sektöre girişte avantaj sağladığı, - Gelişmiş ülkelerdeki libera lleşme örnekleri ele alındığında bu 40 miktarlarda bir teminat bedelinin talep edilmediğinin görüldüğü, ifade edilmekte ve "sağlıklı bir rekabet ortamının yaratılabilmesi için bu uygulamanın gözden geçirilmesi ve gereğinin yapılması" talep edilmektedir. 04-43/534 -131 2 G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına sırasıyla 11.5.2004, 2341 ve 12.5.2004, 2374 tarih ve sayılar ile intikal eden dilekçeler üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 14.6.2004 tarih, 2004 -2-42/İİ-04-İS sayılı İlk İnceleme Raporu, 21.6.2004 tarih, REK .0.06.00.00/78 sayılı Başkanlık önergesi 50 ile 04 -43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvurulara konu işlemin "düzenleyici" bir tasarruf teşkil etmesi nedeniyle dosyanın, Kanun'un 40 ila 55. maddeleri çerçevesinde değil ancak "Rekabet politikası ile ilgili olarak alınacak kararlar ve ilgili mevzuat hakkında görüş bildirmek şeklindeki Başkanlığın Görev ve Yetkileri başlıklı 30 (f) maddesi çerçevesinde ele alınması gerektiği fade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60 I.1. Yapılan İnceleme 4502 sayılı Kanun ile değişik 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun "Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslar arası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür." hükmü çerçevesinde, 1.1.2004 tarihi itibarıyla ulusal ve uluslar arası ses iletiminde "yasal tekel" ortadan kalkmıştır. Ancak aynı Kanun'un "Hiç kimse Bakanlıkla b ir görev, imtiyaz sözleşmesi yapılmış veya 70 Bakanlık tarafından bir telekomünikasyon ruhsatı veya genel izin verilmiş olmadıkça, telekomünikasyon hizmeti yürütemez ve/veya altyapısı kuramaz ve işletemez." şeklindeki 2 (a) maddesi uyarınca, "yasal tekel" kal kmış olmasına karşın, işletmelerin ulusal ve/veya uluslar arası telefon hizmeti sunmaları, öncelikle söz konusu faaliyetin bir yetkilendirme konusu edilmesini, ardından belirlenecek yetkilendirme türüne göre işletmelerin Telekomünikasyon Kurumu'ndan yetki belgesi almalarını gerektirmektedir. 406 sayılı Kanun'un "Görev ve imtiyaz sözleşmeleri, telekomünikasyon ruhsatı ve genel 80 izinlerin asgari değerleri Kurumun teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir." şeklindeki Ek Madde 27/3 hükmü uyarınca ye tkilendirme türü ücretlerini belirleme yetkisi Bakanlar Kurulu'na aittir. İşbu hüküm uyarınca, uzak mesafe telefon hizmetlerine ilişkin A, B ve C tipi olarak tasnif edilen Yetkilendirme Türü Yetkilendirme Bedeli Bir Defalık A Tipi UMTH işletmecisi 405.000.000.000 TL B Tipi UMTH işletmecisi 180.000.000.000 TL C Tipi UMTH işletmecisi 90.000.000.000 TL Yıllık A, B, C Tipi UMTH işletmecisi İşletmecinin hizmete ilişkin net satışlarının % 0.5'i 04-43/534 -131 3 şeklindeki yetkilendirme bedelleri 29.12.2003 tarihli ve 6 689 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile belirlenmiş, söz konusu bedeller 2.1.2004 tarihli ve 25334 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 90 Bunun ardından 4.5.2004 tarih ve 2004/235 sayılı Telekomünikasyon Kurulu Kararı ile UMTH hizmeti sunmak isteyen şi rketlerin, "yetkilendirme ücretini ödemelerinin yanı sıra"; mevzuat ve Kurum düzenlemeleri ile belirlenmiş olan tüketici haklarının yaygın ihlali nedeni ile oluşabilecek olası tüketici mağduriyetinin asgariye indirebilmesi ve yükümlülüklerle ilgili diğer hususlarda uygulamadaki aksaklıkların giderilmesine yönelik olarak 250.000 Euro tutarında, ülkemizde faaliyet gösteren bir bankadan alınmış, 1.1.2007 tarihine kadar geçerli, gayri kabili rücu kesin teminat mektubu vermeleri kararlaştırılmıştır. 100 Son olarak 13.4.2004 tarihli ve 25432 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Telekomünikasyon Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile uzak mesafe telefon hizmetlerine ilişkin yetkilendirme türü "2. tip telekomünikasyon ruhsatı" olarak belirl enmiştir. I.2. Değerlendirme Danıştay 10. Dairesi'nin 13.12.2002 tarihli ve E. 2002/4105 sayılı kararında da yer verildiği üzere 4502 sayılı Kanun ile "kural olarak tüm 110 telekomünikasyon hizmetlerinin rekabete açıldığı" ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Ka nunu ile Türk Telekom'a "ses iletimi konusunda" 31.12.2003 tarihine kadar tanınan tekel hakkının ise "geçici bir nitelik arz ettiği" dikkate alındığında, ses iletimi konusunda geçici nitelik arz eden tekel statüsünün bu süre geçtikten sonra biran evvel kal dırılması gerektiği açıktır. Keza Telekomünikasyon Kurumu'nca yapılan yetkilendirme düzenlemesi de bu amaca hizmet etmekte ve tekelin "uzak mesafe telefon hizmetlerine" ilişkin olan kısmının kaldırılması yönünde ilk adım atılmış olunmaktadır. 120 Ancak, hizm etin sunulmasının "gerekli tedbirler alınmaksızın" gerçekleşeceği doğal olarak beklenmemeli, serbestleşme için gerekli yetkilendirme düzenlemeleri ile pazara yeni giriş yapacak işletmecilerin rekabete açılan hizmetleri "kurallar dahilinde" yürütmelerine yö nelik tedbirlerin alınması gerekmektedir. Bu çerçevede, söz konusu tedbirler, daha ucuz ve daha çeşitli hizmetleri temin etme olanağına sahip olmak gibi tüketicilere uzun vadede fayda sağlayacağı kuşkusuz olan rekabetin bir an evvel tesis edilmesi için gerekli adımları içermekle beraber, hizmetleri temin edecek kullanıcıların 130 kısa vadede, hizmeti temin eder etmez korunmalarını sağlayacak adımları da doğal olarak içermektedir. 04-43/534 -131 4 406 sayılı Kanun'un 2(e) maddesi bu paralelde hükümler içermekte ve kanun ile yetkilendirme belgelerinde - Aboneler, kullanıcılar, kişisel telekomünikasyon tesislerini kullananlar ve diğer işletmecilere uygulanacak genel şartlar ve ara bağlantı 140 şartları da dahil olmak üzere, bunlarla ilişkilerde gözetilecek ilkelere, - Telekomünikasyo n iş ve hizmetleri karşılığında alınacak ücretlerin hesaplanmasına ilişkin esaslar ve bunların yeniden belirlenmesine ilişkin ilkelere, - hizmet kalitesine ilişkin şartlara mutlak surette yer verilmesi öngörülmektedir. Keza aynı Kanun un 2(f) maddesinde "ruhsat şartlarına uyulmaması halinde işletmeciye bir önceki takvim yılındaki cirosunun %3'üne kadar idari para cezasının 150 uygulanabileceği" de hüküm altına alınmaktadır. Nitekim Telekomünikasyon Kurumu'nca , telekomünikasyon sektöründe faaliyette bulunan işle tmeciler karşısında tüketici ve kullanıcıların hak ve menfaatlerini korumaya yönelik usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan ve görüşe açılan "Tüketici ve Kullanıcı Hakları Hakkında Yönetmelik Taslağı" da esasen bu son amaca hizmet etmekte ve söz konusu Yönetmelik Taslağı ile - abonelik sözleşmeleri, 160 - tarifeler ve faturalandırma, - haksız şartlar, - temerrüt, - yetkili mahkeme ve, icra daireleri - sözleşmelerin başlangıcı ve sona ermesi, ve benzeri konularda "her bir tip sözleşmenin uygulanmaya konulmadan ön ce Kurum tarafından onaylanması" gibi detaylı düzenlemeler getirilmesi öngörülmektedir. Telekomünikasyon Kurulu'nun yukarıda yer verilen ve uzak mesafe telefon 170 hizmetleri sunmak isteyen şirketlerin "mevzuat ve Kurum düzenlemeleri ile belirlenmiş olan tüke tici haklarının yaygın ihlali nedeni ile oluşabilecek olası tüketici mağduriyetinin asgariye indirebilmesi ve yükümlülüklerle ilgili diğer hususlarda uygulamadaki aksaklıkların giderilmesine yönelik olarak 250.000 Euro tutarında, T.C. mevzuatına göre ülkem izde faaliyet gösteren bir bankadan alınmış, 1.1.2007 tarihine kadar geçerli, gayri kabili rücu kesin teminat mektubu vermeleri" şeklindeki 4.5.2004 tarih ve 2004/235 sayılı Kararı incelendiğinde de söz 180 konusu Karar'ın ilk etapta serbestleşme ertesinde ol uşabilecek tüketici mağduriyetlerinin asgariye çekilmesi amacıyla alınmış bir önlem olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. 04-43/534 -131 5 J. SONUÇ Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre; başvuruya konu işlemin "düzenleyici" bir tasarruf nit eliğinde olması nedeniyle, 190 4054 sayılı Kanun çerçevesinde yapılacak bir işlem bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.