Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -3-40 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05 -39/520 -128 Karar Tarihi : 13.6.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER : Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Bedia Sanem ŞİMŞEK. C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Çilek Mobilya San. ve Paz. Tic. A.Ş. 20 Kurşunlu San. Bölgesi İnegöl/Bursa .
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -3-40 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05 -39/520 -128 Karar Tarihi : 13.6.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER : Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Bedia Sanem ŞİMŞEK. C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Çilek Mobilya San. ve Paz. Tic. A.Ş. 20 Kurşunlu San. Bölgesi İnegöl/Bursa . D. TARAFLAR : - Çilek Mobilya San. ve Paz. Tic. A.Ş. Kurşunlu San. Bölgesi İnegöl/Bursa. - Strawberry Kollektif Şti. Yeni San. E. Gazi. Cd. No:17 İnegöl/Bursa. - Umut Mobilya San. ve Tic. A.Ş. Yeni San. E. Gazi. Cd. No:17 İnegöl/ Bursa. 30 - A.S.C. Day. Tük. Mal. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. Organize San. Bölgesi 1. Cadde İnegöl/Bursa. - Üçmim Mobilya San. ve Tic. Ltd. Şti. Yeni San. E. Gazi. Cd. No:81 İnegöl/Bursa. - Nurhas Mobilya San. ve Tic. A.Ş. Organize San. Bölgesi 1. Cadde No:12 İnegöl/Bursa. 40 E. DOSYA KONUSU: Taraflar arasında imzalanan Çilek Grubu Markası Kullanım Protokolü ne (Protokol) menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.3.2005 tarih, 1992 sayı ile gire n ve en son 1.6.2005 tarih 374306 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 05-39/520 -128 2 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4., 5. ve 8. maddeleri ile 1997/2 sayılı Anlaşmaların, Uyumlu Eylemler ve Teşebbüs Birliği Kararlarının Kanun un 10. Madd esine Göre Bildiriminin Usul ve Esasları Hakkında Rekabet Kurulu Tebliği nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 50 6.6.2005 tarih, 2005 -3-40/MM -05-AİÇ sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu, 9.6.2005 tarih ve REK.0.07.00.00/ 130/109 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; eldeki bilgi ve belgelere ilişkin yapılan inceleme ve değerlendirmeler çerçevesinde; Çilek Mobilya San. ve P az. Tic. A.Ş., Strawberry Kollektif Şti., Umut Mobilya San. ve Tic. A.Ş., A.S.C. Day. Tük. Mal. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Üçmim Mobilya San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Nurhas Mobilya San. ve Tic. A.Ş. arasında 60 imzalanan Çilek Grubu Marka Kullanım Protokolü ne, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesine aykırılık teşkil eden hükümler içermesi nedeniyle Menfi Tespit Belgesi verilemeyeceği, Protokol ün halihazırda ilgili pazarlardaki fiili rekabeti etkilemeyecek olması, tarafların özellikle uluslararası piyasalarda faaliyet gösterebilmek için gerekli ölçek büyüklüğüne ulaşmalarına imkan verecek iktisadi katkılar sağlaması ve Protokol de yer alan kısıtlamanın ilgili pazarlardaki potansiyel rekabeti etkilemeyecek düzeyde olması göz önünde bul undurularak, söz konusu Protokol e 5 yılı aşmamak kaydıyla sözleşme süresince bireysel muafiyet 70 tanınması gerektiği, ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Çilek Mobilya San. ve Paz. Tic. A.Ş. (Çilek A.Ş.) İncelemeye konu olan Protokol ün taraflarından Çilek A.Ş., 2003 ten önce limited şirket statüsü altında faaliyet gösterirken, bu tarihten sonra yukarıdaki ticaret 80 unvanını almıştır. Merkezi Bursa da olan şirketin 2004 yılı itibarıyla yurt içi cirosu ( ..) YTL dir. Çilek A.Ş., gençlere ve çocuklara özel mobilyaları içeren genç odası segmentine yönelik üretim yapmakta ve ürünlerini Çilek markasıyla pazarlamaktadır. Teşebbüs, Türkiye de ve dünyada genç odası konsept mağazacılığı yapan sayılı firmalardan biri olara k bilinmektedir. Çilek A.Ş. nin, franchise sistemine uygun olarak oluşturduğu satış ağı içerisinde ve Çilekroom adı altında yurt içinde 55, yurt dışında ise 21 mağazası bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, Çilek markalı ürünler birden fazla markanın satışa su nulduğu büyük 90 çaplı mobilya mağazaları yoluyla da tüketicilere ulaşmaktadır. 05-39/520 -128 3 H.1.2. Strawberry Kollektif Şti. (Strawberry Şti.) Strawberry Şti. mobilya ve ev tekstili ürünlerinin imalatı ve ticareti alanlarında faaliyet göstermek üzere kurulmuştur. Çile k Grubu altında faaliyet gösteren Strawberry Şti. nin faaliyet alanı Bildirim Formu nda mobilya ithalatı ve ihracatı olarak belirtilmiştir. Diğer bir deyişle teşebbüsün, Çilek Grubu içerisinde imalattan ziyade, gruba ait ürünlerin dış ticareti ve yurt dışı nda pazarlanması amaçlarıyla kurulmuş olduğu görülmektedir. Strawberry Şti. nin 2004 yılına ilişkin cirosu 100 ( ) YTL olarak gerçekleşmiştir. H.1.3. Umut Mobilya San. ve Tic. A.Ş. (Umut A.Ş.) İnceleme konusu Protokol ün taraflarından bir diğeri, yine Ç ilek Grubu altında faaliyet gösteren Umut A.Ş.dir. Yukarıdaki teşebbüsler gibi merkezi Bursa da yer alan teşebbüs genel olarak yemek odası, yatak odası ve vestiyer imalatı gerçekleştirmekte, ürünlerini Türkiye çapında 84 mobilya mağazası vasıtasıyla tüketi cilere ulaştırmaktadır. Teşebbüsün 2004 yılı yurt içi cirosu, ( ..) YTL olarak gerçekleşmiştir. 110 H.1.4. Nurhas Mobilya San. ve Tic. A.Ş. (Nurhas A.Ş.) 1983 yılında kurulmuş olan ve merkezi Bursa da yer alan Nurhas A.Ş. döşeme mobilya üretimi alanında faaliyet göstermektedir. Söz konusu şirket , genel olarak oturma gruplarından oluşan imalatını NdesigN markasıyla pazarlamakta ve üretiminin % ( .) ını başta Avrupa olmak üzere, Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Arap Ülkeleri dahil 32 ülkeye ihraç etmektedir. Te şebbüs, 2004 yılında ( .) YTL tutarında yurt içi ciro elde etmiştir. 120 H.1.5. Üçmim Mobilya San. ve Tic. Ltd. Şti. (Üçmim Şti.) 1998 yılında Bursa merkezli olarak kurulan teşebbüsün kuruluş amacı, mobilya adı altında üretilen her türlü ürünün imalatı v e ticareti olsa da, elde edilen bilgiler çerçevesinde genel olarak koltuk imalatı ve satışı ile iştigal ettiği anlaşılmaktadır. Üçmim Şti. nin 2004 yılı itibariyle yurt içi cirosu ( ) YTL olarak gerçekleşmiştir. H.1.6. A.S.C. Day. Tük. Mal. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. (ASC Şti.) 130 Protokol e taraf olan teşebbüslerden bir diğeri olan ASC Şti. 1999 yılında kurulmuştur. Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, bu firmanın da Üçmim A.Ş. gibi koltuk imalatında odaklaştığı anlaşılmaktadır. Diğer taraf firmalar g ibi merkezi Bursa da yer alan teşebbüsün 2004 yılı yurt içi cirosu, ( .) YTL tutarındadır. 05-39/520 -128 4 H.2. İlgili Pazar 140 İncelemeye konu olan Protokol ün değerlendirilmesinde, mobilya sektörünün bileşenlerinin ve mevcut durumunun ortaya konması öncelik arz etm ektedir. Nitekim, istihdam kapasitesi en yüksek sektörlerden biri konumundaki mobilya sektörünün geneline ilişkin sorunlar Protokol ün amacına ve etkisine yönelik incelemelere ışık tutacak niteliktedir. Genel imalat endüstrisinin içerisinde %4 lük paya sa hip olan orman ürünleri endüstrisinin bir alt sektörü olan mobilya sektöründe üretim değeri, 2000 yılında 1998 fiyatlarıyla 317 milyar YTL olarak gerçekleşmiştir. Sektör, ağaç üretiminden başlayarak, oturma grupları, mutfak, ofis mobilyaları, vb. tüm mobil ya 150 üreticileriyle, bunlara makine ile diğer yatırım malzemeleri, hammadde ve malzeme temin eden sanayi kuruluşlarını, yan sanayicileri ve fason üretim yapanları kapsamaktadır. Sektörde faaliyet gösteren firmaların yapısına bakıldığında, pazarın iki farklı yapıdaki firma tipinden oluştuğu görülmektedir: Birincisi markalı mobilya üreticileri, ikincisi atölye tipi üretim yapan üreticiler. Çoğu geleneksel yöntemlerle çalışan atölye tipi, küçük ölçekli işletmelerin ağırlıkta olduğu bir görünüme sahiptir. Öte ya ndan, özellikle son 15 -20 yıllık süreçte küçük ölçekli işletmelerin yanısıra orta ve büyük ölçekli işletmelerin sayısı da artmaya başlamıştır. Sektörel 160 araştırmalarda, Türkiye de Ağaç İşleri Federasyonu na kayıtlı 55.000 küçük ve orta ölçekli işletme bulun duğu, Sanayi ve Ticaret Odalarına kayıtlı işletmelerin dahil edilmesiyle bu sayının 65.000 e yaklaştığı kaydedilmektedir. İnceleme konusu Protokol e taraf teşebbüslerin merkezlerinin yer aldığı Bursa - İnegöl bölgesi, büyük ormanlık alanlara sahip olması ve bunun sonucu olarak ağaç sanayiinin hızlı gelişmesi vasıtasıyla sektörde önemli bir gelişme dinamiğine sahiptir. Hammadde kaynaklarına yakınlık avantajı sayesinde bölge gerek istihdam düzeyi, gerekse ihracat oranı bakımından önemli bir mobilya merkezi konumundadır. 170 Sektörde, bir yanda rekabet gücü düşük küçük işletmeler, diğer yanda ise uluslar arası alanda marka olma yolunda ilerleyen firmalar bulunmaktadır. Ancak çoğu küçük atölyelerden oluşan mobilya sektöründe %85 ler seviyesindeki kayıt dışı faaliyet ler nedeniyle ayrıntılı bir envanter çalışmasının ve yapısal analizin yapılamaması, istatistiksel bir güvenle rekabet koşullarını değerlendirme olanağını ortadan kaldırmakta ve yapılan değerlendirmeler, bazı sınırlı düzeydeki bulgulara dayanmaktadır. Bu çe rçevede, atıl yatırım, kapasite kullanımı, bilgi birikimi yetersizlikleri ve branşlaşmama temel sorunlar olarak ortaya çıkmakta, bunlar da beraberinde maliyet ve kalite sorunlarını getirmektedir. 180 Batı ülkelerindeki örnekler incelendiğinde, markalaşma ve s ektörel yan sanayii oluşumu ile her üreticinin belli konuda kaliteli, miktarlı ve hesaplı üretim yapmasının toplam kaliteyi artırdığı ve uygun maliyetli ürün sunumunu mümkün 05-39/520 -128 5 kıldığı görülmektedir. Dünyada mobilya sektöründe lider konumdaki İtalya'da, bir iskemlenin dahi farklı üreticilerde parçalarının üretildiği ve markalaşma yatırımını yapmış satış ve dağıtım uzmanlığı olan firmalarca sadece montajının yapılıp tüketiciye sunulduğu gözlemlenmektedir. Ülkemizde ise küçük atölyeler, genel amaçlı makinelerl e her çeşit ürünü 190 üretmekte, bu da ihtisaslaşma ve onun getireceği maliyetlerin düşmesi gibi bazı avantajlardan yararlanma olanağını ortadan kaldırmaktadır. Türkiye'de bulunan büyük fabrikalarda bile çok sayıda üretim hattı bulunmadığından, üretim tek hat üzerinde gerçekleşmekte, tüm parçalar bu hattan geçtikten sonra birleştirilmekte ve son ürün ortaya çıkmaktadır. Oysa, Almanya'da aynı anda faaliyette bulunan çok sayıda hattan tüm ürünler aynı anda çıkmakta, bu da başta kısa sürede üretim gibi avantajları beraberinde getirmektedir. Dolayısıyla, sektör için vazgeçilmez öneme sahip yan sanayinin oluşması konusunda büyük ve küçük işletmelerin birlikte çalışması ve müşterek eğitim 200 yoluyla, kalitenin ve ihracat imkanlarının geliştirilebileceği gündeme gelmekte dir. Öte yandan, sektörde marka olgusuna önem verilmesi de, iç ve dış performansı etkileyen başat faktörlerden biri olarak görülmektedir. Nitekim mobilya sektörünün ana bileşenlerinden olan tasarım, kalite ve pazarlama ile doğrudan ilişkili olduğundan, rek abet artırıcı, yeni pazarlar kazandırıcı ve kâr yükseltici bir öğedir. Bu noktada, işletmelerin yarattıkları modelleri tescil ettirmeleri rekabet gücünün önemli bir tarafıdır. Sonuç olarak, Türk mobilya marka ve ürünlerinin olgunlaşmasını sağlamak ve dünya standartlarına uygun, kaliteli ve özgün tasarımlı mobilyalar ile rekabetçi fiyatlara sahip olan Türk Mobilyası kimliğini oluşturmak sektörde öncelikli strateji olarak karşımıza çıkmaktadır. 210 H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Sektöre ilişkin yukarıda yer verilen ve yan sanayinin gelişimi ile markalaşma hususlarına işaret eden açıklamalar, mobilya sektörünü en geniş kapsamı içerisinde ele almaktadır. Öte yandan mobilya, oturma, yatma, çalışma, yemek yeme, dinlenme ve bazı eşyaların muhafaza edilmesi işlerinde kola ylık ve rahatlık sağlayan sabit ya da taşınabilir tüm eşya olarak tanımlandığında, sektörün alt segmentlerine ayrılması gündeme gelmektedir. 220 İnceleme konusu Protokol e taraf teşebbüslerin faaliyet alanları incelendiğinde, bu teşebbüslerin üretimlerini ge nel olarak mekana uygun biçimlendirme kriterine göre odakladıkları dikkati çekmektedir. Örneğin, bu teşebbüslerin en büyüklerinden Çilek A.Ş., genç odası konseptine uygun olarak üretimini gerçekleştirirken, Umut A.Ş. genel olarak yemek odası ve yatak oda sı üretmekte, Nurhas A.Ş. ve Üçmim Şti. nin ise ağırlıklı olarak oturma grupları segmentinde faaliyet gösterdikleri anlaşılmaktadır. Bu ayrıma uygun olarak Bildirim Formu nda da ilgili ürün pazarı yatak odası mobilyaları, yemek odası mobilyaları, genç oda sı mobilyaları ve oturma grubu mobilyaları olarak belirtilmiştir. 05-39/520 -128 6 Tüketici tercihleri açısından incelendiğinde, mekana göre biçimlendirilmiş 230 mobilyaların farklı kullanım amaçlarına hitap etmesi, nitelikleri ve fiyatları açısından önemli farklılıklar barı ndırması sebebiyle, ev ve ofis mobilyalarının ayrı değerlendirilmesi, ev mobilyalarının da kullanıldıkları mekana göre ayrıştırmaya tabi tutulması gerekebilecektir. Öte yandan, üretim prosesleri açısından bakıldığında, özellikle Bildirim Formu nda sayılan alt segmentler açısından ciddi bir arz ikamesinden bahsedilebilmesi de mümkündür. Bununla birlikte, her ne kadar mobilya sektöründeki dinamiklerin pek çok alt segmenti benzer şekilde etkilemesi söz konusu olsa da taraflar arasındaki Protokol ün sektörde ya ratacağı etkinin analizinde ev mobilyalarının alt pazarlarının göz önünde bulundurulması dosya kapsamının daha sağlıklı değerlendirilmesine olanak tanıyacaktır. 240 Sonuç olarak, dosya kapsamında ilgili ürün pazarlarının genç odası mobilyaları , yatak odası mobilyaları , yemek odası mobilyaları , oturma grubu mobilyaları (koltuk) olmak üzere ayrı ayrı belirlenmesinin sonucuna ulaşılmıştır. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Yukarıda ifade edildiği üzere, incelemeye konu olan Protokol, Bursa da mukim altı teş ebbüs arasında düzenlenmekte, bununla birlikte Protokol e taraf olan teşebbüslerin faaliyet alanları belirli bir bölge ile sınırlı kalmamaktadır. Aşağıda 250 ayrıntılı değerlendirilmesine yer verilecek olan Protokol de de teşebbüsler arasındaki işbirliğinin co ğrafi olarak kısıtlanmasına ilişkin herhangi bir hüküm yer almamaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, mobilya sektöründeki talep ve buna bağlı olarak da arz yapısının ağırlıklı olarak, konut inşaatı ve gelir artışı gibi makro düzeydeki değişkenler tar afından etkilendiği anlaşılmaktadır. Sektörde üretim bölgeleri ile tüketimin gerçekleştiği bölgelerin genel olarak paralellik arz etmemesi, diğer bir deyişle gerek üreticilerin yurt çapında faaliyet göstermeleri gerekse bölgeler arası ürün akışının söz kon usu olması göz önünde 260 bulundurulduğunda, çeşitli bölgeler bazında rekabet koşulları arasında ciddi farklılıkların bulunmadığını söylemek mümkündür. Bu çerçevede, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahili olarak tanımlanmıştır. H.3. Yap ılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1 Anlaşmanın Etkileri 270 Yukarıda belirtilen işbirliği çerçevesinde akdedilen protokolün ilgili pazarlardaki rekabetçi yapı üzerindeki etkileri değerlendirilmeden önce anlaşmanın niteliğini belirleyebilmek amacıyla , taraf olan teşebbüslerin pazarın hangi aşamasında faaliyet gösterdiklerinin tespit edilmesi gerekmektedir. Tarafların anlaşma konusu 05-39/520 -128 7 ürün pazarlarında birbirlerine rakip olmadıkları durumda, anlaşma yatay seviyede rekabetçi bir problem doğurmayabilecekti r. Alt ilgili pazarlar olarak tespit edilen genç odasında Çilek A.Ş., yemek ve yatak odası pazarlarında Umut A.Ş., oturma grubu (koltuk) pazarında ise A.S.C. Şti., Üçmim Şti. ve Nurhas A.Ş. faaliyet göstermektedir. Strawberry Şti. ise özellikle 280 Çilek A.Ş . tarafından üretilen mobilyaların yurt dışına pazarlanması alanında çalışmakta ve herhangi bir üretim faaliyetinde bulunmamaktadır. Oturma grubu üretiminde kereste, genç, yatak ve yemek odası mobilyaları üretiminde sunta kullanılması ve üretim süreçleri i le tüketici tercihleri açısından değerlendirildiğinde, protokol taraflarından A.S.C. Şti., Üçmim Şti. ve Nurhas A.Ş. teşebbüslerinin birbirlerine doğrudan rakip oldukları görülmektedir. Öte yandan Taraflar kısmında yer verilen bilgilerden Çilek A.Ş. nin çoğunluk hisselerine sahip kişilerin aynı zamanda Strawberry Şti., Umut A.Ş. ve Nurhas A.Ş. nin de çoğunluk hisselerine sahip olduğu anlaşılmaktadır. Rekabet hukuku 290 kapsamında protokole taraf bu dört şirketin tek teşebbüs sayılması durumunda bile Üçmim Şti . ve A.S.C. Şti. teşebbüslerinin çoğunluk hissedarları farklı olduğundan taraflar arasındaki anlaşmanın bildirilmesi gerekmektedir. Pazarın yapısı, tarafların pazar gücü gibi ekonomik kriterler, yatay seviyedeki işbirliklerinin olumsuz rekabetçi etkileri nin değerlendirilmesinde önemli rol oynayan unsurların başında gelmektedir. Yukarıda yer verilen ilgili ürün pazarlarında faaliyet gösteren İstikbal, Tepe, Kelebek gibi güçlü rakiplerin varlığı, dosya konusu protokolün olumsuz rekabetçi etkilerinin ortaya çıkmasına engel olacaktır. 300 Pek çok yatay işbirliği anlaşması, rekabeti kısıtlama amacı taşımamaktadır. Taraflar arasında imzalanan Çilek Grubu Markası Kullanım Protokolü nün hükümleri incelendiğinde, temel amacı daha geniş bir ürün gamı ile ve daha et kin bir dağıtım kanalı üzerinden yurt içi ve yurt dışından gelen müşteri taleplerini Çilek logosu ve Çilek kurumsal hizmet kalitesiyle karşılamak olduğu görülmektedir. Birbirlerine kısmen rakip tarafların Çilek Grubu kimliği altında güç birliği oluşt urmaları, yapılacak değerlendirmelerde anlaşmanın etkilerini de esas alan bir analizi gerektirmektedir. Tarafların pazar payları toplamının oldukça düşük seviyelerde kalması, işbirliği anlaşmasının sınırlayıcı etkilerinin ortaya 310 çıkmasını engelleyecektir. Dosya konusu tarafların yurt içi ciroları toplandığında pazarın ancak % ( ) si civarında üretim yaptıkları anlaşılmaktadır. Tarafların toplam pazar paylarının düşüklüğü protokolün olumsuz rekabetçi etkilerinin ortaya çıkmasını engellemektedir. Tarafların piy asa pozisyonları dışında pazarın yoğunlaşma oranı, rakiplerin sayısı ve konumları da işbirliği anlaşmasının rekabet üzerindeki etkilerinin tespitinde göz önünde bulundurulacak diğer unsurlardır. Bu bağlamda mobilya pazarında üretim yapan çok sayıda firmanı n varlığı ve aynı zamanda ithalat yoluyla pazarda 05-39/520 -128 8 faaliyet gösteren markaların mevcudiyeti, söz konusu pazardaki markalararası 320 rekabetin önemli bir seviyede olduğunu göstermektedir. Bu girişimin pazara olası etkisi ayrıca Raportörlerce Mobilya Sanayi cileri Derneği başkanına sorulmuş, kendisi böyle bir girişime olumlu yaklaştıklarını, benzer birlikteliklerin başka firmalarca yapıldığını, tarafların reklamdan ve birbirlerinin pazarlarından istifade edebileceklerini ifade etmiştir H.3.2. Anlaşmanın Hük ümleri Dosya konusu Çilek A.Ş., Strawberry Şti., Umut A.Ş., A.S.C. Şti., Üçmim Şti. ve 330 Nurhas A.Ş. arasında imzalanan Çilek Grubu Markası Kullanım Protokolü nün hükümleri aşağıda incelenmiştir. Protokolün birinci maddesinde mobilya pazarından daha fa zla pay almak, yeni satış noktaları oluşturmak ve daha güçlü pazarlama ve tanıtım stratejisi sağlayarak taraflar arasında güçbirliği oluşturmayı amaçladıkları ifade edilmektedir. İkinci maddede ise tarafların hedefinin markalarının ulusal ve uluslararası pazarda bilinir markalar olmasını sağlamak, böylece Türk mobilya sektörünün olgunlaşmasına destek vermek ve ülke ekonomisine fayda yaratmak olduğu belirtilmiştir. 340 İşbirliği protokolü Çilek Grubu imajı altında tarafların üretecekleri ürün ve hizmetlerl e özellikle büyük müşterilerin ihtiyaçlarını Çilek Grubu nun ürün ve hizmet kalite özellikleriyle ortaklaşa karşılanmasını hedeflemektedir. Bu bağlamda protokol kapsamında tarafların her türlü reklam çalışmalarında ÇİLEK GRUBU isimli ÇİLEK e ait kurumsa l logoyu kullanacakları, pazarlama amaçlı her türlü reklam ve tanıtım çalışmalarında birlikte hareket edecekleri, ürünlerini her firmanın kendine ait markası ile üretecekleri, hizmet ve malzeme satın almalarında ortak hareket edecekleri, planlanan eğiti m ve seminerlere iştirak edecekleri belirtilmektedir. 350 Protokole taraf teşebbüslerin bağımsız karar almalarını engelleyen hükümlere bakıldığında ise tarafların; kendi ürün portföylerinde yer almayan ürünler için iç ve dış pazardan gelebilecek satınalma ta leplerini Grup içerisindeki diğer firmalara yönlendirmekle sorumlu oldukları, grup içerisindeki diğer bir firmanın pazarını etkilememek kaydıyla karşılıklı olurları alınarak birbirlerinin ürünlerini pazarlayabilecekleri, Çilek Grup markasına zarar verebile cek her türlü çalışmadan kaçınılacağı 360 ve Her bir firmanın ürün portföyünün Grup içerisindeki diğer firmaların ürün portföylerinden daha farklı olacağı, bu amaçla firmaların ürün tasarımlarını tescil ettirerek haksız rekabeti engelleyecekleri görülmekted ir. 05-39/520 -128 9 Yukarıdaki hükümler incelendiğinde; satın alma taleplerinin ve ilgili ürün portföylerinin paylaşıldığı, başka firmalarla çalışma yapılmasının engellendiği ve grup içindeki firmaların ürün portföylerinin farklı olmasının zorunlu hale getirildiği, özetle müşteri ve pazar paylaşımına gidilerek taraflar arasındaki rekabetin kısıtlandığı anlaşılmaktadır. Söz konusu düzenlemeler nedeniyle, anılan 370 sözleşmeye Menfi Tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Öte yandan Protokol e taraf o lan teşebbüsler, ilgili ürün pazarlarında üretici olarak faaliyet gösteren ve bu pazarların bazılarında doğrudan rakip konumunda yer alan teşebbüslerdir. Bu bağlamda, anılan teşebbüsler en genel anlamıyla mobilya sektöründe birbirlerine rakip olarak faaliy etlerine devam ettiklerinden incelemeye konu Protokol yatay bir işbirliği niteliği taşımaktadır. Dolayısıyla, Protokol ün, üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetl erin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmaları kapsayan 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ i kapsamında değerlendirilmesi 380 imkanı da bulunmamaktadır. Sonuç olarak başvuru, teşebbüs yetkililerinin talebi doğrul tusunda bireysel muafiyet açısından incelenmiştir. Genel olarak Protokol vasıtasıyla, taraflar arasında ortak girişim benzeri bir yapılanma öngörülmemekte, gevşek bir işbirliği yapısı planlanmaktadır. Temel amacının birlikte satış faaliyetlerinin organiza syonu ve yurt içi ve dışındaki pazarlara Çilek markası altında açılarak mobilya pazarından daha fazla pay almak olduğu görülmektedir. Bu bağlamda müşterilerin mobilyaya ilişkin farklı taleplerinin karşılanması ve maliyetlerin aşağıya çekilmesi hedeflenme ktedir. Yukarıda da ifade edildiği üzere, tarafların hepsi mobilya pazarında faaliyet 390 gösterdiği için doğrudan birbirlerinin rakibidirler. Ancak her bir firmanın Çilek markası altında söz konusu protokol kapsamındaki ürün portföylerinin farklı olması, mü şterilerin ihtiyaç duydukları bütünleşik çözümleri sunabilme imkanı verecektir. Anlaşmanın süresi bir yıl olup her yıl kendiliğinden bir yıl daha uzamaktadır. Ancak Kurum kayıtlarına 1.6.2005 tarih, 3743 sayı ile intikal eden yazıda anlaşma süresinin beli rlendiği protokolün 12. maddesine ek yapılarak kendiliğinden yenilenme süresinin 5 yıl olduğu, 5. yılın sonunda taraflar kendi aralarında yeni bir sözleşme imzalamadığı taktirde kendiğinden sona ereceği 400 ifade edilmektedir. Dolayısıyla Protokol, Kanun un 5. maddesinde belirtilen süre sınırı içerisinde yer almaktadır Sektöre ilişkin bilgiler kısmında değinildiği üzere markalaşma yurt içi ve özellikle yurt dışı pazarlar için elzem unsurlardan birisidir. Markalaşma belli standartlarda, kayıt altında kurumsal o larak üretim yaparak uzun vadede tüketicilerin daha fazla seçeneğe daha kaliteli ve ucuz olarak ulaşmalarını sağlamaktadır. Bu bağlamda Çilek markası altındaki oluşumun bu amaca hizmet edebileceği, tüketiciler, tarafların üretim ve pazarlama hizmetlerin deki iyileşmeden yarar sağlayabileceklerdir. Diğer taraftan mobilya pazarındaki oyuncu sayısının 410 çokluğu ve tarafların özellikle yurt dışı pazarlar için biraraya gelmeleri, ilgili ürün 05-39/520 -128 10 pazarlarındaki rekabetin önemli ölçüde etkilenmesini engelleyecektir. T araflara getirilen kısıtlamaların ise bu işbirliğinin doğal bir sonucu olduğu, beklenen faydaların temin edilmesi açısından gerekli olduğu kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Çilek Mobilya San. ve Paz. T ic. A.Ş., Strawberry Kollektif Şti., Umut Mobilya 420 San. ve Tic. A.Ş., A.S.C. Day. Tük. Mal. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Üçmim Mobilya San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Nurhas Mobilya San. ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan Çilek Grubu Marka Kullanım Protokolü ne, 4 054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesine aykırılık teşkil eden hükümler içermesi nedeniyle Menfi Tespit Belgesi verilemeyeceğine, Protokol ün halihazırda ilgili pazarlardaki fiili rekabeti etkilemeyecek olması, tarafların özellikle ul uslararası piyasalarda faaliyet gösterebilmek için gerekli ölçek büyüklüğüne ulaşmalarına imkan verecek iktisadi katkılar sağlaması ve Protokol de yer alan kısıtlamanın ilgili pazarlardaki potansiyel rekabeti 430 etkilemeyecek düzeyde olması göz önünde bulund urularak, söz konusu Protokol e 5 yıl süre ile bireysel muafiyet tanınmasına, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.