Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -4-230 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-67/141 1- 529 Karar Tarihi : 27.10.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Hale GÜNDÜZ C. BAŞVURAN : Atila KALKAN Hunat Mh. Turkuaz İş Merkezi No:5/14 M. Gazi/Kayseri D. HAKKINDA İNCELEM
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -4-230 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-67/141 1- 529 Karar Tarihi : 27.10.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Hale GÜNDÜZ C. BAŞVURAN : Atila KALKAN Hunat Mh. Turkuaz İş Merkezi No:5/14 M. Gazi/Kayseri D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR : - Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Dikmen Yolu No:14 06100 Bakanlıklar/Ankara - Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Sümer 1. S k. No:12/4 06440 Kızılay /Ankara E. DOS YA KONUSU : Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün sınırlı sayıda Lisanslı Harita Kadastro Büroları (LİHKAB) açılmasına izin vermesi nedeniyle, bu grup 20 mühendislerin 5368 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikten dayanağını alan kota ve asgari fiyat tarifesi uygul arken, serbest çalışan mühendislerin Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası (HKMO) asgari fiyat tarifelerinin fiili olarak oldukça altında çalışması nedeniyle mağdur oldukları iddiası ve bu durumu düzeltmek için ilgili mühendislerin bir araya gelerek en az ücret bedelinin işverenden tahsili için tedbirler alınmasının 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi talebi. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü nün 5368 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik çerçevesinde sınırlı sa yıda LİHKAB açılmasına izin vermesi nedeniyle bu grup mühendislerin kota ve asgari fiyat tarifesini uygularken, serbest çalışan mühendislerin Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası (HKMO) asgari fiyat 30 tarifelerinin fiili olarak oldukça altında çalışması ned eniyle mağdur oldukları ileri sürülerek; bu durumu düzeltmek için ilgili mühendislerin bir araya gelerek en az ücret bedelinin işverenden tahsili için tedbirler alınmasının 4054 sayılı Kanun kapsamında nasıl değerlendirileceği konusunda bilgi talep edilmek tedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.9.2010 tarih ve 104 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 27 .9.2010 tarih ve 2010 -4-230/İİ-10-257.MH sayılı İlk İnceleme Raporu, 7.10.2010 tarih ve 10-63 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayıl ı Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10-63/1328 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 19.10.2010 tarih ve 2010 -4-230/ÖA-10-257.MH sayılı Önaraştırma Raporu 21.10.2010 tarih ve REK.0.08.00.00 -110/43 5 sayılı Başk anlık 40 önergesi ile 10 -67 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır . H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da , başvuru konusu iddialar ı destekler nitelikte yeterli kanıt bulunmadığından , 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılm asına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. 10-67/141 1- 529 2 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı İncelemeye konu dosyanın içeriği nin, kadastro mühendisleri odalarının uygulamalarına yönelik olması sebebiyle ilgili ürün pazarı harita ve kadastro mühendisliği hizmetleri olarak belirlenmiştir. 50 I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili coğrafi p azar, söz konusu hizmetlerin i l bazında sunuluyor olması nedeniyle , Kayseri İli olarak tespit edilmiştir. I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller I.2.1. TMMOB a Bağlı Odaların Asgari Ücret Uygulamaları TMMOB ve TMMOB a bağlı odaların çıkardıkları yönetmelikler aracılığı ile doğrudan yasal dayanağı olmadığı halde asgari ücret uygulamaları daha önce de Rekabet Kurulu kararlarına konu olmuştur. İzmir Ticaret O dası ve bir serbest şehir plancısının başvurusu üzerine TMMOB ve TMMOB Şehir Plancıları Odası hakkında yürütülen soruşturma sonucunda alınan 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı kararında Kurul, 60 - TMMOB ve TMMOB a bağlı Şehir Plancıları Odası nın doğrudan yasal dayanağı olmadığı halde, asgari hizmet bedeli belirlenmesini zorunlu kılan ve bunun altında ücretle hizmet verilmesini yasaklayan karar ve uygulamalarının 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırı olduğuna, - Kanunun 9/1. maddesi uyarınca TMMOB ve Şe hir Plancıları Odası nın asgari ücretleri belirlemeye ilişkin uygulamalarına son verilmesine karar vermiştir. Söz konusu karar taraflara 9.4.2003 tarihinde tebliğ edilmiş, taraflardan 60 günlük süre içerisinde asgari ücret uygulamalara ilişkin düzenlemel ere son vermeleri istenmiştir. Bahsi geçen kararın ardından, TMMOB ve Şehir Plancıları Odası tarafından Kurulun 70 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı kararına karşı Danıştay 10. Dairesi nezdinde yürütmeyi durdurma talebiyle, E:2003/2564 ve E:2003/2705 sayı lı iki dava açılmış olup, anılan Daire dava konusu yönetmeliklerin hukuksal niteliklerini dikkate alarak yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar vermiştir. Sonrasında, Kurul un TMMOB ve Şehir Plancıları Odası na yönelik söz konusu kararı, Danıştay 13. Dairesi tarafından soruşturmacı üyenin karara katılımı nedeniyle usul yönünden, 14.11.2006 tarih ve E:2005/1668 K:2006/4329 sayılı, 8.7.2005 tarih ve E:2005/916 K:2005/3436 sayılı kararlarla iptal edilmiştir. Rekabet Kurulu tarafından soruşturmacı üy enin karara katılımı nedeniyle usul yönünden iptal edilen 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı kararın yerine yeni bir karar alınmamış; 80 Kurul, TMMOB tarafından kendi birliklerine bağlı meslek odalarının asgari ücret tarifelerinin ve TMMOB üyesi olan Şehir Plancıları Odası nca şehir plancılarının asgari ücret tarifelerinin belirlenmesine dayanak oluşturan ve 4054 sayılı Kanun a aykırı bulunan yönetmeliklerin iptali için dava açılmasına ve bu konuda Başkanlığa yetki verilmesine 16.5.2007 tarih ve 07 -41/453 -M sayı ile karar vermiştir. Ancak, Danıştay 13. Dairesi tarafından alınan 16.11.2007 tarih ve E:2007/10830 ve K:2007/7326 sayılı; 1.2.2008 tarih ve E: 2007/10829 K:2008/1745 sayılı kararlarla, Kurum un TMMOB ve TMMOB a bağlı odalarca yapılan düzenlemelerin rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı olduğunu ileri 10-67/141 1- 529 3 sürerek iptalleri için dava açma ehliyeti olmadığı sonucuna varılarak, açılan davaların ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir. Bunun sonucunda ise Rekabet Kurumu 90 tarafından, Danıştay 13. Dai resince verilen söz konusu kararlar 7.1.2008 ve 4.4.2008 tarihlerinde Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu nezdinde temyiz edilmiş, ancak temyiz süreci henüz sonuçlanmamıştır. Buna göre , ilgili Danıştay kararı çerçevesinde , asgari ücrete yönelik uygu lamalar ın, pazar paylaşımına yol açacak türden başka eylemler içermediği sürece, 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal teşkil etme diği değerlendirilmektedir. I.2.2. Başvuru Konusuna İlişkin Değerlendirme Başvuruda belirtilen , Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğün ün 5368 sayılı Kanun kapsamında hazırlanan Yönetmelik çerçevesinde, sınırlı sayıda LİHKAB açılmasına izin vermesi nedeniyle, bu grup mühendislerin asgari fiyat tarifesini uygulamalarının diğer 100 serbest çalışan Harita ve Kadastro Mühendisleri açısından mağdu riyet doğurduğu hususu, ilgili Kanun un 8. maddesinde yer alan Hizmet ile ilgili ücret tarifeleri, her yıl harita kadastro mühendisleri odasının görüsü alınmak suretiyle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenir hükmü ile düzenlenmiştir. Öte yandan, kota uygulaması , ilgili Kanun a dayanılarak çıkarılan 5.5.2008 tarih ve 26867 sayılı Yönetmeliğin 39. maddesinde ve 2010/13 sayılı Genelge nin 35/3. maddesinde yer alan Birden fazla lisanslı büronun bulunduğu yerlerde, büroların iş yüklerinin eşit dağılı mını sağlamak amacıyla resmi kurum ve kuruluşların talepleri haricinde, bir lisanslı büroda aynı anda devam eden, tescile konu olmayan işlerden beş, tescile konu olanlardan on adetten fazla iş alınamaz hükmüne dayan maktadır. Söz konusu kota uygulamasının 110 5368 sayılı Kanun da doğrudan dayandığı bir madde olmasa da Kanun un 4. maddesinde geniş yetkiler verilen ve sektörün denetiminden sorumlu tutulan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün, Teknik Uygulama Sorumluluğu (TUS) na ilişkin Bayındırlık Bakanlığı tarafından yayımlanan 3030 sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip İmar Yönetmeliği nin ilgili maddesi1 ile denetime getirilen sınıra (kota) benzer bir düzenlemeye başvurduğu anlaşılmaktadır. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ne sektörün oluşturulması (lisanslama ile) ve denetimi yetkisini veren hüküm ise 5368 sayılı Kanun un 4. maddesinde aşağıdaki şekilde düzenlenmektedir: Madde 4 - Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları bulundukları ilçe idarî sınırlarında 120 yetkili olmak üzere kurulur. Aynı i lçede birden fazla sayıda büroya lisans verilmesi veya lisanslı büroların birden fazla ilçede yetkilendirilmesi ile lisansların iptaline Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü yetkilidir. Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları, kadastro müdürlüklerince yü rütülen hizmetlerden, tescile tâbi olmayan işlemlerin yapım ve kontrolü ile tescile tâbi olan işlemlerin yapımında görevlidir. Lisansların verilmesi, iptal edilmesi ve sicillerin tutulması ile lisanslı büro faaliyetlerinin denetimini yaparak uyarma, kınama , lisansın geçici veya sürekli iptali cezalarını vermeye Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü yetkilidir. Kuruluş, görev, lisans verilmesi ve denetime ilişkin usul ve esaslar ile mekân, personel ve donanımlarına ilişkin hususlar yönetmelikte belirlenir. 1 Madde 58 (Değişik madde: 13.7.2000 -24108 sayılı R.G. Yön/13.md.) Fenni mesulün, yapının bulunduğu il sınırları içinde ikamet etmesi esastır. Farklı bir ilde fenni mesuliyet üstlenilebilmesi için ilgili idarenin uygun görmesi ve yapı yeri ile fenni mesulün işyeri arasındaki mesafenin en faz la 200 km olması gerekir. Fenni mesullerden, mimar veya inşaat mühendisi 30.000 m2 den, makine mühendisi 60.000 m2 den, elektrik mühendisi 120.000 m2 den fazla inşaatın , fenni mesuliyetini üst lenemez . Üzerinde başka bir fenni mesuliyet bulunmamak koşulu ile bu miktarları aşan tek ruhsata bağlı inşaatlarda bu şart aranmaz. 10-67/141 1- 529 4 Ayrıc a, raportörlerce Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü yetkilisi ile yapılan görüşme de 130 kendilerine , Genel Müdürlüğü n 5368 sayılı Kanun la sınırlı sayıda Lisanslı Harita Kadastro Büroları (LİHKAB) açılmasına izin vermesi ve 2010/13 sayılı Genelge nin 35/3. madde sinde yer alan kota uygulaması hakkındaki görüşleri sorulmuştur. Yetkili bu konunun sadece ilgili Genelge ile değil ayrıca 5.5.2008 tarih ve 26867 sayılı Yönetmelik ile de düzenlendiğini, LİHKAB ın bir tür kamu adına denetim yaptıklarını, bu nedenle sınavl a yetkilendirildiklerini ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından çok sıkı denetime tabii olduklarını belirtmiştir. Sonuç olarak, LİHKAB ın uymakla yükümlü oldukları asgari ücret tarifeler inin ilgili Kanun ile doğrudan , bu bürolara getirilen kota uy gulamasının ise ilgili Kanun ile yetkilendirilen ve sektörün denetiminden sorumlu olan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün çıkardığı ilgili 140 Yönetmelik ve Genelge ile düzenlendiği ; diğer taraftan HKMO asgari ücret tarife si uygulamasının yukarıda bahsi geçen ilgili Danıştay kararı kapsamında olduğu değerlendirilmekte olup , başvuru konusu iddialar hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. Ayrıca başvuruyla bilgi talep edilen, serbest çalışan mü hendislerin HKMO asgari fiyat tarifelerinin fiili olarak oldukça altında çalışması nedeniyle mağdur oldukları ve bu durumu düzeltmek için ilgili mühendislerin bir araya gelerek en az ücret bedelinin işverenden tahsili için tedbirler alınması hususunda , konuya ilişkin olarak daha önce alınan Rekabet Kurulu kararlarının2 bilgilendirici olduğu, değerlendirilmiştir. J. SONUÇ 150 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına 2. Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal teşkil edebilecek nitelikte düzenlemelerden kaçınılmasına yönelik olarak T apu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ne ve ilgili Bakanlığa görüş bildirilmesi hususlarında Baş kanlığın görevlendirilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir . 160 2 Bu kararlarda , bağlayıcı olmamakla birlikte, söz konusu a sgari ücret tarifesi uygulamasına yönelik anlaşmaların, pazar paylaşımına yol açacak türden başka eylemler içermediği sürece, ilgili Danıştay kararından dol ayı, Rekabet Kanunu kapsamında ihlal teşkil etmeyeceği , yaklaşımının benimsendiği hususu dikkate alı nmalıdır.