Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -1-150 (Devralma) Karar Sayısı : 09-03/54 -21 Karar Tarihi : 20.1.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tunca y SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Mehmet Akif KAYAR C. BİLDİRİMDE BULUNAN : BASF SE Temsilcisi Av. Gamze ÇİĞDEMTEKİN, Av. Ahu YALGIN Maya Akar Center Büyükdere Cd., 100/29 34394 Esentepe/İstanbul D. TAR
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -1-150 (Devralma) Karar Sayısı : 09-03/54 -21 Karar Tarihi : 20.1.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tunca y SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Mehmet Akif KAYAR C. BİLDİRİMDE BULUNAN : BASF SE Temsilcisi Av. Gamze ÇİĞDEMTEKİN, Av. Ahu YALGIN Maya Akar Center Büyükdere Cd., 100/29 34394 Esentepe/İstanbul D. TARAFLAR : - BASF SE 20 Carl -Bosch -Strabe 38 D -67056 Ludwigshafen, ALMANYA - Ciba Holding A.G. Klybeckstrasse 141, 4057 Basel, İSVİÇRE E. DOSYA KONUSU: Ciba Holding AG hisselerinin çağrı yoluyla BASF SE tarafından devralınma sı işlemine izin verilmesi tale bi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.12.2008 tarih, 8080 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 31.12.2008 tarih ve 8466 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunmas ı Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı 30 Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 13.1.200 9 tarih, 2008 -1-150/Öİ -09-MAK sayılı Devralma Ön İ nceleme Raporu, 15.1.2009 tarih, REK.0.05.00.00 -120/5 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-03 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖR ÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu devralma işleminin , 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ne dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı Te bliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamın da izne tabi bir işlem olduğu, bununla birlikte söz konusu devir işleminin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ile yasaklanan, hakim 40 durum yaratmaya veya mevcut hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak, ilgili pazarda rekabeti önemli ölçüde azaltıcı nitelikte olmadığı dolayısıyla işleme izin verilebileceği ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Ciba Holding (Ciba) Ciba, merkezi İsviçre, Basel de bulunan özel kimyasal maddeler pazarında faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Ciba plastiklere, kağıtlara, otomobillere, binalara, evlere ve 09-03/54-21 2 kişisel bakım ürünlerine performans, koruma, renk ve güç ekleyen ürünler 50 üretmektedir. Ciba nın ticari faaliyetle ri, plastik katkı maddeleri, kaplama etkileri (boya grubu), kağıt kimyasalları ve su şartlandırma bölümlerine ayrılmıştır. Ciba nın hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 1: Ciba nın Hissedarlık Yapısı Hissedar Adı Hisse Payı ( .) % ( ) ( .) % ( ) ( .) % ( ) ( .) % ( ) ( .) % ( ) ( .) % ( ) Diğer Halka açık Ciba Grubu nun Türkiye deki iştirakleri, aşağıda hissedarlık yapılarına yer verilen şirketlerden oluşmaktadır: Tablo 2: Ciba Kimya Ticaret Ltd. Şti . Hissedar Adı Hisse Payı ( .) % ( ) ( .) % ( ) Tablo 3: Ciba Dış Ticaret Ltd. Şti. 60 ( .) Hisse Payı ( .) % ( ) ( .) % ( ) Ciba Grubu nun Türkiye deki iştiraklerinin tamamının (yani Ciba Kimya Ticaret Ltd. Şti. ile C iba Dış Ticaret Ltd. Şti.) limited şirket olmaları nedeni ile yönetim kurulları değil ortaklar kurulları vardır. Ciba nın dünya ve Türkiye ciroları 2007 yılı için sırasıyla ( ..) TL. ve ( .) TL. olarak gerçekleşmiştir. H.1.2. BASF SE (BASF) 70 Ana merkezi, Almanya da Ludwigshafen am Rhein da bulunan BASF, global anlamda kimyasallar piyasasında faaliyet gösteren BASF Grubu şirketlerinin ana şirketidir. BASF ın faaliyet alanları, petrol ve gazdan kimyasallara, plastiklerden performans ürünlerine, zira i ürünlerden hassas kimyasallara kadar çeşitli ürün pazarlarını kapsamaktadır. BASF hisseleri, Frankfurt (BAS), Londra (BFA) ve Zürih te (AN) borsaya kotedir. BASF hisselerinin halka açıklık oranı %( ) dür. BASF, bir üçüncü kişi tarafından doğrudan ya da d olaylı olarak kontrol edilmemektedir. Ciba Grubu nun Türkiye deki iştirakleri, aşağıda hissedarlık yapılarına yer verilen şirketlerden oluşmaktadır: 80 Tablo 4: BASF Türk Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 90 Hissedar Adı Hisse Payı ( .) % ( ) ( .) % ( ) 09-03/54-21 3 Tablo 5: Elastogran Po liüretan San. ve Tic. Ltd. Şti. Hissedar Adı Hisse Payı ( .) % ( ) ( .) % ( ) Tablo 6: Yaşar BASF Otomotiv Boya San. Tic. Ltd. Şti. Hissedar Adı Hisse Payı ( .) % ( ) ( .) % ( ) Tablo 7: BAS F Yapı Kimyasalları Sanayi A.Ş. Hissedar Adı Hisse Payı ( .) % ( ) Diğer % ( ) Tablo 8: Meges Boya Sanayi ve Ticaret A.Ş. 100 BASF ın dünya ve Türkiye ciroları 2007 yılı iç in sırasıyla ( .. ) TL. ve ( ..) TL. olarak gerçekleşmiştir. H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Dosya daki bilgilere göre, Ciba ve BASF ın Türkiye pazarındaki faaliyetleri aşağıdaki şekilde özetlenmektedir: 110 - Asit Boyar Maddeler: Asit boy ar maddeler, esas olarak naylon, yün, ipek ve bazı modifiye akrilik kumaşlara uygulanmak için kullanılan anyonik b oyar maddelerdir. Bunlar ayrıca kağıt, deri, gıda, kozmetik, mürekkep ve temizlik karışımları gibi tekstil harici uygulamalar için de kullanıl maktadırlar. Asit boyar maddeler, parlak renkler ortaya çıkarmakta ve iyi dayanıklılık özelliklerine sahiptirler. - Sabitleyiciler: Sabitleyiciler, karışan maddeleri (anyonik çöp olarak adlandırılan) ortadan kaldırmak üzere selüloz fiberlerine veya asta rlara sabitlemek sureti ile kağıda eklenmektedir. - Plastikler için Standard HALS (Işık Stabilizatörleri): HALS (Engellenmiş Amin Işık 120 Stabilizatörleri), substrat1 içerisindeki ışığın neden olduğu serbest radikallerin çoğalmasını engelleyen katkı maddeler idir. Substratın bozulmasını engellemek ve ürünün ömrü süresince performansını ve görünümünü geliştirmek amacıyla plastikten yapılan her türlü üründe ve boyalarda kullanılmaktadır. - Poliakrilik Asitler (Kireç Önleyici ve Seyreltici Poliakrilik Asitler): Poliakrilik asit ürünlerinin çok sayıda farklı uygulamaları bulunmaktadır: Örneğin süper emici uygulamalarındaki ya da deterjan, kağıt, kil, kumaş veya su şartlandırmadaki seyrelticiler, koyulaştırıcılar ve yumaklaştırıcılar. 1 Substrat , biyokimyada enzimlerin tepkimelerinde işlenen maddel ere verilen addır. Hissedar Adı Hisse Payı ( .) % ( ) Halka açık % ( ) 09-03/54-21 4 - Bizmut Vanadat Pigmentler i: Bizmut Vanadat Pigmentleri, yeşil tonu içeren parlak bir yeşil sunmaktadır. Bizmut vanadatın esas olarak kullanıldığı uygulama, boyalar ve 130 kaplamalardır ve öte yandan plastiklere yönelik satışlar da artmaktadır. - İzoindolin Pigmentler: İzoindolin pigme ntler, organik pigmentler sınıfına dahildir. Bunlar, tinktoryal2 güç ve dayanıklılık özelliklerine sahip olan ancak alkalilere karşı dayanıklı olmayan sarı -yeşil pigmentlerdir. Esas olarak yüksek kaliteli endüstriyel cilalarda kullanılmaktadırlar. - Sente tik Kuru Mukavemet Kimyasalları: Kuru mukavemet kimyasallarının kullanımı, kağıdın fiber içeriğinin azaltılmasına ve astar seviyesinin arttırılmasına imkan tanıyarak, kağıt hamurundan elde edilen kağıdın arttırılmasını sağlamaktadır. Kuru mukavemetin artma sı ile kağıdın kalınlığı azaltılabilir ve bu da yayınlarda (örneğin dergilerde ve reklamlarda) kullanılan kağıtlar için ekonomik bir etkendir. 140 - Cilt Bakımı için UV Filtreleri: Örnek olarak koruyucu güneş ürünleri, (günlük bakım ürünleri ile birlikte) UV f iltrelerinin ana uygulama alanını teşkil etmektedir. Dosya kapsamındaki bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarları asit boyar maddeler, Sabitleyiciler, Plastikler için Standard HALS (Işık Stabilizatörleri), Poliakrilik Asitler (Kireç Önleyici ve Seyrel tici Poliakrilik Asitler), Bizmut Vanadat Pigmentleri, İzoindolin Pigmentler, Sentetik Kuru Mukavemet Kimyasalları ve Cilt Bakımı için UV Filtreleri olarak tespit edilmiştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 150 İlgili coğrafi pazar olarak Türkiye kabul edilmi ştir. H.3. Değerlendirme H.3.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme Dosya konusu işlem, Ciba Holding AG nin halka açık hisselerinin tamamının halka çağrı yolu ile BASF tarafından devralınmasına ilişkindir. 14 .9.2008 tarihli işlem sözleşmesi (Sözleşme) uyarınca, BASF ve Ciba, Ciba nın halka açık hisselerinin tamamı için BASF tarafından bir çağrı yapılması sureti ile işletmelerini birleştirmeyi 160 kabul etmiş bulunmaktadırlar. Bu çağrı yolu ile BASF, Ciba yı tamamen d evralmak ve Ciba Grubu nu devralmadan sonra tam kontrolüne alarak BASF grubunun içerisine tamamen entegre etmek istemektedir. Çağrıya konu hisseler Ciba hisselerinin %( .) una tekabül etmektedir. Bildirim, tarafların her ikisinin de Türkiye sınırları içerisinde faaliyetleri bulunması nedeniyle Türkiye de de bildirilmektedir. Söz konusu Sözleşme çerçevesinde, Ciba nın BASF tarafından devralınarak kontrolünün el değiştireceği be nedenle işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ in Birleşme ve Devralma Sayılan Haller başlıklı 2. maddesinde yer alan hükümler uyarınca yoğunlaşma doğurucu bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır. 170 H.3.2. Eşikler Açısından Yapılan Değerlendirme 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ in, İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar başlığı altındaki 4. maddesinde bir birleşme veya devralma sonucunda 2 Boyama ile ilgili. 09-03/54-21 5 birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası nı aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur hükmü yer almaktadır. 180 Dosya kapsamı çerçevesinde, Ciba ve BASF ın Türkiye de ilgili ürün pazarlarında 2007 yılı için pazar p ayı (%) ve ciro (TL.) rakamlarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo 9: İlgili Ürün Pazarlarında Pazar Payı ve Ciro Rakamları İlgili Pazarlar Ciba -Ciro BASF -Ciro Ciba -Pazar Payı BASF -Pazar Payı Asit Boyar Maddeler ( .) ( .) ( .) ( .) Sabitleyi ciler ( .) ( .) ( .) ( .) Plastikler için HALS ( .) ( .) ( .) ( .) Poliakrilik Asitler ( .) ( .) ( .) ( .) Bizmut Vanadat ( .) ( .) ( .) ( .) İzoindolin ( .) ( .) ( .) ( .) Sentetik Kuru Mukavemet Kim. ( .) ( .) ( .) ( .) Cilt Bakımı İçin UV Filtreleri ( .) ( .) ( .) ( .) Yukarıda yer verilen pazar payları ve ciroları dikkate alındığında Plastikler için Standart HALS, Bizmut Vanadat Pigmentleri, İzoindolin Pigmentler ve Sentetik Kuru Mukavemet Kimyasalları ilgili ürün paz arları bakımından dosya konusu devralma işleminin 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesi çerçevesinde Rekabet Kurulu nun iznine tabi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 190 H.3.3. 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme 4054 Sayılı Kanun un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın yasaklanabilmesi için işlemin, ya hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir. Bu bağlamda, başvuru konusu işlem taraflarının pazardaki konumlarının değerlendirilmesi gerekmektedir. Taraflar Türkiye'de faaliyetlerini ithalat (doğrudan satış) ya da üretim vasıtasıyla gerçekleştirmektedirler. Tarafların ve rakip teşebbüslerin, ilgili ürün pazarlarında 20 07 yılına ait pazar payları aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir. 200 Tablo 1 0: Pazar Payları ( Plastikler için HALS) Teşebbüs Pazar Payı (%) Ciba ( .) BASF ( .) Organik Kimya A.Ş. ( .) BrennTag Kimya ( .) Diğer ( .) Tablo 1 1: Pazar Payları ( Bizmut Vanad at Pigmentleri ) Teşebbüs Pazar Payı (%) Ciba ( .) BASF ( .) Gemiciler Boya K.M.S.ve Tic. A.Ş. ( .) Konuray Kimya San. ve Tic. Ltd. ( .) Diğer ( .) Tablo 1 2: Pazar Payları ( İzoindolin Pigmentler ) 09-03/54-21 6 Teşebbüs Pazar Payı (%) Ciba ( .) BASF ( .) Diğer ( .) Tablo 1 3: Pazar Payları ( Sentetik Kuru Mukavemet Kimyasalları ) 210 Teşebbüs Pazar Payı (%) Ciba ( .) BASF ( .) Diğer ( .) BASF , Ciba yı devralması işleminden sonra Türkiye de ilgili ürün pazarları bakımından aşağıdaki pazar paylarına sahip olaca ktır: Tablo 1 4: Devralma İşlemi Öncesi ve Sonrası Devralan BASF ın Pazar Payları İlgili Ürün Pazarları Devralma Öncesi Devralma Sonrası Plastikler için HALS ( .) ( .) Bizmut Vanadat Pigmentleri ( .) ( .) İzoindolin Pigmentler ( .) ( .) Sentetik Kuru M ukavemet Kimyasalları ( .) ( .) Yukarıda yer verilen tablodaki bilgilerden görüldüğü üzere , BASF ın devralma sonrası izoindolin pigmentler ve sentetik kuru mukavemet kimyasalları pazarlarında pazar payları neredeyse hiç değişmemiş olacaktır. Dolayısıyla söz konusu pazarlardaki yoğunlaşma oranı ve rekabet koşullarında anılan işlem sonrasında önemli bir farklılık 220 oluşmayacağı görülmektedir . Anılan pazarlarda özellikle ithalat vasıtasıyla faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin toplam pazar paylarının %70 oran larında bulunması , dosya konusu devralma işlemi neticesinde bir hakim durumun oluşması ihtimalini oldukça güçleştirmektedir. Plastikler için HALS kimyasalları pazarında BASF ın sö z konusu devralma neticesinde %( ) oranında bir pazar payına sahip olacağı t ablodaki verilerden anlaşılmaktadır. Organik Kimya adlı teşebbüsün %( ) oranında neredeyse BASF a eşit bir pazar payına sahip bulunması, söz konusu pazardaki diğer fa aliyet gösteren teşebbüslerin %( ) oranında pazar paylarının mevcut olması, ithalatın önün de bir engel 230 bulunmaması ve ithalat yoluyla faaliyet gösteren teşebbüs sayısının çokluğu gibi unsurlar göz önüne alındığında , ilgili ürün pazarındaki rekabet koşullarında önemli bir değişikliğin olmayacağı anlaşılmaktadır . Bizmut vanadat pigmentleri pazar ında söz konusu devralma neticesinde BASF %( ) oranında pazar payına sahip olacaktır. Ancak, anıl an işlem neticesinde yalnızca %( ) oranında bir yoğunlaşmanın gerçekleşeceğinin göz önüne alınması gerektiği düşünülmektedir. Dolay ısıyla devralma işlemi önces i %( ) pazar payına sahip olan Ciba nın pazar konumu neredeyse değişmeden BASF tarafına geçmiş olacaktır. Söz konusu pazarda devralma gerçekleştikt en sonra BASF ın rakiplerinin %( ) ve %( ) 240 gibi pazar paylarına sahip olmaları dengeleyici unsurlar olarak gö rülmektedir. BASF ın bizmut pigmentleri pazarındaki rakiplerinin de yine uluslar arası şirketlerin temsilcileri olduğu vurgulanması gereken bir husustur. Dolayısıyla BASF ın Ciba yı devralması neticesinde Türkiye coğrafi pazarında anılan pazarda hakim duru ma gelmesinin oldukça zor olduğu düşünülmektedir. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarında genel olarak ithalat yoluyla faaliyet gösterildiği, devralan teşebbüs BASF ın rakiplerinin yine özellikle rekabet gücüne sahip uluslar 09-03/54-21 7 arası şirketlerin Türkiye temsilci leri olduğu, ithalatın önünde herhangi bir engel bulunmadığı hususları göz önüne alındığında başvuru konusu devralma işlemi 250 sonucunda BASF ın elde edeceği pazar paylarının ilgili ürün pazarlarında 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre , bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 260 Tebliğ kapsa mında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılm asının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.