2024/289073 İhale Kayıt Numaralı "Bigadiç Bor İşletme Müdürlüğü Doğal Gaz Bağlantı Hattı ve Bölge Regülatörü ile Dağıtım ve İç Tesisat Hatlarının Kurulumu Yapım İşi" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Onur ÇAĞLAR, İHALEYİ YAPAN İDARE: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2024/289073 İhale Kayıt Numaralı “ Bigadiç Bor İşletme Müdürlüğü Doğal Gaz Bağlantı Hattı ve Bölge Regülatörü ile Dağıtım ve İç Tesisat Hatlarının Kurulumu Yapım İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 03.09.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Bigadiç Bor İşletme Müdürlüğü Doğal Gaz Bağlantı Hattı ve Bölge Regülatörü ile Dağıtım ve İç Tesisat Hatlarının Kurulumu Yapım İşi ” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 09.10.2024 tarih ve 165194 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2024/1223-01 sayılı dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Ön inceleme raporu ve ekleri incelendi. Başvuru dilekçesinde özetle; 1) İhale dosyası kapsamında mekanik projeye yer verildiği, fakat mekanik projede mahal listelerinin, metraj listelerinin, birim fiyat ve imalat tariflerinin bulunmadığı, 2) Basınç düşürme istasyonları ve gaz kontrol hatlarına ait inşaat projelerine ait statik proje, mahal listesi, metraj listesi, birim fiyat ve imalat tariflerinin bulunmadığı, 3) Pursantaj tablosunun alt kısmında “sundurma yapılacaktır.” ifadesinin yer aldığı, ancak projesinin olmadığı ve Teknik Şartname’de tarifinin yapılmadığı, mahal listesinin, metraj listesinin, birim fiyat ve imalat tariflerinin bulunmadığı, 4) İhale dokümanında bahse konu işin söz konusu bölgede yetkili doğal gaz dağıtım şirketi olan AKSA Doğal Gaz A.Ş. şartnamelerine uygun olması gerektiği hususuna atıfta bulunulduğu, ancak bu şartnamelere yer verilmediği, Yukarıda yer verilen hususlardan dolayı yaklaşık maliyetin düzgün hazırlanamayacağı, ihalenin mevzuata uygun hale getirilmesi gerektiği, aksi halde idare ve yüklenici arasında sorunların yaşanacağı, 5) Şartnamede beton ve asfalt kesilmesinin yer aldığı, fakat çift kat hasır ile ilgili her kat hasırın 6mm olduğu ve bunun kesilmesinin beton sınıfında belirtilmediği, bu hususun belirtilmemesinin gizli ayıp kapsamına gireceği, 6) Projede ve şartnamede RMS B sonrası iç tesisat kapsamında yapılacak yerlerde istinat duvarı ve yağmur suyu geçişlerinin belirtilmediği, 7) RMS B öncesi ve sonrası tüm hatlar için gerekli mühendislik çalışmaları olan uygulama, detay proje, gerekli metrajlar, ölçüleri, boru güzergâh projesi, yerleşim projesi gibi proje ve müşavir bedellerinin kendilerine ait olmadığı, 8) Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü olarak bu iş kapsamında, hem proje yapımı hem de müşavir kapsamında Atik-San’a ihale verildiği, fakat avan projeleri Aksagaz’a imzalatılamayıp kesin proje onayı alamadığı için Atik-San’ın ödenecek ücretini de ihale öncesi ödemediği, bu kapsamda bu projenin kesin değil avan proje olarak kaldığı ve ihaleye avan proje üzerinden çıkıldığı, 9) Atik-San’ın çizdiği projelerde gösterilmeyen 2 adet yatay sondaj geçişinin ihale şartnamelerinde ve pursantaj cetvelinde bulunmadığı, 10) Aksagaz’ın yeni yapılacak projede RMS B sonrası polietilen 90mm 2.300m boruyu polietilen 125mm’e çevirmesi veya idari bina arkasına 6 inch çelik borudan branşman alınıp 1 adet daha RMS tesisi kurulması gibi proje değişikliklerinin olacağını, bunun da sözleşmenin ifasını imkânsız hale getireceğinin belirtildiği, ancak idarenin 03.10.2024 tarihli ve 283242 sayılı cevabi yazısı ile taleplerinin reddedilerek sözleşme imzalanmaması durumunda teminatlarının gelir kayıt edilerek yasaklanma hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği, Söz konusu ihalenin üzerlerinde kalması durumunda gerekli bilgi/belgelerin kendilerine verileceği söylenerek Kamu İhale Kurumuna itiraz etmemelerini bildirdikleri, ihalenin birinci oturumunda tekliflerinin dördüncü sırada olması ve işin kendileri üzerinde kalmasının çok düşük bir ihtimal olması, ayrıca hak ve menfaatlerinin ihlal edilmemesi, kamu hizmetini geciktirmek istememeleri ve idareye güven ilkesi nedeniyle şikâyet başvurusunda bulunmadıkları, ancak söz konusu ihalenin kendi üzerlerinde kalması ve 24.09.2024 tarihinde sözleşme imzalamaya davet tebligatı sonrasında idare ile görüştükleri, ancak EKAP’a yüklenen dosyalar dışında herhangi bir belgenin bulunmadığının kendilerine şifahen bildirildiği, Sonuç olarak zamanında yapılan şikâyetlere rağmen idarenin kendilerine sözlü güvence verdiği ve hak menfaatlerinin etkilenmediği bir süreçten aksi bir duruma dönüştüğü, aynı zamanda sözleşmenin konusunun imkânsız hale geldiği, işin yapılamaması nedeniyle 1.200.000,00 TL tutarındaki teminatın gelir kaydedilip haklarında ihalelere katılmaktan yasaklanma kararı verilmesinin mali açıdan kendilerini iflasa sürükleyeceği ve onlarca kişinin işsiz kalacağı, idarenin ihale dokümanında yapmış olduğu hatalar ve yanlış yönlendirmelerin dikkate alınarak söz konusu ihalenin iptal edilmesi ve yatırmış oldukları kesin teminatın da sözleşme imzalanmadığı için kendilerine iade edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “ İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. …” hükmü, Aynı Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “ Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. …” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. (2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. (3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. …” hükmü, Aynı Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “ (1) Süreler; a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini, b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi, c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi, ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini, d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, izleyen günden itibaren başlar. …” hükmü yer almaktadır. İtirazen şikâyete konu ihalede 17 adet ihale dokümanı indirildiği, 03.09.2024 tarihinde yapılan ihaleye 8 isteklinin katıldığı, 10.09.2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak Onur Çağlar’ın, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise Emrullah Üçay’ın belirlendiği görülmüştür. Söz konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Onur Çağlar tarafından 09.10.2024 tarihli ve yukarıda yer verilen iddiaları içeren itirazen şikayet dilekçesi ile Kuruma başvuruda bulunulduğu, başvuru neticesinde 16.10.2024 tarih ve 2024/UY.IV-1307 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile başvuru sahibinin 1, 2, 3 ve 4’üncü iddialarına ilişkin başvurunun süre; 5, 6, 7, 8, 9 ve 10’uncu iddialarına ilişkin ise başvurunun usul yönünden reddine karar verildiği görülmüştür. Anılan Kurul kararının iptali istemiyle Onur Çağlar tarafından açılan davada Ankara 3. İdare Mahkemesinin 30.01.2025 tarihli ve E:2024/2201, K:2025/117 sayılı kararı ile “Davacının başvurundaki 1, 2, 3 ve 4’üncü iddialarının ihale dokümanına yönelik olduğu ve 26/08/2024 tarihinde ihaleyi yapan idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, ilgili idarece şikayete ilişkin olarak alınan kararın 29/08/2024 tarihinde davacıya bildirildiği, aynı zamanda şikayete cevap yazısında on gün içinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulabileceğinin de açıkça belirtildiği, buna karşılık davacının kararın kendisine bildirilmesini izleyen on günlük süre içerisinde, diğer bir deyişle 09/09/2024 tarihine kadar davalı idareye itirazen şikayet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 09/10/2024 tarihinde itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, dolayısıyla anılan iddialara ilişkin başvurunun süresinde olmadığı anlaşıldığından, dava konusu kurul kararının bu kısmı yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir. … Dava konusu uyuşmazlıkta, ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından kesinleşen ihale kararının davacıya bildiriminde 10 gün içerisinde idareye şikayet başvurusunda bulunulabileceğinin yazıldığı, başvurunun e-şikayet yöntemi ile yapılması gerektiğine yönelik herhangi bir uyarının yapılmadığı, davacının 03/10/2024 tarihli dilekçe ile idareye şikayet başvurusunda bulunması üzerine ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından şikayetin e-şikayet yöntemi ile yapılmadığından bahisle başvurunun reddine karar verildiği, buna karşı davacı tarafından itirazen şikayet yoluna başvurulduğu, Kamu İhale Kurumu'nca idareye fiziki ortamda yapılan başvurunun "şikayet" olarak değerlendirilmeyeceğinden bahisle itirazen şikayet başvurusunun usul yönünden reddedildiği, başvuru yolunun hatalı gösterilmesi nedeniyle idarenin doğru bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve hak arama özgürlüğünün ihlâl edilmiş olması karşısında, fiziki ortamda yapılan şikayet başvurusunun, EKAP üzerinden e-imza kullanılarak "e-şikâyet" yöntemi ile yapılmadığı, itirazen şikayet başvurusunun ön şartının gerçekleşmediğinden bahisle usul yönünden reddedilmesine yönelik işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.” gerekçelerine yer verdiği, bu itibarla dava konusu işlemin başvurunun usul yönünden reddine ilişkin kısmının (şikayetin e-şikayet yöntemi ile yapılmaması nedeniyle reddine karar verilen 5, 6, 7, 8, 9 ve 10’uncu iddialarına ilişkin kısmının) iptaline, diğer iddialara ilişkin kısmı bakımından ise davanın reddine karar verildiği görülmüş olup söz konusu kararın icaplarına göre 26.02.2025 tarihli ve 2025/MK-15 sayılı Kurul kararı alınmıştır. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, anılan Kanun’da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilecekleri, şikayet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21’inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılacağı, ilanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresinin ilk ilan tarihinden, ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın edinildiği tarihte başlayacağı anlaşılmaktadır. Daha geniş haliyle ifade edilecek olursa halihazırdaki ihale sürecinde de olduğu gibi hukuka aykırı olduğu iddia edilen işlem ve eylemlerin farkına varıldığı/varılmış olması gereken tarihi izleyen 10 gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması, idarenin şikâyet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak 10 gün içinde bir karar alması, belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise idarece alınan kararın bildirimini izleyen 10 gün içinde başvuru sahibi tarafından Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerekmektedir. Söz konusu sürelere uyulmaması ve bu sürelerin geçirilmesi halinde başvurunun süre yönünden reddedilmesi gerekmektedir. Ankara 3. İdare Mahkemesinin 30.01.2025 tarihli ve E:2024/2201, K:2025/117 sayılı kararı ile iptaline hüküm verdiği uyuşmazlık konusu olan başvuru sahibinin 5, 6, 7, 8, 9 ve 10’uncu iddialarının genel itibarıyla “ihaleye ait şartname düzenlemeleri ve projenin sözleşmenin ifasında sorunlara sebep olacağı” hususunda birleştiği, bu bağlamda söz konusu hususların ihale dokümanı düzenlemelerine yönelik olduğu, başvuru sahibinin ihale dokümanını 21.08.2024 tarihinde edindiği, ihale dokümanına yönelik şikâyetlerin bu tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içinde ve en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması gerekirken, bu süre geçtikten ve ihale gerçekleştirildikten sonra 03.10.2024 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddialarının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun süre yönünden reddi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Başvurunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.