Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -2-128 (Devralma) Karar Sayısı : 10-44/762-246 Karar Tarihi : 17.6.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan) Üyeler :Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Barış EKDİ , Nimet ALACAPUNAR C. BİLDİRİMDE :- Flir Systems, Inc. BULUNAN Temsilcisi: Av. Yasemin KARAKU RT Ahi Evran Caddesi Polaris Plaza, Kat: 25,
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -2-128 (Devralma) Karar Sayısı : 10-44/762-246 Karar Tarihi : 17.6.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan) Üyeler :Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Barış EKDİ , Nimet ALACAPUNAR C. BİLDİRİMDE :- Flir Systems, Inc. BULUNAN Temsilcisi: Av. Yasemin KARAKU RT Ahi Evran Caddesi Polaris Plaza, Kat: 25, D: 89 34398 Maslak / İstanbul D. TARAFLAR :- Flir Systems Holding AB P.O. Box 3, SE -182 11, Danderyd, İSVEÇ - Raymarine PLC Marine House, 5 Harbourgate, Southampton Road, Portsmouth, Hampshire, PO6 4 BQ, BİRLEŞİK KRALLIK E. DOSYA KONUSU: Raymarine PLC tarafından sahip olunan Raymarine Holdings Limited in sermayesini temsil eden tüm ihraç edilmiş hisselerinin, Flir Systems, Inc. bağlı ortaklığı Flir Systems Holding AB tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi . F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.5.2010 tarih ve 3968 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri en son 3.6.2010 tarih ve 4377 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen 4.6.2010 tarih ve 2010 -2-128/Öİ -10-131.BE sayılı Devralma Ön İncel eme Raporu, 11.6.2010 tarih ve REK.0.06.00.00 -120/292 sayılı Başkanlık Önergesi il e 10 -44 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; bildirim konusu devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamın da olduğu, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi anlamında, bir hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir hâkim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucu nu doğurmayacağı, işleme izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı , ancak devralma işleminin zamanında bildirilmemesi nedeniyle Flir Systems Holding AB (Flir) ye Kanun un 16. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca 25 Aralık 2009 tarihli ve 27443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2010/1 sayılı tebli ğe göre 11.446,4 TL tutarında idari para cezası verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 10-44/762 -246 2 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İşleme İlişkin Bilgiler İşlem finansal açıdan sıkıntı içinde olan Raymarine Holdings Limited (Raymarine ) in Flir tarafından devralınması dır. Dosya mevcudu bilgilere göre, Raymarine in satışları 2008 ve 2009 yıllarında, dinlenme amaçlı yeni deniz araçlarının satışını etkileyen ekonomik koşullardaki kötüleşmenin sonucu olarak dünya çapında düşmüş, bunun üzerine bankalar Raymarine PLC ye sağl adıkları kredilerin geri ödenmesini talep etmiş, ancak Raymarine PLC tarafından geri ödeme yapılamamış ve bunun sonucu olarak bankalar Raymarine PLC için kayyum atamışlardır. Bu kapsamda Flir, Raymarine PLC ve Kayyumlar arasında, 14 Mayıs 2010 tarihinde imzalanan Hisse Alım Sözleşmesi uyarınca, Raymarine in sermayesini temsil eden tüm ihraç edilmiş hisselerini Flir devralmıştır. Ancak söz konusu işlemin bildirim tarihi 17.5.2010 olduğundan, işlem izin alınmadan gerçekleşmiş durumdadır. İşlem sonucunda, F lir in, gece veya düşük görüş şartlarında kullanılan kızılötesi, termal görüntüleme kameralarının küçük çaplı satışı dışında hâlihazırda faaliyet göstermediği bir alan olan dinlenme amaçlı ve hafif ticari deniz araçlarında kullanılan yönleme cihazları paza rına giriş sağlaması hedeflenmiştir. Flir, Raymarine in faaliyetlerini kar edecek şekilde yeniden düzenlemeyi planlarken Raymarine in teknolojisini, kendisinin faaliyet gösterdiği deniz dışı uygulamalara doğru genişletmek ve Raymarine in satışlarını, tica ri ve idari deniz segmentinde artırmak istemektedir. Flir, Raymarine in dünya çapındaki dağıtım ağını kullanmayı ve Flir in kameralarının Raymarine ürünleri ile entegrasyonu yoluyla, kızılötesi, termal görüntü kameralarının deniz alanındaki satışlarını art ırmayı amaçlamaktadır. H.2. Taraflar H.2.1. Devralan Taraf : Flir Flir Systems, Inc. devralan şirket olan Flir in tamamına sahiptir. Flir Systems, Inc., kızılötesi termal görüntüleme sistemlerinin tasarımı, üretimi ve satışı alanlarında faaliyet göstermek tedir ve NASDAQ da kote edilmiş bir şirket olup merkezi ABD de bulunmaktadır. Flir Termografi , Ticari Görüş Sistemleri ve Kamu Sistemleri olmak üzere üç ana alanda, ABD de ve uluslararası ölçekte faal iyet göstermektedir. Türkiye de de, Ticari Görüş Sistemleri nde distribütörü Fematek Uluslararası Ticaret A.Ş. ile , Termografi ve Kamu Sistemleri alanlarında ise distribütörleri Transvaro Elektron Ale tleri Sanayi ve Ticaret A.Ş ve Lopel Teknoloji Ltd. Şti. ile faaliyet göstermektedir. H.2.2. Devreden Taraf : Raymarine PLC Raymarine PLC dinlenme amaçlı deniz araçları ve hafif ticari deniz araçlarında kullanılan yönleme amaçlı elektronik cihazlarının tas arım, üretim ve satışı alanlarında bağlı ortaklığı (Raymarine Holdings Limited ve ona bağlı teşebbüsler) aracılığıyla faaliyet göstermekte olup , hâlihazırda kayyum tarafından yönetilmektedir. Londra Menkul Kıymetler Borsası nda kote durumundan çıkartılmışt ır. Raymarine ayrıca esas olarak kendi ekipmanları ile bağlantılı olarak kullanılan bilgisayar yönleme yazılımını (Raytech 6) üretmektedir. Raymarine, Türkiye de münhasır olarak çalıştığı distribütörü Turimpeks Elektronik Cihazlar ve Dış Ticaret A.Ş. ile f aaliyette bulunmaktadır. 10-44/762 -246 3 H.2.3. Devredilen Taraf: Raymarine Hisselerinin tamamı devir öncesinde Raymarine PLC tarafından tutulmakta olan Raymarine ana ortağının faaliyet alanındaki işlerini yürütmektedir. H.3. İlgili Pazar H.3.1. İlgili Ürün Pazarı Devral an taraf olan Flir, gelişmiş kızılötesi, termal görüntüleme teknolojisine dayalı çeşitli ürünlerin üretimi ve satışıyla; devralınan taraf olan Raymarine ise dinlenme amaçlı ve hafif ticari deniz araçları için olan yönleme amaçlı elektronik cihazların üretimi ve satışıyla iştigal etmektedir. Raymarine aynı zamanda temel olarak Raymarine ekipmanlarıyla birlikte kullanılan Raytech 6 adlı bir bilgisayar yönleme yazılımı üretmektedir. Flir dinlenme amaçlı ve ticari deniz araçları tarafından gece yönlemesi için k ullanılabilen gelişmiş termal görüntüleme kameralarının satışından az miktarda hâsılat elde etmekte bu anlamda iki teşebbüsün faaliyeti sadece bu alanda örtüşmektedir. Raymarine ise Flir tarafından üretilen teknolojiyi kullanan herhangi bir ürünün üretimi veya satışıyla iştigal etmemektedir. Bildirime konu devralmaya ilişkin benzer pazar değerlendirmeleri Avrupa Komisyonu nun Boeing/C -Map1 ve Thrane&Thrane/Nera2 davalarında yer almıştır. Boeing/C -Map davasında söz konusu pazar deniz elektronik cihazları , bilgisayar yönleme yazılımı ve deniz iletişim sistemleri olarak ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Deniz Yönleme Cihazları Boeing/C -Map kararı incelendiğinde, Deniz Yönleme Cihazları pazarını n, harita okuyucuları, balık bulucuları ve radar gibi cihazlar dahil olmak üzere elektronik deniz haritalarını okuyabilen tüm cihazları kapsayan deniz donanımları için genel bir pazar olarak tanımla ndığı görülmüştür. Avrupa Komisyonu deniz donanımlarını teknik özelliklerine, fiyata ve son kullanıcı uygulamalarına göre daha ileri bir segmentasyona tabi tutmanın mümkün olabileceğini belirtmiş olmasına rağmen, bildirimde bulunan tarafların önerdikleri pazar tanımı Avrupa Komisyonu nun pazar testi esnasında teyit edilmiştir. Bununla birlikte kararda donanım, son kullanıcıl ar, teknik özellikleri, fiyatlar, düzenleyici rejimler ve dağıtım kanallarının türlerindeki farklılıklardan dolayı (dinlenme amaçlı olanlar dahil olmak üzere) hafif deniz araçları ve ağır ticari deniz araçları arasında potansiyel bir ayrım olduğuna işaret edilmiştir. Ağır ticari deniz araçları konteyner gemileri, tankerleri, okyanus aşan yolcu gemilerini ve büyük yolcu feribotlarını kapsamakta , söz konusu kullanım Elektronik Harita Göstergesi ve Bilgi Sistemleri olarak adlandırılmakta ve Uluslararası Denizc ilik Örgütü nün standartlarına uyacak şekilde tasarlanmaktadır. Hafif deniz araçları dinlenme amaçlı araçları (yatlar ve sürat motorları gibi) ve hafif ticari araçları (balıkçı tekneleri, şilepler ve cankurtaran botları gibi) içermektedir. Tarafların sund uğu bilgi hafif deniz araçları segmentine ilişkindir. Bilgisayar Yönleme Yazılımı Boeing/C -Map kararında bildirimde bulunan taraflar ilgili ürün pazarının yalnızca denizcilik amaçları için olan bilgisayar yönleme yazılımını kapsadığını ve havacılık alanınd a kullanılan yönleme yazılımına kadar genişlemediğini savunmuştur. Avrupa Komisyonu nun pazar araştırması da bu pazar tanımını teyit etmiştir. 1 Dava COMP /M.4395, Boeing/C -Map, 16 Ocak 2007 tarih li Komisyon kararı . 2 Dava COMP /M.4465, Thrane&T hrane/Nera , 21 Mart 2007 tarihli Komisyon kararı. 10-44/762 -246 4 Raymarine, bilgisayar yazılımını temel olarak Raymarine ekipmanları için üretmesinden dolayı, kendisini bilgisayar yönleme yazılımında faaliyet gösteriyor olarak değerlendirmemektedir. Deniz İletişim Ekipmanları Thrane&Thrane /Nera kararında Avrupa Komisy onu, alt sınıf deniz iletişim ekipmanları ve üst sınıf deniz iletişim ekipmanları olarak iki ilgili ürün pazarı tanımlamıştır. Alt sınıf deniz iletişim ekipmanları daha az karmaşık veri iletişim ihtiyaçlarını karşılamakta, ses ve faks gibi daha düşük veri iletimini sağlamaktadır. Söz konusu iletişim ekipmanları dünya çapında kapsama sağlamayan Thuraya gibi uydu sistemleri veya dünya çapında kapsama sağlayan Iridium gibi uydu sistemleri aracılığıyla yönlendirilebilmektedir. Üst sınıf deniz iletişim ekipmanla rı daha karmaşık veri iletişim ihtiyaçlarını karşılamakta ve genellikle dünya çapında kapsama ve yüksek veri iletim kapasitesi sağlamaktadır. Söz konusu terminaller daha büyük ticari araçlar, tersaneler ve daha büyük yatlar tarafından kullanılmaktadır. Tarafların sunduğu bilgi söz konusu alt sınıf deniz iletişim ekipmanları segmentine ilişkindir. Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında, dosya kapsamında ilgili ürün pazarları deniz yönleme cihazları , bilgisayar yönleme yazılımı ve deniz iletişim ekipm anları pazarları olarak en dar şekliyle belirlenecek olup, bu dosyada işlem sonucunu değiştirmeyeceğinden bu aşamada daha spesifik bir pazar tanımlamasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır . H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar İşlem açısından ilgili ürün pazar ında ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir başka deyişle rekabet koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi nedeniyle, ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. H.4. Değerlendirme H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ Açısından Yapılan Değerlendirme Yukarıda da belirtildiği gibi dosya konusu devralma işlemi esas olarak, Raymarine in ihraç edilmiş tüm hisselerinin Flir Systems Inc. in iştiraki olan Flir tarafından devralınmas ına ilişkindir. İşlem, 14 Mayıs 2010 tarihinde imzalanan Hisse Alım Sözleşmesi uyarınca gerçekleşmiştir. Söz konusu başvuruda Raymarine in tüm hisseleri Flir tarafından devral ınacağı için bildirim konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2( b) maddesi anlamınd a bir devr alma işlemi dir. Söz konusu devralma işleminin aynı Tebliğ in, İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar başlıklı 4. maddesinin; Bu Tebliğ in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşeb büslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur. hükmü uyarınca, Tebliğ de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini aşıp aşmadığının incelenmesi gerekmektedir. 10-44/762 -246 5 Flir in 2009 yılı itibariyle Türkiye deki toplam gayri safi geliri ( .) TL3 olup söz konusu gelirin yalnızca ( .) TL lik kıs mı Deniz Yönleme Cihazları pazarına ilişkindir. Flir in 2009 yılında anılan piyasadaki pazar payı ise % ( .) dir. Teşebbüsün Bilgisayar Yönleme Yazılımı ve Alt Sınıf Deniz İletişim Ekipmanları pazarlarında herhangi bir faaliyeti yoktur. Raymarine in 2009 yılı itibariyle Türkiye deki toplam gayri safi geliri ( .) TL olup gelirin tamamı Deniz Yönleme Cihazları pazarına aittir. Raymarine in anılan piyasadaki pazar payı % ( .) dur. Bildirim formunda Raymarine in cirosu alt pazarlar itibariyle de ayrışt ırılmış4 ve teşebbüsün Bilgisayar Yönleme Yazılımı pazarında ( .) TL ciroya ve %( .) un altında pazar payına , Alt Sınıf Deniz İletişim Ekipmanları pazarında ise ( .) TL ciroya ve %( .) in altında pazar payına sahip olduğu tahminine yer verilmiştir . Dolayısıyla, tarafları n ilgili pazarlardaki ciroları toplamı ( .) TL olup T ebliğ ile belirlenen 25 milyon TL sınırının altındadır. Bununla birlikte, Flir ve Raymarine in Deniz Yönleme Cihazları pazarındaki tahmini 2009 yılı pazar pay ı toplamı % ( .) e ulaşmakta olup incelemeye konu devralma işleminde, Deniz Yönleme Cihazları pazarında 1997/1 sayılı Tebliğ de belirtilen %25 lik pazar payı eşiğinin aşıldığı görülmektedir. Dolayısıyla bildirim konusu devralma işleminin Rekabet Kurulu nun iznine tabi bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. H.4.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi uyarınca, hâkim durum yaratan ya da mevcut bir hâkim durumu güçlendiren ve bu şekilde ilgili paza rda rekabeti önemli ölçüde azaltan birleşme ve devralmalar yasaktır. İşleme taraf olan teşebbüslerin ilgili ürün pazarlarından sadece Deniz Yönleme Cihazları pazarında ortak faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu pazarda Flir in payı %( .) olduğundan v e diğer ilgili pazarlarda faaliyeti bulunmadığından devralmanın herhangi bir rekabeti kısıtlayıcı etki doğurmayacağı sonucuna varılmıştır . H.4.3. Geç Bildirime İlişkin Değerlendirme Teşebbüs tarafından geç bildirimin nedenine ilişkin soruya verilen cevapta devir sürecindeki belirsizlik ve iflas durumunun bu duruma neden olduğu belirtilmiş, kayyum atandıktan sonra devir sözleşmesini takiben Raymarine hisselerinin devrinin yapıldığı, bankalara olan muaccel borçların Flir tarafından ödendiği ve sözleşme kapanı şıyla eş zamanlı olarak Raymarine e ve Raymarine UK Ltd ye yönetim kurulu üyelerinin atandığı ifade edilmiştir. Flir tarafından gönderilen yazıda ayrıca, Rekabet Kurumu incelemesi süresince, Flir in faaliyetlerini Raymarine faaliyetleri ile birleştirmeyece ği, Raymarine in tamamen kendi başına faaliyet göstermeye devam etmesi doğrultusunda istekleri olduğu bilgisine yer verilmiştir. 3 Cirolara ilişkin TL değerler i TCMB 2009 yılı Euro -TL ortalama satış kurları baz alınarak çevrilmiştir. 4 Bildirim Formu nda Deniz Yönleme Cihazları satış tutarlarının yerel distribütörün tahmini rakamları olup bu nedenle üretici düzeyi yerine distribütör düzeyindeki satış değerlerine ilişkin olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca belirtilen toplam tutarın Bilgisayar Yönleme Yazılımı ve Alt Sınıf Deniz İletişim Ekipmanları rakamlarını da içerdiği belirtilmiştir. Bu durum Tebliğ de belirtilen %25 lik pazar payı eşiğini aşma durumunu değiştirmemektedir. 10-44/762 -246 6 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde İzne tabi birleşme ve devralmaların Kurul izni olmaksızın gerçe kleştirilmesi durumunda idari para cezası verileceği belirtilerek, işlem gerçekleşmeden önce Kurul izninin zorunlu olduğu ifade edilmektedir. Ancak söz konusu başvuruda Rekabet Kurulu na bildirilmeden gerçekleştirilen izne tabi bir devralmanın söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. Anılan madde hükmüne göre ceza verilmesi durumunda , devralanın (Flir Systems Holding AB), karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan ( .) TL5 tutarındaki gelirinin binde biri oranına denk gelen idari para cezası, aynı maddede bel irtilen ve 2010/1 sayılı Tebliğ ile yeniden düzenlenen asgari para cezasından düşük kalmaktadır. Bu nedenle devralan şirkete 25.12.2009 tarih ve 27443 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan anılan Tebliğ ile 2010 yılı için belirlenen 11.446,4 TL idari para ceza sı verilmesi gerek tiği kanaatine ulaşılmıştır . I. SONUÇ 1. Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre , bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu na, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde beli rtilen nitelikte hâkim durum yarat ılmasının veya mevcut hâkim durumu n güçlendir ilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması nın söz konusu olma dığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine 2. Bahse konu işlemin Rekabet Kurulu nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi nedeniyle, Flir Systems Holding AB ye 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 2010/1 sayılı 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 16. Maddesinin Birinci Fıkrasında Öngörülen İdari Para Cezası Alt Sınırının 31/12/2010 Tarihine Kadar Geçerli Olmak Üzere Artırılmasına İlişkin Tebliğ uyarınca 11.446,4 TL idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 5 Flir in faaliyet alanında Türkiye satışlarından elde ettiği gayri safi geliri ( .) Euro dur ve TL karşılığı TCMB 2009 yılı Euro -TL ortalama satış kuru ile çarpıl arak elde edilmiştir.