Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-266 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 11-64/1666 -596 Karar Tarihi : 29.12.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10 Reşit GÜRPINAR , Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER : Özgür BAL , Ali Fuat KOÇ C. BAŞVURAN : Suat KARAKAYA Vedat Dalokay Cad. No:103/1 GOP /Ankara D. HAKKINDA İNCELEME Y
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-266 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 11-64/1666 -596 Karar Tarihi : 29.12.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10 Reşit GÜRPINAR , Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER : Özgür BAL , Ali Fuat KOÇ C. BAŞVURAN : Suat KARAKAYA Vedat Dalokay Cad. No:103/1 GOP /Ankara D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : - Abdurrahim Nur (Özlem Cizre Nuh Otobüs İşletmeciliği) Belediye Otogarı No:49 Cizre/Şırnak - Best Van Turizm Seyahat Turizm ve Tic. Ltd. Şti. Cumhuriyet Cad. Bayram Oteli Altı No:1 Van - Cemt rans Mardin Seyahat Turizm Petrol Ürünleri Pazarlama 20 Kuyumculuk Nakliye İnşaat İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. Hastane Cad. Şimşek İşh. Kat:1/2 Mersin - Lüks Habur Tur Yeni Otogar Peron No: 4 Silopi/ Şırnak - Mar Tur Ulus. Nak. İhr. İth. Tur. İnş. San. Ltd. Şti. Otel Bilen yan ı Demirler Apt. No:4 Yenişehir/ Mardin - Mardin Dilmenler Sey. Turz. Pet. Ürn. İnş. Nak. Gıda İth. İhrc. San. Tic. Ltd. Şti. Nusaybin Otogarı Mardin - Marses Turizm Gıda Otomotiv Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. 30 Kızıltepe Otogarı No:7 Kızıltepe/ Mardin E. DOSYA KONUSU : Şırnak ili Silopi ilçesi otogarında faaliyet gösteren otobüs firmalarının fiyat birlikteliğine giderek rekabeti ihlal ettikleri iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda , Silopi ilçesi otogarın da faaliyette bulunan otobüs firmalarının centilmenlik anlaşması yap tıkları, bu çerçevede, Silopi'den yurdun çeşitli yerlerine yapılacak seyahatlerde fiyat rekabetine girmedikleri ve fiyatları yükselttikleri iddia edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kay ıtlarına 19.08.2011 tarih ve 6056 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan , 19.09.2011 tarih ve 2011 -4-266/İİ -11-326.AFK sayılı İlk İnceleme Raporu, 29.09.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma 40 açılmasına gerek olup olmadığının belirlen mesi amacıyla, 4054 sayılı Rekabetin 11-64/1666 -596 2Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 11- 50/1264 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 20.12.2011 tarih ve 2011 -4-266/ÖA -11-259.ÖB sayılı Önaraştırma Raporu 26.12.2011 tarih ve REK.0.18.00.00 -110.02.02/632 sayılı Başkanlık Önergesi ile 29.12.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; başvuruya konu teşebbüslerin Kanun un 4. maddesini ihlal ettiği yönünde bir bulguya ulaşılmadığı , bu nedenle 4054 sayılı Kanun un 50 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı görüşüne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı karayolu ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı pazarı ; ilgili coğrafi pazar ise Silopi merkezli şehirlerarası güzergahlar olarak tespit edilmiştir. I.2. Tespitler Başvuru nun konusu Silopi ilçesi merkezli şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan otobüs firmal arının centilmenlik anlaşması yaparak , fiyat birlikteliğine gittiklerine ilişkindir. 60 Şikâyette başka herhangi bir bilgi veya detay yer almamakta, şikâyet edilen firmaların isimleri de net bir şekilde verilmemektedir. Yapılan şikâyette bilet fiyatlarının se viyesine ilişkin herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Şikâyete konu Silopi ilçesi merkezli şehirlerarası seferler temel olarak, Gaziantep üzerinden Güney iller ine, batıda İzmir bölgesine ve Ankara üzerinden İstanbul a olmak üzere toplamda 3 hat üzerinden gerçekleştirilmektedir. Bu hatların en yoğun u olan İstanbul güzergâh ının Ankara -İstanbul kısmı nda diğer ulusal firmalar da faaliyet göstermektedir. İncelemeler , ağırlıklı olarak , en yoğun hat olan Silopi -Ankara hattı na yönelik yapılmıştır. Dosya konusu Silop i-Ankara hattı 1146 Km olup, Bakanlıkça, b u mesafe için belirlenen 70 2010 yılı Ocak ayı taban ücret tarifesinin öngördüğü minimum fiyat 48 TL dir. Öte yandan, Silopi -Ankara güzergâhı için Marses Turizm Gıda Otomotiv Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Mardin D ilmenler Sey . Turz. Pet. Ürn. İnş. Nak. Gıda İth. İhrc. San. Tic. Ltd. Şti. firmaları için onaylanan, Silopi -Ankara güzergâhı fiyat tarifesinin 70 TL olduğu anlaşılmıştır. İncelemeye konu firmalardan kayıt sistemleri nin elverdiği ölçüde alınan bilgiler çerçevesinde hazırlanan , Silopi -Ankara hattında uygula nan Nisan -Aralık 2011 dönemine ait fiyatları gösterir tablo aşağıda dır: 80 11-64/1666 -596 3Tablo : Aylara Göre Silopi -Ankara Hattında Uygulanan Fiyat lar (TL) Martur Turizm Mardin Dilmenler Seyahat1 Mardin Seyahat Marses Turizm Özlem Cizre Nuh Nisan 2011 - - - - 48,75 - 50-65 Mayıs 2011 - - 65 - 65-70 Haziran 2011 - - 70-80 - 70 Temmuz 2011 - 55-60-65-70 70 - 60-70 Ağustos 2011 70 60-65-70 50- 65-70 - 60-70 Eylül 2011 70 50-60-65-70 60-65-70 65 50-60-65-70 Ekim 2011 70 60-65 50- 70 65 50-55-60 Kasım 2011 70 50-55-60-65-70 - 65 50-60-63-70 Aralık 2011 - 50-55-60 - - 50-55-60 Yolcu listelerine bakıldığında, bazı firmalarda dönemsel olarak fiyatlar ın önemli miktarda değişmediği , diğerlerinde ise, dönemler itibar iyle farklılaşma olduğu gibi, aynı dönem içinde de 20 TL ye varan fiyat farklarının bulunduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, Silopi otogarında faaliyette bulunduğu ifade edilen firmalardan , sadece Abdurrahim Nur (Özlem Cizre Nuh Otobüs İşletmeciliği) firmas ının internet sitesi üzerinden elektronik bilet satışı yapılmakta olup, Ankara için verilen fiyat hâlihazırda 70 90 TL dir. Verilen bu fiyat için ilgili sitede herhangi bir indirim seçeneği bulunmamaktadır . I.3. Değerlendirme Şikâyete konu ilgili pazarda b ulunan Silopi -Ankara hattında uygulanan fiyatlar incelendiğinde, dönemler itibariyle firmalar arasında fiyat farklılaşmaları görüldüğü gibi, aynı dönemde firma bazında ve aynı firma içinde de yolcu bazında farklı fiyatların gerçekleştiği anlaşılmıştır. Bu bilgiler dikkate alındığında, başvuruya konu teşebbüslerin tek fiyat uygulandığın ı söylemek mümkün değildir. Öte yandan, Ankara -Silopi hattı için Ocak -Mayıs 2010 dönemi nde geçerli olan şehirlerarası otobüs taşımacılığı taban fiyatı 48 TL olup, inceleme dön emi itibarıyla , uygulanan fiyatların 50 TL ile 70 TL arasında değiş tiği anlaşılmıştır. Bu çe rçevede, taban 100 fiyatın belirlendiği 2010 yılı başından inceleme dönemine kadar motorindeki fiyat artışının yaklaşık %25 olduğu dikkate alındığında, taban fiyat ile uygulanan fiyatlar arasındaki farkın nedeni anlaşılmaktadır. Bunun yanında, şikâyetin yapıldığı dönem , yaz sezonu olması nedeniyle , talebin canlandığı bir dönemdir. Sektörün yapısı gereği talebin canlandığı zamanlarda , kapasite sınırlılığı sebebiyle fiyatl arda eş zamanlı hareketler gözlenmesi iktisadi açıdan açıklanabilir bir durumdur. Öte yandan, ilgili pazarda verilen hizmet homojendir. Diğer bir ifadeyle otobüs firmalarının benzer araçlarla, benzer ikramlarla aynı hareket noktasından kalkarak aynı varış noktasına ulaştıkları görülmektedir. Bu durumda , yolcuların tercihlerini belirleyen 110 temel unsur bilet bedelleri olmaktadır. Teorik olarak kapasite kısıtı bulunmayan firmanın düşük fiyat vermesi durumunda yolcuların tamamına hizmet vereceği söylenebilir. Bu durumda , mevcut diğer firma veya firmalar aynı fiyat seviyesine inmek veya piyasadan çıkmak arasında seçim yapmak zorunda kalmaktadırlar. Diğer bir ifadeyle, piyasanın oligopolistik yapısı nedeniyle , ilgili pazarda çok farklı fiyat seviyelerinin uygulanma sı mümkün değildir. 1 Bu firma Silopi için kayıtları bulunmadığı ndan, buraya yakın konumdaki (Nusaybin -Ankara 1058 Km.) Nusaybin den Ankara için fiy at bilgilerini göndermiştir. 11-64/1666 -596 4Özetle, tek fiyat uygulamasına ilişkin şikâyetler karayolu ile yolcu taşıma sektörünün genelinde görülmekte olup, hizmet farklılaşmadığı sürece bu tür uygulamalara rastlanab ileceği neticesine varılmıştır. Yukarıda yer verilen bilgi ve d eğerlendirmeler den, inceleme konusu dönemdeki fiyatların 120 2010 yılı için öngörülmüş bulunan kanuni taban fiyat tan çok farklılaşma dığı ve artışların yaz sezonunun başlamasına paralel olarak talebin canlanmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Yukarıda yer ve rilen bilgi ve değerlendirmeler doğrultusunda, dosya konusu iddialara yönelik olarak soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen Rapor a ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sa yılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.