Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -1-75 (Özelleştirme Nihai Bildirim) Karar Sayısı : 04-01/3-1 Karar Tarihi : 8.1.2004 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B- RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, İsmail Yücel ARDIÇ, M. Oğuzcan BÜLBÜL C- BİLDİRİMDE BULUNAN : - T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başk
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -1-75 (Özelleştirme Nihai Bildirim) Karar Sayısı : 04-01/3-1 Karar Tarihi : 8.1.2004 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B- RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, İsmail Yücel ARDIÇ, M. Oğuzcan BÜLBÜL C- BİLDİRİMDE BULUNAN : - T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı D- TARAFLAR : - T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Hüseyin Rahmi Sok. No:12 Çankaya Ankara 1- İstanbul Gübre Sanayii A.Ş. 41784 Körfez -Kocaeli - Yıldız Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. Organize Sanayi Bölgesi No:5 41285 Arslanbey -Kocaeli - GAP Kimya ve Gübre Sanayi Ticaret A.Ş. Keresteciler Sitesi Fatih Cad. Selvi Sok. No:18 Merter -İstanbul - Yılfert Gübre ve Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. Beybi Giz Pl aza Meydan Sok. No:28/9 Maslak -İstanbul 2- Gemlik Gübre Sanayii A.Ş. 16601 Gemlik -Bursa - Yılyak Yakıt Pazarlama ve Ticaret A.Ş. Beybi Giz Plaza Meydan Sok. No:28/9 Maslak -İstanbul - Albayrak Turizm Seyahat İnşaat Ticaret A.Ş. Çayhane Sok. No:1 Topkapı -İstan bul 04-01/3-1 2 - Gübretaş Gübre Fabrikaları T.A.Ş. Kasap Sok. No:22 Esentepe -İstanbul E- DOSYA KONUSU: İstanbul Gübre Sanayii A.Ş. ve Gemlik Gübre Sanayii A.Ş. nin özelleştirilme yoluyla devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi. F- DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın 2.6.2003 tarih ve 4667 sayılı ön bildiriminde, Türkiye Gübre Sanayi A.Ş.'nin bağlı ortaklıkları olan İstanbul Gübre Sanayii A.Ş., Gemlik Gübre Sanayii A.Ş., Samsun Gübre Sanayi A.Ş. ve Kütahya Gübre Sanayi A.Ş.'deki kamu hisselerini n özelleştirilmesine ilişkin olarak, 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurumu'na yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ'in 4. maddesi uy arınca Rekabet Kurulu'nun görüşü talep edilmiştir. Bunun üzerine, 19.6.2003 tarih, 1533 sayı ile gönderilen Mesleki Daire görüşü ile 23.6.2003 tarih, 5387 sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın görüşleri dikkate alınarak, 30.6.2003 tarih, 03 -46 sayılı karar ile konuya ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü oluşturulmuş ve 2.7.2003 tarih, 1658 sayı ile anılan İdare'ye bildirilmiştir. Kurum kayıtlarına 8 .12.2003 tarih, 6022 sayı ile giren ve en son 31.12.2003 tarih ve 6463, 6464 sayı ile eksiklikleri tamamlanan Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın izin başvurusu üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve 1998/4 sayılı Tebliğ in ilgili hü kümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 2.1.2004 tarih, 2003 -1-75/ÖN -04-HY sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 5.1.2004 tarih ve REK.0.05.00.00/6 sayılı Başkanlık önergesi ile 04 -01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlan mıştır. G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; İstanbul Gübre Sanayii A.Ş.'nin Yıldız Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş., GAP Kimya Gübre Sanayi Ticaret A.Ş. ile Yılfert Gübre ve Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından, Gemlik Gübre Sanayii A.Ş. nin Yılyak Yakıt Pazarlama ve Ticaret A.Ş., Albayrak Turizm Seyahat İnşaat Ticaret A.Ş. ve Gübretaş Gübre Fabrikaları T.A.Ş. tarafından devralınması halinde; - azotlu ve kompoze gübreler pazarında hakim durum yaratılmayacağı, - bu nedenle bildirime konu devr alma işlemine, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir. 04-01/3-1 3 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Pazar Hakkında Genel Bilgi Türkiye gübre sektöründe başlıca etkinliği gübre üretimi olan ve tamamı yerli sermayeli d ört teşebbüs bulunmaktadır1: 1- Toros Gübre ve Kimya Endüstrisi A.Ş. (Toros Gübre), 2- Bandırma Gübre Fabrikaları A.Ş. (Bagfaş) ve Ege Gübre Sanayii A.Ş.2, 3- Gübre Fabrikaları T.A.Ş. (Gübretaş). 4- Türkiye Gübre Sanayii A.Ş. (Tügsaş) nin bağlı kuruluşları olan; - İstanbul Gübre Sanayii A.Ş. (İgsaş), - Gemlik Gübre Sanayii A.Ş. - Samsun Gübre Sanayii A.Ş. - Kütahya Gübre Sanayii A.Ş. Tablo 1 - Kurulu Kapasiteler ve Kapasitelere Göre Pazar Payları Kuruluşlar Kompoze Gübreler (Ton) Azotlu Gübreler (Ton) Toros Gübr e 808.500 (%30.2) 594.000 (% 25) Bagfaş 385.000 (%14.4) 214.500 (% 9) İgsaş 118.000 (%4.4) 561.000 (%23.6) Ege Gübre 330.000 (%12.4) 0 Gübretaş 500.000 (%18.7) 0 Tügsaş (Samsun) 527.200 (%19.8) 0 Tügsaş (Kütahya) 0 378.500 (%15.9) Tügsaş (Gemlik) 0 594.000 (%25) Diğer 0 35.200 (%1.5) Toplam 2.668.700 (%100) 2.377.200 (%100) Tablo 2 - Üretime Göre Pazar Payları (2002 yılı) Üretici firmaların yanı sıra faaliyeti ithal ettiği ürünleri satmakla sınırlı olan ithalatçı fir malar da bu alanda etkinlik göstermektedir. 2002 yılında ithalatın %58 i üretici firmalar, %42 si sadece ithalatla uğraşan şirketler tarafından gerçekleştirilmiştir. 1 Ereğli Demir Çelik, İsdemir v e Kardemir teşebbüsleri yan ürün olarak amonyum sülfat (AS) gübresi üretmektedir. 2 BAGFAŞ ın 2001 yılında Ege Gübre yi devralması nedeniyle, bu iki firma birlikte değerlendirilmiştir . Kuruluşlar Azotlu Gübre Üretimi (Ton) Azotlu Gübre Üretimi Pazar Payları (%) Kompoze Gübre Üretimi (Ton) Kompoze Gübre Üretimi Pazar Payları (%) Toros Gübre 486.052 .. 424.823 .. Gübretaş - .. 260.709 .. Bagfaş+Ege 173.550 .. 541.416 .. İgsaş 537.087 .. 68.105 .. Tügsaş (Samsun) - .. 367.590 .. Tügsaş (Kütahya) 185.000 .. - .. Tügsaş (Gemlik) 443.279 .. - .. Toplam 1.824.968 100,0 1.662.643 100,0 04-01/3-1 4 Tablo 3 - İthalat Miktarlarına Göre Pazar Payları (2002 Yılı) Pazarda az sayıda teşebbüsün bulunması, pazardaki belirsizlikler nedeniyle yabancı üreticilerin pazara girmemesi, Toros Gübre nin s ektöre girdiği 1981 yılından itibaren yeni bir üreticinin faaliyete geçmemesi, yeni bir üretim tesisi kurma maliyetinin yüksek oluşu, gübrenin taşınmasında ölçek ekonomilerinin geçerliliği, faaliyetlerin sürdürülebilmesi için büyük önem taşıyan liman kullanımı, depo ve ambalajlama tesisinin kurulması ile bayi ağının oluşturulmasının zor ve masraflı olması başlıca pazara giriş engelleridir. Gübre, toplu alıcılar ve bayiler kanalıyla çiftçiye ulaştırılmaktadır. Toplu alıcılar başta Tarım Kredi Kooperatifle ri Merkez Birliği (TKKMB) olmak üzere, Tariş, Trakya Birlik, Çukobirlik, Şeker Fabrikaları A.Ş. ve Antbirlik tir. Toplu alıcılar ihale açarak gübre almakta, çiftçiye ulaştırmakta ve bir kısmını kendi ihtiyaçları için kullanmaktadır. Toplu alıcılar içinde, 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu ile kurulmuş olan ve 2500 den fazla kooperatifin bağlı olduğu 16 Bölge Birliği nin üst kuruluşu niteliğindeki TKKMB, alımlarının büyüklüğü ve ülkenin birçok noktasında çiftçiye ulaşması yönüyle önemli bir dağıtıcıdır. TKKMB nin, dolayısıyla toplu alıcıların alımlardaki payı yıllar itibarıyla düşmektedir. 1997 de yaklaşık %45 olan bu oran, 1999 yılı sonu itibarıyla yaklaşık %33, 2002 yılında ise %21 e gerilemiştir. Bu gerileme aynı zamanda, bayi k analıyla yapılan satışların dağıtımdaki ağırlığının arttığını göstermektedir. TKKMB ihalelerinde oluşan fiyat, bayi satışlarındaki fiyat üzerinde baskı yaratmaktadır. Ayrıca, gübre arzını tüketme potansiyeli yüksek olan ve borcunu zamanında ödeyebilen TK KMB, sağlayıcılar açısından da önemlidir. Bu çerçevede, TKKMB nin alımları gübre pazarının sağlayıcı ve dağıtıcı seviyelerindeki rekabet üzerinde oldukça etkilidir. Gübrenin kullanıcılara satışı, toplu alıcılar dışında bayiler tarafından gerçekleştirilmek tedir. Üreticilerin ülkenin çeşitli bölgelerine yayılmış bayileri varken, bazı ithalatçı firmaların belirli bölgelerle sınırlı bayi ağı bulunmaktadır. Sektörde yalnızca Toros Gübre nin tek elden satın alma esasına göre çalışan bayileri vardır. Diğer üretic i firmaların ve ithalatçıların bayileri, kendi ürünleriyle rakip olmayan ürünleri diğer sağlayıcı firmalardan temin ederek satış yapmaktadır. Bunun nedeni, bayi satışlarında çiftçiye çeşitli gübre türlerini sunabilmenin önemli oluşudur. Çiftçi ihtiyacı ola n gübrelerin tümünü bir bayiden sağlayarak pazarlık gücünü yükseltme ve hamaliye maliyetini Kuruluşlar Azotlu Gübre İthalatı (Ton) Azotlu Gübre İthalatı Pazar Payları (%) Kompoze Gübre İthalatı (Ton) Kompoze Gübre İthalatı Pazar Payları (%) Toros Gübre 155.986 72.170 Gübretaş 225.501 101.443 Bagfaş+Ege 187.115 - İgsaş 85.448 - Tügsaş 85.453 - Attarlar 273.197 69.063 Ost Olgun 103.732 37.484 Toplam 1.116.432 100,0 280.160 100,0 04-01/3-1 5 düşürme eğilimindedir. Sağlayıcı firmalar bayilerine geniş bir ürün yelpazesi sunabilmek için, ithalata yönelmekte, hatta rakiplerinden alım yapmaktadır. 2002 yı l sonu itibarıyla, azotlu ve kompoze gübre satışlarının firmalar arasındaki dağılımı aşağıdaki şekilde gerçekleşmiştir. Tablo 4 - Satışlara Göre Pazar Payları (2002 yılı) H.2. Taraflar H.2.1. İgsaş Faaliyet konusu, amonyak ile azotlu (üre) ve kompoze (20.20.0, 15.15.15) gübre üretimidir. Azotlu gübre pazarındaki payı, üretimde % ., satışta % . ve kompoze gübre pazarındaki payı, üretimde % ., satışta % .'tür. 2002 yılı cirosu TL olan İgsaş'ın sermayesinin %99.99 u Tügsaş a aittir. Yönetim Kurulu aşağıda sunulmuştur. Tablo 5 - İgsaş'ın Yönetim Kurulu Üyeleri Yönetim Kurulu Görevleri Satılmış Özoğlu Yönetim Kurulu Başkanı Naci Özman Başkan V. Mustafa Kılıç Üye Orhan Sarısüleyman Üye Ahmet Sarıkaya Üye İgsaş 1988 yılının iki nci yarısından bu yana hammadde olarak kullandığı doğalgazdan, gübre ham/ara maddelerinden olan amonyak elde etmekte, bundan da üre ve 20.20.0 ile 15.15.15 kompoze gübreleri üretmektedir. Kuruluşlar Azotlu Gübre Satışı (Ton) Azotlu Gübre Satışı Pazar Payları (%) Kompoze Gübre Satışı (Ton) Kompoze Gübre Satışı Pazar Payları (%) Toros Gübre 623.636 . 496.099 . Gübretaş 78.379 . 129.277 . Bagfaş+Ege 333.638 . 547.539 . İgsaş 222.582 . 60.620 . Tügsaş (Samsun) - . 184.618 . Tügsaş (Kütahya) 118.144 . - . Tügsaş (Gemlik) 253.881 . - . Attarlar 184.035 . 32.822 . Ost Olgun 53.380 . 27.678 . Diğer İTH. 208.736 . 62.181 . TKKMB 345.103 . 183.347 . Pankobirlik 185.854 . 181.805 . Çukobirlik 24.999 . 26.036 . Traky a Birlik - . 46.240 . Tariş 64.458 . 55.085 . Antbirlik 5.728 . 4.517 . Karadeniz Birlik 10.614 . 9.400 . Toplam 2713167 . 2.047.264 100,0 04-01/3-1 6 Kompoze gübre üretimi, üre üretimi aşamalarında ortaya çıkan, satıla maz nitelikteki ürenin değerlendirilmesi ve ürün yelpazesinin genişletilmesi amacıyla yapılmaktadır. İgsaş'ın üretimini yaptığı amonyak, üre ve kompoze gübrelerin kapasite ve son 4 yıla ait üretim miktarları aşağıdaki şekildedir: Tablo 6 -İgsaş'ın Amonyak , Üre ve Kompoze Gübrelerine İlişkin Kapasite ve Üretim Miktarları (Ton) Ürün Kapasite (Ton/Yıl) 1999 2000 2001 2002 Amonyak 379.500 100.250 65.006 81.640 365.648 Üre 561.000 150.172 95.958 116.061 537.087 Kompoze 118.000 84.897 64.002 66.791 68.105 H.2.2. İgsaş a Teklif Veren Teşebbüsler H.2.2.1. Yıldız Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. Faaliyet konusu orman ürünleri üretimidir. İlgili ürün pazarında devralma öncesi faaliyeti olmadığı için bu pazara ilişkin pazar payı bulunmamaktadır. Yöne tim Kurulu aşağıda sunulmuştur: Tablo 7 - Yönetim Kurulu Üyeleri H.2.2.2. GAP Kimya ve Gübre Sanayi Ticaret A.Ş. Gübre ve kimya sektöründe faaliyet g östermek üzere 2003 yılında kurulmuştur. İlgili ürün pazarında devralma öncesi faaliyeti olmadığı için pazar payı ve cirosu bulunmamaktadır. Ortaklık yapısı aşağıda sunulmuştur: Tablo 8 - GAP Kimya ve Gübre Sanayi Ticaret A.Ş.'nin Ortaklık Yapısı Hissed arlar Pay Oranları (%) Çalık Holding A.Ş. 80 Çalık Enerji San. 10 Ahmet Çalık 8 Mahmut Çalık 1 Çiğdem Çalık 1 H.2.2.3. Yılfert Gübre ve Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. Demir ve inşaat malzemelerini bölgesel olarak pazarlamak için Yıldem Demir Çelik P azarlama A.Ş. adı ile kurulan şirket, gübre sektöründe faaliyette bulunmak üzere unvan değişikliği yapmıştır. İlgili ürün pazarında devralma öncesi faaliyeti bulunmadığı için pazar payı yoktur. Yönetim Kurulu Görevleri Fehmi Yıldız Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Yıldız Üye İ. Hakkı Yıldız Üye 04-01/3-1 7 Yönetim kurulu ve ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir. Tablo 9 - Yılfert Gübre ve Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin Yönetim Kurulu ve Ortaklık Yapısı H.2.3. Gemlik Gübre Sanayii A.Ş. (Gemlik Gübre) Faaliyet konusu, amonyak ve CAN üretimi (azotlu gübre) olan Gemlik Gübre, sermayesinin %99.99 u Tügsaş a ait olan bir kamu teşebbüsüdür. Gemlik Gübre nin, 1999 -2002 tarihl eri arasındaki CAN üretim ve satış miktarları ile kapasite kullanım oranları aşağıda sunulmuştur. Tablo 10 - Gemlik Gübre'nin CAN Üretim ve Satış Miktarları (ton) İle Kapasite Kullanım Oranları 1999 2000 2001 2002 Üretim 425.104 497.586 377.244 443.279 Satış 477.563 466.149 381.600 456.192 Kapasite kullanım oranı % 71.57 % 83.77 % 63.51 % 74.63 Azotlu gübre pazarındaki payı ise üretimde % .., satışta % .. olup, 2002 yılı cirosu TL'dir. Yönetim Kurulu aşağıda sunulmuştur. Tablo 11 - Gemlik Gübre'nin Yönetim Kurulu Üyeleri Yönetim Kurulu Görevleri Mehmet Özel Yönetim Kurulu Başkanı Nizar Özkaya Başkan V. Hulusi Şöhret Üye İnal Hartoka Üye Ali Osman Aslan Üye H.2.4. Gemlik Gübre ye Teklif Veren Teşebbüsl er H.2.4.1. Yılyak Yakıt Pazarlama ve Ticaret A.Ş. Faaliyet konusu kömür ithalatı ve satışı olan Şirket'in, İlgili ürün pazarında devralma öncesi faaliyeti bulunmadığı için pazar payı yoktur. Yönetim kurulu ve ortaklık yapısı aşağıda sunulmuştur. Yönetim Kurulu Üyeleri Görevleri Sermaye Payları (%) Garip Yıldırım Yönetim Kurulu Başkanı 20 Zeycan Yıldırım Üye 20 Ali Rıza Yıldırım Üye 20 Yüksel Yıldırı m Üye 20 Mehmet Yıldırım Üye 20 04-01/3-1 8 Tablo 12 - Yılyak Yakıt Pazarlama ve Ticaret A.Ş.'nin Yönetim Kurulu ve Ortaklık Yapısı H.2.4.2. Albayrak Turizm Seyahat İnşaat Ticaret A.Ş. Faaliyet konusu; inşaat, tekstil, servis işletmeciliği, atık toplama ve transfer istasyonları işletmeciliği, özel güvenlik, temizlik, akaryakıt satışı, gümrükleme, uluslararası nakliyat, bilgisayar alım satımı ve bakımı ile oto kiralamadır. İlgili ürün pazarında devralma öncesi faaliyeti bulunmadığı için pazar payı yoktur. Yönetim kurulu ve ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir. Tablo 13 - Albayrak Turizm Seyahat İnşaat Tic aret A.Ş.'nin Yönetim Kurulu ve Ortaklık Yapısı H.2.4.3. Gübretaş Faaliyet konusu, f osfatlı gübre (TSP), kompoze gübre (20.20.0, 15.15.15, 10.25.20) üretimi olan Gübretaş ın hisselerinin %83,86 sı, TKKMB ye aittir. Kompoze gübreler pazarındaki payı üretimde % ., satışta % 3 olup, 2002 yılı cirosu ...TL'dir. Yönet im Kurulu aşağıda sunulmuştur. Tablo 14 - Gübretaş'ın Yönetim Kurulu Yönetim Kurulu Üyeleri Görevleri Dr. Kemal Gündoğdu Yönetim Kurulu Başkanı İsa Eseroğlu Başkan Y. İrfan Güvendi Üye Salih Yilmaz Üye İsmail Ekmel Üye Adnan Aksu Üye - (Atama Karar ı Bekleniyor) Üye H.3. İlgili Pazar Kimyasal gübreler; öncelikle tek besinli ve çok besinli olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Tek besinli gübreler; içerisinde bitki besin maddelerinden azot, fosfor veya potasyum elementlerinden yalnızca birisini bulu nduran, içerdikleri bu elementlere göre de azotlu, fosforlu ve potasyumlu şeklinde adlandırılan 3 Bu orana, ekonomik bütünlük içerisinde bulunduğu TKKMB nin gübre satı şlarındaki payı da dahildir. Yönetim Kurulu Üyeleri Görevleri Sermaye Payı (%) Garip Yıldırım Yönetim Kurulu Başkanı 20 Zeycan Yıldırım Üye 20 Ali Rıza Yıldırım Üye 20 Yüksel Yıldırım Üye 20 Mehmet Yıldırım Üye 20 Yönetim Kurulu Üyeleri Görevleri Sermaye Payı (%) Mustafa Albayrak Yönetim Kurulu Başkanı 16.6 Kazım Albayrak Yönetim Kurulu Üyesi ve Başkan V. 16.6 Muzaffer Albayrak Üye 16.6 04-01/3-1 9 gübrelerdir. Kompoze gübreler ise; bünyelerinde bu üç elementten birden fazlasını ihtiva eden gübrelerdir. Özelleştirme yolu ile devredilecek kuruluş olan İgs aş, başta azotlu gübre çeşidi olan üre olmak üzere, 20.20.0 ve 15.15.15 kompoze gübre çeşitlerini üretmekte, ayrıca amonyum sülfat (AS), amonyum nitrat (AN) ve diamonyum fosfat (DAP) gübrelerini ithal etmektedir. Gemlik Gübre ise, sadece, azotlu gübre olan CAN gübresini üretmektedir. İgsaş'ın üretmiş olduğu üre gübresi azotlu gübre çeşitleri içerisinde %46'lık azot oranı ile en fazla bitki besin maddesi içeren, dolayısıyla saflığı veya konsantrasyonu en yüksek olan üründür. Gemlik Gübre nin ürettiği CAN ise , %26 lık azot oranına sahiptir. CAN ve üre gübreleri, Türkiye de en çok kullanılan gübrelerdir. Bu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı, azotlu gübreler ve kompoze gübreler; ilgili coğrafi pazar ise Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmişt ir. H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Bildirime konu olan Tügsaş ın bağlı kuruluşları İgsaş ve Gemlik Gübre nin özelleştirme yoluyla devredilme işlemi, faaliyet alanları dikkate alınarak, İgsaş açısından azotlu gübreler ve kompoze gübre ler pazarları, Gemlik Gübre açısından ise sadece azotlu gübreler pazarı bakımından değerlendirmeye tabi tutulmuştur. 2002 yılından itibaren kimyevi gübre destekleme mevzuatı değiştirilerek, gübre üreticisi ve dağıtıcılarına yapılan destekleme ödemeleri y erine doğrudan gelir desteği ödemesi adı altında çiftçiye ödeme yapılmaya başlanmıştır. Söz konusu değişiklik ile, çiftçilere sahip oldukları tarım alanının büyüklüğü kriter alınarak her yıl ödeme yapılmaktadır. Böylece, gübre üreticilerine yapılan deste kleme ödemelerinin 3 ay önceden avans şeklinde ödenmesinden kaynaklanan, ithalatçıların üreticilere göre dezavantajlı olduğu durum ortadan kalkmıştır. Ayrıca, kimyevi gübre ithalatı yapmak için gerekli olan Tarım Bakanlığı ndan alınan ithalatçı belgesi o lmadan da gübre ithalatı yapılabilmektedir. Mevcut uygulamalara göre kimyevi gübre ithalatı yapmak isteyen herhangi bir şirket, Tarım Bakanlığı İl Müdürlüklerine proforma fatura ve gübre analiz raporunu sunarak gübre ithalatını gerçekleştirebilmektedir. Mevzuattaki söz konusu değişiklikler, gübre ithalatının, gübre üreticisi şirketlerden ithalatçı diğer kuruluşlara az da olsa kaymasına neden olmuştur. 2003 yılı itibarıyla, gübre üreticisi şirketler dışında gübre ithalatı yapan 44 şirket bulunmaktadır (bun lardan 10 -12 şirket düzenli olarak gübre ithalatı yapmaktadır). 2002 yılında yapılan incelemede, düzenli gübre ithalatı yapan 3-4 şirketin olduğu göz önüne alındığında, pazardaki ithalatçıların sayısının arttığı görülecektir. Nitekim, 2002 yılında gübre ithalatının %42 si söz konusu ithalatçı kuruluşlar, %58 si gübre üreticisi şirketler tarafından yapılmıştır. Oysa gübre üreticileri, 1998 yılında gübre ithalatının %68 ini ve 1999 yılında, %76 sını 04-01/3-1 10 gerçekleştirmişlerdir. Dolayısıyla, kimyevi gübre pazarınd a, ithalatın rekabetçi etkisi, geçmiş yıllara oranla daha yoğun olarak ortaya çıkmıştır. H.4.1. İgsaş ın Özelleştirilmesi İgsaş ın özelleştirme ihalesinde en yüksek teklifi veren şirketler, sırasıyla, Yıldız Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş., GAP Kimya ve Gübre Sanayi Ticaret A.Ş. ile Yılfert Gübre ve Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. olmuştur. Söz konusu şirketlerin ve bağlı bulunduğu grupların kimyevi gübre pazarında faaliyetleri bulunmamaktadır. Yıldız Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş. nin, ana iştigal konus u olan orman ürünleri üretiminde, yapıştırıcı amaçlı tüketilen tutkalın hammaddelerinden birinin üre olması nedeniyle, gübre sektörüyle ilgili olduğu anlaşılmıştır. İhaleyi kazanan söz konusu şirketlerin ilgili ürün pazarında faaliyetlerinin bulunmamas ı nedeniyle, devralma işlemi sonrasında pazarda yoğunlaşma yaşanmayacağı, pazara yeni girişin olmasının pazarın rekabetçi yapısına olumlu katkı da bulunacağı kanaatine varılmıştır. H.4.2. Gemlik Gübre nin Özelleştirilmesi Gemlik Gübre nin özelleştirme ih alesinde en yüksek teklifi veren şirketler, sırasıyla, Yılyak Yakıt Pazarlama ve Ticaret A.Ş., Albayrak Turizm Seyahat İnşaat Ticaret A.Ş. ve Gübretaş olmuştur. Gübretaş haricindeki diğer şirketlerin kimyevi gübre pazarında faaliyeti bulunmamaktadır. Gübretaş ise, azotlu gübre üretmeyip, fosfatlı gübrelerden olan TSP gübresinin ve DAP, 20.20.0, 15.15.15, 10.25.20 gibi kompoze gübrelerin üretimini ve satışını, ayrıca azotlu gübrelerin yurt içi ve yurt dışından tedariğini yaparak satışını gerçekleştirmekted ir. Gübretaş ın, geniş bir dağıtım ağına sahip olan TKKMB ile ekonomik bütünlük içerisinde olması nedeniyle, gübre pazarındaki faaliyetlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Gübretaş ve TKKMB nin, azotlu gübreler pazarındaki (satış) payı %15, ko mpoze gübreler pazarındaki payı ise üretimde %15, satışta %12'dir. Gübretaş ın sadece azotlu gübre üretimi yapan Gemlik Gübre'yi devralması durumunda azotlu gübreler pazarında; üretim kapasitesi açısından % 25, üretimde % 24 ve satışta % 25 pazar payları oluş acaktır. İşlemin gerçekleşmesi halinde Gübretaş, üretimde % , satışta % pazar payına sahip olan Toros Gübre nin karşısında önemli bir rakip olarak yer alacak ve işlemden sonra pazarda yoğunlaşma yaşanmayacaktır. Ayrıca, diğer şirketlerin pazarda faaliyet lerinin bulunmaması nedeniyle, Gemlik Gübre nin özelleştirme yoluyla devredilmesi işlemi, pazarda herhangi bir hakim duruma neden olmayacaktır. Gemlik Gübre'ye teklif veren Yılyak Yakıt Pazarlama ve Ticaret A.Ş. ile İgsaş a talip olan Yılfert Gübre ve Ki mya Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin ekonomik bütünlük içinde bulunduğu göz önüne alındığında, İgsaş ve Gemlik Gübre'nin söz konusu teşebbüs tarafindan devralınması durumunda, pazardaki rekabetin incelenmesi gerekmektedir. İgsaş ve Gemlik Gübre nin azotlu 04-01/3-1 11 gübrel er pazarındaki payları; üretim kapasitesi açısından %48, üretimde %54 ve satışta %18'dir. Dosya mevcudu bilgilerden, pazara yeni girecek olan şirketin, Türkiye genelinde yaygın bir dağıtım ağına sahip olması, ürün yelpazesini geniş tutma gereği de göz önü ne alındığında, devralınacak şirketlerin devralma işlemi öncesindeki pazar paylarının, tek başına hakim durumun varlığını ortaya koyamayacağı anlaşılmıştır. Bu çerçevede; İgsaş ve Gemlik Gübre nin özelleştirilmesi yoluyla devredilmesi işlemlerinin, ilgili ürün pazarlarında hakim durum yaratmayacağı kanaa tine varılmıştır . I- SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; İstanbul Gübre Sanayii A.Ş.'nin Yıldız Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş., GAP Kimya Gübre Sanayi Ticaret A.Ş. ve Yılfert Gübre ve Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından, Gemlik Gübre Sanayii A.Ş. nin Yılyak Yakıt Pazarlama ve Ticaret A.Ş., Albayrak Turizm Seyahat İnşaat Ticaret A.Ş. ve Gübretaş Gübre Fabrikaları T.A.Ş. tarafından devralınması işleminin; azotlu ve kompoze gübrele r pazarında hakim durum yaratacak nitelikte olmadığına, dolayısıyla bildirime konu devralma işlemine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi uyarınca izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.