Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-101 (Özelleştirme) Karar Sayısı : 08-49/691-267 Karar Tarihi : 31.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, Yelda TOY, Hüseyin COŞGUN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Ziya Gökalp Cad. No: 80 Kurtuluş / Ankara 20 D. TARAFLAR : T.C. B
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-101 (Özelleştirme) Karar Sayısı : 08-49/691-267 Karar Tarihi : 31.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, Yelda TOY, Hüseyin COŞGUN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Ziya Gökalp Cad. No: 80 Kurtuluş / Ankara 20 D. TARAFLAR : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Ziya Gökalp Cad. No: 80 Kurtuluş / Ankara Finans Enerji Maden Metalurji San. ve Tic. A.Ş Medtur Gı da Turizm Madencilik San. ve Tic. A.Ş Ortak Girişimi Grubu Kennedy Cad. No: 23/10 K. Esat / Ankara NZN Madencilik Enerji Üretim Otomotiv Gıda İnşaat San. ve Tic. A.Ş 23. Cad. 200. Sok. Kırkkonaklar / Ankara 30 Dilbey Madencilik San. ve Tic. Lt d. Şti. Yeni Mahalle Menderes Bulvarı No:23 Gümüşler / Denizli E. DOSYA KONUSU: Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş nin Ayvalık Tuz İşletmesi Müdürlüğü tarafından işletilen Ayvalık Tuzlası na ait tuz üretim işi ile ilgili varlıkların işletme hakkının verilmesi ve satış yöntemleri ile bir bütün halinde özelleştirme yoluyla devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi. 40 F. DOSYA EVRELERİ: T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (Özelleştirme İdaresi) nın Kurum kayıtlarına 4.6. 2008 tarih ve 3487 sayı ile intikal eden yazısında, özelleştirme programı ve kapsamında bulunan Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş. nin (TEKEL) Ayvalık Tuz İşletmesi Müdürlüğü tarafından işletilen Ayvalık Tuzlası na ait tuz üretim işi ile ilgili varlıkların işletme hakkının verilmesi ve satış yöntemleri ile bir bütün halinde özelleştirilmesi amacıyla açılan ve nihai pazarlık görüşmeleri 29.5.2008 tarihinde gerçekleştirilen ihale kapsamında söz konusu işletmeye teklif veren Finans Enerj i Maden Metalurji San. ve Tic. A.Ş Medtur Gıda Turizm Madencilik San. ve Tic. A.Ş Ortak Girişimi Grubu , NZN Madencilik Enerji Üretim Otomotiv Gıda İnşaat San. ve Tic. A.Ş ile Dilbey 50 08-49/691 -267 2 Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti . ye ilişkin bilgiler Kurumumuza gönderi lmiş olup söz konusu özelleştirme için nihai izin talebinde bulunulmuştur. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ'in ilgili maddesi uyarınca , TEKEL in Tuz Sanayi İşletmeleri Müessesesi ile Yaprak Tütün İşletmeleri ve Sanayi Müessesesi nin özelleştirilmesi ile ilgili olarak Özelleşti rme İdaresi 26.3.2003 tarih, 798 sayı ile ön bildirimde bulunmuş, konu ile ilgili olarak 15.5.2003 tarih, 03 -32/396 -M sayı lı Kurul karar ı alınmıştır. Kurum 60 kayıtlarına 4.6.2008 tarih, 3487 sayı ile giren ve en son 17.7.2008 tarih, 4586 sayı ile eksiklikler i tamamlanan bildirimde ise aynı Tebliğ in 6. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu defa Özelleştirme İdaresi tarafından Ayvalık Tuzlası na ilişkin ihalenin sonuçlandırılabilmesini teminen, Özelleştirme Yüksek Kurulu karar taslağında yer alacak Finans Ene rji Maden Metalurji San. ve Tic. A.Ş Medtur Gıda Turizm Madencilik San. ve Tic. A.Ş Ortak Girişimi Grubu , NZN Madencilik Enerji Üretim Otomotiv Gıda İnşaat San. ve Tic. A.Ş ile Dilbey Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti ile ilgili Kurum görüşü talep edilmek tedir. Anılan bildirim üzerine, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı Tebliğ in 70 ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 2 4.7.2008 tarih ve 2008 -3-101/ÖN-08-KÜ sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 2 5.7.2008 tarih ve REK.0.07.00.00 -120/144 sayılı Başkanlık önergesi ile 08 -49 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda; Ayvalık Tuzlası nın özelleştirme yoluyla devredilmesi işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ in 2. madd esi anlamında bir kontrol değişikliğine neden olması sebebiyle anılan Tebliğ kapsamında bulunduğu; ancak aynı Tebliğ in 5. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerinin aşılmaması nedeniyle işlemin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Rekabet 80 Kurulu nun iznine tabi olmadığı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. İlgili Ürün Pazarı Her ne kadar üretim tekniği açısından göl tuzlaları ile deniz tuzlaları arasında farklar bulunsa da Kurul un Kald ırım Tuzlası nın özelleştirilmesine ilişkin 8.12.2005 tarih ve 90 05-82/1120 -321 sayılı kararında, aynı tarihli ve 05 -82/1121 -322 sayılı Kayacık Tuzlası nın özelleştirilmesine ilişkin kararında ve Yavşan Tuzlası nın özelleştirilmesine ilişkin aynı tarihli ve 05-82/1122 -323 sayılı kararında yer alan değerlendirmeler dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı herhangi bir işlemden geçmemiş tuz olarak tanımlanabilecek ham tuz pazarı olarak belirlenmiştir. H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili coğrafi pazar yine yukar ıda anılan Kurul kararlarına paralel şeklide Türkiye Cumhuriyeti olarak belirlenmiştir. 100 08-49/691 -267 3 H.2. Taraflar H.2.1. Ayvalık Tuzlası 21.5.1941 tarihli 4036 sayılı yasa ile kurulan TEKEL, 11.4.1983 tarih ve 60 sayılı İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları hakkındaki KHK ve 2929 sayılı Kanun la Tekel İşletmeleri Genel Müdürlüğü adıyla KİK haline dönüştürülmüştür. Daha sonra, 10.10.1983 tarih ve 111 sayılı ve 8.6.1984 tarih ve 233 sayılı KHK lerle düzenlemeye tabi tutulan TEKEL, 11.04.1987 tari hinde yayınlanan Ana Statüsü ile Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel 110 Müdürlüğü , kısa olarak TEKEL unvanını almıştır. 1.1.1984 tarihinde TEKEL bünyesinde Tuz İşletmeleri Müessesesi kurulmuştur. Unvanı 1987 de Tuz Sanayi Müesseses i Müdürlüğü olarak değişen birim bünyesindeki Çankırı, Sekili, Tuzluca ve Kağızman Tuzlaları nın özelleştirme çalışmaları son olarak 2005 yılında; Kaldırım, Kayacık ve Yavşan Tuzlaları nın özelleştirme işlemleri ise 2006 yılında tamamlanmış ve müessese bü nyesinde sadece iki tuzlanın kalması ve dolayısıyla iş yükünün azalması nedeniyle, anılan birim 2006 yılında kapatılarak Ayvalık ve Çamaltı Tuz İşletmesi Müdürlükleri TEKEL Genel Müdürlüğü bünyesindeki İnşaat ve Tesisler Daire Başkanlığı na bağlanmıştır. 120 1920 li yıllardan bu yana kullanıldığı bilinen özelleştirmeye konu Ayvalık Tuzlası nda üretim bugün 938.164 m2 alana yayılmış 17 evaporasyon havuzu ve 121.000 m2 alana yayılmış 6 kristalizasyon havuzunda sürdürülmektedir. Mayıs -Ağustos aylarında üretim , Eylül -Kasım arasındaki dönemde toplama yapılan tuzlada 2006 ve 2007 yıllarında mevcut stokun eritilmesi amacıyla üretim yapılmamıştır. Yıllık ham tuz üretim kapasitesi ( ..) ton olan tuzlada 1998 2005 yılları arasında gerçekleşen üretim miktarları aşağı daki tabloda gösterilmiştir. 130 Tablo 1. 1998 -2005 Yılları Arasında Ayvalık Tuzlası'nda Gerçekleştirilen Ham Tuz Üretim Miktarları Yıl 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Üretim (Ton) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) Kaynak: TEKEL Üretim miktarının doğa koşullarına büyük oranda bağlı olduğu tuzlada 2008 yılı için 15.000 ton üretim gerçekleşmesi beklenmektedir. Ayvalık Tuzlası nda 1998 -2007 yılları arasında gerçekleşen satış miktarlarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tablo 2. 1998 -2007 Yılları Arasında Ayvalık Tuzlası'nda Gerçekleşen Satış Miktarları Yıl 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Satış (Ton) ( ...) ( ...) ( ...) ( ...) ( ...) ( ...) ( ...) ( ...) ( ...) ( ...) Kaynak : TEKEL 140 Tuzla nın 2002 -2007 yılları arasında elde ettiği ciro bilgileri ise aşağıdaki gibidir. Tablo 3. 2002 -2007 Yılları Arasında Ayvalık Tuzlası'nın Elde Ettiği Ciro Yıl 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Satışlar (YTL) ( ...) ( ...) ( ...) ( ...) ( ...) ( ...) Kaynak: TEKEL 08-49/691 -267 4 Dosya mevcudu bilgilerden Ayvalık Tuzlası nın üretim kapasitesi bakımından deniz tuzlaları içinde 2006 yılı için % ( ); 2007 yılı için ise % ( ) oranında bir pazar payına sahip olduğu anlaşılmaktadır. H.2.2. İhalede İlk Üç Sırayı Alan Teşebbüsler 150 H.2.2.1. Finans Enerji Maden Metalurji San. ve Tic. A.Ş (FEM) Medtur Gıda Turizm Madencilik San. ve Tic. A.Ş (Medtur) Ortak Girişimi (FEM -Medtur OGG) FEM, 2006 yılında faaliyetine başlamış bir şirkettir. Yönet im Kurulu üyeleri Ahmet Bardakçı, Mustafa Fethi Ağalar ve Recep Ulutürk ten oluşan şirketin ortaklık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo 4. FEM Ortaklık Yapısı Pay Sahibi Adı/Unvanı Pay Oranı (%) Ahmet Bardakçı 49,25 Mustafa Fethi Ağalar 36,25 Recep Ulutürk 5,00 Mine Madencilik San. ve Tic. A.Ş 8,50 Finans İletişim Teknolojik Hiz. A.Ş 1,00 Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, teşebbüsün maden ve enerji yatırımları için 160 kurulduğu, termik enerji yatırımları ile il gili yaptığı ve takip ettiği projelerin bulunduğu, ham tuz, rafine tuz veya tuz ile ilgili herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı, 2006 cirosu ( ..) YTL iken 2007 cirosunun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Medtur, ticari faaliyetine 2008 yılı mayıs ayında b aşlamıştır. Yönetim Kurulu üyeleri Ahmet Bardakçı, Mustafa Fethi Ağalar ve Recep U lutürk ten oluşan şirketin ortaklık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo 5. Medtur Ortaklık Yapısı Pay Sahibi Adı/Unvanı Pay Oranı (%) Ahmet Bardakçı 1,00 Mustafa Fethi Ağalar 25,00 Recep Ulutürk 1,00 Mine Madencilik San. ve Tic. A.Ş 72,00 İnşas Sigorta Aracılık Hiz. A.Ş 1,00 Şu ana kadar ham tuz, rafine tuz veya tuz ile ilgili herhangi bir faaliyetinin 170 bulunmadığı anlaşılan şirket in bu pazardan elde ettiği herhangi bir ciro da bulunmamaktadır. Bu iki şirket Ayvalık Tuzlası nın özelleştirilmesine ilişkin ihaleye ortak girişim olarak katılmışlardır. Bu ortak girişimin kuruluş amacı nın tarafların mali güçlerinin birleştirilmesi, yur t dışından fon ve ortak aranması olarak ifade edil diği dosya mevcudu bilgi ve belgeden anlaşılmı ştır. H.2.2.2. NZN Madencilik Enerji Üretim Otomotiv, Gıda, İnşaat San. ve Tic. A.Ş . (NZN Maden) 180 2008 yılının Mayıs ayında kurulan ve yönetim kur ulu üyeleri Belgin Gedikoğlu ve Burak Gedikoğlu dan oluşan teşebbüsün ortaklık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. 08-49/691 -267 5 Tablo - 6. NZN Maden Ortaklık Yapısı Pay Sahibi Adı/Unvanı Pay Oranı (%) Belgin Gedikoğlu 99,00 Burcu Gedik oğlu 0,25 Burak Gedikoğlu 0,25 Ahmet Kurtoğlu 0,25 Hasan Cem Aymak 0,25 Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden ; NZN Maden in, ana sözleşmesinde bu faaliyet alanı nın yer almakla birlikte, ham tuz, rafine tuz veya tuz sektöründe herhangi bir faaliyetinin ya da iştirakinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla teşebbüsün bu pazarlardan elde ettiği herhangi bir ciro bulunmamaktadır. 190 H.2.2.3. Dilbey Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. (Dilbey Maden) 2007 yılı mayıs ayında kurulan teşebbüsün ortaklık yapısın a aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tablo 7. Dilbey Maden Ortaklık Yapısı Pay Sahibi Adı/Unvanı Pay Oranı (%) Erhan İlbey 50,00 Hüseyin Deveci 17,00 Mehmet haydar Deveci 17,00 Haydar Deveci 16,00 Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden , ana sözleşmede kaya ve göl tuzu alım satımına ilişkin maddelere yer verilmekle birlikte, teşebbüsün ham tuz ve rafine tuz pazarlarına 200 yönelik herhangi faaliyeti bulunmadığı anlaşılmaktadır. Teşebbüsün 2007 yılı net satışları Gelir Tablosu nda ( ) ( .) YTL olarak görünmektedir. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Dosya konusu özelleştirme işlemi sonucunda, Ayvalık Tuzlası nın kontrolü el değiştireceği için, işletmenin özelleştirme kapsamında en yüksek teklif veren ilk üç teşebbüsten herhangi birine devredilmesi, 1998/4 sayılı Tebliğ'in 2. maddesi kapsamında bir devralma işlemidir. 210 1998/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesi uyarınca, özelleştirme kapsamında gerçekleştirilecek devralmaya taraf olan teşebbüslerin ilgili ürün piyasasındaki topl am pazar paylarının %25 i veya toplam cirolarının 25 Milyon YTL yi aşması halinde, devralma işleminin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Rekabet Kurulu ndan izin alınması gerekmektedir. 1998/4 sayılı Tebliğ'in 7. maddesinde ise 1997/1 sayılı Tebliğ'in bu Tebliğ'e aykırı olmayan hükümlerinin özelleştirme yolu ile devralma işlemlerine uygulanmasına devam edileceği belirtilmiştir. Devre konu Ayvalık Tuzlası nın 2007 yılı cirosu ( ..) YTL tutarında gerçekleşmiştir. Bildirim Formu nda yer verilen bilgilerd en anılan tuzlanın üretim 220 kapasitesi açısından deniz tuzlaları içinde 2006 yılı için % ( ); 2007 yılı için ise % ( ) oranında bir pazar payına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Ham tuz elde edilen göl ve kaya tuzlaları ile birlikte d ikkate alındığında Ayvalık Tuzlası nın pazar payı oranının ihmal edilebilir bir düzeyde kalacağı anlaşılmaktadır. 08-49/691 -267 6 İhalede ilk üç sırayı alan teşebbüsler açısından durum değerlendirildiğinde ise, dosya mevcudu bilgi ve belgeler ışığında hiçbir teşebbüsün hali hazırda ilgili ürün pa zarında faaliyeti, bu nedenle de cirosu ve pazar payı nın bulunmadığı anlaşıl maktadır. Dolayısıyla 1998/4 Tebliğ in 5. maddesinde belirtilen eşikler aşılmadığından , işlem izne tabi değildir . 230 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş nin Ayvalık Tuz İşletmesi Müdürlüğü tarafından işletilen Ayvalık Tuzlası na ait tuz üretim işi ile ilgili varlıkların işletme hakkının verilmesi ve satış yöntemleri ile Finans Enerji Maden Metalurji San. ve Tic. A.Ş Medtur Gıda Turizm Madencilik San. ve Tic. A.Ş Ortak Girişimi Grubuna veya NZN Madencilik Enerji Üretim Otomotiv Gıda İnşaat San. ve Tic. 240 A.Ş. ye veya Dilbey Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. na devri işleminin, 1- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmesi için Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ kapsamında o lduğuna, 2- Ancak aynı Tebliğ in 5. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerinin aşılmaması nedeniyle izne tabi olmadığı na 250 OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.