Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -3-30 Karar Sayısı : 10-19/237 -92 Karar Tarihi : 25.2.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Ha kkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER: Pelin UYANIK, Neşe Nur ONUKLU, Nilgün KOCADAĞ C. BAŞVURUDA BULUNAN : Türkiye Maden İşçileri Sendikası Temsilcileri: Av. Hatice SALMAN, Av. İlker ARABA CIOĞLU, Av. Zişan FEDAİ 20 Strazb
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -3-30 Karar Sayısı : 10-19/237 -92 Karar Tarihi : 25.2.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Ha kkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER: Pelin UYANIK, Neşe Nur ONUKLU, Nilgün KOCADAĞ C. BAŞVURUDA BULUNAN : Türkiye Maden İşçileri Sendikası Temsilcileri: Av. Hatice SALMAN, Av. İlker ARABA CIOĞLU, Av. Zişan FEDAİ 20 Strazburg Cad. No:7 Sıhhıye / Ankara Türkiye Maden İşçileri Sendikası Ege Bölgesi Şubesi Çamaltı Tuzlası Çalışanları D. DOSYA KONUSU: Çamaltı ve Ayvalık Tuzlalarının özelleştirilmesine yönelik ihalelerde her iki tuzla ya da en yüksek teklifin aynı teşebbüs tarafından verildiği, bu tuzlaların tek bir teşebbüse satılmasının rekabeti kısıtlayacağı iddiası ve 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde tedbir kararı verilmesi talebi . 30 E. İDDİALARIN ÖZET İ: Yapılan başvurularda özetle; Türkiye de deniz tuzu üretiminin yapıldığı yerler olan Çamaltı ve Ayvalık tuzlalarına ilişkin ihalelerin ikisinde de en yüksek teklifin Binbirgıda Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (Binbir Gıda) tarafından verildiği; söz konu su şirkete devir işlemi gerçekleştiğinde şirketin deniz tuzu üretiminin %100 ünü, toplam tuz üretimininse yaklaşık % ... unu1 tek başına karşılayabilecek konuma geleceği ifade edilmiş, bu durumun tuz piyasasında bölgesel hakim durum oluşturacağı, dolayısıy la işleme Rekabet Kurumu tarafından izin verilmemesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca Türkiye Maden İşçileri Sendikası vekilleri tarafından yapılan başvuruda, 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin dördüncü 40 fıkrası uyarınca geçici tedbir talep edilmiştir. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.1.2010 tarih ve 3 sayı 8.1.2010 tarih ve 190 sayı ile intikal eden başvuru lar üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 9. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 18.2.2010 tarihli Bilgi Notu 19.2.2010 tarih, REK.0.07.00.00 -110/57 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-19 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 1 Başvuruların birinde % ... olarak ifade edilirken, diğerinde (Türkiye Maden İşçileri Sendikası Ege Bölgesi Şubes i Çamaltı Tuzlası Çalışanları tarafından yapılan başvuruda) % ... olacağı belirtilmiştir. 10-19/237 -92 2 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 1998/4 sayılı Tebliğ de öngörülen eşiklerin aşılmaması nedeniyle izne tabi olm ayan Çamaltı ve Ayvalık Tuzlalarının 50 özelleştirilmesi işlemlerine Kurulca izin verilmeyerek, 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca geçici tedbir kararı verilmesi taleplerinin reddedilmesi gerektiği, öte yandan, bahsi geçen başvurular da yer alan diğer iddialar ise Rekabet Kurumunun görev alanına girmeyen hususlar hakkında olduğundan, değerlendirme yapılmasına yer olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki D eğerlendirme 60 Başvurularda yer alan diğer iddialar ise, -Çamaltı Tuzlasının Ayvalık Tuzlasından çok daha değerli olduğu halde ihalede en yüksek teklifi veren firmanın iki tuzlaya aradaki bu değer farkını yansıtmayacak teklifler verdiği, -Ayvalık Tuzlası iç in 2009 yılı içerisinde ihaleye çıkıldığı ancak bahsi geçen ihalenin devir ile sonuçlanmadığı, bu ihalede birinci sırayı alıp yükümlülükleri yerine getirmediği için ihalenin iptaline yol açan firma ortaklarının şu an yürütülmekte olan Ayvalık Tuzlası ihale sine de katıldığı, bu durumun ihaleye ilişkin şüphelere neden olduğu, 70 -Tuzlalarda çalışan işçilerin haklarının ihale sürecinde korunmadığı şeklindedir. Gerek tuzla özelleştirmeleri sürecinde gerekse tuz pazarında rekabetin sınırlandığı iddialarına ilişki n olarak alınan Kurul kararlar ında2, deniz tuzlalarındaki üretim ile göl tuzlalarındaki üretim arasında maliyet unsurlarında farklılıklar bulunsa da ürünün yüksek ikame edilebilirliği göz önünde bulundurularak ilgili ürün pazarı ham tuz pazarı olarak tanım lanmıştır. Bu noktada sadece deniz tuzlalarını kapsar nitelikte ayrı bir ilgili ürün pazarı tanımlanmadığı dikkate alındığında, iki deniz tuzlasının özelleştirilmesi neticesinde her iki tuzlayı tek bir firmanın devralması halinde bölgesel 80 hakim durum oluşa cağı iddialarının geçerli olmadığı kanaatine varılmıştır. . Ticari sır Ticari sır . Türkiye ham tuz pazarında 2007 ve 2008 yıllarında sırasıyla toplam 2.427.619 ton ve .. ton üretim yapı lmıştır. 2007 ile 2008 yılları üretim ve tüketimine Tablo -1 ve 2 de yer verilmektedir. 90 2Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş. nin özelleştirilmesine ilişkin 18.4.2003 tarihli Mesleki Daire Görüşü ve 15.5.2003 tarih ve 03 -32/396 -M sayı lı Karar , Kaldırım, Kayacık, Yavşan Tuzlalarının özelleştirilmesine yönelik sırasıyla 8.12.2005 tarih; 05 -82/1120 -321, 05 -82/1121 -322, 05 -82/1122 -323 sayılı; Ayvalık Tuzlasının özelleştirilmesine ilişkin 31.7.2008 tarih, 08 -49/691 -267 sayılı ; 11.2.2010 tar ih, 10 -16/182 -69 sayılı Kararlar , tuzlaları işleten teşebbüslerin anlaşarak fiyat artışı yaptığı iddiasına yönelik 29.6.2006 tarih, 06-46/590 -162 sayılı Karar. 10-19/237 -92 3 Tablo -1: Ham Tuz Üretim Miktarları ve Pazar Payları (ton/yıl) 2007 2008 Üretim (ton) Pay (%) Üretim (ton) Pay (%) Çamaltı 537.000 22,12 Koyuncu 680.962 28,05 Mutlucan 507.100 20,89 Cihanbeyli 389.859 16,06 İthalat 205.054 8,45 Alkim 107.644 4,43 Ayvalık 0 0 Toplam 2.427.619 100,00 100,00 Kaynak: Özelleştirme İdaresi ve Teşebbüslerden Elde Edilen Veriler Tablo -2: Ham Tuz Satış Miktarları ve Pazar Payları (ton/yıl) Kaynak: Özelleştirme İdaresi ve Teşebbüslerden Elde Edilen Veriler Tablolardan da görüldüğü üzere, Çamaltı ve Ayvalık deniz tuzlaları, Türkiye ham tuz 100 pazarında 2008 yılında sırasıyla ya klaşık % ... ve % ... pazar paylarına sahiptir. Her iki ihalenin de ihalelerde en yüksek teklif veren Binbir Gıda nın lehine sonuçlanması halinde dahi, anılan teşebbüsün ilgili pazarda herhangi bir faaliyeti, dolayısıyla pazar payı ve cirosu olmadığı dikkate alındığında ; her iki tuzlanın tek bir teşebbüs tarafından devralınmasının rekabet hukuku açısından herhangi bir sorun teşkil etmeyeceği , bu noktada öncelikle devralma işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ de öngörülen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşılıp aşılmadığı, dolayısıyla izne tabi olup olmadığı belirleyici ol acaktır. Nitekim, Ayvalık Tuzlasının özelleştirilmesi işlemine ilişkin alınan 11.2.2010 tarih v e 110 10-16/182 -69 sayılı Kurul kararında , ihalede en yüksek teklifi veren Binbir Gıda bakımından ya pılan inceleme sonucunda; - Teşebbüsün ilgili pazarda pazar payı ve cirosu bulunmadığından, Ayvalık Tuzlasının bu teşebbüs tarafından devralınması işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesinde belirlenmiş olan pazar payı ve ciro eşiklerini aşmadığına, d olayısıyla işlemin izne tabi olmadığına, - Öte yandan teşebbüsün, Çamaltı Tuzlası özelleştirme ihalesine de katılarak anılan ihalede de n yüksek teklifi verdiği göz önünde bulundurulduğunda; Çamaltı Tuzlası ihalesinin Ayvalık Tuzlası ihalesinden önce ve te şebbüs lehine sonuçlanması halinde, Çamaltı Tuzlasına ait pazar payı ve cironun da teşebbüs bakımından 120 hesaba katılması gerektiğine, - Çamaltı Tuzlasının ham tuz pazarındaki pazar payının göz önüne alındığı bu durumda dahi, devralma işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesinde belirlenmiş 2007 2008 Satış (ton) Pay (%) Satış (ton) Pay (%) Çamaltı 493.957 21,25 Koyuncu 537.479 23,12 Mutlucan 491.757 21,16 Cihanbeyli 510.981 21,98 İthalat 205.054 8,82 Alkim 83.312 3,58 Ayvalık 1.887 0,08 Toplam 2.324.427 100,00 100,0000 10-19/237 -92 4 olan pazar payı ve ciro eşiklerini aşmadığına, dolayısıyla işlemin izne tabi olmadığına hükmedilmiştir. Aynı biçimde, Çamaltı Tuzlasının özelleştirilmesine ilişkin 25.2.2010 tarih ve 10 - 19/236 -91 sayılı Kurul kararınd a da , Ayvalık Tuzlasının 2008 yılı ilgili ürün pazarındaki payının yaklaşık % ... ; cirosununsa .. ( ) TL 130 olduğu ve Ayvalık Tuzlası ihalesinin Çamaltı Tuzlası ihalesinden önce ve Binbir Gıda lehine sonuçlanması halinde, Ayvalık Tuzlasına ait pazar payının Binbir Gıda adına hesaba katılması gerektiği; Ayvalık Tuzlasının ilgili ürün pazarındaki payı ve cirosu göz önünde bulundurularak, hesaba katılması halinde dahi, devir işleminin taraflarının pazar payı ve cirolarının toplamının, 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmesi için Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ in 5. maddesinde belirlenmiş olan pazar payı ve ciro eşiklerini aşma dığı, dolayısıyla işlemin her halükarda izne tabi bir işlem olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 140 J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1- 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin son fıkrasında belirtilen şartların tamamının gerçekleşmemesi n edeniyle, başvuru sahiplerinin, Çamaltı ve Ayvalık Tuzlalarının özelleşti rilmesi işlemlerine Kurul tarafından izin verilme mesi ve geçici tedbir kararı verilmesi yönündeki taleplerinin redi ne, 2- İlgili başvuruda yer alan diğer iddialar bakımından da, Rekabet Kurumunun görev 150 alanına girmeyen hususlar a ilişkin olması nedeniyle taleplerin bu yönüyle de reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.