Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-124 (Devralma) Karar Sayısı : 09-39/932 -230 Karar Tarihi : 26.8.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) 10 Üyeler : Mehm et Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Zeynep MADAN, Nazlı UĞURLU, Neyzar MENTEŞOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Pak Tavuk Gıda San. ve Tic. A.Ş. Kılıç Deniz Ürün
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-124 (Devralma) Karar Sayısı : 09-39/932 -230 Karar Tarihi : 26.8.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) 10 Üyeler : Mehm et Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Zeynep MADAN, Nazlı UĞURLU, Neyzar MENTEŞOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Pak Tavuk Gıda San. ve Tic. A.Ş. Kılıç Deniz Ürünleri Üretimi İhracat İthalat ve Ticaret A.Ş. 20 D. TARAFLAR : Pak Tavuk Gıda San. ve Tic. A.Ş. Yenibosna Metro İstasyonu Bitişiği Bakırköy / İstanbul Kılıç Deniz Ürünleri Üretimi İhracat İthalat ve Ticaret A.Ş. Atat ürk Cad. Çukurbahçe Sok. No:4 Bodrum / Muğla E. DOSYA KONUSU: Kılıç Deniz Ürünleri Üretimi İhracat İthalat ve Ticaret A.Ş. ye ait Mudurnu da yer alan piliç eti üretimi tesislerinin, bu tesisler üzerinde yer alan makine ve ekipmanın ve bazı markaların Pak Tavuk Gıda Sanayi ve 30 Ticaret A.Ş. ye devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.6.2009 tarih ve 4504 sayı ile giren ve en son 6.8.2009 tarih ve 5586 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 12.8.2009 tarih ve 2009 -3- 124 /Öİ -09-ZM sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 17.8.2009 tarih ve REK.0.07.00.00 - 120/229 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09 -39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; bildirime konu Kılıç Deniz e ait piliç eti ür etim tesislerinin, makine ve ekipmanların ve markaların Pak Tavuk a devredilmesi işleminin; 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bununla birlikte 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi anlamında hâkim durum yaratan veya mevcut bir hâkim dur umu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. 09-39/932 -230 2 50 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Kılıç Deniz Ürünleri Üretimi İhr. İth. ve Tic. A.Ş. (Kılıç Deniz ) Devreden taraf Kılıç Deniz Merkezi Bodrum olan, balık yetiştiriciliği, yavru balık üretimi, balık yemi üretimi, balık işl eme ve paketleme alanlarında faaliyet göster en bir şirkettir . Kılıç Holding A.Ş. ye (Kılıç Holding) bağlı bir şirket olan Kılıç Deniz, İlçe Taşımacılık ile akdettiği 23.5.2007 tarihli satış sözleşmesi ile Mudurnu markasına ait 60 üretim tesislerini satın al mıştır. Satın aldığı üretim tesislerini daha sonra, piliç eti pazarında faaliyet göstermek üzere kurulan, Kılıç Holding in bir başka şirketi olan Kılıç Entegre Tavukçuluk San. ve Tic. A.Ş. ye (Kılıç Entegre) kiralamıştır. Kılıç Entegre, söz konusu üretim tesislerinde ürettiği pilici, 2008 yılında Mupi markasıyla pazara sunmuştur. Kılıç Deniz in ortaklık yapısına Tablo -1 de yer verilmiştir. Tablo -1: Kılıç Deniz in Ortaklık Yapısı Hissedarlar Pay Oranı (%) Orhan Kılıç ( .) Kılıç Holding ( .) Selvet K ılıç ( .) Ayşen Kılıç Bozan ( .) Ersin Kılıç Kızıltan ( .) Güney Ege Su Ürünleri Üret. İth. İhr. Ltd. Şti. ( .) TOPLAM 100,00 70 Kılıç Entegre, üretime başlamasının üzerinden çok geçmeden, 31.12.2008 tarihinde üretimini ekonomik kriz nedeniyle durdurma kararı almıştır. Kılıç Deniz in 2008 yılı cirosu ( ) TL dir. Kılıç Deniz ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde olan ve piliç eti pazarında faaliyette bulunan Kılıç Entegre nin 2008 yılı cirosu ise ( ) TL dir. H.1.2. Pak Tavuk Gıda San. ve Tic. A .Ş. (Pak Tavuk) Devralan Pak Tavuk un ticari merkezi İstanbul olup, 1955 yılından itibaren piliç eti 80 pazarında faaliyetini sürdürmektedir. Pak Tavuk, İlçem Piliç Üretim Besicilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (İlçem Piliç) ile akdettiği 17.5.2007 tarihli marka d evir sözleşmesi ile Mudurnu markası na ait markaları satın almıştır. 2007 yılından itibaren, hem Pak Piliç hem de Mudurnu markaları altında ürünlerini piliç eti pazarına sunmaktadır. İncelemeye konu bildirimle de Pak Tavuk un , 2007 yılında Mudurnu markasına ait üretim tesisleri ni İlçe Taşımacılık A.Ş . (İlçe Taşımacılık) tan devralan Kılıç Deniz den, söz konusu üretim tesisleri ile Mupi markasını devralmayı planladığı anlaşılmaktadır. 90 09-39/932 -230 3 2008 yılında piliç eti pazarında yaklaşık % ( ) oranında bir p ay elde eden Pak Tavuk un ortaklık yapısına Tablo - 2 de yer verilmiştir: Tablo 2: Pak Tavuk un Ortaklık Yapısı 100 Pak Tavuk un yönetim kurulu üyeleri; Zuhal Daştan (Başkan), Yetvart Aram Bozacıyan , Anahit Bozacıyan ve Mert İbrahim Daştan dan oluşmaktadır. Pak Tavuk un 2008 yılı cirosu ( .) TL dir. 110 H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz da 1997/1 sayılı Tebliğ e atıfta bulunularak ilgili ürün pazarının tespitinde dikkate alınacak unsurlar belirtilmektedir. Buna göre, devralma iş lemlerinde devre konu mal veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edi lebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili 120 ürün pazarının tanımında esas alınmaktadır. Genel anlamda beyaz et sektörü içinde yer alan ürünler tavuk, hindi, kaz, ördek gibi kanatlı hayvanlardan elde edilmektedir. Ancak ülkemizde kaz, ördek ve hi ndi gibi kanatlı hayvanların tüketimi oldukça düşük seviyelerdedir. Gerçekleşen kanatlı eti üretimine bakıldığında üretimin yaklaşık %92 sinin piliç eti olduğu, hindi etinin üretim içinde sadece %4 lük bir payı olduğu ve kalan %4 lük kısmın ise köy tavuğu, yumurta tavuğu ve diğer kanatlı hayvanlardan oluştuğu görülmektedir. Bu nedenle piliç etinin diğer kanatlı etlerinden ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir. İnceleme konusu işlem piliç eti üretiminde kullanılan üretim tesislerinin ve bir piliç eti markası olan Mupi nin1 130 devralınmasıdır. Bu bakımdan, dosya kapsamında ilgili ürün pazarı piliç eti pazarı olarak tanımlanmıştır. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Coğrafi pazar belirlenirken, özellikle ilgili mal ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri b akımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler arasında 1 Mupi markasıyla ilişkili diğer markalar da devre dâhildir (Mupi, Mupi Mudurnu Pilici, Maypi, Mypi vb.). Hissedarlar Pay Oranı (%) Zuhal Daştan ( .) Mert İbrahim Daştan ( .) Şebnem Daştan ( .) Yetvart Aram Bozacıyan ( .) Antranik Rafi Bozacıy an ( .) Anahit Bozacıyan ( .) Arto Sevan Bozacıyan ( .) TOPLAM 100,00 09-39/932 -230 4 teşebbüslerin pazar payları nın dağılımı veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın olup olmadığı gibi unsurlar dikkate alınmaktadır. 140 İnceleme konusu ilgil i ürün pazarında yer alan ürünler bakımından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşım, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. H.3. Yapılan Tes pitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. 6.5.2009 tarih, 09 -21/439 -107 sayılı Kurul Kararı 27.6.2008 tarih, 08 -41/579 -M sayılı Kurul kararı uyarınca beyaz et sektöründe 150 faaliyet gösteren teşebbüsler ile Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçılar Birliği (Besd - Bir) hakkında yapılan önaraştırmada, Mudurnu markası nın ve Mudurnu markasına ait üretim tesisleri nin 2007 yılında sırasıyla Pak Tavuk a ve Kılıç Deniz e ayrı ayrı satıldığı tespit edilmiştir. Bunun üzerine 7.11.2008 tarih, 08 -62/1023 -M sayılı Kurul kararına istinaden 4054 sayılı Kanun un 11. maddesi çerçevesinde re sen inceleme başlatılmıştır. Yapıl an incelemeler sonucunda, Mudurnu markasına ait üretim tesisleri nin, 23.5.2007 tarihinde akdedilen satış sözleşmesi ile İlçe Taşımacılık tarafından Kılıç Deniz e satıldığı, 160 Mudurnu markası na ait markaların, 17.5.2007 tarihinde imzalanan marka devir sö zleşmesi ile İlçe Taşımacılık ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde olan İlçem Piliç tarafından Pak Tavuk a satıldığı, Pak Tavuk ve Kılıç Deniz tarafından sırasıyla Mudurnu markası ve Mudurnu markasına ait üretim tesisleri nin devralınması işlemlerinin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi birer devir işlemi olduğu, İşlemlerin Kurulun izni olmaksızın gerçekleştirildiği, İşlemlerin etkilenen pazarlar açısından 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum yaratmaması veya mevcut bir hâk im durumu güçlendirerek rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmaması 170 nedeniyle işlemlere izin verilebileceği, tespitlerinde bulunulmuştur. Yapılan tespitler doğrultusunda Kurul, söz konusu işlemlerin izin alınmadan gerçekleştirilmesi nedeniyle 6.5.2009 tarih, 09 -21/439 -107 sayılı Kararı ile 4054 sayılı Kanun un 23.1.2008 tarih, 5728 sayılı Kanunla değişik 16. maddesinin birinci fıkrası ve para cezasında lehe düzenlemeler dikkate alınarak 2007/1 sayılı 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında K anun un 16 ve 17 nci Maddelerinde Düzenlenmiş Olan İdari Para Cezalarının 31.12.2007 Tarihine Kadar Geçerli Olmak Üzere Artırıldığının Duyurulmasına İlişkin Tebliğ uyarınca devralan teşebbüsler, Pak Tavuk 180 ve Kılıç Deniz e ayrı ayrı 1.716 TL idari para cez ası verilmesine karar vermiştir . H.3.2. İşlemin Niteliği Kılıç Deniz piliç eti pazarına girmek üzere Mudurnu markasına ait üretim tesislerini satın almıştır. Kılıç Deniz, satın aldığı üretim tesislerini aynı ekonomik bütünlük içerisinde piliç eti pazarın da faaliyet göstermek amacıyla kurulan Kılıç Entegre ye 09-39/932 -230 5 kiralamıştır. Kılıç Entegre, söz konusu üretim tesislerinde ürettiği pilici, 2008 yılı içerisinde Mupi markasıyla pazara sunmuştur. Kılıç Deniz e ait Mupi markasıyla piliç eti pazarında faaliyet g österen Kılıç Entegre aynı yıl içerisinde zarar etmiş ve 190 üretimini durdurmuştur. İnce lememize konu 30. 6.2009 tarih ve 4504 sayılı bildirim ise, Kılıç Deniz in sahip olduğu ve şu an atıl durumda olan piliç üretim tesislerinin ve Mupi markasının Pak Tavuk a devredilmesine ilişkindir. Kılıç Deniz ile Pak Tavuk arasında 8. 6.2009 tarihinde imzalanan Mutabakat Metni nin 3. maddesi uyarınca satışa konu mallar kesimhane, kuluçkahaneler, yem fabrikası ve arsaları içeren taşınmazlardan, bu taşınmazlara ait eklenti ve ayrılmaz parçalardan, bu taşınmazlarda kullanılan makine ve aksamdan ve Kılıç Deniz in sahip olduğu bazı markalardan oluşmaktadır. Mevcut durumda atıl olarak Mudurnu ilçesinde bulunan tüm bu envanter, devrin kapsamını oluşturmaktadır. Devralma hem üreti me ilişkin 200 gayrimenkullerin hem de markaların kontrolünün değişmesi sonucunu doğuracaktır. Devre konu varlıkların mal ve hizmet üretimine yönelik olmaları dikkate alındığında bildirim konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ in 2(b) maddesi kapsamında bir devral madır. Birleşme veya devralma kabul edilen bir işlemin, Rekabet Kurulunun iznine tâbi bir işlem olarak değerlendirilebilmesi için, 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesine göre, işlemi gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25 ini aşması veya bu oranı aşmas a bile toplam cirolarının yirmibeş milyon Türk Lirası nı aşması gerekmektedir. 210 Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Pak Tavuk un 2008 yılında piliç eti satışından elde et tiği ciro nun ( .) TL olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla bildirim konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde yer verilen ciro eşiğini aş tığından izne tabi bir işlemdir. H.3.3 . Yoğunlaşma Analizi 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin 220 önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran birleşme/devralmaları yas aklamaktadır. Kılıç Deniz, ilgili ürün pazarından çekilmesi sebebiyle devre konu malları envanterinden derhal çıkarmayı amaçlamaktadır. Pak Tavuk ise devir işlemiyle, Mudurnu da Kılıç Entegre nin işlettiği tavuk üretim tesislerinin kapanması haberleri il e Mudurnu markası imajının üzerinde oluşan olumsuz etkiyi ortadan kaldırmayı ve şu anda üretim yaptığı tesisin üzerindeki yükü azaltıp üretiminin bir kısmını Mudurnu daki üretim tesislerinde gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır. Pak Tavuk, 2007 yılında Mudurnu markasını da satın alarak ürünlerini hem Pak Piliç 230 hem de Mudurnu markaları ile pazarlamaya başlamıştır. Bildirime konu işlemle birlikte Pak Tavuk hem üretim kapasitesini artıracak hem de Kılıç Deniz e ait olan Mupi markasına sahip olacaktır. Piliç eti pazarı irili ufaklı pek çok teşebbüsün faaliyet gösterdiği , yoğunlaşmanın oldukça düşük olduğu bir pazardır. Tablo -3 te piliç eti pazarında faaliyet gösteren ilk 09-39/932 -230 6 15 teşebbüsün tahmini pazar paylarına yer verilmiştir. Tablo -3 te de görüldüğü üzere, en yüks ek pazar payına sahip teşebbüsün 2008 yılı pazar payı % ( ) dir. 240 Tablo -3: Piliç Eti Pazarındaki İlk 15 Teşebbüsün Gerçekleşen Satış Bazlı Pazar Payları Ciro Bazında Yıllara Göre Pazar Payı (%) Teşebbüs Unvanı 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Banvi t ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Bey Piliç ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Erpiliç ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Şen Piliç ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Cp Piliç ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Keskinoğlu ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Şeker Piliç ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Abalıoğlu ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Pak Tavuk ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Gedik Piliç ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Bozok ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Kılıç Deni z (Mupi) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Arpi ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Bupiliç ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Ak Piliç ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Pak Tavuk un 2008 yılı pazar payı % ( ) olarak gerçekleşmiştir. Kılıç Entegre n in faaliyette bulunduğu dönemde e lde ettiği pazar payı ise % ( ) tür. Pak Tavuk un bu devralma sonucunda Kılıç Entegre nin pazar payının tamamını elde edeceği varsayılırsa, işlem sonrasında Pak Tavuk un pazar payı yaklaşık % ( ) olacaktır. Bununla birlikte d evralınan Mupi markası pazarda sadece bir yıldır yer almaktadır ve henüz yüksek bir bilinirlik elde etmiş değildir. 250 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye d ayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 260