Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006-1-175 (Devralma) Karar Sayısı : 07-13/100-29 Karar Tarihi : 8.2.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER: Mehmet Akif KAYAR , Cumhur Atalay HATİPOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - EN+ Group Limited Temsilci si Av. Burcu BABADAĞ 20 Ahi Ev ran Cd. Polaris Plaza, Kat:25 D:89 34398
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006-1-175 (Devralma) Karar Sayısı : 07-13/100-29 Karar Tarihi : 8.2.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER: Mehmet Akif KAYAR , Cumhur Atalay HATİPOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - EN+ Group Limited Temsilci si Av. Burcu BABADAĞ 20 Ahi Ev ran Cd. Polaris Plaza, Kat:25 D:89 34398 Maslak/İstanbul D. TARAFLAR : - EN+ Group Limited 28-30, The Parade, St. Helier Jersey JE4 8XY ABD - Glencore International AG Baarermattstrasse 3, P.O. Box 777 CH -6341 Baar İSVİÇRE - Sual Partners Ltd. 2nd Terrace West, Centreville, Nassau BAHAMALAR 30 E. DOSYA KONUSU: EN+ Group Limited in tamamına sahip olduğu Rusal Limited ile Glencore International Ag ve Sual Partners Ltd. nin belli malvarlıklarının ve hisselerinin United Company Rusal Limited e devredilm esi ve katkıları karşılığında tarafların United Company Rusal Limited hisseleri sahibi olması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.12.2006 tarih ve 8736 sayı ile giren bildirim üzerine, söz konusu devralmaya ilişkin ola rak ta lep edilen ek bilgi ve belgeler, 17.1.2007 tarih ve 452 sayı ile intikal eden yazı yla tamamlanmıştır. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 40 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 2.2.2007 tarih, 200 6-1-175/Öİ-07-MAK sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 2.2.2007 tarih, REK.0.05.00.00 -120/17 sayılı Başkanlık önergesi ile 0 7- 13 sayılı Kurul toplantısında g örüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda , Sual Partners Ltd. ve Glencore International AG teşebbüslerinin belirli malvarlıkları ve hisseler karşılığında sırayla UC Rusal ın adi hisselerinin %22 ve % 12 oranlarında devralmalar ına ilişkin bildirimin, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak 50 05-01/3-3 2 çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu, ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya hakim durumun güç lendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İşlemin Niteliği ve Amacı Başvuru k apsamındaki bilgilere göre; tamamı EN+ Group Limited (EN) e ait olan ve Rusal ın da %100 üne sahip olan United Company Rusal Limited (UC Rusal), 60 bildirim konusu işlem sonucunda Glencore International Ag (Glencore) ve Sual Partners Ltd. (Sual) nin yan kurul uşlarının belirli alüminyum, alümina, boksit ve bunlarla ilgili malvarlığı ve birtakım haklara sahip olan hisselerini devralacak ve Glencore Finance (Bermuda) Ltd. belirli malvarlıklarını ve hisselerini Rusal ın bir yan kuruluşuna satacaktır. Bu işlemlerin gerçekleştirilmesi sonucunda UC Rusal ın ihraç edilmiş hisselerinin %66 sı E N in, %22 si Sual in ve %12 si Glencore un olacaktır. Taraflar arasında söz konusu işlemin ne şekilde gerçekleştirileceğini düzenleyen Katılım ve Çerçeve sözleşmesi (Sözleşme) ile Hissedarlar Sözleşmesi akdedilmiştir. Bildirim formundaki bilgilere göre, esas faaliyeti birinci sınıf alüminyum eritmesi 70 olan Rusal ın alümina arıtmasına ilişkin üst pazarda daha az faal olmakta ve eritme faaliyetlerine ilişkin ihtiyaçlarının yaklaşık % 42 sini global ticari pazardan satın almaktadır. Diğer taraftan, Glencore Payları ise esasen, limitli eritme kapasitesi dolayısıyla ticari pazara tedarik ettiği, alümina arıtmasında aktiftir. Dolayısıyla, taraflar, Rusal ın geçmişte yaşamış olduğu alümina eksikliğini giderebilmesi ve UC Rusal ın büyük ölçüde kendi kendine yeter duruma gelmesini sağlaması amacıyla işlemin alüminyum üretimi faaliyetlerinde dikey bütünleşik bir yapı sağlayacağını, bu yapı sayesinde işletme ve yönetim giderlerinde azalmanın ve üretimde verimliliğin mümkün olacağını, global pazarda yer alan dikey bütünleşik rakiplerle daha güçlü rekabet edebilme 80 imkanının yaratılacağını ileri sürmektedir. H.2. Taraflar H.2.1. EN Bildirim formundaki bilgilere göre; Rusal Limited in 100% üne sahi p olan ve Rus vatandaşı Oleg Deripaska nın Basic Element Private Equity Fund (BEPEF) vasıtasıyla kontrol ettiği EN, enerji ve petrol sektörlerinde hisse sahibi olup bir entegre boksit madeni, alümina rafinerisi ve alüminyum eritme tesisi ve bir alümina raf inerisine sahiptir. Bunlara ilave olarak, Oleg Deripaska nın BEPEF vasıtasıyla kontrol ettiği diğer şirketlerin finansal hizmetler, inşaat ve geliştirme, 90 makine, madencilik ve doğramacılık sektörlerinde de faaliyet gösterdiği bildirilmiştir. Dikey olarak bütünleşmiş bir alüminyum ve alümina şirketi olan Rusal ın halihazırda nihai veya yarı -bitmiş alüminyum ürünlerine ilişkin alt pazar faaliyetleri bulunmaktadır (örneğin konserve). Ancak, söz konusu faaliyetler, Rusal ın alt pazardaki alüminyum folyo faaliy eti hariç, işlem öncesinde Rusal dan çıkarılarak EN in mülkiyetinde olmaya devam edecektir. 05-01/3-3 3 Dosya mevcudundaki bilgilere göre; Rusal ın Avrupa daki temel faaliyeti, ağırlıklı olarak birincil alüminyum üretimine yoğunlaşmış olan alüminyum faaliyetidir. EN in, tamamen sahibi olduğu yan kuruluşu Rusal aracılığı ile yapılan birincil 100 alüminyum satışı ile gerçekleşen dolaylı faaliyeti dışında, Türkiye de herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. EN in tamamını birincil alüminyumdan ve Rusal vasıtasıyla elde ettiği toplam Türkiye cirosu 2005 yılında yaklaşık (...) YTL dir. H.2.2. Sual Bildirim kapsamındaki bilgilere göre; Sual, boksit madenciliğinden folyo gibi katma değerli alüminyum ürünlerinin üretimine kadar üretim sürecinin tüm aşamaları ile işt igal eden alüminyum malvarlıklarına sahip olan bir holding şirketidir. Sual, tüm boksit, alümina ve alüminyum eritme tesislerini UC Rusal 110 bünyesine katacaktır, ancak, alüminyum folyo işleri hariç olmak üzere, nihai ve yarı bitmiş alüminyum ürünlerine (örne ğin mutfak eşyaları , yemek pişirme için kullanılan eşyalar ve rulo ürünler üretimine) ilişkin alt pazar işlerini katmayacaktır. Üretim tesisleri dokuz Rus bölgesinde ve Ukrayna da yer alan Sual, ayrıca, metalurji ve kimya sanayisi için silisyum madeni üret imine ilişkin silisyum faaliyetlerini de katacaktır. Dosya mevcuduna göre; Sual in ticari faaliyeti iki spesifik bölümden oluşmaktadır. Bunlar, boksit, alümina ve birincil alüminyum üretimini kapsayan alüminyum üst pazarı ile çekilmiş ürünler (rolled prod ucts) ve tüketim malları gibi yarı -bitmiş ve bitmiş ürünlerin üretilmesinden oluşan çeşitli alt pazar faaliyetleridir. 120 Sual in tamamına yakınını birincil alüminyumdan elde ettiği toplam Türkiye cirosu 2005 yılında yaklaşık (...) YTL dir. H.2.3. Glencore Bildirim kapsamındaki bilgilere göre; Glencore, İsviçre de mukim dünya genelinde maden, mineral, kömür, ham petrol, petrol ürünleri ve tarım ürünleri tedariki ile iştigal eden özel bir şirkettir. UC Rusal a transfer edilecek olan Glencore Payl arı, İsveç teki bir alümina eritme tesisi ile birlikte, belirli Jamaika boksit madenindeki ve İrlanda, Jamaika ve İtalya da bulunan çeşitli alümina rafinerilerindeki paylarını kapsamaktadır. 130 Dosya mevcudundaki bilgilere göre; Glencore un, Türkiye de alümin yuma ilişkin gerçekleştirdiği toplam cirosu 2005 yılında yaklaşık (...) YTL olarak gerçekleşmiştir. Yine verilen bilgilere göre, UC Rusal bünyesine katılacak olan Glencore paylarının ise Türkiye de birincil alüminyum faaliyetinden elde ettiği ciro bulunmamaktadır. H.3. İlgili Pazar H.3.1. İlgili Ürün Pazarı Tarafların verdiği bilgilere göre, başvuru konusu işlemi gerçekleştirecek şirketlerden en az ikisi aşağıdaki ürünlerin üretimini ve tedarikini yapmaktadır: 140 a. Boksit, b. ham hidrat, c. alümina, d. özel alümina, 05-01/3-3 4 e. standart birincil alüminyum, f. alüminyum folyo ve g. galyum (gallium) . İşlemin tarafları alüminyum sektöründe dikey olarak entegre olup boksit madenciliğinden, özel nitelikli ürünlerin imaline kadar üretim zincirinin çeşitli kademelerinde yer almakta dır. İşlem ile taraflar alüminyum üretim zinciri 150 içerisinde daha ileri boyutta bir dikey entegrasyona gidebilecektir. Taraflar, işlemin sadece alümina ve birincil alüminyum pazarlarında yatay etkilenmeye yol açacağını belirtmektedir. Bildirim kapsamındaki bilgilere göre; Rusal, Sual ve Glencore Türk müşterilere yalnızca birincil alüminyum tedarik etmektedir. Ancak, UC Rusal bünyesine katılacak olan Glencore Payları nın Türk müşterilere birincil alüminyum tedarik etmediği belirtilmektedir. Bununla beraber, taraflardan hiçbirinin Türkiye deki müşterilere alüminyum ile ilgili başka ürünler tedarik etmediği vurgulanmaktadır. Birincil alüminyu m, alüminanın eritilmesi ile üretilmektedir. Alümina yüksek dereceli elektroliz işlemi uygulanarak alüminyum ve oksijenden oluşan 160 elementlere dönüştürülmektedir. Birincil alüminyum eritilmiş halde veya çubuk, külçe, haddelenmiş dilim formları da dahil birç ok değişik formda döküm ürünü olarak üretilebilmektedir. Birincil alüminyum saf halde üretilebileceği gibi, manganez, magnezyum, bakır, çinko ve demir gibi diğer metallerle alaşımlı olarak da imal edilebilmektedir. Tarafların Türkiye de sadece birincil alü minyum satışı yapmaları nedeniyle ve yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı "birincil alüminyum" pazarı olarak tespit edilmiştir . H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar 170 İlgili ürün pazarı açısından ülke içindeki rekabet şartlarının bölgesel o larak farklılaşmasına neden olabilecek bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir. H.4. Değerlendirme H.4.1. İşlemin Bildirimi Açısından Yapılan Değerlendirme Bildirime konu işlem, Sual ve Glencore un bazı işletmelerinin ve malvarlığının UC Rusal a devredilmesi yoluyla yoğunlaşmaya yol açtığından, 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesi kapsamında bir devralmadır. 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde bir bir leşme 180 veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yir mibeş trilyon Türk Lirası nı aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur hükmü yer almaktadır. Bildirim Formu ve ekinde yer alan bilgi ve belgeler çerçevesinde, Rusal ve Sual ın birincil alüminyum pazarında 2005 yılında (...) Amerikan Doları/ (...) YTL (30.1.2007 tarihli kura göre) ciro elde ettiği anlaşılmaktadır. 05-01/3-3 5 Söz konusu ciro rakamı dikkate alındığında dosya konusu devralma işlemi 190 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesi çerçevesinde iz ne tabi dir. H.4.2. İşlemin 4 054 Sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi 4054 Sayılı Kanun un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın yasaklanabilmesi için işlemin, ya hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir. Aşağıdaki tabloda söz konusu ürün pazarında birleşme tarafı teşebbüslerin sahip oldukları pazar paylarına ilişkin bilgilere yer verilmiştir: Tablo 1: Birincil Alüminyum İlgili Pazarında Tarafların Pazar Payları Teşebb üs Adı Pazar Payı % Rusal ( ..) Sual ( ..) Glencore ( ..) Türkiye pazarında birincil alüminyum ürünü satışında faaliyet gösteren 200 teşebbüslerin 2005 yılı pazar paylarına ilişkin veriler aşağıdaki tabloda yer almaktadır: Tablo 2: Birincil Alüminyum Pazar ında Teşebbüslerin Pazar Payları Teşebbüs Adı Pazar Payı % Rusal ( ..) Sual ( ..) Hydro ( ..) ACTS ( ..) Gerald ( ..) Glencore ( ..) Mechem ( ..) Alcan ( ..) Dubal ( ..) Alro ( ..) Alba ( ..) TADAZ ( ..) Azerlaydzan eritme tesisi ( ..) Diğer İthalatlar ( ..) Eti Alüminyum ( ..) Toplam 100 Dosyadaki bilgilere göre, alüminyum pazarında, sadece Rusal ve Sual in Türkiye deki alüminyum satışları UC Rusal ın bünyesine katılacaktır. Glencore tarafından yapılan satışların söz konusu işlemin bir pa rçası olmadığı, bu satışların UC Rusal tarafından gerçekleştirilmesinin söz konusu olmadığı bildirim formunda ifade edilmektedir. Glencore un UC Rusal a devredeceği şirketlerin, Türkiye deki alüminyum müşterilerine yönelik birincil alüminyum satış faaliyet inin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Glencore dosya konusu işlem sonrasında Türkiye 210 pazarında birincil alüminyum satış faaliyetlerine UC Rusal ile rakip olacak şekilde devam edecektir. Bu çerçevede devralmalar sonucu oluşacak teşebbüs olan UC Rusal ın Türkiye pazarındaki payı % ( ) olarak belirlenmektedir. Ancak, UC Rusal daki ortaklığı vasıtasıyla düşünülebilecek olası UC Rusal -Glencore birlikteliğinin Türkiye deki toplam pazar payının % ( ) seviyesine de ulaş ması değerlendirilmesi gereken bir husustur . Bu nokt ada, aşağıda birincil alüminyum ürününün oluşturduğu ilgili pazardaki rekabet koşulları incelenmiştir . 05-01/3-3 6 Türkiye de birincil alüminyum ürün arzının %90 ı ithalat yoluyla karşılanmaktadır. Bu nedenle coğrafi pazar her ne kadar Türkiye olarak belirlenmişse de söz 220 konusu ürünün fiyatının global rekabet/pazar koşulları çerçevesinde belirlendiğinin de göz önüne alınması gerek mektedir . Dosya konusu birleşmiş şirketle genel olarak benzer pazar pozisyonuna sahip olan, Alcoa ve Alcan ile birlikte Norsk Hydro, BHP Bill iton Group, Chalco, Rio Tinto Group, Dubal, Nalco, Balco ve Hindalco gibi çok uluslu şirketler Türkiye pazarında rakip olarak kalmaya devam edecektir. Rusal ın Türkiye ye alüminyum ithalat ı yaptığı iki ana ülke konumundaki Rusya ve Tacikistan dışında , alternatif kaynaklardan yapılan nakliye ye ilişkin maliyet lerin aslında, Rusya ve/veya Tacikistan dan yapılan nakliyenin maliyetinden çok daha düşük olduğu aşağıdaki tabloda görülmektedir: Tablo 3: Türkiye ye Olan Taşıma Maliyetleri 230 İthalatın Yapılacağı Ülke Taşıma Maliyeti ($) Rusya ( ..) Tacikistan ( ..) Bahreyn ( ..) Avustralya ( ..) Çin ( ..) Hollanda ( ..) Brezilya ( ..) Hindistan ( ..) Yukarıda yer verilen taşıma maliyetlerine ilişkin verilerin ışığında; Türkiye nin yalnızca devralmaya konu şir ketten Rusya ve Avrupa kaynaklı ithalat yapmasının avantajlı olmadığı ve birincil alüminyum talebini tüm dünyadan benzer maliyetlerde tedarik edebileceği görülmektedir. Türkiye nin yıllık birincil alüminyum talebi 420,000 metrik ton (mt) civarındadır. Bildirim formundaki bilgilerden Türkiye deki ithalatçıların UC Rusal ve Glencore dışında alternatif tedarik kaynaklarına yönelmeyi tercih etmeleri halinde, hem global hem bölgesel olarak yeterli kapasite bulunduğu ve ileride bulunmaya devam edeceği anlaşılmakt adır. Örneğin, kısa ve orta vadede söz konusu olacak ek bölgesel kapasite tahmini aşağıdaki şekilde özetlenmektedir: 240 2007 yılı için; Birleşik Arab Emirlikleri 60,000 mt, Çin 425,000 mt. 2008 yılı için; İran 60,000 mt., Çin 350,0000 mt., Hindistan 115,000 mt. 2009 yılı için; Umman 350,000 mt., Çin 250,000 mt. Ayrıca, birinci alüminyum ürün arzında tedarik sözleşmelerinin yıllık bazda yapılması, herhangi bir Türk ithalatçısının yaptığı alımların hacmini/tedarik kaynağını yıldan yıla değiştirebilmesi de haki m durumun oluşmasını zayıflatıcı unsurlar olarak dikkate alınmasını gerektirmektedir. Örneğin, Rusal ın Türk 250 ithalatçılarına tedarik ettiği toplam ürün 2004 ve 2005 yılları arasında sadece %( ) artmış iken aynı dönemde Türkiye den en büyük alıcısına yaptığ ı satışın yaklaşık olarak % ( ) arttığı tespit edilmiştir. Yine, alüminyumun satış fiyatının belirlenmesinde Londra Metal Borsası nın etkili olduğu ve borsa referans fiyatlarının ve dolayısıyla sözleşme fiyatlarının devamlı olarak pazar koşullarını yansıtar ak, büyüklüğüne bakılmaksızın şirketlerin rekabete aykırı davranma imkanlarını kısıtlayarak dalgalandığı ifade edilmektedir. 05-01/3-3 7 Bu çerçevede, %90 ı aşan bir oranda ithalata dayalı ve 13 -14 teşebbüsün faaliyet gösterdiği, global rekabete açık Türkiye birincil alüminyum ilgili ürün pazarında %( ) pazar paylı devralmaya konu UC Rusal birleşmesinin ya da koordinasyon 260 vasıtasıyla % ( ) pazar paylı UC Rusal -Glencore şeklinde düşünülebilecek birlikteliğin , hakim durum yaratabilecek bir pazar gücüne sahip olamayaca ğı görülmüştür. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre , Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkınd a Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum 270 yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azalt ılmasının söz konusu ol madığına, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.