2024/891870 İhale Kayıt Numaralı "T.C. Denizli Büyükşehir Belediyesi Çivril - Tokça 5 MW GES" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Fortis Enerji Elektrik Üretim A.Ş. , İHALEYİ YAPAN İDARE: Denizli Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2024/891870 İhale Kayıt Numaralı “ T.C. Denizli Büyükşehir Belediyesi Çivril - Tokça 5 MW GES ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Denizli Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı tarafından 09.08.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ T.C. Denizli Büyükşehir Belediyesi Çivril - Tokça 5 MW GES ” ihalesine ilişkin olarak Fortis Enerji Elektrik Üretim A.Ş. tarafından 17.09.2024 tarih ve 161835 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.09.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 11.12.2024 tarihli ve 2024/MK-123 sayılı Kurul kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir. Başvuruya ilişkin olarak 2024/1114-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale komisyonu tarafından 22.08.2024 tarihli karar ile ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren kendi firmaları Fortis Enerji Elektrik Üretim A.Ş. üzerine bırakılmasına karar verildiği ve bu kararın ihale yetkilisi tarafından onaylandığı, sözleşmeye davet edilmelerini beklerken, idarenin 13.09.2024 tarihinde tebliğ edilen ihalenin iptali kararında “…2024/891870 İhale Kayıt Numaralı T.C. Denizli Büyükşehir Belediyesi Çivril - Tokça 5 MW GES Yapım İşi ile ilgili Ek’teki Başkanlık Makamı Olur’una istinaden ihalenin iptaline karar verilmiştir…” ifadelerine yer verildiği, mezkûr yazıda bahsedilen “ihale iptali” konulu Makam Olur’unda ise “…22/08/2024 tarihinde ihale komisyonu kararı açıklanmıştır. Her ne kadar ihale komisyonu kararı açıklanmış olsa da sözleşmeye davet öncesi şifaen gelen şikayet neticesinde yapılan incelemede, …sehven yüklenmiş olduğu tespit edilmiştir. …Kamu yararı gereği ihale işlemlerine devam edilmemesi ve ihalenin iptal edilmesi hususunu “Olur”larınıza arz ederim…” ifadelerinin yer aldığı, İhalenin iptali kararında hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı, “şifahi” olarak yapılan ve kanunda sayılı şekil şartlarına uymayan bir başvurunun değerlendirmeye alınmasının hukuken kabul edilemez olduğu, ihale yetkilisi tarafından verilmeyen iptal kararının mevzuata uygun olmadığı ve bu kararın yetkisiz kişilerce alındığının anlaşıldığı, bu itibarla ihalenin iptali kararının iptal edilmesinin gerektiği, ihalenin iptali kararının karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde tesis edilmediği, kamu kaynaklarının etkin ve verimli olarak kullanılması gerekçesi ile ihalenin iptal edilmesinin somut gerçeklikle bağdaşmadığı iddialarına yer verilmiştir. İhale süreci içerisinde başvuru konusu ihaleye ilişkin alınan 25.09.2024 tarihli ve 2024/UY.IV-1186 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile “başvurunun reddine” karar verildiği, Anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada Ankara 25. İdare Mahkemesinin 25.11.2024 tarihli ve E:2024/1695, K:2024/1793 sayılı kararı üzerine alınan 11.12.2024 tarihli ve 2024/MK-123 sayılı Kurul kararı ile “1) Kamu İhale Kurulunun 25.09.2024 tarihli ve 2024/UY.IV-1186 sayılı kararının iptaline, 2) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin iddialarının esasının incelenmesine geçilmesine,” karar verildiği anlaşılmıştır. Söz konusu Kurul kararı üzerine başvuru sahibinin iddialarının esasının incelenmesine geçilmiştir. İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. … Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz…” hükmü, “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.” hükmü, “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir. İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır. İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü, “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “…İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir…” hükmü yer almaktadır. İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: T.C. Denizli Büyükşehir Belediyesi Çivril - Tokça 5 MW GES b) Türü: Yapım işleri c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği … e) Miktarı: 5 MWe / 6,9 MWp kapasiteli Güneş Enerji Santrali, 6,8 km iletim hattı ve 150 m2 inşaat alanına sahip idari bina yapımı Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Çivril İlçesi - Tokça Mahallesi / DENİZLİ” düzenlemesi, “İhale kararının onaylanması veya iptali” başlıklı 37’nci maddesinde “37.1. İhale kararı ihale yetkilisince onaylanmadan önce, ihale üzerinde bırakılan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı Kurumdan teyit edilerek buna ilişkin belge ihale kararına eklenir. 37.2. Yapılan teyit işlemi sonucunda, her iki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir. 37.3. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. 37.4. İhale; kararın ihale yetkilisince onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” düzenlemesi, “Kesinleşen ihale kararının bildirilmesi” başlıklı 38’inci maddesinde “…38.2. İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır…” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihalenin 09.08.2024 tarihinde yapıldığı ve 6 isteklinin e-teklif verdiği, 3 isteklinin teklifinin geçerli kabul edildiği, 22.08.2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile başvuru sahibi Fortis Enerji Elektrik Üretim A.Ş.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği, ancak 13.09.2024 tarihinde idare tarafından ihalenin iptal edildiğine ilişkin tebligatın isteklilere EKAP üzerinden gönderildiği anlaşılmıştır. İhale yetkisi tarafından Başkanlık Makamına “İlimiz Çivril İlçesinde yapılması planlanan "T.C. Denizli Büyükşehİr Belediyesi Çivril - Tokça 5 MW Güneş Enerji Santrali Projesi" yapım işi kapsamında Daire Başkanlığımız tarafından 2024/891870 kayıt numarası ile 09/08/2024 tarihinde ihale yapılmıştır. 22/08/2024 tarihinde ihale komisyonu kararı açıklanmıştır. Her ne kadar ihale komisyonu kararı açıklanmış olsa da sözleşmeye davet öncesi şifaen gelen şikayet neticesinde yapılan incelemede ihale dokümanının Teknik Dosya/ENH klasöründe bulunan "Açıklama Raporu" ve "Genel Keşif' adlı belgelerde işin bir kısmı olan enerji nakil hattının güncel olmayan ancak güncel maliyetine erişilebilecek bir bedelin bulunduğu, bu dokümanın İdaremiz tarafından sehven yüklenmiş olduğu farkedilmiştir. İşin anahtar teslim götürü bedel üzerinden yapılması nedeniyle genel pursantaj ihale dokümanı kapsamında olup yukarıda bahsedilen enerji nakil hattı bedelinden yola çıkılarak doğru ya da yanlış bir şekilde yaklaşık maliyet icmali hesaplanabilmesi sonucunu doğuracağından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5 inci maddesinde yer alan temel ilkelere aykırı olacağı düşünülmektedir. Ayrıca ihalede teklif edilen en düşük fiyat olan 129.649.000,00 TL'yi veren firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılma sebebi incelendiğinde işi yapabilme yeterliliği anlamında bir engelinin olmadığı fakat yeni mevzuat değişikliği sebebiyle elenmesi, verilen en düşük teklif ile geçerli en düşük teklif arasında 37.445.000,00 TL fark bulunması ve 17/05/2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi kapsamında kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasına yönelik düzenlemeler de dikkate alındığında "T.C. Denizli Büyükşehİr Belediyesi Çivril - Tokça 5 MW Güneş Enerji Santrali Projesi'"nin kamu yararı gereği ihale işlemlerine devam edilmemesi ve ihalenin iptal edilmesi hususunu "Olur"larınıza arz ederim.” yazısının yazıldığı, anılan yazının Genel Sekreter Vekili tarafından 12.09.2024 tarihinde onaylandığı ve bunun üzerine “Başkanlık Makamı Olur’una istinaden ihalenin iptali” kararının başvuru sahibine 13.09.2024 tarihinde gönderildiği anlaşılmıştır. Bunun üzerine başvuru sahibi tarafından Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusu üzerine alınan 25.09.2024 tarihli ve 2024/UY.IV-1186 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile başvurunun reddine karar verildiği, anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada Ankara 25. İdare Mahkemesinin 25.11.2024 tarihli ve E:2024/1695, K:2024/1793 sayılı kararı üzerine alınan 11.12.2024 tarihli ve 2024/MK-123 sayılı Kurul kararı ile “1) Kamu İhale Kurulunun 25.09.2024 tarihli ve 2024/UY.IV-1186 sayılı kararının iptaline, 2) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin iddialarının esasının incelenmesine geçilmesine,” karar verildiği anlaşılmıştır. 4734 sayılı Kanun’un 40’ıncı maddesinde; ihalenin karara bağlanması ve onaylanmasına ilişkin ihale komisyonunca gerekçeli kararın belirlenerek, ihale yetkilisinin onayına sunulacağı, ihale yetkilisi tarafından ise karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylanacağı veya gerekçesinin açıkça belirtmek suretiyle ihalenin iptal edebileceği, aynı Kanun’un 41’inci maddesinde ise ihale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılacağı hüküm altına alınmış olup bu çerçevede ihaleyi yapan idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisinin tanındığı ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, anılan yetkinin çerçevesinin hukuk kuralları ile sınırlı olduğu, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılması ve bu hususların değerlendirilmesinde somut olaya ilişkin koşulların dikkate alınarak anılan Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler çerçevesinde karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirilerek yapılan incelemede, 22.08.2024 tarihinde ihale komisyonunun gerekçeli kararının ihale yetkilisinin onayına sunulduğu ve aynı tarihte ihale yetkilisince ihale kararının onaylandığı ardından ise ihale yetkilisi tarafından Başkanlık Makamına yazı yazıldığı, Başkanlık Makamının oluru ile ihalenin 12.09.2024 tarihinde iptal edildiği tespit edilmiştir. Kamu ihale mevzuatı kapsamında ihale komisyonunca gerekçeli kararın belirlenerek ihale yetkilisinin onayına sunulacağı, ihale yetkilisinin ihale kararını onaylaması veyahut gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle ihaleyi iptal edebileceği hüküm altına alınmıştır. Ancak ihale yetkilisince komisyon kararının onaylandığı, daha sonra ise idarenin iç yazışmaları sonucunda ihalenin 12.09.2024 tarihinde iptal edildiği anlaşılmıştır. Yapılan incelemede, idarenin ihaleyi iptal etme gerekçelerinden biri “…sözleşmeye davet öncesi şifaen gelen şikayet neticesinde yapılan incelemede ihale dokümanının Teknik Dosya/ENH klasöründe bulunan "Açıklama Raporu" ve "Genel Keşif' adlı belgelerde işin bir kısmı olan enerji nakil hattının güncel olmayan ancak güncel maliyetine erişilebilecek bir bedelin bulunduğu, bu dokümanın İdaremiz tarafından sehven yüklenmiş olduğu farkedilmiştir. İşin anahtar teslim götürü bedel üzerinden yapılması nedeniyle genel pursantaj ihale dokümanı kapsamında olup yukarıda bahsedilen enerji nakil hattı bedelinden yola çıkılarak doğru ya da yanlış bir şekilde yaklaşık maliyet icmali hesaplanabilmesi sonucunu doğuracağı…” şeklinde belirtilmiştir. İhale konusu işin 5 MW kapasiteli Güneş Enerji Santrali, 6,8 km iletim hattı ve 150 m 2 inşaat alanına sahip idari bina yapımı işi olduğu anlaşılmış olup, Özel Teknik Şartname’nin “Tanımlar” bölümünde “ENH: Enerji Nakil Hattı” olarak belirtildiği görülmektedir. İhale dokümanı kapsamında yer alan teknik doküman incelendiğinde, Teknik Dosya/ENH klasöründe "Açıklama Raporu" ve "Genel Keşif” adlı belgelerin bulunduğu, “Genel Keşif” bölümünde 2022 fiyatları ile ENH işi keşif özetinin yer aldığı, genel toplamın 1.713.990,29 TL olarak belirtildiği, “Açıklama Raporu”nda da “Denizli ili, Çivril ilçesi Tokça mahallesi DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ TOKÇA GES İrtibat Hattı YG Elektrik Tesisi Projesi'nin II. Bölge TEDAŞ 2022 Yılı Birim Fiyatları ile 1.713.990,29TL olarak keşiflendirilmiştir.” ifadesinin bulunduğu görülmüştür. Bahse konu işin güneş enerji santrali, iletim hattı ve idari bina işlerini kapsadığı, yaklaşık maliyet icmaline bakıldığında iletim hattı iş grubunun toplam iş tutarı içerisindeki yüzdesinin 4,8774 olduğu ve anılan iş grubunun tutarının yaklaşık maliyet hesap cetvelinde 11.212.331,80 TL olarak belirtildiği görülmüştür. Somut veriler değerlendirildiğinde 2022 yılına dayanılarak hesaplanan enerji nakil hattı işinin ihale konusu iletim hattı işi maliyetinin ve daha önemlisi ihale konusu 5 MW güneş enerji santralinin maliyetinin hesaplanmasında etkili olup olmadığına ilişkin herhangi somut tespit, değerlendirme ve hesaplamaya yer verilmediği, idarece iletim hattına ilişkin hazırlanan yaklaşık maliyet hesap cetveli ile bahse konu 2022 fiyatları ile hazırlanan ENH işi keşif özetindeki girdilerin farklılık gösterdiği (örneğin; yaklaşık maliyet hesap cetvelinde KGM/9000 poz numaralı “Delgi Makinesiyle Her Türlü Zeminde/Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta ve Açıda Ankraj, Zemin Çivisi, Bulon ve Barbakan Deliği Delinmesi” girdisinin 2022 yılı ENH işi keşif özetinde yer almadığı, “Tek Askı Tertibatı ve Çift Askı Tertibatı” girdilerinin miktarlarının, Santrifüj Betonarme Direklerinin tepe kuvvetlerinin bahse konu yaklaşık maliyet hesap cetvelinde ve ENH işi keşif özetinde farklılık gösterdiği), söz konusu belgelere dokümanı indiren herkesin ulaşabileceği, kaldı ki 2022 TEDAŞ fiyatları kullanılarak yapılan hesaplamaya ulaşmanın bir istekliyi diğer istekli karşısında avantajlı duruma getirebilecek veya teklif hazırlamasını etkileyebilecek bir husus olmadığı, esas işin güneş enerji santrali yapımı olduğu değerlendirilmektedir. İdarenin ihaleyi iptal etme gerekçelerinden bir diğeri olan “Ayrıca ihalede teklif edilen en düşük fiyat olan 129.649.000,00 TL'yi veren firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılma sebebi incelendiğinde işi yapabilme yeterliliği anlamında bir engelinin olmadığı fakat yeni mevzuat değişikliği sebebiyle elenmesi, verilen en düşük teklif ile geçerli en düşük teklif arasında 37.445.000,00 TL fark bulunması ve 17/05/2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi kapsamında kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasına yönelik düzenlemeler de dikkate alındığında "T.C. Denizli Büyükşehir Belediyesi Çivril - Tokça 5 MW Güneş Enerji Santrali Projesi'"nin kamu yararı gereği ihale işlemlerine devam edilmemesi ve ihalenin iptal edilmesi” gerekçesi incelendiğinde, teklifi değerlendirme dışı bırakılmış isteklinin aslında işi yapabilecek kapasitede olduğu gerekçesinin hukuki dayanaktan yoksun olduğu, ihaleye 6 istekli tarafından teklif verildiği, 3 isteklinin teklifinin geçerli kabul edildiği, tekliflerin hepsinin yaklaşık maliyetin altında olduğu, kaldı ki isteklilerin teklif fiyatlarının geçerliliği bulunmayan teklif fiyatları dikkate alınarak değerlendirilmesinin mevzuata uygun olmayacağı, idarece kaynakların verimli kullanılması ilkesinin hangi gerekçelerle sağlanamadığına yönelik somut bir değerlendirmenin de bulunmadığı anlaşıldığından bu hususun da iptal gerekçesi olarak gösterilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, idarece verilen ihalenin iptali kararı yerinde bulunmadığından, idarenin ihalenin iptali kararının iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Başvuru sahibi tarafından 157.733,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesinin gerektiği anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline, 2) Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.