Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-51 (Özelleştirme Nihai Bildirim) Karar Sayısı : 05-48/681 -175 Karar Tarihi : 21.7.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı Ü NAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : Murat ÇETİNKAYA, Ali DEMİRÖZ, Hakan Suat ÖLMEZ, Arif Ogün SARI, Hakan BİLİR, Ekrem KALKAN, Ali ARIÖZ 20 C. BİLDİRİMDE BULUNAN: - T.C. Başbakanlık Öze
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-51 (Özelleştirme Nihai Bildirim) Karar Sayısı : 05-48/681 -175 Karar Tarihi : 21.7.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı Ü NAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : Murat ÇETİNKAYA, Ali DEMİRÖZ, Hakan Suat ÖLMEZ, Arif Ogün SARI, Hakan BİLİR, Ekrem KALKAN, Ali ARIÖZ 20 C. BİLDİRİMDE BULUNAN: - T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdare si Başkanlığı Ziya Gökalp Cd. No: 80 Kurtuluş Ankara D. TARAFLAR : - Türk Telekomünikasyon A.Ş. Turgut Özal Bulvarı Aydınlıkevler -Ankara - Oger Telecoms Ortak Girişim Grubu Sitteen Street , Malaz Riyad, Suudi Arabistan Krallığı 30 Temsilcisi: Av. Dr. Mehmet Kömürcü İnönü Cad., Ongan Apart. No:53 Kat:4 34437 Gümüşsuyu -İstanbul - Etisalat Ortak Girişim Grubu Hereke Sokak No:10 06700 GOP -Ankara E. DOSYA KONUSU : Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom) nin %55 oranındaki hiss esinin blok satış yöntemiyle özelleştirilmesine yönelik izin talebi. 40 F. DOSYA EVRELERİ : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (Özelleştirme İdaresi) nın, özelleştirme kapsam ve programına alınan Türk Telekom un en az %51 oranındaki hissesinin özelleştirilmesine ilişkin olarak, 1998/4 sayılı Tebliğ in 3. maddesinin birinci fıkrası ve 4. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 13.7.2004 tarih ve 3833 sayılı önbildirimi üzerine hazırlanan Mesleki 05-48/681 -175 2 Daire Görüşü, 4.8.2004 tarih ve 2959 sayılı yazı ile Ö zelleştirme İdaresi ne gönderilmiş, anılan Tebliğ in ilgili hükmü gereğince hazırlanan Özelleştirme İdaresi görüşü 17.8.2004 tarih ve 7875 sayı ile, Telekomünikasyon Kurumu nun görüşü ise 25.8.2004 tarih ve 9265 sayı ile Rekabet Kurumu kayıtlarına intikal 50 etmiştir. Dosya konusu özelleştirme işlemi ile ilgili ön bildirim üzerine hazırlanan Mesleki Daire Görüşü ile Özelleştirme İdaresi ve Telekomünikasyon Kurumu nun görüşleri, Rekabet Kurulu nun 2.9.2004 tarihli toplantısında değerlendirilmiştir. Yapılan gör üşmeler sonucunda belirlenen Kurul Görüşü, 1998/4 sayılı Tebliğ in 4. maddesi gereğince Özelleştirme İdaresi ne bildirilmiştir. Söz konusu özelleştirme işlemi ile ilgili olarak, Özelleştirme İdaresi ne teslim edilen ihale dokümanları arasında yer alan bil dirim formları, Özelleştirme 60 İdaresi nin, Kurum kayıtlarına 27.6.2005 tarih ve 4391 sayı ile intikal eden yazısı eki ile Kuruma ulaştırılmıştır. Özelleştirme İdaresinin 5.7.2005 tarih ve 4585 sayılı yazısında, ihalenin 1.7.2005 tarihinde sonuçlandığı ve sı rasıyla, Oger Telecoms Ortak Girişim Grubu ve Etisalat Ortak Girişim Grubu nun en yüksek teklifleri verdikleri belirtilerek, 1998/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesi uyarınca devralma işleminin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için izin başvurusunda bulunulmuştur . Özelleştirme İdaresi nin 1998/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde Rekabet Kurumu na yapmış olduğu izin başvurusundan sonra 6.7.2005 tarih ve 2546 sayılı yazı ile 4502 sayılı Kanun ile değişik 2813 sayılı Telsiz Kanunu nun 7. maddesi uyarınca Telekomünikasyon Ku rumu nun konuya ilişkin görüşü talep edilmiştir. 70 Dosya konusu özelleştirme işlemi ile ilgili Telekomünikasyon Kurumu nun cevabi yazısı 12.7.2005 tarih ve 4783 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Ayrıca, 7.7.2005 tarih ve 2576 sayılı yazı ile Öze lleştirme İdaresi nden ek bilgi talep edilmiş, söz konusu bilgiler 12.7.2005 tarih ve 4797 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Başvuru konusu işlem ile ilgili, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi, 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Huk uki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin 80 Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında takip edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ çerç evesinde yapılan inceleme ve değerlendirmeler, Türk Telekom un özelleştirilmesine ilişkin olarak gerçekleştirilen ihalede en yüksek teklifleri verdikleri bildirilen Oger Telecoms Ortak Girişim Grubu ve Etisalat Ortak Girişim Grubu nun Özelleştirme İdaresi aracılığıyla Kuruma göndermiş oldukları bildirim formları ve ayrıca tarafların Kurum a iletmiş oldukları ek bilgiler esas alınarak yapılmıştır. Bu çerçevede yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 18.7.2005 tarih, 2005 -2- 90 51/Öİ -05-MÇ sayılı Nihai Bildirim Ra poru, 18.7.2005 tarih, REK.0.06.00.00 - 05-48/681 -175 3 120/78 sayılı Başkanlık Önergesi ile 05 -48 sayılı Kurul gündemine alınarak Karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin %55 oranındaki hissesinin blok satış yoluyla özelleştirilmesi için yapılan ihalede en yüksek teklif sahipleri olan; - Oger Telecoms Ortak Girişim Grubu ve - Etisalat Ortak Girişim Grubu nun 100 her ikisinin de Türk Telekom un %55 oranındaki hissesini devralmasının, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kan un kapsamında, bir hakim durum yaratmaya veya bir hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak, rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı ve bu nedenle başvuru konusu işleme izin verilmesinin uygun olacağı ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE TESPİTLER H.1. TARAFLAR 110 H.1.1. TÜRK TELEKOMÜNİKASYON A.Ş. 10.6.1994 tarih ve 4000 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Ek ve Geçici Maddeler Eklenmesine Dair Kanun hükümleri gereğince, PTT İşletmesi Genel Müdü rlüğü, T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü (Posta İşletmesi) ve Türk Telekom olmak üzere ikiye bölünmüştür. Söz konusu Kanun ile posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetlerin görülmesi Posta İşletmesi ne verilirken, telekomünikasyon hizmetleri nin görülmesi de Türk Telekom a verilmiştir. Her iki kuruluş 1995 120 yılından beri birbirinden bağımsız olarak faaliyetlerini yürütmektedir. Telekomünikasyon sektörünün serbestleşmesi sürecinde Türk Telekom la ilgili yasal düzenlemeler yapılarak, Türk Teleko m KİT statüsünden çıkarılmış, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu na ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket haline gelmiştir. Türk Telekom un tüm hisseleri mevcut haliyle Hazine Müsteşarlığı na aittir. 406 sayılı Kanun un 1. maddesi ile Türk Te lekom a, her türlü telekomünikasyon hizmetlerini yürütme ve telekomünikasyon altyapısını işletme yetkisi verilmiştir. 130 31.12.2003 tarihi itibarıyla Türk Telekom un, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva ed en telefon hizmetlerindeki tekeli kalkmıştır. Türk Telekom sektördeki faaliyetlerini Telekomünikasyon Kurumu ile imzalamış olduğu görev sözleşmesi çerçevesinde sürdürmektedir. 05-48/681 -175 4 Sermayesi 3.500.000.000.000.000 TL. olan Türk Telekom un beheri 1.000 TL. bedel li olan A, B, C, D ve E (altın hisse) grubu hisseleri bulunmaktadır. Bu grupların hisse miktarları şu şekildedir: 140 Tablo 1: Devir öncesi Türk Telekom'un hisse yapısı HİSSE TÜRÜ HİSSE MİKTARI A Grubu 1.785.000.000.000 B Grubu 1.190.000.000.000 C Grubu 349.999.999.999 D Grubu 175.000.000.000 E Grubu 1 TOPLAM 3.500.000.000.000 Hazine Müsteşarlığı nın Türk Telekom daki pay sahipliğine dayanan oy, yönetim, temsil, denetim vb. hak ve yükümlülükleri Ulaştırma Bakanlığı tarafından kullanılmaktadır. Bildiri me konu işlem sonrasında ise, Türk Telekom un ortaklık yapısı aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde olacaktır: Tablo 2: Devir sonrasında oluşacak Türk Telekom un ortaklık yapısı 150 HİSSE TÜRÜ HİSSEDARLAR HİSSE ADEDİ HİSSE PAYI (%) A Muhtemel Alıcı 1.925.000 .000.000 55 B Hazine Müsteşarlığı 1.574.999.999.999 C Hazine Müsteşarlığı 1 45 TOPLAM 3.500.000.000.000 100 Devir sonrasında oluşacak bu ortaklık yapısı çerçevesinde, ileride imzalanacak olan Hissedarlar Sözleşmesi nin 4.1. maddesine göre, yönetim ku rulunda; 3 tanesi B grubu hisseler için, 1 tanesi C grubunu oluşturan altın hisse için olmak üzere toplam 4 üye Hazine Müsteşarlığı tarafından, geriye kalan 6 üye de yatırımcı teşebbüs tarafından atanacaktır. Türk Telekom un %100 hissesine sahip olduğu G SM operatörü Aycell Haberleşme ve Pazarlama A.Ş. ve İş Bankası Grubu ile Telecom Italia Mobile (TIM) tarafından kurulan İŞ -TİM (Aria), TT&TIM İletişim Hizmetleri A.Ş. olarak 160 birleşmek suretiyle 23.6.2004 tarihi itibarıyla Avea adı ile faaliyetini sürdürmey e başlamıştır. Ticaret unvanı Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. (Avea) olarak değiştirilen şirketin ortaklık yapısı şu şekildedir: Tablo 3: Avea nın ortaklık yapısı HİSSE TÜRÜ HİSSEDARLAR HİSSE ADEDİ HİSSE PAYI (%) A Türk Telekom 2.651.274.012.388 40 B TIM 2.651.274.012.388 40 C Türkiye İş Bankası A.Ş. 985.912.386.013 C Trakya Yatırım Holding A.Ş. 229.543.662.286 C Efes Holding A.Ş. 57.385.915.571 C Türkiye Şişe ve Cam Fab. A.Ş. 45.908.732.457 C Anadolu Anonim Türk Sigorta Şti. 4.590.873.245 C Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş. 2.295.436.622 20 05-48/681 -175 5 TOPLAM 100 Bildirim formlarında yer alan bilgiler çerçevesinde, mevcut haliyle, Avea yönetim kurulunun 4 üyesinin Türk Telekom, 4 üyesinin TIM ve 2 üyesinin de İş Bankası Grubu tarafından atandığı anlaşıl maktadır. Yönetim kurulu toplantı nisabı olağan şartlarda 8 olup, kararlar 7 üyenin olumlu oy kullanması ile alınmaktadır. 170 Olağanüstü toplantılarda ise toplantı ve karar nisabı 9 dur. Türk Telekom, GSM hizmetleri alanında faaliyet gösteren Avea nın da his sedarı konumundadır. Bu çerçevede, Türk Telekom un %55 lik hissesini devralan teşebbüs, Avea da da kontrole ortak olacaktır. Bildirim formları ve eklerinde yer alan bilgilere göre; muhtemel alıcı, Türk Telekom un hisselerinin %55 ini devraldıktan sonra, Tü rk Telekom tarafından Avea ya atanacak yönetim kurulu üyelerinin 3 tanesini atamaya hak kazanacaktır. Hazine Müsteşarlığı da geriye kalan 1 üyeyi atamaya devam edecektir. 180 H.1.2. OGER TELECOMS ORTAK GİRİŞİM GRUBU Türk Telekom un özelleştirilmesine ilişki n yapılan ihalede Oger Telecoms Ortak Girişim Grubu (Oger Telecoms OGG) en yüksek teklifi vermiştir. - Oger Telecoms OGG nun Ortaklık Yapısı Bildirim formunda verilen bilgiler ışığında, Oger Telecoms OGG nun yapılanmasının aşağıdaki gibi olacağı anlaşı lmaktadır. 190 Oger Telecoms OGG , merkezi Suudi Arabistan Krallığı nda olan Saudi Oger Limited (Saudi Oger Ltd.) ve ihalenin kazanılması durumunda ileride yine Suudi Arabistan Krallığı nda kurulacak olan Oger Telecoms LLC (OT) adlı teşebbüslerden oluşmak tadır. OT nin tüm hisseleri Saudi Oger Limited e ait olacaktır. Oger Telecoms OGG nin %1 hissesi Saudi Oger Ltd. ye, %99 hissesi OT ye ait olacaktır. Ayrıca, Oger Telecoms OGG nun ihaleyi kazanan teklif sahibi olması halinde bildirime konu hisseleri Türk Telekom dan devralmak üzere, Oger Telecoms OGG tarafından bir Türk Yatırım Aracı (NewCo) kurulacak olup; bu şirketin 200 ortakları OT ve Saudi Oger Ltd. olacaktır. Türk Yatırım Aracı nın hisselerinin %99 u OT ye, %1 i de Saudi Oger Ltd. ye ait olacaktır. Niha i olarak özelleştirmeye konu Türk Telekom hisseleri, Türk Yatırım Aracı tarafından satın alınacaktır. Tablo 4: Türk yatırım Aracı nın ortaklık yapısı Ortak Adı - Ünvanı Sermaye payı (%) OT 99 Saudi Oger Ltd 1 05-48/681 -175 6 Saudi Oger Ltd. nin ortaklık yapısı ise aşağıdaki gibidir: 210 Tablo 5: Saudi Oger Ltd. nin ortaklık yapısı No Saudi Oger Ltd Hissedarı Doğrudan/ Dolaylı Ortak Saudi Oger Ltd de sahip olunan hisse adedi Yasal statü Doğrudan ya da dolaylı sahip olunan sermaye oranı % 1 Nazek Asaad Odah Doğrudan 7,210,125 Gerçek Kişi 9.6135 2 Bahaaeddine Hariri Doğrudan 187,502,500 Gerçek Kişi 25.0003 3 Saadeddine Hariri Doğrudan 187,502,500 Gerçek Kişi 25.0003 4 Ayman Hariri Doğrudan 119,657,500 Gerçek Kişi 15.9543 5 Fahd Hariri Doğrudan 119,657,500 Gerçek Kişi 15.9543 6 Hind Hariri Doğrudan 63,578,750 Gerçek Kişi 8.4771 - Oger Telecoms OGG Üyelerinin Faaliyet Alanları Oger Telecoms OGG üyelerinden Saudi Oger Ltd., dünya genelinde genel müteahhitlik ve bina bakımı, elektrikli ve mekanik işler, sınai işler, 220 telekomünikasyon, multimedya ve bilgi teknolojisi, makine, teçhizat, sistem ve elektronik tesisatların işletimi ve bakımı, peyzaj ve sulama, kamu için bayındırlık hizmeti (enerji ve su), bankacılık ve sigorta, oteller ve gayrimenkul imarı, hastane yönetimi gibi değişik alanlarda faaliyet göstermektedir. Ortak girişim grubunun diğer üyesi olan OT ise henüz kurulmadığı için faaliyete geçmemiştir. Ayrıca Saudi Oger Ltd. in vekilinin 8.7.2005 tarihli yazılı açıklamasında; OT nin Türkiye de veya dünya nın herhangi bir yerinde halihazırda bir faaliyetinin ve 230 cirosunun bulunmadığı ve kuruluşundan sonra ise tek faaliyetinin, Türk Telekom un %55 oranındaki hissesini devralacak olan Türk Yatırımı Aracı nda (NewCo) ortaklık olacağı teyit edilmiştir. - Oger Telecoms OGG üyelerinin telekomünikasyon sektöründeki faaliyetleri, ciroları ve pazar payları Bildirim formuna ek olarak Saudi Oger Ltd. vekili tarafından yapılan 8.7.2005 tarihli yazılı açıklamada yer alan: 240 Başvuruda bulunan taraf olan Saudi Oger Limit ed, bu firmanın gerçek kişi hissedarları ve Saudi Oger Limited in bağlı şirketlerinin Türkiye de herhangi bir pazarda doğrudan veya dolaylı yoldan hiçbir faaliyetleri ve ciroları bulunmamaktadır. 05-48/681 -175 7 ifadesiyle Saudi Oger Ltd. nin doğrudan ya da dolaylı ola rak Türkiye de herhangi bir pazarda faaliyeti olmadığı teyit edilmiştir. 250 - Telecom Italia Mobile International N.V. nin OT nin Hissedarı Olması Oger Telecoms OGG, Özelleştirme İdaresi ne yapmış olduğu ön yeterlilik başvurusu ile Ortak Girişim Grubu lid eri olan OT nin bazı hisselerinin ihalenin gerçekleşmesi aşamasından sonra potansiyel katılımcılara devredilebilmesine yönelik izin almıştır. Oger Telecoms OGG adına hazırlanan Bildirim Formu nda, Telecom Italia International N.V., Telecom Italia S.p.A ve TIM International N.V ., OT nin bazı hisselerinin sahibi olabilecek Muhtemel Alıcılar olarak tanımlanmıştır. Bu 260 teşebbüslerin tek başlarına ya da birlikte, Oger Telecoms LLC hisselerinin ancak %20 ye kadar olan kısmını devralabilecekleri belirtilmektedir . Aynı bilgi Saudi Oger Ltd. vekilinin 8.7.2005 tarihli yazısındaki; TIM in Oger Telecoms taki hisse payının en fazla %20 olması beklenmektedir. TIM, Oger Telecoms ta herhangi bir yönetim ve kontrol hakkına sahip olmayacaktır. ifadeler ile teyit edilm ektedir. 270 Bildirim formundaki bilgilere göre, Muhtemel Alıcıların katılımının, Oger Telecoms OGG üyesi olan OT de bir kontrol değişikliğine yol açmayacağı anlaşılmaktadır. Yine Bildirim Formu nda; Telecom Italia Grubu na dahil olan Muhtemel Alıcılar ın hiçbir şekilde NewCo nun doğrudan hissedarı olmayacakları sadece ihalede kazanan teklif sahibi olunması halinde NewCo nun kurucularından birisi olacak OT nin en fazla %20 ye kadar hissedarı olacakları ifade edilmektedir. Saudi Oger Ltd. ve Telecom Italia Mobile International N.V. (TIM), TIM in Oger Telecoms LLC ye (OT) katılımı ile ilgili olarak, 25.6.2005 tarihli bir Katılım ve 280 Hissedarlar Anlaşması (Hissedarlar Anlaşması) akdetmişlerdir. Telecom Italia S.p.A. ve TIM, OT nin hisselerinin devralınması ile ilgili olarak Saudi Oger Ltd. ile görüşmelere devam etmişler ve izin başvurusunun incelenmekte olduğu süreç içinde 4.7.2005 tarihinde Saudi Oger Ltd. ve TIM Katılım ve Hissedarlar Anlaşması nı tadil eden ve yeniden düzenleyen yeni bir metin (Anlaşma) imzalamışlardır. Bu Anlaşma ile belirlenen OT nin sermaye ve yönetim kurulunun yapısı, toplantı ve karar nisabları dikkate alındığında, OT nin kontrolünün Saudi Oger Ltd. de 290 olacağı görülmektedir. 05-48/681 -175 8 Bu bilgilere ilaveten, Saudi Oger Ltd. tarafından 13 .7.2005 tarihinde gönderilen ek bilgilerde aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir: TIM International N.V. ("TIM") in yeni kurulacak olan Türk Yatırım Aracı ( NewCo ) da sahip olacağı haklara ilişkin bilgi aşağıda sunulmaktadır. Saudi Oger Limited, Kuru munuz incelemesi için sunulmuş olan Oger Telecoms LLC Katılım ve Hissedarlar Anlaşması nda TIM International N.V. ("TIM") e tanınmış olan hakların aynen Türk Yatırım Aracı ( NewCo ) içinde 300 uygulanacağını teyit eder. Daha detaylı belirtmek gerekirse, TIM yeni kurulacak olan Türk Yatırım Aracı ( NewCo ) nun Yönetim Kuruluna bir üye atama hakkına sahip olacak fakat Oger Telecoms Katılım ve Hissedarlar anlaşmasında tanınanlar dışında herhangi bir hakka ve şirketin kontrolüne sahip olmayacaktır. Belirtildiği üzere, TIM in mali katkısı sadece 200.000.000 ABD Doları olacaktır. Bu ifadelerden de TIM in, OT de ve NewCo da sahip olacağı benzer konumlar itibarıyla kontrol hakkına sahip olmayacağı anlaşılmaktadır. 310 H.1.3. ETİSALAT ORTAK GİRİŞİM GRUBU Yapılan iha lede ikinci en yüksek teklifi vermiş bulunan Etisalat Ortak Girişim Grubu (Etisalat OGG), Emirates Telecommunications Corporation Group, Dubai İslamic Bank, Abu Dhabi National Insurance Company ve Cetel Çalık Enerji Telekomünikasyon A.Ş. (Çalık Enerji) tar afından oluşturulmuştur. Başvuru, ortak girişim grubu adına Etisalat OGG tarafından yapılmıştır. Aşağıda ortak girişim grubunun ortakları hakkında bilgiye yer verilmektedir. - Emirates Telecommunications Corporation Group (Etisalat): 320 Birleşik Arap Emirl ikleri Devleti tarafından 30.8.1976 tarihinde kurulmuş bir devlet iştiraki olan Etisalat, Emirates Telecommunications Holding den (şirket), bu holdingin yan kuruluşlarından ve ortak teşebbüslerinden oluşmaktadır. Etisalat ın birincil faaliyet alanı telekom ünikasyon hizmetleri, medya ve ekipman hizmetlerini içermektedir. Anılan faaliyetler şirket, şirketin yan kuruluşları, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan Krallığı ve Tanzanya'daki yan kuruluşları ve teşebbüsleri aracılığıyla yürütülmektedir. Grubun bunun dışında Katar, Sudan ve Pakistan telekomünikasyon sektörlerinde de yatırımı bulunmaktadır. Birleşik Arap Emirlikleri nin Etisalat'ın ortaklık yapısındaki payı %60'dır. Diğer ortaklar ise 330 hissedarlık oranı %1,8'i aşmayan Birleşik Arap Emirlikleri va tandaşı olan gerçek kişilerdir. - Dubai Islamic Bank 1975 yılında Dubai Emirliği'nce alınan bir karar ile kurulan ve en büyük hissedarları %29,8 ile Dubai Emirliği, %7,19 ile Saeed Ahmet Lootah olan Dubai 05-48/681 -175 9 Islamic Bank, başta bankacılık olmak üzere basım, işgücü hizmetleri, gayrimenkul yatırımları, sigortacılık gibi çeşitli alanlarda faaliyet göstermektedir. 340 - Abu Dhabi National Insurance Company (ADNIC) 1972 yılında her türlü sigorta ve reassürans hizmeti vermek üzere kurulan ADNIC, Abu Dhabi Yatırım Kurumuna ait olan bir şirkettir. Şirkette, Yatırım Kurumu %23.7, Khalaf bin Ahmad Otaiba %10.1, Sheikh Tahnoon bin Mohammad % 5.3 hisseye sahiptir. - Cetel Çalık Enerji Telekomünikasyon AŞ. (Cetel) 350 Etisalat OGG'nun Türkiye de yerleşik tek şirketi olan C etel, Çalık Grubu nun %99,99 kontrolü altında bulunan Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. ye aittir. Çalık Grubu nun bankacılık, enerji, inşaat, tekstil, gübre ve turizm alanlarında faaliyetleri bulunmaktadır. Ortak girişim grubuna katılan Cetel vasıtasıyl a Çalık Grubu, Mayıs 2005 tarihinde Arnavutluk Telekom'un %76 hissesini satın almıştır. - Etisalat OGG nun Ortaklık Yapısı Etisalat OGG üyeleri, ihaleyi kazanmaları halinde, özelleştirilen Türk Telekom hisselerinin aralarında dağılımı konusunda aşağıdak i şekilde anlaştıklarını 360 bildirmektedirler: Tablo 6: Etisalat OGG ortaklık yapısı ORTAK % PAY ETISALAT 30 DUBAI KALKINMA BANKASI 5 ADNIC 5 CETEL 15 TOPLAM 55 Ortak girişim anlaşması çerçevesinde taraflar işlem neticesinde başarılı teklif sahibi olmaları halinde Türkiye de bu amaca yönelik olarak bir anonim şirket kuracaklardır. Taraflar ortak girişim grubunun ihaleyi kazanmaları durumunda Türk Telekom un yönetimi ve işletilmesi hakkını münhasıran Etisalat a vermeyi kabul etmişlerdir. 370 Ortak Giriş im Grubu taraflarından hiçbirinin Türkiye de telekomünikasyon sektörüne yönelik faaliyeti bulunmamaktadır. H.2. İLGİLİ PAZAR H.2.1. Genel Olarak 05-48/681 -175 10 Dosya konusu işlemin Türk Telekom un devrini öngörmesi nedeniyle, işlem sonucunda etkilenen pazarlar Türk T elekom un faaliyet gösterdiği pazarlar olacaktır. Özelleştirme sürecinde, özelleştirme öncesinde Türk Telekom 380 tarafından sunulan Kablo TV hizmetleri, uydu haberleşme hizmetleri ve deniz haberleşme ve seyir güvenliği hizmetlerinin çeşitli düzenlemelerle Tür k Telekom bünyesinden ayrılması nedeniyle, işlemin değerlendirilmesine esas olacak ilgili pazarlar Türk Telekom un özelleştirme sonrasında sağlayacağı hizmetler göz önüne alınarak tanımlanacaktır. Bu çerçevede Türk Telekom un üç temel faaliyet alanı ve b u alanlarda sunduğu toptan ve perakende hizmetler ana hatlarıyla aşağıda belirtilmektedir: - Yerel telefon şebekesi üzerinden (PSTN) ses ile ilgili verilen perakende ve 390 toptan hizmetler : Şehir içi ve uzak mesafe telefon hizmetleri ile rehber yardım hizmetle ri, özel servis numaraları, ankesörlü telefon hizmetleri gibi katma değerli hizmetler (Perakende); şebeke erişim hizmetleri (yerel ağa erişim, ortak yerleşim, tesis paylaşım hizmetleri), çağrı başlatma ve çağrı sonlandırma hizmetleri (Toptan). - Mobil telek omünikasyon şebekeleri üzerinden verilen perakende ve toptan hizmetler : GSM üzerinden sunulan ses hizmetleri, kısa mesaj hizmeti ve katma değerli hizmetler (WAP, GPRS, vb.), analog selüler hizmetler (araç telefonu) ve çağrı hizmetleri (Perakende); çağrı so nlandırma, ulusal ve 400 uluslararası roaming hizmetleri (Toptan). - Veri ve internet ile ilgili perakende ve toptan hizmetler: Dar bant ve geniş bant internet erişim hizmetleri, veri iletim kapasitesi sağlama hizmetleri (ISDN BA/PA, ATM, Frame Relay, Turpak) ( Perakende); ulusal ve uluslararası kiralık devre hizmetleri, internet arabağlantı hizmetleri, şebeke erişim hizmetleri (Toptan). Türk Telekom tarafından sunulan bu hizmetler dikkate alınarak dosya konusu işlemin değerlendirilmesinde esas alınması gereken ilgili ürün ve coğrafi pazar 410 tanımları aşağıda yapılmaktadır. H.2.2. İlgili Ürün Pazarı Ürün ya da hizmetlerin yer aldığı ilgili ürün pazarlarının tanımlanmasında arz ve talep bakımından ikame edilebilirlik temel kriter olarak esas alınmaktadır. Bu çe rçevede öncelikle, telekomünikasyon hizmetlerine yönelik pazar tanımlarında telekomünikasyon hizmetlerinin toptan ve perakende olarak ikiye ayrıldığının ve ayrı pazarlar olarak kabul edildiğinin belirtilmesi gerekmektedir. Bu 420 şekilde bir ayırıma gidilm esinin en önemli nedeni, her iki grubun taleplerinin birbirinden farklı olmasıdır. Perakende tüketiciler genellikle sadece kendilerine ulaşan ürün veya hizmetleri tüketme eğiliminde iken, toptan hizmet satın alan 05-48/681 -175 11 teşebbüsler, bu hizmetleri, sundukları hizm etlerin bir girdisi olarak temin etmektedir. Telekomünikasyon hizmetleri ile ilgili yapılan pazar tanımlarında belirtilmesi gereken bir başka ayırım ise bireysel ve kurumsal kullanıcılara sunulan hizmetler için yapılan ayırımdır. Bazı hizmetler sadece kur umsal müşteriler tarafından talep edilirken bazı hizmetler sadece bireysel kullanıcılar tarafından talep 430 edilebilmektedir. Bu ayrımlar göz önüne alınarak öncelikle ses hizmetleri bakımından pazar tanımı ele alınacaktır. Ses hizmetleri temel olarak sabit hatlar (PSTN ve Kablo TV) ve mobil şebekeler (GSM ve NMT 450) üzerinden sunulmaktadır. Sabit hatlar üzerinden ses hizmetleri Türkiye de genel olarak PSTN üzerinden arz edilmektedir. Kablo TV şebekesi üzerinden halihazırda diğer şebekelerle irtibatlı bir telefon hizmeti verilemediği göz önünde bulundurularak, sabit hatlar üzerinden sadece PSTN yoluyla telefon hizmeti sunulduğu dikkate alınmalıdır. Mobil ses hizmetleri de temel olarak GSM üzerinden sunulmaktadır. 440 Bu çerçevede farklı nitelik taşıyan ve fa rklı amaç ve ihtiyaçlara yönelik olan sabit telefon hizmetleri ile mobil telefon hizmetlerinin halihazırda çift taraflı olarak halihazırda ikame olmadığı göz önüne alınarak, ilgili işlemin değerlendirilmesi bakımından PSTN ses hizmetleri pazarı ve GSM s es hizmetleri pazarı nın ayrı üst pazarlar olarak ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Her iki üst pazar içerisinde toptan ya da perakende hizmetler bakımından veya hizmeti kullanan bireysel ve kurumsal kullanıcılar dikkate alınarak alt ürün pazarlarının tanımlanması mümkündür. Ayrıca, PSTN ve GSM üzerinden 450 sunulan ses hizmetleriyle birlikte çeşitli katma değerli hizmetler de sunulmaktadır. Bu çerçevede, PSTN üzerinden sunulan perakende ses hizmetleri şehir içi telefon hizmetleri , uzak mesafe telefon hizmetleri ve katma değerli hizmetler olarak farklı ürün pazarlarına ayrılabilecektir. PSTN üzerinden sunulan ses hizmetleri toptan pazarlar dikkate alındığında ise çağrı başlatma hizmetleri , çağrı sonlandırma hizmetleri ve şebekeye eriş im hizmetleri olarak alt pazarlara ayrılabilecektir. GSM ses hizmetleri açısından bakıldığında, perakende olarak sunulan GSM ses hizmetleri ve katma değerli hizmetler in yanında toptan olarak çağrı 460 sonlandırma hizmetleri , ulusal ve uluslararası ro aming hizmetleri şeklinde alt pazarların tanımlanabileceği görülmektedir. Ayrıca araç telefonu olarak da bilinen analog mobil şebekesi (NMT 450) üzerinden verilen ses hizmetleri GSM ses hizmetleri pazarına dahil edilmemektedir.1 Bununla birlikte, Türk T elekom u almaya aday iki grubun da söz konusu alanlarda herhangi bir faaliyetlerinin bulunmaması ve en dar pazar tanımı yapılsa bile 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde yapılacak değerlendirmenin sonucunun 1 20.7.2001 tarih ve 01 -35/347 -95 sayılı Rekabet Kurulu Kararı 05-48/681 -175 12 değişmeyecek olması nedeniyle, bu pazarla rla ilgili ayrıntılı bir analize gerek duyulmamıştır. Bu çerçevede, ses hizmetleri bakımından PSTN (sabit hatlar) 470 üzerinden sunulan ses hizmetleri ve GSM üzerinden sunulan ses hizmetleri (mobil ses hizmetleri) olmak üzere iki ayrı ilgili ürün pazarı t anımlanmıştır. Veri ve internet hizmetleri açısından bakıldığında, Türk Telekom un hem perakende hem de toptan hizmetler sunduğu görülmektedir. Perakende hizmetler bakımından internet erişim hizmetleri internete erişim hızları, erişim hızlarına bağlı ola rak internet üzerinden destekledikleri hizmet türleri arası farklılıklar, kullanıcılara istenilen anda (on-demand access) ya da sürekli (always -on) bir bağlantı sağlamaları, aynı anda diğer (ses iletimi gibi) hizmetlerin de sunulmasına olanak tanıyıp tanım amaları, erişim hızının talep halinde anında 480 değişip değişememesi, kullanılan cihazların farklılıkları ve bu farklılığın getirdiği maliyet gibi unsurlar nedeniyle dar bant internet erişim hizmetleri ve geniş bant internet erişim hizmetleri olarak far klılaşmaktadır. Perakende veri hizmetleri ise farklı teknolojiler (ATM, Frame Relay, ISDN BA/PA gibi) kullanılarak kullanıcılara sağlanan iletim kapasiteleridir. Veri ve internet hizmetleri bakımından toptan hizmetler temel olarak ulusal ve uluslararası kiralık hat hizmetleri , internet arabağlantı hizmetleri ve yerel şebekeye erişim hizmetleri olarak üçe ayrılabilecektir. 490 Veri ve internet hizmetlerine yönelik olarak yukarıda yapılan temel ayrımların ötesinde arz ve talep özel likleri dikkate alınarak daha dar perakende ve toptan pazar tanımları yapılması mümkündür. Ancak, ses hizmetlerinde olduğu gibi, Türk Telekom un %55 oranındaki hissesini devralmaya aday iki grubun da söz konusu alanlarda herhangi bir faaliyetlerinin bulunm aması ve en dar pazar tanımı yapılsa bile değerlendirmenin sonucunun değişmeyecek olması nedeniyle, veri ve internet hizmetlerine yönelik olarak da ayrıntılı bir analize gerek görülmemiştir. Bu bağlamda, yukarıda belirtilen ayrımlar göz önüne alınarak aşağ ıdaki ürün pazarları tanımlanmıştır: 500 - dar bant internet erişim hizmetleri pazarı, - geniş bant internet erişim hizmetleri pazarı, - veri hizmetleri pazarı, - ulusal ve uluslararası kiralık hat hizmetleri pazarı, - internet arabağlantı hizmetleri pazarı, - yerel şebe keye erişim hizmetleri pazarı. H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar 510 Telekomünikasyon hizmetleri için yetkilendirmeler genel olarak ulusal düzeyde yapılmaktadır. Türkiye sınırları içinde yukarıda tanımlanan ilgili ürün pazarları açısından rekabet koşullarının fark lılık arz ettiği ayrı bölgelerin söz konusu 05-48/681 -175 13 olmaması nedeniyle, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti olarak tespit edilmiştir. İ. DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ DAYANAK 520 I.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme Bildirime konu olan işlem, Özell eştirme İdaresi tarafından, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu ve özelleştirme mevzuatı çerçevesinde, hisselerinin tamamı Hazine ye ait olan Türk Telekom un , %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı yoluyla özelleştirilmesi kapsamında yapılacak bir h isse devir işlemidir. Kurum a gönderilen bildirim formları ve diğer ek belgeler arasında yer alan; Hazine, Yatırımcı ve Garantörler arasında Türk Telekom hisselerinin %55 inin 530 satışına ilişkin olarak imzalanacak Hisse Satış Sözleşmesi nin nihai taslak metninin ekinde yer alan Hissedarlar Sözleşmesi ve Ana Sözleşme de; Yönetim Kurulu, Hissedarlar tarafından aşağıdaki şekilde aday gösterilecek en çok 10 üyeden oluşur: (a) Yatırımcı, Yönetim Kurulu üyesi olarak seçilmek üzere 6 aday gösterme hakkına sahi ptir (b) Hazine; (i) Hisselerin % 30 veya daha fazlasını elinde tuttuğu müddetçe, 540 Yönetim Kurulu üyesi olarak seçilmek üzere 3 aday gösterme hakkına sahip olacaktır; veya (ii) Hisselerin %15 veya daha fazlasına sahip olması halinde (fakat %30 dan daha az) Yönetim Kurul u üyesi olarak seçilmek üzere 2 aday gösterme hakkına sahip olacaktır (c) Hazine Altın Hisse yi elinde tuttuğu müddetçe Yönetim Kurulu üyesi olarak seçilmek üzere ayrıca Altın Hisse için 1 aday gösterme hakkına sahip olacaktır2. 2 406 sayılı Kanun: Ek Madde 17 - (Ek:10/6/199 4 4000/2 md.; İptal: Ana. Mah.'nin 22/12/1994 tarih ve E.1994/70, K.1994/65 -2 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 3/5/1995 4107/1 md.) (Değişik: 12/5/2001 - 4673/3 md.) (Değişik: 16/6/2004 - 5189/2 md.) Türk Telekomun, yetkili kurullarında alınacak k ararlarda, ekonomi ve güvenlik ile ilgili olarak millî yararların korunması amacıyla Devlete söz ve onay hakkı verecek bir adet imtiyazlı hisse dışındaki tüm hisseleri satılabilir. İmtiyazlı hisse, millî yararların korunması amacıyla ana sözleşme değişikli kleri, yönetim kontrolünü etkileyecek oranlardaki nama yazılı hisselerin devri ve nama yazılı hisselerin devrinin pay defterine işlenmesi konularında söz ve onay yetkisine sahiptir. (Değişik: 21/1/2004 - 5071/1 md.) Türk Telekom yönetim kurulunda imtiyazlı hisseyi temsilen bir üye bulundurulur. Bu üye Ulaştırma Bakanlığınca atanır. İmtiyazlı hisse sahibinin Genel Kurula katılma ve konuşma hakkı vardır. İmtiyazlı hisse sahibi, sermaye artırımlarına katılmaz ve kârdan pay almaz. 05-48/681 -175 14 (d) Hissedarlardan her biri, hissel erine bağlı oylarını bu madde uyarınca aday gösterilen Yönetim Kurulu üyelerinin seçilmesi için 550 kullanacaklardır. ifadeleri ile birlikte, daha yüksek nisaplar öngörülmediği müddetçe, Yönetim Kurulu Kararları toplantıda hazır bulunan oyların çoğunluğu ile verilir . ifadeleri yer almaktadır. Yukarıda yer verilen ifadeler çerçevesinde, Türk Telekom un %55 oranındaki hissesinin blok olarak satışı ile şirketin kontrolünün, bir önceki duruma göre 560 değişiklik arz edeceği açık bir biçimde görülmektedir. Bu n edenle, incelemeye konu olan işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ in Birleşme veya Devralma Sayılan Haller başlıklı 2. maddesinde yer alan hükümler uyarınca bir devralma işlemidir. I.2. İşlemin Bildirimi Açısından Yapılan Değerlendirme 1998/2 sayılı Tebliğ ile de ğişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in, İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar başlığı altındaki 4. maddesinin; Bu Tebliğ in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma 570 sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında vey a bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur . hükmü ve 1998/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesi uyarınca, Türk Telekom un ilgili ürün pazarlarındaki pazar payı3 ve cirosunun4 Tebliğ de öngörülen eşikleri aşması nedeniyle söz konusu işlem, ilgili Tebliğ çerçevesinde Rekabet Kurulu nun iznine tabi bir devralma işlemidir. 580 I.3. Rekabet Kurulu nun Türk Telekom Özelleştirmesine İlişkin Görüşünde Yer Alan Hususlar Açısından Yapılan Değerlendirme Rekabet Kurulu nun 2.9.2004 tarihli ve 04 -57/797 sayılı toplantısında Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin özelleştirilmesine ilişkin olara k, A. 1. Kablo TV altyapısının, bu altyapıya ilişkin mülkiyet ve işletime dair tüm haklar ile birlikte en geç Türk Telekom un devir işlemini takip eden bir 590 3 Örneğin; Türk Telekom un faa liyet gösterdiği pazarlardan PSTN üzerinden sunulan ses hizmetleri pazarında pazar payı %100 e yakındır. 4 Örneğin; teşebbüsün, sabit telefon şebekesi üzerinden verilen ses hizmetlerine ilişkin 2004 cirosu yaklaşık 7 katrilyon TL dir. 05-48/681 -175 15 yıllık süre zarfında tamamlanmak üzere ayrı bir tüzel kişilik haline getirilmesi ve bu tüzel kişinin kontrolünün devredilmesi, 2. TTNet internet servis sağlayıcılığı faaliyetlerinin, en geç Türk Telekom un devir tarihini takip eden altı aylık süre zarfında tamamlanmak üzere diğer iş birimlerden ayrı bir tüzel kişiliğe kavuşturulması, 3. GSM mobil telekomünika syon hizmetleri pazarında hakim durumda olan teşebbüsün tek başına ihaleye katılmasına izin verilmemesi; bu teşebbüsün herhangi bir konsorsiyum içerisinde ihaleye katılabilmesinin ancak bu kuruluşun Türk Telekom üzerinde doğrudan 600 ya da dolaylı kontrol hak kına sahip olamaması halinde mümkün olabileceği; bu teşebbüsü doğrudan ya da dolaylı biçimde kontrol eden kişi ya da grupların Türk Telekom ihalesine tek başlarına, birlikte ve/veya ayrı ayrı herhangi bir konsorsiyum içerisinde katılabilmelerinin, ancak ih ale sonrasında bu teşebbüsteki ve/veya bu teşebbüs üzerinde doğrudan ya da dolaylı kontrol hakkına sahip her türlü teşebbüsteki kontrol hakkı tanıyan tüm araçları kendi ekonomik bütünlükleri dışında bir şahsa devretmeleri halinde mümkün olacağı, 4. Özel İlet işim Vergisi nedeniyle Türk Telekom ile altyapılardan yararlanan işletmeciler arasında doğan eşitsizliğin devir öncesi 610 giderilmesi, doğrultusunda özelleştirme yapılmasının ileride daha rekabetçi piyasa yapısının oluşmasının sağlanması yönünden yararlı ol acağı, B. Alıcı adayları belli olduktan sonra 1998/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesi uyarınca yapılacak değerlendirmede 4054 sayılı Kanun un ilgili maddelerine aykırılıklar ve sakıncalar belirlenmesi halinde, devirle ilgili koşul ve yükümlülükler getirilebi leceği veya devre izin verilmeyebileceği, 620 dolayısıyla bu hususun ihaleye katılacak teşebbüslerin bilgisine sunulması bakımından ihale şartnamesinde belirtilmesinin gerekli olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Rekabet Kurulu Görüşü nde belirtilen ko nular; Kablo TV nin yapısal olarak ayrıştırılması; Türk Telekom un internet faaliyetlerini sürdürdüğü TTNet in ayrı bir tüzel kişiliğe kavuşturulması; GSM hizmetleri piyasasında hakim konumdaki firma açısından getirilen sınırlamalar ve Özel İletişim Vergis i şeklinde sınıflandırılabilir. 630 Rekabet Kurulu Görüşü nün Özelleştirme İdaresi ne iletilmesini müteakip, Kurul Görüşü nde bulunan hususlara ilişkin olarak yaşanan gelişmelere aşağıda yer verilmektedir. I.3.1. Kablo TV nin Yapısal Olarak Ayrıştırılması 05-48/681 -175 16 Rekabet Kurulu nun Kablo TV altyapısına yönelik olarak belirtmiş olduğu görüş doğrultusunda, Kablo TV altyapısı ve bu altyapıya ilişkin mülkiyet ve işletime ait tüm haklar, özelleştirme (satış) işlemi dışında tutulmuştur. Bu durum ihale 640 şartnamesi ve hisse satış sözleşmesinde de yer almaktadır. Ayrıca Kablo TV şebekesi, 21.4.2005 tarih ve 5335 sayılı Kanun la Türksat A.Ş. ye devredilmiştir5. Bu kapsamda, 18.5.2005 tarihinde Türk Telekom ile Türksat A.Ş. arasında 5335 sayılı Kanun a Dayanan Ana Devir Protoko lü imzalanmış ve söz konusu Protokol ün 1.7.2005 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. I.3.2. TTNET in Ayrı Bir Tüzel Kişiliğe Kavuşturulması 650 Rekabet Kurulu Görüşü nde ulaşılan sonuçlardan birisi de; TTNet internet servis sağlayıcılığı faaliyetle rinin, en geç Türk Telekom un devir tarihini takip eden altı aylık süre zarfında tamamlanmak üzere diğer iş birimlerden ayrı bir tüzel kişiliğe kavuşturulması na yöneliktir. Özelleştirme İdaresi tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 11.7.2005 tarih ve 4703 sayı ile giren yazıda; tüzel kişiliğe ayırma işlemi için Rekabet Kurulu Görüşü nde, işleme en geç hisse devrini takip eden 6 aylık süre zarfında gerçekleştirilmesine izin verildiğinden, bu konuya Hisse Satış Sözleşmesi içinde yer alan ve hisse devri nden önce gerçekleşmesi öngörülen şartlar arasında yer 660 verilmesine gerek duyulmadığı, ancak söz konusu şartın 25.11.2005 tarihli İhale Şartnamesi ne dercedildiği ifade edilmiştir. Buna ek olarak, her iki ortak girişim grubu da, İhale Şartnamesi nde ye r verilen Rekabet Kurulu Görüşü doğrultusunda, TTNet internet servis sağlayıcılığı faaliyetlerinin, en geç Türk Telekom un devir tarihini takip eden altı aylık süre zarfında tamamlanmak üzere diğer iş birimlerden ayrı bir tüzel kişiliğe kavuşturulacağını y azılı olarak beyan etmişlerdir. I.3.3. GSM Hizmetleri Piyasasında Hakim Konumdaki Firmanın İhaleye 670 Katılım Koşulları Rekabet Kurulu Görüşü nde, GSM hizmetleri piyasasında hakim konumda bulunan teşebbüs için getirilen koşullar, Özelleştirme İdaresi ta rafından hazırlanan şartnameye dercedilmiştir. Söz konusu Görüş doğrultusunda, 5 Geçici Madde 10. - (Ek: 21/4/2005 5335/1 -c md) Türk Telekomun, ortak yerleşim alanları ve kablo tv şebekesinin içinden geçtiği ortak altyapı tesisleri hariç olmak üzere, kablo tv hizmet ve altyapısıyla ilgili tüm taşınır ve taşınmazları, her türlü teçhizat, araç, gereç, m alzeme, yazılım ve donanımları, her türlü fikrî ve sınaî hakları ile sair hak, alacak ve borçları, her türlü sözleşmeleri ve kredi anlaşmaları ile leh ve aleyhe açılmış ve açılacak olan davaları, icra takipleri ve halen yürütülen veya sonuçlandırılan tüm i darî inceleme ve soruşturmaları, bütün hak, borç, alacak, yetki ve yükümlülükleri ile birlikte Türksat A.Ş.'ye devredilir. Devir işlemleri üç ay içerisinde yapılacak protokoller ile sonuçlandırılır. 05-48/681 -175 17 Türkiye de GSM mobil telekomünikasyon hizmetleri pazarında hakim durumda olan teşebbüslerin tek başına ihaleye katılamayacakları şartnamede açık bir şekilde yer almıştır. Buna ek olarak, Özelleştirme İdaresi nce taraflardan Rekabet Kurulu Görüşü nde 680 yer alan ifadelere aynen uyacaklarına dair taahhütnameler alınmıştır. İhale sonrasında, Özelleştirme İdaresi tarafından, Rekabet Kurumu na izin için bildirilen iki ortak girişim gru bu içerisinde, GSM hizmetleri piyasasında hakim konumda bulunan firma yer almamaktadır. I.3.4. Özel İletişim Vergisi 31.7.2004 tarih ve 25539 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 5228 sayılı Bazı Kanunlarda ve 178 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişikl ik Yapılması 690 Hakkında Kanun un 38. maddesi ile 13.7.1956 tarihli ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun Özel İletişim başlıklı 39. maddesi yeniden düzenlenmiştir. Yapılan bu düzenleme ile her nevi mobil telekomünikasyon işletmeciliği kapsamındaki tesis, devir, nakil ve haberleşme hizmetleri %25, bu kapsama girmeyen diğer telekomünikasyon hizmetlerinin ise %15 oranında özel iletişim vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Söz konusu yasal düzenlemeler incelendiğinde, Rekabet Kurulu Görüşü nde de açıklandığı üzere, rakiplerine altyapı hizmeti sağlayan ve bunu fatura eden Türk Telekom un, kendi iş birimlerine sağladığı altyapı hizmetlerini fatura 700 etmemesinden kaynaklanan bir avantaja sahip olduğu görülmüştür. Rekabet Kurulu nun Görüşünde ifade edile n sakıncalar, Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü tarafından 13.9.2004 tarihinde yayımlanmış olan Gider Vergileri Sirküleri/4 nde yer alan Buna göre, özel iletişim vergisi mükellefleri arasında gerçekleşecek hizmet satışlarında, özel iletişim vergi sini ödeyerek hizmeti satın alan mükellef, bu hizmetin satışı sırasında düzenleyeceği faturada önceden ödemiş olduğu özel iletişim vergisini Katma Değer Vergisi Kanunu nun 29, 30, 32 ve 34. maddelerinde belirtilen hükümler çerçevesinde indirim konusu yapab ilecektir ifadeleri ile giderilmiştir. 710 I.3.5. Rekabet Kurulu nun Görüşünden Sonra Yaşananlar Açısından Yapılan Genel Değerlendirme Yukarıda yer verildiği üzere, Rekabet Kurulu nun, Türk Telekom un özelleştirilmesine ilişkin görüşünde yer alan; - Kablo T V nin yapısal olarak ayrıştırılması, - GSM hizmetleri piyasasında hakim konumdaki firmanın tek başına ihaleye girememesi ve söz konusu firmada kontrol unsurlarına sahipler 720 açısından getirilen sınırlamalar, 05-48/681 -175 18 - Özel İletişim Vergisi ile piyasada yer alan teşebb üsler arasında meydana gelebilecek rekabet eşitsizliği konularının ihale öncesi ve ihale aşamasında Rekabet Kurulu Görüşü doğrultusunda ele alındığı ve Kurul Görüşü nde yer verilen sakıncaların giderildiği görülmüştür. Rekabet Kurulu görüşünde yer alan bir diğer konu olan Türk Telekom un internet faaliyetlerini sürdürdüğü TTNet in ayrı bir tüzel kişiliğe kavuşturulması için ise, 730 yine Kurul görüşünde en geç hisse devri sonrasına ilişkin 6 ay süre tanınması nedeniyle henüz bir işlem tesis edilmediği, an cak ihale şartnamesinde konuya yer verilmesi, Özelleştirme İdaresi nden Kurum a gelen yazı ile konunun tekrar teyit edilmesi ve muhtemel alıcıların bu yöndeki yazılı beyanları göz önüne alındığında, söz konusu husus bakımından özelleştirme işleminde Rekabe t Kurulu Görüşü doğrultusunda hareket edildiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler ışığında, Rekabet Kurulu nun 2.9.2004 tarihli ve 04 -57/797 sayılı toplantısında Türk Telekom un özelleştirilmesine ilişkin olarak 4 ana başlık altında sunduğu görüşlerin 740 tamamının dikkate alındığı anlaşılmaktadır. I.4. İşlemin 4054 Sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın yasaklanabilmesi için işlemin, ya hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir. Bu anlamda, başvuru konusu işlemin taraflarının pazardaki konumları ele alınarak, işlem sonucunda bir hakim durum yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olup olmadığının 750 değerlendirilmesi gerekmektedir. Bunun için de öncelikle Türk Telekom un özelleştirilmesi için açılan ihalede en yüksek teklifi veren Oger Telecoms OGG ve Etisalat O GG ve bu grupları oluşturan şirket ve kişilerin, doğrudan ve dolaylı olarak Türkiye sınırları içerisinde faaliyet gösteren herhangi bir şirketi kontrol edip etmediklerinin belirlenmesi gerekmektedir. Yukarıdaki bölümlerde belirtildiği üzere, gerçekleştiri len ihalede en yüksek teklifi veren Oger Telecoms OGG, Saudi Oger Ltd. (%1) ve OT (%99) tarafından 760 oluşturulmuştur. OT nin ise yine en az %80 hissesi Saudi Oger Ltd. e ait olacaktır. Saudi Oger Ltd. ve TIM arasında yapılan anlaşmaya göre ise, TIM, OT nin %20 sine kadar pay sahibi olabilecektir. Ancak, bu oran hiçbir şekilde TIM i şirketin yönetim ve kontrol hakları üzerinde söz sahibi yapmamaktadır. Bu 05-48/681 -175 19 çerçevede, Oger Telecoms OGG açısından yapılacak değerlendirmeleri Saudi Oger Ltd. şirketini göz önünde b ulundurarak yapmak gerekmektedir. Bildirim formu da dahil olmak üzere, tarafımıza iletilen bilgilere göre, Saudi Oger 770 Ltd., bu firmanın gerçek kişi hissedarları ve Saudi Oger Ltd. in bağlı şirketlerinin Türkiye de herhangi bir pazarda doğrudan veya dolayl ı olarak hiçbir faaliyetleri ve ciroları bulunmamaktadır. Oger Telecoms OGG nun bir diğer üyesi olan TIM ise, Türk Telekom un da %40 hissesine sahip olduğu Avea da %40 hisseye sahiptir. Bu bağlamda konuya Avea açısından bakıldığında, Türk Telekom un Ave a da sahip olduğu hisseler el değiştirmekte, başka bir deyişle, Türk Telekom un hisselerini devralacak olan Ortak Girişim Grubu, Avea nın yönetimine de girmektedir. Daha önce de belirtildiği üzere, Avea nın yönetimine gelecek olan Oger Telecoms OGG nun, bu 780 alan da dahil olmak üzere, Türkiye de herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Değerlendirilmesi gereken bir diğer husus, Avea nın %40 hissesine sahip olan TIM in, özelleştirme işlemine taraf Oger Telecoms OGG nu oluşturacak şirketlerden olan OT nin %20 hissesine sahip olmasının yaratacağı etkilerdir. Daha önce de ifade edildiği üzere, TIM, OT nin %20 hissesine sahip olsa dahi, ne OT nin ne de Oger Telecoms OGG tarafından devralma işlemi için kurulacak yeni şirketin yönetim ve kontrol haklarına sahip olm ayacaktır. Bu nedenle, TIM in Saudi Oger Ltd. ile imzalamış olduğu ve OT nin %20 hissesine kadar bir paya 790 sahip olmasını sağlayan anlaşma, rekabet hukuku açısından yeni bir durum yaratmamaktadır. Bildirim formlarında yer alan bilgiler dikkate alındığında, Türk Telekom un özelleştirilmesi için açılan ihalede en yüksek ikinci teklifi veren Etisalat OGG ve bu grubu oluşturan şirket ve kişilerin, doğrudan ve dolaylı olarak ilgili pazarlarda faaliyet gösteren herhangi bir teşebbüsü kontrol etmedikleri ve bu anl amda Türkiye de hiçbir faaliyetlerinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, başvuruya konu işlem ile Türk Telekom da Hazine nin sahip 800 olduğu hisselerin, daha önce Türkiye de Türk Telekom un faaliyet gösterdiği pazarlarda hiçbir faaliyeti bulunmayan teşebbüsler tarafından devralınacağı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak; altyapı işletimi ve sabit telefon şebekesi üzerinden ses hizmetleri gibi, faaliyet gösterdiği alanlarda çok yüksek pazar paylarına sahip bir teşebbüs devrediliyor olsa dahi, alıcıların ilgili pazarlarda herhangi bir faaliyetlerinin bulunmaması sebebiyle, başvuru konusu devralma neticesinde pazarın mevcut yapısında bir değişiklik ortaya çıkmayacaktır. 810 Bu anlamda, mevcut dosyada yer alan devralma işleminin herhangi bir pazarda hakim durum yaratılmasına veya mevcut bir hakim durumun güçlenmesine yol 05-48/681 -175 20 açan bir etkisi olmayacağı ve söz konusu işlem sonucunda Kanun un 7. maddesine aykırı bir durumun ortaya çıkmayacağı kanaatine ulaşılmaktadır. J. SONUÇ 820 Düzenlenen Rapora ve incelenen dosya ka psamına göre: Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin %55 oranındaki hissesinin blok satış yoluyla özelleştirilmesi için yapılan ihalede en yüksek teklif sahipleri olan; - Oger Telecoms Ortak Girişim Grubu ve - Etisalat Ortak Girişim Grubu için, Rekabet Kurumu na, 1 998/4 sayılı " Özelleştirme Yoluyla Devralmaların 830 Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ " çerçevesinde yapılan izin başvurusunun, 4054 sayılı R ekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ çerçevesinde değerlendirilmesi neticesinde; Yukarıda adları belirtilen ortak girişim gruplarından herhangi birisinin Tür k Telekomünikasyon A.Ş. nin %55 oranındaki hissesini devralmasının, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında, hakim durum yaratmaya 840 veya hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak, rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağın a ve bu nedenle başvuru konusu işleme izin verilmesine, OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 05-48/681 -175 21 (Rekabet Kurulu nun 21.07.2005 tarih ve 05 -48/681 -175 sayılı Kararı) KARŞI OY GEREKÇESİ Rekabet Kurulu nun Türk Telekomünikasyon A.Ş.(T. T.A.Ş.) nin % 55 oranındaki hissesinin blok satış yöntemiyle özelleştirilmesine dair Kararı na aşağıdaki belirttiğim nedenlerle katılmamaktayım. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanab ilmeleri İçin Rekabet Kurumu na Yapılacak Ön Bildirimlerde Ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul Ve Esaslar Hakkında Tebliğ in 4. maddesi çerçevesinde Rekabet Kurulu görüşünü oluşturan 02.09.2004 tarih ve 04 -57/797 -M sayılı Karar ile kanaatimce; Kurul ca Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin özelleştirilmesi konusunda tartışmalı tespitlerde bulunulmuştur. Dünyada mevcut sektör trendinin birleşme ve devralma işlemleri yoluyla daha geniş hizmet paketleri ile daha büyük ölçeklerde teşebbüsler oluşturmak olduğu ortada iken, T.T.A.Ş. nin mevcut pazarlarda rakiplerinin yalnız Türkiye de değil aynı zamanda, yurt dışında da olduğunu göz ardı etmemeliyiz. Yurt dışındaki; İtalya Telecom TIM ve MCI Verizon birleşmeleri bu gidişatın örnekleridir. Yukarıda verilen K arar ın A -1 maddesinde Kablo TV altyapısının, bu altyapıya ilişkin mülkiyet ve işletime dair tüm haklar ile birlikte en geç Türk Telekom un devir işlemini takip eden bir yıl süre zarfında tamamlanmak üzere ayrı bir tüzel kişilik haline getirilmesi ve bu t üzel kişiliğin kontrolünün düzenlenmesi ifadesi ile Kablo TV şebekesi Telekomünikasyon A.Ş. nin altyapı şebekelerine alternatif, hatta bir ikinci telekomünikasyon altyapısı şebekesi olarak düşünülmüş, bu husus Rekabet Kurulu nun nihai izin safhası öncesi ve sonrasında kamuoyunda ve basında yanlış algılanmıştır. Niteliği, teknik karakteristikleri, kapasitesi ve teknolojisi itibariyle Kablo TV, telekomünikasyon altyapı şebekesini ikame edebilecek bir ikinci şebeke değildir. Mevcut kablo TV altyapısının ülkem izdeki büyüklüğü ve erişim kapasitesi de bunu göstermektedir. 05-48/681 -175 22 Aynı Kurul Kararı nın A -2 maddesinde TTNet internet servis sağlayıcılığı faaliyetlerinin en geç Türk Telekom un devir tarihini takip eden altı aylık süre zarfında tamamlanmak üzere diğer iş bi rimlerden ayrı bir tüzel kişiliğe kavuşturulması ifadesi de Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin genel yapısı içinde bulundurulabilecek, diğer bir deyişle, katma değerli benzer hizmetleri gibi bir hizmet olması sebebiyle, kanaatimizce rekabet hukuku bakımından özelleştirme işlemi bağlamında Türk Telekomünikasyon A.Ş. den internet servis sağlayıcılığı hizmetinin ayrılması bir şart olarak istenmemelidir. Sektörde mobil telefon şebekesine sahip olmayan bir sabit telefon operatörünün rakipleriyle rekabet etmesi ner ede ise imkansız olarak düşünülürken ve Avrupa ülkelerinin birçoğunda bu trend devam ederken, Mobil operatörü (Aycell) elden çıkarılarak rekabet gücünü iyice kaybeden T.T.A.Ş. nin, kablo TV ve internet hizmetini de elden çıkarması ileriki yıllarda globalle şen rekabette T.T.A.Ş. ni güçlü teşebbüs olmaktan alıkoyacaktır. Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin özelleştirme sürecine bakıldığında ayrıca, aşağıdaki hususlarda hatalar yapıldığı tarafımızca tespit edilmiştir. Bu hususlar Kurul un nihai izin kararı değerl endirmelerinde göz ardı edilmiştir. 2813 sayılı Kanun gereğince Rekabet Kurumu, telekomünikasyon sektöründe alacağı tüm kararlar öncesinde Telekomünikasyon Kurulu nun görüşünü ve teknik düzenlemelerini göz önüne alması gerekirken bu özelleştirme işlemleri sırasında Rekabet Kurumu 2. Teknik Daire nin görüşüne istinaden sadece, Telekomünikasyon Kurumu, Rekabet ve Tüketici Dairesi nin görüşü alınmış, Telekomünikasyon Kurulu nun görüşünü almamıştır. Telekomünikasyon Kurumu mevzuatı (406 sayılı Kanun un 2b ma ddesi ve Yetkilendirme Yönetmeliği nin 36/I fıkrası) dikkate alındığında, Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin sahip olduğu ana telekomünikasyon şebekesinin kullanım hakkının 25 yıllığına; çalışır vaziyette, borçsuz olarak ihalesinin yapılması gerekirken, ihal e dokümanından anlaşılması gereken süre konusunda tereddüde düşülmektedir. Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin yapılan ihale işlemleri sonunda, varlıklarının tamamının mı devredildiği veya nelerinin devredildiği konusunda belirsizlik vardır. Esas itibariyle, 4 06 sayılı Kanun un 2b maddesine göre, Türk Telekom un ana telekomünikasyon şebekesi üzerinde sahip olduğu mülkiyet hakkının devri ihale konusu olması gerekirken tüm Türk Telekom A.Ş. nin varlıkları satışa konu yapılmıştır. Ayrıca, ihale şartnamesinde satış sonrası Telekomünikasyon Kurumu ile yapılan imtiyaz sözleşmesinden hiç bahsedilmeyerek ihale sürecinde eksik bilgilendirme durumuna yol açılmıştır. Bilindiği üzere, imtiyaz 05-48/681 -175 23 sözleşmesi Telekomünikasyon Kurumu nca imzalanmadan özelleştirme gerçekleşememekte dir. Teknik gereklilikleri belirleyen, ihale teknik şartnamesinin bulunmadığı görülmektedir. Diğer taraftan, makro bir mülahaza ile, Telekomünikasyon Kurumunca Fiili Tekel olduğu tespit edilmiş (11.05.2004 tarih ve 2004/246 sayılı Karar) olan Türk Telekom A.Ş. nin Halka Arz v.b. özelleştirme yöntemleri yerine bir teşebbüse blok satış metodu ile satılmasının yani, bir kamu tekelinin yabancı bir özel tekelin kontrolüne geçmesinin rekabetçi gelişmeleri sınırlayabileceği, hatta telekomünikasyon sektörü al t pazarlarında piyasaya yeni girişleri kısıtlayabileceği, giderek ileriki yıllarda özelleştirmeden beklenen fiyat düşmesi ve kalite iyileşmesi gibi faydaları sağlamayabileceği ve uzun dönemde, tüketici yararına olmayacak sonuçlar doğurabileceği düşüncesind en hareketle Rekabet Kurulu nca, ön bildirim safhası ve öncesinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığına, T.T.A.Ş. nin kontrolünü elde edecek bir özel tekel oluşumuna müsaade etmemek amacıyla, blok satış dışındaki yöntemlerle özelleştirmenin yapılmasının daha rekabetçi ortamın tesisi için gerekli olduğunun bildirilmemiş olmasının önemli bir eksiklik olduğunu düşünmekteyim. Rıfkı ÜNAL Kurul Üyesi