Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -4-334 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 11-39/814 -257 Karar Tarihi : 23.06.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mu stafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, 10 Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Ali Fuat KOÇ, Yunus ALTINIŞIK C. BAŞVURUDA BULUNAN :- İrfan KÜÇÜKHAYRAT Yeni San. Sit.36 Blok No:8 Isparta D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : - Sev
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -4-334 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 11-39/814 -257 Karar Tarihi : 23.06.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mu stafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, 10 Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Ali Fuat KOÇ, Yunus ALTINIŞIK C. BAŞVURUDA BULUNAN :- İrfan KÜÇÜKHAYRAT Yeni San. Sit.36 Blok No:8 Isparta D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : - Sevindi Tarım Mak. Otomotiv Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. Ankara yolu 3.Km. Çankırı E. DOSYA KONUSU: Sevindi Tarım Mak. Otomotiv Madencili k San. ve Tic. Ltd. 20 Şti.'nin bayisi Hayratoğlu Ticaret e mal tedarik etmeyi kestiği ve bayilik sözleşmesini 4054 sayılı Kanun'a aykırı olarak feshettiği iddiaları. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru da özetle; Sevindi Tarım ın Isparta da faaliyet gösteren ve bayi si olan Hayratoğlu Ticaret e mal tedarik etmeyi kestiği ve bayilik sözleşmesini 4054 sayılı Kanun a aykırı olarak feshet tiği ifade edilmiştir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.12.2010 tarih ve 9665 sayı i le intikal eden başvuru üzerine yapılan incel eme sonucunda düzenlenen 25.01.2011 tarih ve 2010 -4-334/İİ-11-360.EA sayılı İlk İnceleme Raporu, Kurul un 03.02.2011 tarih li toplantısında değerlendirilmiş ve 11 -07/128 -M sayılı kararı ile konu hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir . İlgili kar ar uyarınca y apılan inceleme 30 sonucunda hazırlanan 16.06.2011 tarih ve 2010 -4-334/ÖA-11-326.AFK sayılı Önaraştırma Raporu , 17.06 .2011 tarih ve REK.0.08.00.00 -110.02.02/286 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Sevindi Tarım Mak. Otomotiv Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. nin, bayisi Hayratoğlu Ticaret e mal tedarik etmeyi kestiği ve bayilik sözleşmesini 4054 sayılı Kanun a aykırı olarak feshettiği iddiaları na yönelik şikayetin reddedilmesi gerektiği ve konu hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 40 I.1. İgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, şikayetçinin geçmişte, tek seferli ğine, Sevindi Tarım dan çeşitli niteliklerde 3 adet römork ve 1 adet yangın tankeri alarak satışını yaptığı anlaşılmıştır. Ayrıca Sevindi Tarım ın 2011 yılı fiyat listesinden şikayete konu olan alanda römork cinsi ve çeşitlerini (Tek dingil - çift dingil, d amperli -dampersiz gibi 11-39/81 4-257 2 çeşitli niteliklerde römorklar, su tankeri ve bahçe forklift) üretip pazarladığı görülmüştür. Dosya konusu ürünler ve incelenen tarafın faaliyet konusu dikkate alınarak ilgili ürün pazarı genel olarak tarım makineleri imalatı ve satı şı pazarı olarak belirlenmiştir. 50 I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili ürünlerin tüm Türkiye'de dağıtımının yapılabildiği ve ülke genelinde rekabet koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar Türkiye o larak belirlenmiştir. I.2. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgi, Belge ve Tespitler Sevindi Tarım, Çankırı da yem sanayi, tarım makineleri, petrol ve lokantacılık gibi çeşitli alanlarda faaliyet gösteren bir şirkettir. 2010 yılında Sevindi Tarım tarafın dan satılan toplam römork sayısı 562 adet iken söz konusu teşebbüsün yurtiçi satışları 2010 yılında 2.446.811 TL olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu teşebbüs tarafından Türkiye genelinde pazar payı %3 -5 arasında tahmin edilmektedir. Sevindi Tarım ın 60 yıllık cirosu ve sattığı tarım makinelerinin adedi ve kendi pazar payı tahminleri dikkate alındığında tarım makineleri pazarında çok düşük bir pazar payına sahip olduğu anlaşılmıştır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden anlaşıldığı kadarıyla Sevindi Tarım, üretmiş olduğu ürünlerin dağıtım ve pazarlamasını gerçekleştirirken , Türk Ticaret Kanunu nda belirtilen bayilik hükümlerine göre , herhangi bir şirket ya da kurumla sözleşme yapmamaktadır. Bu bağlamda, yetkili satıcılardan Sağlam Tarım dan elde edilen belgeler do ğrultusunda, Sevindi Tarım ın ürünlerini Burdur il ve ilçelerinde satmakta yetkili olduğu, ancak bayilik ilişkilerini belirleyen herhangi bir ibare bulunmadığı görülmüştür. Bu çerçevede Sevindi Tarımın kurumsallaşmış bir bayilik sistemine sahip olmadığı ve bayi ile sağlayıcı arasındaki ilişkilerin ayrıntılı 70 olarak düzenlendiği bayilik sözleşmelerinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Diğer yandan Sevindi Tarım dan elde edilen bilgiler e göre, Hayratoğlu Ticaret ile ilişkisinin sona erme nedeni, Sevindi Tar ım ın pazarlama politikası gereği peşin çalışmaya yönelmesinden dolayı adı geçen firma ile vade ve fiyatta anlaşma sağlayamaması dır. Önaraştırma kapsamında, şikâyete konu teşebbüsün yetkili satıcılarından bazıları ile konuya ilişkin bilgi almak amacı yla görüşmeler yapılmıştır . Taraflar ile yapılan görüşmelerde elde edilen bilgiler aşağıda sunulm uştur . Isparta Keçiborlu da faaliyet gösteren Aynalı Ticaret adlı teşebbüste Yücel Aynalı, Denizli de faaliyet gösteren Esenlik Motorlu Araçları adlı teşebbüst e Rıza Esenlik, 80 Samsun da faaliyet gösteren Kocatepe Ticaret adlı teşebbüste Dilaver Kocatepe, Eskişehir Çifteler de faaliyet gösteren As Tarım Market Ziraat Aletleri adlı teşebbüste Can Rusçuk, Kütahya Tavşanlı da faaliyet gösteren Bereket Motorlu Araçlar ı San. Tic Ltd. Şti. de Osman Oral ve Burdur da faaliyet gösteren Sağlam Tarım adlı teşebbüste Mehmet Kınacı adlı şahıslarla telefon görüşmeleri yapılmıştır. Sağlam Tarım haricinde diğer tüm teşebbüs yetkilileri ile yapılan görüşmeler neticesinde söz konus u yetkili satıcıların kendi il veya ilçeleri dışındaki yerlere de ürün satabildikleri anlaşılmış ve aktif veya pasif satışların kısıtlandığına dair herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır. Diğer taraftan, yapılan görüşmede Sağlam Tarım yetkilisi tarafından; satış 90 faaliyetlerinin sadece Burdur ili içerisinde yapıldığı, farklı illere satış yapılmadığı, bu durumun da Sevindi Tarım ın bilgisi dâhilinde olmakla birlikte, kendi ticari ahlak görüşü doğrultusunda böyle bir karar alındığını vurgulamış ve Sevindi Tarım ın bu konuda bir yaptırımı bulunmadığını dile getirmiştir. 11-39/81 4-257 3 I.3. Değerlendirme Sevindi Tarım ın sahip olduğu pazar payı ve iş hacmi dikkate alındığında hakim durumda bulunmadığı ve bu nedenle şikayet konusu iddiaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakk ında Kanun un 6. maddesi kapsamına girmeyeceği açıktır. Bu doğrultuda şikayet konusu iddialar 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında 100 değerlendiril miştir . 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasak kabul edil miştir. Bu çerçevede şikayet konusu Sevindi Tarım tarafından gerçekleştirilen Hayratoğlu Ticaret e yönelik bayiliğin feshedilmesi ve mal vermenin kesilmesi uygulamaları, Sevindi Tarım ın bayilerine yönelik belirli bölgelere ve/veya müşterilere aktif ve/ve ya pasif satışları yasaklamaya yönelik politikalarından kaynaklanıyorsa söz konusu uygulamaların 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında ihlal oluşturabilmesi 110 mümkündür. Ancak yürütülen önaraştırma sürecinde, Sevindi Tarım tarafından aktif ya da pasif satışın engellenmesi yönünde sistemli bir strateji izlendiğine dair tutarlı herhangi bir bilgi veya bulguya ulaşılamamıştır. Bunlara ek olarak, söz konusu firmanın yetkili satıcılarıyla yapılan görüşmeler neticesinde, aktif ve/veya pasif satışların kısıtlan masına dair beyanat veren olmamıştır. Bu çerçevede dosya konusu iddialara ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır . Diğer taraftan incelenen taraf olan Sevindi Tarım a 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ hakkında bilg ilendirici bir görüş yazısının gönderilmesinin faydalı olacağı düşünülm üştür . Bilindiği üzere, üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde 120 faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeni den satımı amacıyla yapılan anlaşmalar -dikey anlaşmalar - 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nde (2002/2 sayılı Tebliğ) belirtilen koşulları taşıması kaydıyla, Kanunu n 4. maddesindeki yasaklamadan Kanunun 5. maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulmuştur. 2002/2 sayılı Tebliğ ile alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsi s edilmiş münhasır bir bölgeye ya da münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanması Tebliğ kapsamında muafiyetten faydalanan bir kısıtlama kabul edilirken, pasif satışların kısıtlanması 130 anlaşmayı grup muafiyeti kapsamından çıkarmaktadır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre ; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.