Rekabet Kurumu · D.2018 -2-22 (Muafiyet ) Karar Sayısı : 19-15/203 -9 · K.19-15/203 -90 Karar Tarihi : 11.04.2019 A. TOPLANT

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -2-22 (Muafiyet ) Karar Sayısı : 19-15/203 -90 Karar Tarihi : 11.04.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan ), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Hatice YAVUZ, Mesut MORGÜL, Kemal KÜÇÜKKAVRUK, Betül AYHAN, Yunus Salih YİĞİT, Mehmet Mustafa ŞEREF C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Vodafone Telekomünikasyo n A.Ş., Temsi

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -2-22 (Muafiyet ) Karar Sayısı : 19-15/203 -90 Karar Tarihi : 11.04.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan ), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Hatice YAVUZ, Mesut MORGÜL, Kemal KÜÇÜKKAVRUK, Betül AYHAN, Yunus Salih YİĞİT, Mehmet Mustafa ŞEREF C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Vodafone Telekomünikasyo n A.Ş., Temsilcileri: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN, Av. Orhan ÜNAL Gazi Umur Paşa Sok. Bim ar Plaza 38/8 Balmumcu Beşiktaş/ İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Vodafone Telekomünikasyon A.Ş., TT Mobil İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Turkcell İletişim H izmetleri A.Ş. arasında imzalanan TT Mobil -Vodafone -Turkcell Tesis Konsolidasyonu İşbirliği Sözleşmesi ne muafiyet tanınması talebi . (2) E. DOSYA EVRELER İ: Kurum kay ıtlarına 20.04.2018 tarih ve 3210 sayı ile giren başvuru üzerine haz ırlanan 04.04.2019 tarih v e 2018 -2-22/MM sayılı Muafiyet/ Menfi Tespit Raporu görüşülerek karara ba ğlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; - Vodafone Telekomünikasyon A .Ş. (Vodafone ), TT Mobil İletişim Hizmetleri A .Ş. (TT Mobil ) ve Turkcell İletişim Hizmetleri A .Ş. (Turkcell ) arasında imzalanan TT Mobil -Vodafone -Turkcell Tesis Konsolidasyonu İşbirliği Sözleşmesi ne (Sözleşme) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un (4054 sayılı Kanun) 5. maddesindeki koşulların tamamının varlığı nedeniyle beş yıl süreyle bireysel m uafiyet tanınabileceği, - Sözleşme nin Ortak Bölgesel Çözüm Ortakları na ilişkin hükümlerinin başvuru kapsamından çıkarılması nedeniyle bu hususa ilişkin bir değerlendirme yapılmasına gerek kalmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Bildi rime Konu S özleşmenin Taraflar ına İlişkin Bilgiler G.1.1. Vodafone Telekom ünikasyon A .Ş. (Vodafone ) (4) Vodafone, 24 .05.2006 tarihinde Telsim Mobil Telekom ünikasyon Hizmetleri A. Ş. nin Vodafone Grubu na dâhil olması sonucunda T ürkiye de faaliyetine ba şlamış olup, kurumsal ve bireysel kullan ıcılara yönelik ses ve veri hizmetleri sunmaktad ır. Vodafone, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) düzenlemeleri çerçevesinde; sabit telefon, internet servis sa ğlayıcılığı, altyapı işletmeciliği, uydu haberle şme ve sanal mobil şebeke hizmetlerini sunabilecek şekilde yetkilendirilmi ştir. Vodafone un 19-15/203 -90 2/36 tüm hisseleri Vodafone Holding A .Ş. ye (Vodafone Holding ) aittir. Vodafone Holding, %99,96 hissesine sahip olan Vodafone International Holdings B.V. nin kontrol ü altında bul unmaktad ır. G.1.2. Turkcell İletişim Hizmetleri A .Ş. (Turkcell ) (5) 05.10.1993 tarihinde kurulan ve 27.04.1998 tarihinde Ula ştırma Bakanl ığı ile 25 yıllık GSM lisans anla şması imzalayan Turkcell in faaliyet konular ı GSM -Pan Avrupa Mobil Telefon Sistemi ihale sinde öngörülen iş ve hizmetler ile 406 say ılı Telgraf ve Telefon Kanunu na aykırı olmamak üzere her t ürlü telefon, telekom ünikasyon ve benzeri hizmetler ve IMT -2000/UMTS hizmet ve altyap ılarına ilişkin yetkilendirme kapsamındaki faaliyetler olarak belirle nmiştir. Turkcell i ştirakleri arac ılığıyla Ukrayna, KKTC, Belarus, Hollanda ve Almanya da da faaliyette bulunmaktad ır. Bununla birlikte 2006 yılında kule ve altyap ı hizmetleri sunmak üzere Turkcell in %100 i ştiraki olarak Global Tower kurulmu ştur. Halka a çık bir şirket olan (%48,95) Turkcell in %51 oranında hissesi Turkcell Holding A .Ş. ye aittir. G.1.3. TT Mobil İletişim Hizmetleri A .Ş. (TT Mobil ) (6) TT Mobil, Aycell Haberle şme ve Pazarlama A .Ş. (Aycell) ve İş-Tim Telekom ünikasyon A .Ş. nin (Aria) 19.02.2004 t arihi itibar ıyla TT -TIM İletişim Hizmetleri A .Ş. (TT&TİM) adı altında birle şmeleri sonucu resmen faaliyetlerine başlamıştır. Birleşmeden sonra Aria ve Aycell markalar ının TT&TİM çatısı altında varlığını koruduğu kısa bir dönemi takiben 23.06.2004 tarihi it ibarıyla Avea markası, bu iki markay ı temsilen piyasaya sunulmu ştur. 15 .10.2004 tarihi nde TT&TİM in ticari unvanı Avea İletişim Hizmetleri A .Ş. olmuştur. 2018 yılı itibarıyla ise bu unvan TT Mobil İletişim Hizmetleri A .Ş. olarak de ğiştirilmiştir. TT Mobil in hisselerinin tamam ı Türk Telekom ünikasyon A .Ş. ye (Türk Telekom) aittir. T ürk Telekom'un %55 oranındaki hissesinin özelleştirme süreci Kas ım 2005 itibar ıyla tamamlanm ış, özelleştirme sonunda, Oger Telecom (OTA Ş) Türk Telekom'un %55 hissesine sahi p olmuştur. OTA Ş ın aldığı krediyi ödeyememesi sonucunda hisselerinin tamam ını Akbank A.Ş., Garanti Bankas ı A.Ş. ve Türkiye İş Bankası A.Ş. tarafından kurulan Levent Yap ılandırma Yönetimi A .Ş. ye (LYY) devretmi ştir. G.2. Bildirim Konusu Anlaşma (7) Bildirim in konusunu Vodafone, Turkcell ve TT Mobil aras ında imzalanm ış TT Mobil - Vodafone -Turkcell Tesis Konsolidasyonu İşbirliği Sözleşmesi oluşturmaktad ır. Sözleşme ile ; - Taraflar aras ında mobil elektronik haberle şme hizmetlerinin sunulmas ında kullanılan her t ürlü kule, konteyner, sistem odas ı, kabinet, anten elemanlar ı, anten monte yerleri, kablo ve kablo g üzergâhları, bunların tamamlay ıcı parçaları vb. pasif mobil alt yap ı unsurlarının paylaşımının yapılacağı, - Sözleşme nin temel amac ının taraflar ın tabi olduklar ı mevzuattaki y ükümlülüklerin yerine getirilmesini sa ğlayacak i şbirliği ortam ının oluşturulmas ı, maliyet etkinliğinin artırılması ve kaynaklar ın daha etkin bir şekilde kullan ılması olduğu, - Sözleşme nin, bina i çi tesisler, bina üstü, kule, mobil istasyonlar dâhil tüm bina dışı tesisler i çin sadece pasif mobil altyap ı unsurlarının paylaşımını kapsadığı, aktif mobil altyap ı ve sabit altyap ı unsurlarının kapsam d ışında tutuldu ğu, - Tarafların tesis konsolidasyonunu Sözleşme de belirtilen iki modelden biri kapsamında gerçekleştirebilece ği, 19-15/203 -90 3/36 Taraflardan bir veya ikisinin diğer bir tarafın tesisini katılım suretiyle kullanmaya başladığı model in Konsolidasyon Model 1 olarak ifade edilirken, Tarafların tamamı veya ikisinin yeni bir tesis kurmak suretiyle gerçekleştir dikleri tesis paylaşımı modeli nin ise Konsolidasyon Model 2 olarak ifade edil diği, - Sözleşme nin Konsolid asyon Planlama Komitesi başlıklı 4. maddesi uyar ınca; ülke genelindeki konsolidasyona konu olabilecek tesislerin listesini olu şturmak, listeyi g üncel tutmak, liste üzerinden tesis konsolidasyonunun gerçekleştirilebilece ği noktalar ı belirlemek amac ıyla taraflar ın ikişer temsilcilerinin görev yapaca ğı bir Konsolidasyon Planlama Komitesi (Komite) kur ulacağı, - Tarafların konsolidasyona tabi tutulacak tes islerinin Komite taraf ından belirlenece ği, Komite nin yalnızca hangi tesislerin konsolidasyona tabi olabilece ği ve konsolidasyonun hangi modelle hayata ge çirilmesinin daha uygun olaca ğı yönünde görüş bildireceği, görüşlerinin taraflar i çin bağlayıcı olmadığı, Konsolidasyon Model 1 çerçevesinde katılım sahasının paylaşılmasının uygun olacağı kararlaştırıldığında Katılımcı İşletmeci nin (Kİ), Altyapı Sahibi İşletmeci ye (ASİ) katılım sahasında kurulacak cihazların özelliklerini içeren bir listeyi incelenmek ü zere göndereceği, ASİ nin süresi içerisinde incelemesini tamamlayacağı ve kararını gerekçeli bir biçimde Kİ ye bildireceği, Konsolidasyon Model 2 çerçevesinde yeni saha kurulmasının uygun olduğuna karar verilmesi halinde, kurulum aşamasında tarafların kurulumu en etkin şekilde gerçekleştirecek Sorumlu İşletmeci (Sİ) tayin edeceği ve Sİ nin tüm kurulum maliyetlerini üstleneceği, yeni sahanın kiralanması hususunda Sİ ve Ortak İşletmeci (Oİ) arasında Alt Kira Sözleşmesi akdedilece ği, Oİ nin kiralanan yeri elv erişli biçimde kullanabilmesi için Sİ nin üzerine düşen tüm yükümlülükleri y erine getirmekle sorumlu olduğu düzenlenmi ştir. (8) Öte yandan, S özleşme de, taraflarca saha kurulumlar ı, kiralama hizmetleri, saha bakım ve işletme hizmetleri, şebeke ar ıza/alarm/kal ite yönetimi hizmetleri, depo ve envanter y önetimi hizmetleri, mobil baz istasyonu i şletme ve bak ım hizmetleri, müşteri şikayetlerine m üdahale hizmetleri ve benzeri faaliyetlerin tek elden ortakla şa şekilde y ürütülmesi amac ıyla Ortak B ölgesel Çözüm Ortakla rı nın (BÇO) yetkilendirilebilece ği ifade edilse de, taraflardan gelen cevabi yaz ılara göre taraflar ın ortak mutabakat ı ile BÇO kullan ımından vazge çilmiş olup, anılan husus işlem kapsamından çıkarılmıştır. Bu nedenle S özleşme de yer alan B ÇO hükümlerinin değerlendirmesi yap ılmamıştır. G.3. İlgili Düzenlemeler (9) BTK mobil haberle şme ağının geliştirilmesine ili şkin işlemlerini , 5809 say ılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve ikincil mevzuat olan H ücresel Sistem Anten Tesisleri İle Telsiz Eri şim Şebekelerinin Paylaşımına İlişkin Usul ve Esaslar Hakk ında Yönetmelik (HSAT Y önetmeliği) ile Erişim ve Araba ğlantı Yönetmeliği kapsam ında yapmaktad ır. (10) 5809 say ılı Kanun un 1. maddesinde mevzuat ın amacının kaynaklar ın etkin ve verimli kullanılması, haberle şme altyap ı, şebeke v e hizmet alan ında teknolojik geli şimin ve 19-15/203 -90 4/36 yeni yatırımların teşvik edilmesi ve bunlara ili şkin usul ve esaslar ın belirlenmesi olduğu düzenlenmi ş olup BTK taraf ından haz ırlanan ikincil mevzuat altyap ı geliştirme ve paylaşımı konusunu daha kapsaml ı olarak el e almaktad ır. (11) Mezkur Kanun un 17. maddesiyle BTK, tesis payla şımı ve ortak yerle şimi sağlamak amacıyla görevlendirilmi ş olup tesis payla şımından beklenen fayda çevrenin korunmas ı, kamu sa ğlığı ve güvenliği, şehir ve b ölge planlamas ı ile kaynaklar ın etkin kullanılması olarak ifade edilmi ştir. 5809 sayılı Kanun t esis payla şımının sağlanması amacıyla teşebbüslerin yanı sıra belediyeler, m ülki amirler ve di ğer kamu kurumlar ına da y ükümlülükler getirmektedir. Aşağıda da g örüleceği üzere, söz konusu Kanun un 17. maddesinin üçüncü fıkrasına göre BTK d üzenlemeleri çerçevesinde kamu kurum ve kurulu şları teşebbüslere yer temini, ortak anten sistemi vb. konularda yard ımcı olmakla y ükümlüdür. MADDE 17 (1) Bir işletmecinin tesislerini kamuya veya üçüncü şahıslara ai t bir arazinin üzerine veya alt ına yerle ştirebildiği veya bu t ür arazileri kullanabildi ği veya kamula ştırma müessesesinden yararlanabildi ği hallerde Kurum, çevrenin korunmas ı, kamu sa ğlığı ve güvenliği, şehir ve b ölge planlamas ı ve kaynaklar ın etkin kullan ılması gereklerini g özeterek ilgili i şletmeciye s öz konusu tesisleri ve/veya araziyi makul bir bedel kar şılığında diğer işletmecilerle payla şmasına ilişkin rekabet üzerindeki etkileri dikkate alarak y ükümlülükler getirebilir. (2) Kurum, i şletmecilere kendi tesislerinde, di ğer işletmecilerin ekipmanlar ı için maliyet esasl ı bir bedel kar şılığında, başta fiziksel ortak yerle şim olmak üzere her türlü ortak yerle şim sağlama yükümlülüğü getirebilir. Kurumca öngörülmesine rağmen işletmecilerin ortak yerle şim tarif elerini maliyet esasl ı belirlememesi ve bu durumun tespit edilmesi halinde, Kurum ortak yerle şim tarifelerini; maliyetleri, uluslararas ı uygulamalar ı ve/veya rayi ç bedelleri uygun oldu ğu ölçüde dikkate alarak belirler. (3) Radyo ve televizyon yay ınlarını da içeren her t ürlü yayının belirlenmi ş emisyon noktalar ından yap ılabilmesini teminen, ortak anten sistem ve tesisleri kurulmas ı da dahil tesis payla şımı ve ortak yerle şim ile ilgili usul ve esaslar Kurumca belirlenir. Gerekli hallerde uygulamay ı teşvik am acıyla ortak anten sistem ve tesisleriyle ilgili olarak bu Kanuna ekli ücret tarifesinde yer alan ücretlerden muafiyet uygulamas ı da dahil olmak üzere gerekli i ş ve işlemler Kurumca y ürütülür. Ortak anten sistem ve tesisleri hakk ında da elektronik haberleşmeyle ilgili alt yap ı oluşumuna ili şkin hükümler uygulan ır. Kurum düzenlemeleri çerçevesinde, belediyeler, m ülki amirler ve di ğer kamu kurumlar ı ortak anten sistem ve tesisleriyle ilgili yer temini de dahil her t ürlü kolaylığı göstermek ve yard ımda bulunma kla yükümlüdürler. (12) Öte yandan, Erişim ve Araba ğlantı Yönetmeliği, elektronik haberle şme sektöründe verimliliğin ve sürdürülebilir rekabet ortam ının sağlanması, şebekelerin b ütünlüğü ve birlikte çalışabilirliği ile hizmetlerin kar şılıklı işletilebilirli ğinin sağlanması ve uzun vadede kullan ıcıların yararına olacak rekabet ortam ının oluşturulmas ına yönelik altyapı yatırımlarının desteklenmesi i çin elektronik haberle şme şebekelerine eri şim ve araba ğlantıya ilişkin usul ve esaslar ı düzenlemeyi hedeflemektedir. Anılan Yönetmelik in 6. maddesinde eri şim kavram ı ve bu kavram ın kapsam ı belirlenmi ş olup ilgili d üzenleme şu şekildedir: MADDE 6 (1) Bu Yönetmelikte ge çen erişim ifadesi; 19-15/203 -90 5/36 a) Yerel a ğa ayrıştırılmış erişim ve veri ak ış erişimini de i çerecek şekilde elektronik haberle şme şebekesi bile şenlerine ve ilgili tesislerine her t ürlü yöntemle eri şimi, b) Binalar, borular ve direkleri de i çerecek şekilde fiziksel altyap ıya erişimi, c) İşletim destek sistemlerini de i çerecek şekilde ilgili yaz ılım sistemlerine eri şimi, ç) Numara d önüşümüne veya e şdeğer işlevselliğe sahip sistemlere eri şimi, d) Hizmetlerin kar şılıklı çalışabilirliği veya sanal şebeke hizmetleri i çin gerekli arayüzlere, protokollere veya di ğer teknolojilere eri şimi, e) Araba ğlantıyı, f) Akıllı şebeke hizmetlerine y önelik bile şenlere eri şimi ve mobil şebekelerde ulusal dola şımı da içerecek şekilde kullan ıcılara sunulan hizmetlerin kar şılıklı çalışabilirliğinin temini i çin belirli hizmetlerin sa ğlanmasını, g) Yeniden sat ış amacıyla hizmetlerin toptan se viyede sunulmas ını, ğ) Koşullu erişim sistemlerine eri şimi, h) Kurum d üzenlemeleri ile belirlenen di ğer hallerdeki eri şimi kapsar. (13) Erişim ve Araba ğlantı Yönetmeliği nin 7 -16. maddeleri aras ında BTK taraf ından işletmecilere tesis payla şımı, ortak yerle şim gibi konularda y ükümlülük getirilebilece ği düzenlenmekte, metnin tamam ı incelendi ğinde ise tesis payla şımının desteklendi ği görülmektedir. (14) Diğer taraftan, h ücresel sistemlere ait anten tesisleri ile telsiz eri şim şebekelerinin birden fazla i şletmeci taraf ından kullan ımına imkân tanıyacak şekilde tasar ımı, kurulumu ve payla şımına ilişkin usul ve esaslar ı belirlemek amac ıyla hazırlanan HSAT Yönetmeliği kapsam ında payla şımın çerçevesi ve temel esaslar ı belirlenmi ştir. HSAT Yönetmeliği nin 5. maddesinde ise mob il altyapıya ilişkin tesis payla şım ilkeleri aşağıdaki şekilde ifade edilmi ştir: MADDE 5 (1) Anten tesisleri ve telsiz eri şim şebekelerinin tasar ımı, kurulumu ve paylaşımında aşağıdaki ilkelerin g özetilmesi esast ır: a) Her türlü anten tesisi ve telsiz e rişim şebekesinin; kaynak israf ının önlenmesi, hizmetin yayg ınlaştırılması, hizmete eri şimin kolayla ştırılması, kent ve yap ı estetiği ile çevre gereklerini sa ğlayacak şekilde tasarlanmas ı, kurulmas ı ve paylaşılması, b) Kurum taraf ından etkin rekabet ortam ının sağlanması ve korunmas ı, c) İşletmeciler taraf ından üçüncü taraflarla yap ılacak anla şma veya sözleşmelerde payla şıma engel te şkil edecek hususlara yer verilmemesi ve mevcut anla şma veya s özleşmelerde bu tip h ükümlerin bulunmas ı durumunda, paylaşım tale binde bulunan i şletmeci taraf ından talep edilmesi halinde, s öz konusu h ükümlerin çıkarılması için sözleşmeyi yapan i şletmeci taraf ından muvafakat verilmesi, ç) Paylaşım taleplerinin kar şılanmasında ayr ım gözetilmemesi ancak; milli güvenlik, kamu d üzeni ger ekleri, do ğal afetler ve acil durum ihtiya çlarına yönelik taleplerin öncelikle kar şılanması. 19-15/203 -90 6/36 (15) Yukarıdaki maddeden de anla şılacağı üzere, tesis payla şımında dikkat edilmesi gereken ilkeler HSAT Y önetmeliği kapsam ında düzenlenmi ş olup etkin rekabet ortamının sağlanması ve korunmas ı, milli güvenlik, kamu d üzeni gerekleri, do ğal afetler gibi istisnalar haricinde payla şım taleplerinin kar şılanmasında ayr ım gözetilmemesi, üçüncü tarafların paylaşım taleplerinin olumsuz sonu çlanmasına yol açacak hükümlerin tesis p aylaşım sözleşmelerinde yer almas ının engellenmesi hüküm altına alınmıştır. (16) Diğer yandan, HSAT Y önetmeliği nin 7. maddesinde ise a şağıda belirtilen payla şım tipleri belirlenmi ştir: - Tip 1: Arazi ve/veya bina payla şımı, - Tip 2: Kule veya direk payla şımı, - Tip 3: Kanal ve/veya borular ın paylaşımı, - Tip 4: Oda/konteyner ve/veya iklimlendirme sistemlerinin payla şımı, - Tip 5: Anten ve anten elemanlar ının paylaşımı, - Tip 6: Baz istasyonu payla şımı, - Tip 7: Baz istasyonu kontrol istasyonu payla şımı, - Tip 8: Baz istasyonu ve baz istasyonu kontrol istasyonu aras ındaki iletim hattının paylaşımı. (17) Başvuruda verilen bilgilere g öre Sözleşme nin konusunu tip 1, 2 ve 3 paylaşım tipleri oluşturmaktad ır. (18) HSAT Y önetmeliği nin 8, 9 ve 10. maddelerinde anten tesislerinin kurulum ve paylaşımına ilişkin esaslar belirlenmi ş olup 10 .000 in altı ve üstü nüfusa sahip yerleşim yerleri, IMT yetki belgesi1 olan ve olmayan i şletmeciler olmak üzere farkl ı statüler belirlenmi ştir. İlgili maddelerde i şletmecilere a şağıdaki şekilde tesis payla şım yükümlülüğü getirildiği görülmektedir: Nüfusu 10.000 in altında olan yerle şim yerleri i çin anten tesislerinin kurulmas ı ve paylaşım esaslar ı MADDE 8 (1) Nüfusu 10.000 (onbin) in altında olan yerle şim yerlerinde işletmeci; a) IMT yetki belgesi verilmesinde n önce diğer işletmeciler taraf ından kurulmu ş anten sistemi bulunmas ı halinde; fiziki, teknik, idari veya hukuki k ısıtlar bulunmad ığı durumlarda payla şım tiplerinden azamisini, b) IMT yetki belgesi verilmesini m üteakip kurulan yeni anten tesisi bulunmas ı halinde kullan ılan teknolojinin imk ânlarına göre payla şım tiplerinin t ümünü, uygulamakla yükümlüdür. (2) Nüfusu 10.000 in altında olan yerle şim yerlerinde IMT yetki belgesi verilmesinden önce işletmeci; a) Kendisine ait bir anten tesisi var ise kapsama alan ı ve hizmet kalitesi gibi kriterleri karşıladığı takdirde farkl ı teknolojideki yeni sistemini mevcut anten tesisine kurmakla, 1 ITU (Uluslar arası Telekomünikasyon Birliği) tavsiye kararla rı ile belirlenen, IMT -2000 ve IMT - Advanced standartlarını kapsayan mobil elektronik haberleşme standartları ailesini ifade etmek için kullanılmaktadır. 19-15/203 -90 7/36 b) Kendisine ait bir anten tesisi var ise bu tesisini anten tesisi kuracak di ğer işletmecilerle payla şmakla, c) Diğer işletmeciler tarafından kurulmu ş bir anten tesisi var ise kapsama alan ı ve hizmet kalitesi gibi kriterleri kar şılaması halinde bu tesisi kullanmakla, yükümlüdür. (3) Nüfusu 10.000 in altında olan yerle şim yerlerinde i şletmeci; a) Diğer işletmecilere ait IMT yetki belg esi verilmesinden önce kurulmu ş anten tesisini kullanamamas ı durumunda bu durumu gerek çe ve belgeleriyle Kuruma bildirir. Gerek çelerin Kurum taraf ından kabul edilmesi halinde i şletmeciye yeni bir anten tesisi kurma izni verilir. b) Yeni kuraca ğı anten tesi sini, kendisi hari ç en az iki i şletmeci ile t üm paylaşım tiplerine imk ân verecek şekilde kurmakla ve payla şmakla yükümlüdür. (4) Nüfusu 10.000 in altında olan yerle şim yerlerinde bina i çi anten tesisleri i çin bu maddede yer alan y ükümlülükler aranmaz. Kara yolları, demiryollar ı ve tüneller için anten tesislerinin kurulmas ı ve payla şım esasları MADDE 9 (1) Otoyollar, h ızlı ve yüksek hızlı tren hatlar ı, bölünmüş karayollar ı, tüneller ile konvansiyonel tren hatlar ı kapsamas ı için IMT yetki belgesi verilmesini müteakip kuraca ğı yeni anten tesislerinde i şletmeci yerle şim yeri n üfusuna bakılmaksızın 8 inci maddede yer alan y ükümlülüklere tabidir. Nüfusu 10.000 ve üzeri yerle şim yerleri i çin anten tesislerinin kurulmas ı ve paylaşım esaslar ı MADDE 10 (1) Nüfusu 1 0.000 ve üzeri olan t üm yerleşim yerlerinde i şletmeci, ilgili mevzuat ve imtiyaz s özleşmeleri ile IMT Yetki Belgesi h ükümlerine ayk ırı olmamak kayd ıyla; fiziki, teknik, idari veya hukuki k ısıtlar bulunmad ığı durumlarda paylaşım tiplerinden azamisini uygula makla yükümlüdür. (2) Nüfusu 10.000 ve üzeri olan t üm yerleşim yerlerinde i şletmeci; a) Kendisine ait bir anten tesisi var ise kapsama alan ı ve hizmet kalitesi gibi kriterleri karşıladığı takdirde farkl ı teknolojideki yeni sistemini mevcut anten tesisine k urmakla, b) Kendisine ait bir anten tesisi var ise bu tesisini anten tesisi kuracak di ğer işletmecilerle payla şmakla, c) Diğer işletmeciler taraf ından kurulmu ş bir anten tesisi var ise kapsama alan ı ve hizmet kalitesi gibi kriterleri kar şılaması halinde bu tesisi kullanmakla, yükümlüdür. (3) Nüfusu 10.000 ve üzeri olan t üm yerleşim yerlerinde yeni anten tesisi kuracak işletmeci; a) Fiziki, teknik, idari veya hukuki k ısıtlar nedeniyle di ğer işletmecilere ait mevcut anten tesisini kullanamamas ı durumunda bu d urumu gerek çe ve belgeleriyle Kuruma bildirir. Gerek çelerin Kurum taraf ından kabul edilmesi halinde yeni bir anten tesisi kurma izni verilir. b) Yetkilendirmesi kapsam ında yer alan di ğer elektronik haberle şme hizmetlerini de dikkate alarak kuraca ğı kule t ipi anten tesisini, 6 ncı maddeyi de g özeterek Tip 19-15/203 -90 8/36 1, Tip 2 ve Tip 3 payla şımına imkân verecek şekilde, kendisi hari ç en az bir işletmecinin daha faydalanabilece ği kapasitede tasarlamakla ve kurmakla yükümlüdür. (4) Nüfusu 10.000 ve üzeri olan t üm yerleşim yerlerinde; bina i çi/üzeri/yan duvar ı, bina üzeri direk, minare, çevreye uyum kapsam ında değerlendirilen tesisler ile elektrik ve ayd ınlatma dire ği gibi yerlere kurulan anten tesislerinin payla şımı zorunlu de ğildir. (5) Yerle şim yeri n üfusunun, anten tesi si ve/veya telsiz eri şim şebekesi kurulumu amacıyla Kuruma m üracaat tarihini m üteakiben 10.000 in altına inmesi durumunda, s öz konusu yerle şim yerindeki anten tesisi sahibi i şletmeci, mevcut anten tesisinin payla şımına yönelik gelen her bir talepte, kapasi te artırımına yönelik tüm masraflar talep eden i şletmeci taraf ından kar şılanmak kayd ıyla, paylaşım tiplerinin t ümünü uygulamakla yükümlüdür. (19) BTK mevzuat ının tamam ı lafzi ve ama çsal olarak birlikte yorumland ığında, tipleri halihazırda belirlenmi ş ve tanımlanmış olan payla şım biçimleri nin teşvik edil diği ve belirli alanlarda da zorunlu tutul duğu görülmektedir. HSAT Y önetmeliği nden de anlaşıldığı üzere mobil operat örler mevzuattan do ğan yükümlülükleri gere ği tesis paylaşımı için gerekli şartları sağlamak zor undadır. G.4. BTK Görüşü (20) Başvuru konusuna ili şkin olarak, 5809 say ılı Kanun un 7. maddesinin ikinci f ıkrası uyarınca BTK dan alınan görüşte özetle; - Mobil işletmecilerin, BTK ile yaptıkları GSM (2N) ve IMT -2000/UMTS (3N) imtiyaz sözleşmeleri ve BTK taraf ından 5809 say ılı Kanun kapsam ında verilen IMT (4,5N) yetki belgesi çerçevesinde hizmetlerini sundu ğu, - IMT-2000/UMTS imtiyaz s özleşmelerinin Telsiz eri şim şebekesinin payla şımı başlıklı 14. maddesi ve Tesis payla şımı ve ortak yerle şim başlıklı 15. maddesi ile IMT (4,5N) yetki belgesinin Telsiz eri şim şebekesinin payla şımı başlıklı 10. maddesi ve Tesis payla şımı ve ortak yerle şim başlıklı 11. maddesinin mobil işletmecilerin kuracaklar ı şebekeleri aktif ve pasif payla şıma imkân verecek şekilde kurmalar ına, kurulmu ş şebeke elemanlar ını birbirleriyle payla şmalarına ilişkin yükümlülükler getirdi ği, söz konusu y ükümlülükler ile m ükerrer yat ırımların önüne geçilerek ülkemiz kaynaklar ının etkin ve verimli kullan ımının amaçlandığı, - Elektronik haberle şme sekt öründe kaynaklar ın etkin kullan ımının sağlanması, yatırım ve hizmet giderleri ile g örüntü ve çevre kirlili ğinin azalt ılması, sürdürülebilir rekabet ortam ının oluşturulmas ına yönelik altyap ı yatırımlarının desteklenmesi ve gelecek teknolojiler i çin kapasite olu şturulmas ı amacıyla hücresel sistemlere ait anten tesisleri ile telsiz eri şim şebekelerinin birden fazla işletmeci taraf ından kullan ımına imkân tanıyacak şekilde tasar ımı, kurulumu ve paylaşımına ilişkin usul ve esaslar ı belirlemek amac ıyla HSAT Y önetmeliği nin hazırlandığı, - Anılan mevzuat ve imtiyaz s özleşmelerinde yer alan ilgili h ükümleri ile altyapı ve tesis payla şımının özellikle te şvik edildi ği ve bu şekilde gereksiz yat ırım ve masraflardan ka çınılmasının ve ülke kaynaklar ının etkin şekilde kullan ılmasının hedeflendi ği, bu kapsamda mobil i şletmecilerin imzalam ış oldukları, pasif şebeke unsurlarının payla şımını öngören TT Mobil -Vodafone -Turkcell Tesis 19-15/203 -90 9/36 Konsolidasyonu İşbirliği Sözleşmesi nde ilgili mevzuata ayk ırı herhangi bir hususun bulunmad ığı, - Hem s abit hem de mobil elektronik haberle şme sektöründe altyap ı paylaşımının, sektörünün büyümesine katk ı sağlayacak kritik bir unsur olarak g örüldüğü, bununla birlikte yap ılan düzenlemelerde de şebeke ve altyap ı paylaşımına izin verilirken, elektronik haberle şme sekt öründe yeni yat ırımların, teknoloji gelişiminin ve üretiminin özendirilmesi, internet de d âhil yeni nesil eri şim hizmetlerinin yayg ınlaşmasının teşviki ve altyap ı eksenli rekabetin geli şmesinin önemli oldu ğu, - Nitekim d ünya uygulamalar ında da mobil i şletmecilerin verimlili ğine katk ı sağlayan şebeke payla şımı, spektrum payla şımı ve ulusal dola şım gibi girişimlerin oldu ğu, artan veri t üketimi ve yeni nesil teknolojilerin geli şimine ba ğlı olarak altyap ı yatırımlarının artmas ının beklendi ği, - Artan altyap ı yatırımlarının ise altyap ı paylaşımı anlaşmaları ile azalt ılarak tüketicilere asgari seviyede yans ıtılması ve mobil haberle şmede sürdürebilirliğin sağlanması açılarından söz konusu giri şimlerin faydal ı olacağı ifade edilmi ştir. G.5. Mobil Haberle şme Al tyapı Paylaşımı Hakkında Bilgi (21) Bildirime konu Sözleşme kapsamında mobil i şletmeciler aras ında gerçekleşebilecek altyapı paylaşımlarına ilişkin bilgiler e aşağıda yer verilmi ştir. (22) Mobil işletmeciler aras ındaki altyap ı paylaşımı temel olarak pasif ve aktif ol mak üzere iki şekilde ortaya çıkmaktad ır. Pasif altyap ılar, aktif elemanlar ın üzerine tak ıldığı fiziksel yap ılardır. Bu ba ğlamda, pasif altyap ı paylaşımı kule, saha, kabin, enerji, havaland ırma gibi pasif elemanlar ın paylaşımını içermektedir. (23) Bir diğer pa ylaşım türü olan aktif altyap ı paylaşımı ise şebeke altyap ısının anten, düğüm (NODE ), radyo şebekesi kontrol elemanlar ı (radio network controllers -RNC ) gibi aktif elemanlar ın paylaşımı olarak nitelendirilmektedir2. Aktif şebeke payla şımı radyo eri şim şebek esi ( radio access network -RAN ), anten sahas ı, saha destek kabinleri ( site support cabinets -SSC) ve enerji sa ğlayıcılarının yanı sıra anten, birleştiriciler ve transmisyon ba ğlantıları, NODE B ve birden fazla NODE B nin her birini kontrol eden ve çekirdek şebeke3 ile bağlantılı olan RNC lerden olu şmaktadır4. (24) Bununla birlikte bir ba şka aktif altyap ı paylaşımı olarak nitelendirilebilecek spektrum paylaşımında, frekanslar ın da taraflarca ortak kullanabilmesine imk ân tanınmaktad ır. (25) Bu kapsamda taraflar aras ındaki aktif payla şımın kapsam ının genişletilmesi veya daraltılması mümkün olabilmektedir. Aktif payla şım RAN payla şımı, spektrum paylaşımı ve çekirdek şebekenin payla şımı şeklinde ger çekleşebilmektedir. (26) Şebeke payla şımının tanımı, paylaşımın seviyesine ba ğlı olarak de ğişebilmektedir. Pasif altyap ı paylaşımından aktif altyap ı paylaşımına doğru paylaşımı gerçekleştiren taraflar aras ındaki işbirliği artmaktad ır. Ayrıca aktif payla şıma doğru taraflar ın sağladıkları maliyet tasarruflar ında art ış görülmekle birlik te, son kullan ıcıya sunduklar ı hizmetteki farkl ılaşmanın da bu kapsamda azalabilece ği söylenebilecektir. 2 Case COMP/38.369, T -Mobile Deutschland/O2 Germany, 2003, para. 12 -17. 3 Çekirdek şebeke, mobil anaht arlama merkezleri ( Mobile Switching Centers -MSC ) ve çeşitli veri tabanlarını içermektedir. 4 Case COMP/38.369, T -Mobile Deutschland/O2 Germany, 2003, para. 12 -17. 19-15/203 -90 10/36 (27) Altyapı ve şebeke payla şımını, paylaşımın türü (pasif, aktif, spektrum, çekirdek), kapsadığı teknoloji (2N, 3N, 4,5N), co ğrafi bölge ve payla şımı yapa n taraf say ısına göre sınıflandırmak mümkündür. Taraflar, Sözleşme kapsamında altyapı ve şebeke paylaşımının, herhangi bir teknolojik s ınırlama olmaks ızın, hem mevcut teknolojiler olan 2N, 3N ve 4,5N yi hem de gelecek nesil teknolojileri kapsayaca ğını belirtmişlerdir. Öte yandan, taraflar aras ında payla şımın yalnızca kırsal bölgelerde veya yaln ızca nüfusun yo ğun olduğu şehirlerde ger çekleştirilmesi gibi bir co ğrafi bölge sınırlaması da getirilmemi ştir. G.6. İlgili Pazar G.6.1. İlgili Ürün Pazarı (28) GSM hizmetl eri, kullan ıcılara mobilite imk ânı tanıyarak mek ân sınırlaması olmaksızın iletişim olana ğı vermektedir. Bununla birlikte GSM şebekelerinin kapasitelerinin artması ve kapsama alanlar ının genişlemesi mobil telefonlar ın kullan ımının yaygınlaşmasındaki önemli faktörler aras ında say ılabilecektir. İlaveten, mobil şebekeler üzerinden ses, SMS/MMS hizmetlerinin yan ı sıra, genişbant internet hizmetleri de sunulabilmekteyken, sabit telefon hatlar ı üzerinden ise daha dar kapsamlı ve mekân bakımından sınırlı hizmet ver ilebilmektedir. Bu ba ğlamda GSM hizmetlerinin, sabit ileti şim hizmetlerinden çok daha geni ş kapsamlı olduğu, çok farklı ve çok yönlü amaçları sağlamaya y önelik oldu ğu anlaşılmaktadır. (29) Bildirim konusu i şlem her ne kadar mobil operat örlerin pasif altyap ı paylaşımını içerse de pasif altyap ı, mobil haberle şme hizmetinin sunulmas ı için gerekli olan girdilerden yaln ızca birini olu şturmaktad ır. Bu çerçevede dosya kapsam ında mobil haberleşme hizmetinin sunumu ile ili şkili diğer pazarlar da dikkate al ınmıştır5. Aşağıdaki şekilde mobil haberle şme hizmetlerinin sunumuna ili şkin üst pazarlar ve alt pazarlar/hizmetler ili şkisine yer verilmektedir: Şekil 1: Mobil Haberleşme Hizmetlerinin Sunumu Pazar Yapısı (1) 5 Nitekim Kurulun 09.06.2016 tarih ve 16 -20/326 -146 sayılı Tesis Paylaşımı kararında da elekt ronik haberleşme hizmetleri pazarı açısından üst pazar niteliğindeki ilgili ürün pazarı ile alt pazarlar arasındaki ilişki benzer şekilde tanımlanmıştır. Saha (Yer Sağlayıcılar) Pasif Altyapı Kule, anten elemanları, kabin, enerji, havalandırma vb. Aktif Altyapı Radyo dizaynları, transmisyon bağlantıları, Node B, RNC vb. Fiziksel Altyapı Pazarı Mobil H aberleşme Hizmetleri Toptan Düzeyde Hizmetler Perakende Düzeyde Hizmetler 19-15/203 -90 11/36 (30) Mobil ileti şim hizmetlerinin sunumu i çin op eratörler öncelikle, pasif ve aktif saha altyapı elemanlar ının kurulumu i çin sahaya ihtiya ç duymaktad ır. Bildirim konusu sözleşme kapsam ında, pasif altyap ı unsurlarının paylaşımı için kullan ılacak tesisler bina içi ve bina d ışı tesisler olmak üzere sınıflandırılmıştır. Bu ba ğlamda bina i çi tesisler, genellikle al ışveriş merkezi (AVM), hastane, stadyum, b üyük kurumsal şirket binaları gibi kiraya verenin t üzel kişiliğe sahip oldu ğu lokasyonlar olarak tanımlanmakta ve son kullan ıcılar için söz konusu lokasyonl arda kesintisiz bir şekilde hizmet alma gibi hususlar önem taşımaktadır. Benzer şekilde bina d ışı tesisler ise kullanıcılara kesintisiz ve kaliteli bir hizmet sunulmas ı için gerekli olan kule, direk ve mobil istasyonlar gibi tesisleri kapsamaktad ır. Bu kap samda, mobil telekom ünikasyon hizmetinin sunumu i çin gerekli altyap ının kurulumu bak ımından bina i çi ve/veya bina dışı saha gereklili ği ortaya çıkmaktad ır. Ancak sa ğlık ve çevresel endi şeler, düzenleyici uygulamalar, co ğrafi engeller, havaalan ı, metro gibi iletişim sürekliliğinin önem arz etti ği alanlardaki yer s ınırlamaları ve yer sa ğlayıcılar ile kar şılaşılan sorunlar (mal sahiplerinin engel ve istekleri, kiralama sorunlar ı vb.) gibi fakt örlerin zaman zaman uygun bir saha edinimini s ınırlayabildi ği tarafl arca belirtilmektedir. (31) Mobil ileti şim hizmetlerinin sunumu i çin gerekli bir di ğer unsur olan pasif ve aktif altyapılar fiziksel altyap ı pazarını oluşturmaktad ır. Pasif altyap ı mobil elektronik haberleşme hizmetinin sunumunda kullan ılan her türlü kule, kont eyner, sistem odas ı, kabinet, anten elemanlar ı, anten monte yerleri, kablo ve kablo g üzergahlar ı, bunların tamamlay ıcı parçaları vb. üzerine radyo transmisyon ekipmanlar ının yerleştirildiği fiziksel yap ılar olarak tan ımlanmaktad ır6. Aktif altyap ının ise ge nel olarak anten, düğüm ve radyo şebekesi kontrol elemanlar ından olu ştuğu belirtilmi ştir. Aktif ve pasif elemanlardan olu şan fiziksel altyap ılar, mobil haberle şme hizmetleri i çin kullan ılan girdi niteli ğinde olup üst pazar niteli ği arz ederken; mobil haber leşme hizmetleri ise söz konusu hizmetin sunumu i çin gerekli olan girdilerin bir araya getirilerek son kullanıcıya nihai hizmetin sunuldu ğu alt pazar ı teşkil etmektedir. Ba şka bir deyi şle, söz konusu fiziksel altyap ılar kullanarak operat örler taraf ından to ptan düzeyde di ğer operatörlere veya perakende d üzeyde nihai kullan ıcılara mobil ileti şim hizmetleri sunulmaktad ır. (32) Bu kapsamda telekom ünikasyon hizmetlerinin sunuldu ğu pazarlar ı genellikle toptan ve perakende olmak üzere ikiye ay ırmak mümkündür. Mobil al tyapılar üzerinden operatörler aras ında toptan d üzeyde mobil şebekelere eri şim ve çağrı başlatma hizmetleri ve mobil çağrı sonlandırma hizmetleri sunulmaktayken, perakende düzeyde ise mobil SSM/MMS hizmetleri, ses hizmetleri ve geni şbant internet hizmetler i sunulmaktad ır. (33) Operatörlerin aktif ve/veya pasif altyap ı paylaşımına ilişkin muafiyet tan ınması taleplerini inceleyen Komisyon karalarındaki7 pazar tan ımına bakıldığında, öncelikle rekabet endi şesi oluşması muhtemel ilgili ürün pazarlar ı arasında mobil iletişim ekipmanlar ı için saha ve saha altyap ısı pazarı ve 3G ileti şim hizmetleri i çin ulusal dolaşıma8 toptan eri şime ilişkin pazarlar ın sayıldığı görülmektedir. Bunu yan ı sıra 3G hizmetinin sunuldu ğu perakende hizmetlerinin de dolayl ı olarak etkilenece ği belirtilmiştir. 6 Office Of Fair Trading (OFT), Vodafone Limited -Telefonica UK, 28.09.2012 7 Case COMP/38.369, T -Mobil e Deutschland/O2 Germany, 2003, Case COMP/38.370, O2 UK Limited/ T -Mobile UK Limited, 2003. 8 Bir cep telefonu operatörüne ait abonelerin, başka bir cep telefonu operatörünün altyapı hizmetlerinden o operatörün kapsama alanı içindeyken yararlanmasıdır. Bu durumda her iki operatör de aynı ülke içinde faaliyet göstermektedir. 19-15/203 -90 12/36 (34) Anılan kararlarda s öz konusu s özleşme ile etkilenmesi muhtemel mobil ileti şim ekipmanlar ı için saha ve saha altyap ısı pazarına ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir. Bu çerçevede 2G ve 3G mobil telekom ünikasyon şebeke operat örlerinin , kule, saha destek kabinleri, enerji sa ğlayıcılar, transmisyon ba ğlantıları gibi saha altyapılarının kurulumu i çin sahaya ihtiya ç duyduğu belirtilmi ştir. Bu tür sahalar ın edinimi i çin ise saha sahipleri ile ger çekleştirilen anla şmalar, yerel otoritelerden planlama izni ve baz ı durumlarda radyo frekans risklerini s ınırlamak için düzenleyici otoritelerin onay ına ihtiya ç duyulduğu ifade edilmi ştir. Öte yandan, mobil ileti şim ekipmanlar ının kurulumu i çin teoride bir çok sahaya ihtiya ç duyulmas ına rağmen, planla ma düzenlemeleri, sa ğlık ve çevresel endi şeler veya şehir merkezleri, havaalanlar ı ve metro gibi kesintisiz ileti şimin önemli oldu ğu noktalardaki ( hot spots ) alan sınırlamalarından dolay ı uygun sahan ın çoğu zaman bulunmayabildi ği tespitinde bulunulmu ştur. (35) İlaveten, kararlarda payla şımların kapsad ığı teknoloji bak ımından (2G, 3G) da değerlendirmeler yap ılmıştır. Bu çerçevede esas olarak 2G ve 3G sahalar ikame edilebilse de kulland ıkları farklı frekanslar ve 3G hizmetler i çin ihtiyaç duyulan ek kapasiteden do layı, 3G şebekelerinin yo ğunluğunun daha fazla oldu ğu ve 2G şebekesine g öre ortalama iki kat daha fazla alana ihtiya ç duyulduğu belirtilerek 3G sahaların yalnızca belirli bir b ölümünün mevcut 2G sahalar ından kar şılanabilece ği vurgulanmaktad ır9. Bunun yan ı sıra arz bak ımından bak ıldığında ise 2G ve 3G saha ve saha altyap ılarına erişimin öncelikle mevcut 2G ve 3G şebeke operat örleri aracılığıyla sağlanabilece ği, operat örlerin kendi şebeke faaliyetlerini y ürütmek için sahaları geliştirebilece ği belirtilmektedi r. Böylece operat örlerin kar şılıklı paylaşım ile arama ve i şlem maliyetlerini azaltabilece ği de ifade edilmi ştir. Tüm bu değerlendirmeler sonucunda s öz konusu kararlarda ilgili ürün pazarlar ından birinin mobil ileti şim ekipmanlar ı için saha ve saha altyap ısı pazarı olarak tan ımlanabilece ği sonucuna ula şılmıştır. Bununla birlikte mobil altyap ılar üzerinden sunulan toptan ve perakende hizmetler pazarlar ı ise diğer etkilenmesi muhtemel pazarlar aras ında sayılmıştır. (36) Benzer şekilde İngiltere de Vodafone ve Tele fonica UK taraf ından Adil Ticaret Ofisi ne (Office Of Fair Trading -OFT) pasif ve aktif şebeke payla şımına muafiyet tanınmasına ilişkin yapılan başvuru doğrultusunda al ınan karar ın ilgili ürün pazarı bölümünde10, Komisyon kararlar ına atıf yapılarak öncelikle mobil ileti şim ekipmanlar ının kurulumu i çin saha altyap ısının sağlanmasının ayrı bir ürün pazarı oluşturduğu ifade edilmi ştir. Bununla birlikte OFT, dosya kapsam ında kesin bir pazar tanımının yapılmasına gerek olmad ığına, ancak mobil şebeke operat örlerini n baz istasyonu sahas ına erişiminin rekabet üzerindeki etkilerinin incelenmesinin gerektiğine dikkat çekmiştir. (37) Yukarıda yer verilen bilgiler do ğrultusunda ve bildirim konusu S özleşme nin operatörlerin yaln ızca pasif altyap ı paylaşımına ilişkin olmas ı nede niyle mobil elektronik haberle şme hizmetinin sunuldu ğu altyapılara ilişkin kesin bir pazar tan ımı yapılmasının, gerçekleştirilecek i şlemin yol a çtığı etkiler ve buna y önelik yap ılacak muafiyet analizi bakımından ula şılan sonucu de ğiştirecek nitelikte olmad ığı değerlendirilmektedir . Öte yandan, altyap ı pazarındaki rekabeti etkileyecek bir i şlem söz konusu altyap ılar üzerinden sunulan toptan ve perakende hizmetlere ili şkin pazarları da etkileyebilece ktir. Dolayısıyla mobil haberle şme hizmetlerinin sunuldu ğu 9 Komisyon kararlarında 4,5G ye ilişkin bir açıklama yapılmamış olup benzer tartışmaların 4,5G için de mümkün olabileceği değerlendirilmektedir. 10 ME/5556/12, Office of Fair Trading, 201 2, para. 51 -52. 19-15/203 -90 13/36 fiziksel altyap ı pazarına ilişkin kesin bir pazar tan ımı yapılmasına ihtiya ç olmadığı kanaatine ula şılmıştır. Diğer yandan Komisyon kararlarındaki yakla şıma benzer şekilde mobil elektronik haberle şme hizmetlerinin de etkilenen pazarlar kapsam ında dikkate al ınması gerektiği anlaşılmıştır. G.6.2. İlgili Coğrafi Pazar (38) Taraflar bildirime konu S özleşme nin Türkiye genelinde uygulanmak üzere yürürlüğe konulaca ğını, dolayısıyla nüfus yoğunluğu ya da k ırsal-kentsel bazda ayr ım yapılmayacağını belirtmiştir. Bu çerçevede dosya kapsam ında incelenen hizmetler coğrafi bölgelere g öre farklılık göstermeyece ğinden, ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tespit edilm iştir. G.7. Değerlendirme G.7.1. 4054 Say ılı Kanun un 4. Maddesi Kapsam ında Değerlendirme (39) Muafiyet tan ınması talep edilen ve rakip te şebbüsler aras ında gerçekleştirilecek işbirliğinin esaslar ını düzenleyen pasif şebeke payla şımına ilişkin Sözleşme nin, tarafları arasında altyap ı işletmeciliği faaliyeti bak ımından koordinasyon do ğurma riski bulunmaktad ır. Zira Sözleşme özellikle taraflar aras ı bilgi payla şımı, maliyetlerin benzeşmesi, ön alım hakkı, yer sahipleri kar şısında artan al ım gücü ve kiralama konusunda birlikte hareket şeklinde s ıralanabilecek hususlarda yaratabilece ği rekabetçi kaygılar nedeniyle 4054 say ılı Kanun un 4. maddesi kapsam ındadır. G.7.2. Bireysel Muafiyet De ğerlendirmesi (40) 4054 say ılı Kanun un 5. maddesi nin birinci f ıkrasında rekabeti k ısıtlayıcı bir anlaşmanın Kanun un 4. maddesinde n muaf tutulmas ı için gereken şartlar aşağıdaki şekilde düzenle nmiştir: - Malların üretim veya da ğıtımı ile hizmetlerin sunulmas ında yen i gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik geli şmelerin sa ğlanması (etkinlik kazanımları), - Tüketicinin bundan yarar sa ğlaması, - İlgili piyasan ın önemli bir b ölümünde rekabetin ortadan kalkmamas ı, - Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki ama çların elde edilmesi i çin zorunlu olandan fazla sınırlanmamas ı. (41) Yukarıda sıralanan şartların birlikte ger çekleşmesi gerekmektedir. Bu do ğrultuda aşağıda bildirim konusu Sözleşme nin söz konusu şartlar çerçevesinde değerlendirmesi yap ılmıştır. - Malların Üretimi veya Da ğıtımı ile Hizmetlerin Sunulmas ında Yeni Geli şme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Geli şmenin Sa ğlanması (42) 4054 say ılı Kanun un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine g öre bir anla şmanın muafiyet h ükümlerinden faydalanabilmesi i çin içerdiği rekabet k ısıtlarını bertaraf edebilecek d üzeyde etkinlik art ışı sağlaması gerekmektedir. Bu etkinlikler objektif olan tüm ekonomik etkinlikleri kapsamakla birlikte , genel olarak maliyet lerin düşürülmesi, yeni ürün ortaya çıkarılması, ölçek ve kapsam ekonomilerinden faydalan ılması, üretimde veya mallar ın sunulmas ında iyile şme sağlanması hususlar ında; teşebbüslerin tek ba şlarına etkin bir şekilde ba şaramadıkları amaçları gerçekleştirebilme k için varlıkların bir araya getirilmesi sonucu ortaya çıkabilmektedir. 19-15/203 -90 14/36 (43) Bildirim konusu i şlemle pasif mobil altyap ı unsurlarının birlikte kurulumu ve kullanılması amaçlanmaktad ır. İşlem taraflar ı mobil şebeke payla şımı ile ortaya çıkacak en önemli etkinli ğin maliyet etkinli ği olduğunu belirtmektedir. Dosya mevcudu bilgilere g öre, pasif şebeke elemanlar ının maliyeti toplam şebeke maliyetlerinin yarısını, toplam maliyetlerin (mobil telekom ünikasyon hizmetleri) ise yakla şık yüzde %( ..) ini oluşturmakta olup pasif şebeke payla şımı %( ..)-%( ..)arasında maliyet tasarrufu sa ğlamaktadır11. (44) Şüphesiz payla şıma konu altyap ının toplam maliyetler i çindeki pay ı ile işlem sonrasında sağlanacak maliyet etkinli ği doğru orantılıdır. Bu bak ımdan yukar ıda yer alan sekt örel or anlardan ziyade operat ör bazında gerçekleşen veriler önem arz etmektedir. A şağıdaki tabloda her bir operat ör bakımından pasif şebeke elemanlar ının GSM hizmetlerinin sunumundaki genel maliyetler i çindeki pay ı yer almaktad ır: Tablo 1 : Pasif Şebeke Elemanları nın Genel Maliyetler İçindeki Payı (%) Operatör 2015 2016 2017 Turkcell ( ..) ( ..) ( ..) Vodafone ( ..) ( ..) ( ..) TT Mobil ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Teşebbüs lerden gelen bilgiler (45) Yukarıdaki tablodan da g örüleceği üzere pasif şebeke elemanlar ının op eratörlerin maliyet kalemleri i çerisindeki b üyüklüğü operatöre göre değişmekle birlikte, s öz konusu maliyetin toplam maliyetler i çindeki oran ı %( ..)ile % ( ..)arasında değişmektedir. Sunulan bilgiye g öre, Turkcell, Vodafone ve TT Mobil Sözleşme süresi boyu nca ( beş yıl) ( ..) adet bina i çi ve ( ..)adet bina d ışı sahayı konsolidasyona tabi tutmay ı planlamaktad ır. Bunun yan ında işlem taraflar ı yürürlükteki mevzuat kapsam ında payla ştıkları pasif şebeke unsurlar ı bakımından sıfırdan şebeke kurulumuna k ıyasen tes is başına belirli miktarda maliyet etkinli ği sağlandığını ifade etmi ştir. Aşağıdaki tabloda operat örlerin yürürlükteki mevzuat kapsamında gerçekleşen maliyet tasarruf oranlar ı ve bildirim konusu S özleşme ile gerçekleşmesi planlanan maliyet tasarruf oranlar ı yer almaktad ır: Tablo 2 : Operatörler Tarafından Gerçekleşen ve Planlanan Tasarruf Oranları (%) Operatör Gerçekleşen Maliyet Tasarrufları Sözleşme ile Planlanan Ortalama Maliyet Tasarrufları (OPEX+ CAPEX) OPEX12 CAPEX13 Turkcell ( ..) ( ..) ( ..) Voda fone ( ..) ( ..) ( ..) TT Mobil ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler (46) Yukarıdaki tablo dan da g örüleceği gibi pasif şebeke payla şımı, gerek ger çekleşen gerekse planlanan tasarruf oranlar ı bakımından kayda de ğer bir etkinlik sağlamaktad ır. 11 Başvuru Formunda bazı ülkelerde altyapı paylaşımının sağladığı maliyet etkinliği ne ilişkin çalışmalar sunulmuştur. BEREC, Analysys Mason, Oliver Wyman ve Nortel Network tarafından yapılan çalışmalarda altyapı paylaşımının operatörlerin se rmaye ve operasyonel maliyetlerinde önemli tasarruflar sağladığı ifade edilmiştir . 12 OPEX: Operational Expenditure (Operasyon Giderleri) 13 CAPEX: Capital Expenditure (Sermaye Giderleri) 19-15/203 -90 15/36 (47) Başvuru kapsam ında Vodafone taraf ından gönderilen çalışmada bir tesisin s ıfırdan kurulumu ve payla şımlı kullanımı durumunda ortaya çıkan maliyet tasarruflar ı kırsal alan, kent yak ını ve kent merkezi ayr ımıyla somut veriler üzerinden a çıklanmıştır. Aşağıdaki tabloda kent merkezine ili şkin karşılaştırmaya örnek olarak yer verilmektedir: Tablo 3: Kent Merkezine İlişkin Uygulama Örneği Maliyet Kalemleri Paylaşımsız Saha Paylaşımlı Saha Ev Sahibi Katılımcı CAPEX (İlk Yatırım) Pasif Ekipman Temin ve Kurulum ( ..) ( ..) ( ..) Aktif Ekipman Temin ve Kurulum ( ..) ( ..) ( ..) Saha Güçlendirme/Geliştirme ( ..) ( ..) ( ..) OPEX (Yıllık İşletim) Saha/Yer Kirası ( ..) ( ..) ( ..) Bakım Gideri ( ..) ( ..) Transmisyon Gideri ( ..) ( ..) Enerji Gideri ( ..) ( ..) ( ..) Yıllık Enerji Tüketim Yansıtma Gideri ( ..) ( ..) ( ..) Yıllık Pasif Ekipman Kullandırma Gideri ( ..) ( ..)14 ( ..) Kaynak: Vodafone dan Gelen Bilgiler (48) Tablodan da anla şılacağı gibi payla şım yapılarak sahan ın kurulmas ı durumda ev sahibi işletmeci bak ımından tabloda yer alan saha g üçlendirme/geli ştirme maliyeti dışında ek bir CAPEX maliyeti s öz konusu olmayaca ğı belirtilmiştir. OPEX giderleri bakımından ise saha yer kiras ı bakımından % ( ..) arasında bir tasarruf gerçekleşebileceği öngörülmektedir. Bununla birlikte payla şım yapıldığı için enerji giderlerinin yakla şık iki kat artt ığı, ancak ev sahibi i şletmeci taraf ından enerji giderinin yarısının katılımcı işletmeciye yans ıtılacağı görülmektedir. Buna kar şın, pasif ekipmanlar ın ortak kul lanılması nedeniyle bu ekipmanlara ili şkin enerji giderlerinde bir düşüş beklendiği dile getirilmi ştir. (49) Katılımcı işletmeci a çısından ise CAPEX maliyetlerinden sadece aktif ekipmanlar ın temin ve kurulum maliyetinin s öz konusu oldu ğu görülmektedir. Bunun n edeni ev sahibi işletmecinin kat ılımcı işletmeciden di ğer CAPEX maliyet kalemlerini talep etmek yerine, ileride kat ılımcı işletmeci taraf ından kurulabilecek olas ı bir emsal tesise aynı şartlarda kat ılım yapmay ı tercih etmesi olarak belirtilmektedir. Bu dur umun sebebi; payla şım yapılan her saha özelinde ayr ı bir masraf ve ücret müzakeresi ile fatura sürecinin son derece zor olmas ı ve uzun s ürmesi olarak a çıklanmıştır. Bununla birlikte kat ılımcı işletmecinin katlanaca ğı OPEX giderlerinde de saha yer kiras ı bakımından % ( ..) arasında bir tasarruf beklentisi bulunmaktad ır. (50) Bununla birlikte pasif şebeke elemanlar ının, ekipmanlar ın üzerine kurulaca ğı sahaların kiralama giderlerinin de operat örlerce payla şılmasının, payla şım tarafı işletmecilere maliyet a çısından olduğu gibi kurulum vb. i çin gerekli operasyonel süreçlerde de zaman ve kaynak tasarrufu sa ğlayacağı belirtilmiştir. Nitekim Bildirim 14 Söz konusu bedelin, Sözleşme nin Ek -4 ünde yer alan Kule+Sistem Odas ı nın (Konteyner dahil) aylık kullanım bedeli olan ( ..) TL nin 12 (ay) ile çarpılması şeklinde hesaplandığı açıklanmıştır. 19-15/203 -90 16/36 Formunda bir mobil i şletmecinin kendi ba şına bir sistem kurabilmesi i çin kiralama aşamasının ortalama iki-üç ay sürerken p aylaşım halinde bu s ürenin yakla şık iki haftaya d üşeceği, benzer şekilde kurulum a şaması bakımından gereken 10 -60 günlük sürenin payla şım halinde önemli ölçüde kısalacağı belirtilmektedir. (51) Öte yandan mobil elektronik haberle şme hizmetlerinin kaliteli ve ke sintisiz olarak son kullanıcılara sunulmas ı için ihtiya ç duyulan mevcut mobil altyap ı tesislerinin işletmecilerce payla şılmasının, kaynaklar ın etkin kullan ımının yanında enerji tasarrufu15, çevre planlamas ı16, mükerrer yat ırımın önlenmesi bak ımından da etkin lik doğuracağı söylenebilecektir. (52) Dolayısıyla ülke düzenlemeleri, akademik çalışmalar ve te şebbüsten gelen bilgiler dikkate al ındığında, mobil ileti şim hizmetlerinde şebeke payla şımının gerek operatörler gerekse t üketiciler bak ımından etkinlik do ğuracağı değerlendirilmektedir. (53) Bununla birlikte vurgulanmas ı gereken en önemli husus raporun önceki bölümlerinde de yer verildi ği üzere, ülkemizde tesis payla şımı konusu 5809 say ılı Kanun ve buna dayalı olarak çıkarılan ikincil mevzuat ta düzenlenmekte ve gereksi z yatırım ile masraflardan ka çınılması ve ülke kaynaklar ının en etkin şekilde kullan ılması teşvik edilmektedir. Ba şka bir ifadeyle operat örler taraf ından mobil ileti şim hizmetlerinde altyapı paylaşımı mevcut durumda ger çekleştirilmektedir. A şağıdaki tablod a 2018 y ılı itibarıyla operat örlerin toplam ve payla şımlı tesis say ıları yer almaktad ır: Tablo 4: 2018 Yılı İtibarıyla Operatörlerin Toplam Tesis ve Paylaşımlı Tesis Sayıları Operatörler Bina İçi Bina Dışı (Kule+Çatı Tipi) Toplam Tesis Paylaşılan Tesis Paylaşılan Tesis Oranı(%) Toplam Tesis Paylaşılan Tesis Paylaşılan Tesis Oranı(%) Turkcell17 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Vodafone ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TT Mobil ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgi ler (54) Tablodaki veriler dikkate al ındığında operat örlerin hâlihazırda belirli bir oranda tesis paylaşımı gerçekleştirdiği görülmektedir. Bu bak ımdan muafiyet de ğerlendirmesi bakımından operat örler aras ında imzalanacak S özleşme nin ilave olarak ne gibi etkin likler ortaya çıkaracağı önem arz etmektedir. (55) Dosya kapsam ında taraflardan elde edilen bilgilerden anla şıldığına göre aktif ve pasif şebeke payla şımını teşvik eden mevcut d üzenlemelere ra ğmen, bildirim konusu sözleşmenin imzalanmas ında temel neden mevzuatt a tesis payla şımına ilişkin detayl ı düzenlemelere yer verilmemi ş olmasıdır. Operat örler aras ındaki ortak g örüş bu durumun taraflar aras ında uygulamada belirsizlik yaratt ığı ve payla şım sürecini uzattığı, operasyonel zorluklara neden olarak etkinsizlik do ğurduğu yönündedir. Dolayısıyla bildirim konusu s özleşme BTK d üzenlemelerinin gere ği ve tamamlay ıcısı olarak görülmektedir. (56) Bu bağlamda ba şvuruya konu Sözleşme kapsamında; - Paylaşım sürecinin olu şturulacak Komite taraf ından yerine getirilmesiyle operatörlerin nasıl bir koordinasyon ve i şbirliği içinde olacaklar ı belirlenerek 15 Bildirim Formunda tesis paylaşımıyla birlikte enerji kullanımının yaklaşık %30 lara varan oranlarda azalacağının tahmin edildiği belirtilmiştir. 16 Bildirim Formunda paylaşıma konu sahaların her birinde yaklaşık 100 m2'lik bir alanın farklı bir amaç için kullanılmasının mümkün olacağı ifade edilmiştir. 17 Turkcell tarafından paylaşımı yapılan tesis sayısına, mülkiyeti ve/veya işletme hakkı Kule Hizmet ve İşletmecilik A .Ş. de (Global Tower) olan tesisler dâhil edilmemiştir. 19-15/203 -90 17/36 yönetimsel b ütünlük sağlanacağı, karar alma s ürecinin k ısalacağı ve müşterilerin kapsama ihtiya çlarının daha h ızlı yerine getirilebilmesi, - Mevzuatta tarifelerin, payla şımdan do ğan masraf v e ücretlerin nas ıl belirlenece ğine ilişkin yeknesak ve detayl ı düzenlemelere yer verilmemesi sebebiyle operat örler aras ı her tesis payla şım talebinin ayr ı ayrı müzakere edilmesinden kaynakl ı belirsizliğin ve sorunlar ın ortadan kalkmas ı, - Mevcut d üzenlemeler de yer almayan yeni mobil altyap ı tesislerinin ortak kurulmas ı suretiyle payla şılmasını (Konsolidasyon Model 2) öngören modelin uygulamaya ko nularak payla şım esaslar ının karşılıklı olarak belirlenmesi, - Mevzuat gere ği paylaşımı zorunlu olmayan altyap ı ekipm anlarının paylaşılması ve pasif ekipmanlara (mevzuat gere ği paylaşımı zorunlu olmayanlar d âhil) ilişkin ortak ücret tarifesi belirlenmesi suretiyle daha geni ş bir payla şımın sağlanması, - Alt kiralama y öntemi sayesinde, her bir operat örün mülk sahibi ile ayr ı ayrı kira sözleşmesi akdetti ği duruma k ıyasla kiralama masraflar ı ve süreç bakımından avantaj sa ğlanması, - Yeni bir tesis kurulurken t üm operat örler arasındaki kapsaml ı değerlendirmelerle en ideal noktay ı ve en nitelikli tesisi belirleme şansının artmas ı, - Daha az say ıda ve daha d üzenli istasyonlar ın kurulmas ını sağlayarak çevresel düzenlemelere katk ı sağlaması gibi ilave etkinlik kazan ımlarının sağlanacağı ve beş yıllık dönemde ger çekleştirilecek tesis payla şım sayısı ve kapsam ının artacağı öngörülmektedir . (57) Sonuç olarak mevcut d üzenlemelerle te şvik edilen şebeke payla şımının bildirim konusu S özleşme ile daha etkin bir şekilde uygulanaca ğı ve Sözleşme nin 4054 say ılı Kanun un 5. maddesinin birinci f ıkrasının (a) bendindeki ko şulu sağladığı değerlendirilmekt edir. - Tüketicinin Yarar Sa ğlaması (58) Bir sözleşmeye bireysel muafiyet tan ınmasının ikinci şartı, ortaya çıkan etkinlik kazanımlarından tüketicinin de yarar sa ğlamasıdır. Kılavuz da beklenen t üketici faydasının ölçüsü aşağıdaki şekilde dile getirilmi ştir: 4. madde kapsam ında rekabeti k ısıtlayıcı bir anla şmanın muafiyetten yararlanabilmesi i çin anlaşma sonucunda ortaya çıkan etkinlik kazan ımlarının, anlaşmanın rekabet veya t üketiciler üzerindeki ger çekleşen veya potansiyel negatif etkisini t üketiciler bak ımından telafi etmesi gerekmektedir. Bu durumda genel prensip olarak anla şmanın tüketiciler üzerindeki net etkisinin en az ından nötr olmas ı beklenmektedir. Anla şma tüketicileri anla şma gerçekleştirilmeden önceki durumdan daha k ötü bir duruma getiriyorsa muafiy etin ikinci şartı sağlanamaz. (59) Rekabet hukuku kapsam ında tüketici refah ı oldukça geniş yorumlanan bir kavram olup incelemeye konu i şlemin do ğrudan ve dolayl ı dışsallıklarını da kapsamaktad ır. Bu doğrultuda taraflar aras ında imzalanan S özleşme nin maliyet, fiyat, hizmet kalitesi ve çevresel etkileri incelenecektir. (60) Dosya kapsam ında teşebbüsler taraf ından sunulan, bildirim konusu sözleşme sonucunda beklenen t üketici faydalar ını aşağıdaki gibi s ıralamak m ümkündür: 19-15/203 -90 18/36 - Maliyet tasarrufu elde edilmesi ve s öz konusu maliyet tasarrufu ile i şletmecilerin stratejik yat ırımlara daha fazla sermaye ay ırabilmesi, - Düşen maliyetler sonucu i şletmecilerin tek ba şına kapasite b üyütmek yerine daha kaliteli hizmet sunumuna odaklanabilmesi, - Özellikle bina i çi tesisler olmak üzere ka psama kalitesini sa ğlamanın zaman ve uğraş gerektirdi ği alanlarda kapsama kalitesinin art ırılması, - Teşebbüslerin kapsama alan ını artırmak amac ıyla harcad ığı kaynaklar ın azalması, kaynaklar ın etkin kullan ımının sağlanması ilgili kaynaklar ın dijital hizmetle r alanlar ına kayd ırılması (yeni nesil veri merkezleri, arama motorlar ı, içerik hizmetleri vb.), - Şehir merkezlerinde daha az say ıda kule olmas ının kaynak israf ının önlemesinin yanı sıra çevre ve şehir esteti ği açısından da olumlu sonu çlar doğurması, - Enerji harcamalar ında tasarruf elde edilmesi, - Yurtdışından alınacak ünitelerin bir k ısmının alınmayacak olmas ından dolay ı ithalatın azalmas ı, - İşbirliğinin mevzuattan kaynaklanan y ükümlülük yerine ihtiyari bir şekilde yapılmasının saha payla şımlarının daha az mal iyetle, planl ı ve hızlı bir şekilde artmasına imkân tanıması, - Sinyal seviyesinin yeterli olmad ığı lokasyonlarda baz istasyonu say ısı artırılarak abonelerin konu şma kalitesinin art ırılması, - Konuşma kanal say ılarının yeterli olmad ığı lokasyonlardaki baz ista syonu sayısının artırılarak abonelerin kapasite ihtiyac ının karşılanması, - Baz istasyonu say ısı ve kapasitede art ış yaşanmasının abone kazanmak i çin işletmecilerin fiyat ve hizmet kalitesi anlam ında daha rekabet çi tarifeler sunulmas ına zemin haz ırlayaca k olması. (61) Yukarıda beklenen faydalar ın yanı sıra tesislerin ortak kullan ılmasının teknik anlamda olumsuz bir etki do ğurmayaca ğı ve abonelere sunulan hizmet kalitesinde bir düşüş yaşanmayaca ğı belirtilmiştir. (62) Diğer yandan, h âlihazırda operat örler aras ı aşağıda da görüldüğü üzere abone geçişlerine işaret edilerek , pazarın rekabet çi bir yap ıya sahip oldu ğu ve maliyetlerdeki d üşüş lerinin, m üşteri kazanabilmek ve mevcut m üşteriyi elde tutabilmek amac ıyla daha kaliteli, kapsaml ı, çeşitli ve daha ucuz hizmet sunulmas ına imkân tanıyacağı ifade edilmektedir. Şekil 2: Oper atörler Arası Numara Taşıma Sayıları Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler 19-15/203 -90 19/36 (63) Ayrıca aşağıdaki şekilde görüleceği üzere, yıllık bazda yap ılan yatırım miktarlar ı incelendi ğinde üç teşebbüsün yıllık toplam yat ırımının 2016 ve 2017 y ıllarında 4 milyar TL nin üzerine çıktığı, dolayısıyla bu alan ın oldukça yüksek yatırım gerektirdi ği ve yatırım rekabetinin de y üksek oldu ğu belirtilmi ştir. Bu ba ğlamda, s öz konusu maliyetlerde tasarruf sa ğlanmasının ülke kaynaklar ının etkin kullan ımı açısından önem arz etti ği değerlen dirilmektedir. Şekil 3: İşletmecilerin Yıllık Bazda Altyapı Yatırım Harcamaları (Milyon TL) Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler (64) Sözleşme den önce yapılan tesis payla şımlarında ortalama %10 -15 arasında maliyet düşüşü olduğu, Sözleşme yle birlikte kaynakla rın daha etkin kullan ılmasının mümkün olacağı ve kaynaklar ın daha fazla kullan ıcıya ulaşabilmek amac ıyla harcanabilece ği ve mevcut hizmetlerin yayg ınlaşmasının yanı sıra yeni hizmetlerin verilebilmesinin de kolaylaşacağı taraflarca ifade edilmi ştir. (65) Diğer yandan, 2015 -2018 dönemi Kalk ınma Bakanl ığının Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Plan ı nda mobil i şletmeciler aras ındaki tesis payla şımının geliştirilmesinin önemine şu şekilde de ğinilmiştir: Sabit ve mobil haberle şme hizmeti sunan işletmeciler aras ında a ltyapı paylaşımı yeterince geli şmemiştir. Bu durum işletmecilerin maliyetlerinin y ükselmesine, çevrenin olumsuz etkilenmesine ve kaynak israfına neden olmakta, sonu ç olarak geni şbant erişim maliyetlerini y ükselterek kullanım oranlar ına etki etmektedir. Devamında ise Yeni nesil eri şim altyapılarındaki yayg ınlığı artırmak amac ıyla işletmeciler aras ında altyap ı paylaşımına yönelik destek ve d üzenlemeler hayata ge çirilecektir . denilmiştir. Dolayısıyla bildirim konusu i şbirliğinin Kalk ınma Bakanl ığı tarafından da teşebbüslerce dile getirilen faydalar k ısmen dikkate al ınarak desteklendi ği anlaşılmaktadır. (66) Dosya kapsam ında mobil operat örlerin tesislerini konsolide etmesi ile insan sa ğlığı üzerinde olumsuz etkilere yol a çabileceğine ilişkin bir endi şe oluşmakt a ve her ne kadar bu hususun rekabet hukuku mevzuat ı kapsamında olup olmad ığı tartışılmakta ise de bu endi şenin nas ıl giderilece ği sorusu ortaya çıkmaktad ır. BTK taraf ından yapılan açıklamalarda baz istasyonlar ının insan ve çevre sağlığına zararl ı olduğuna dair bilimsel olarak kan ıtlanmış bir bilgi bulunmad ığı belirtilmekte18, ancak yine de baz istasyonu yerle ştirebilmenin kat ı düzenlemelere tabi tutuldu ğu görülmektedir. Halihazırda ölçüm yetkisi BTK taraf ından tan ınan kurulu şlar19 bulunmakta olup, bunların yanı sıra yetkilendirilip radyasyon ölçümü yapmak isteyen kurulu şlara da 18 https://tuketici.btk.gov.tr/uploads/pages/tuketici -rehberi/baz -istasyonu -brosur.pdf 19 https://www.btk.gov.tr/olcum -yetki-belgeli -kuruluslar 19-15/203 -90 20/36 şartları sağladığı takdirde yetki tan ınmaktad ır. Yetkilendirilmi ş kuruluşlar sadece kurulum an ında de ğil, düzenli olarak radyasyon de ğerlerini Uluslararas ı Radyasyondan Koruma Komisyon u (ICNIRP) taraf ından konulan hedefleri baz alarak ölçmektedir. Mevcut ölçümlere göre elektromanyetik limit alan de ğerlerinin 2/9 una tekabül edecek d üzeyde sal ınım gerçekleştiği görülmektedir. (67) Konuya ili şkin olarak, Turkcell taraf ından mobil haberle şmeni n sağlanabilmesi i çin istasyonlar ın bal pete ği biçiminde kurulmas ı ve her pete ğin içerisinde en az bir tane baz istasyonu bulunmas ı gerektiği, baz istasyonlar ının daha d üşük güç ve daha fazla sayıda kurulmas ı yerine daha g üçlü ve az say ıda kurulmas ının dah a sağlıklı olacağı belirtilmektedir . (68) TT Mobil taraf ından ise baz istasyonlar ından yay ılan dalgalar ın elektromanyetik dalgalar oldu ğu ve radyasyon yaymad ığı belirtilmiş, konu hakk ındaki idare mahkemesi kararlar ında baz istasyonlar ın insan sa ğlığı üzerinde i spatlanm ış zararlı bir etkisi bulunmad ığına ve ICNIRP limitleri alt ında belirlendi ği takdirde baz istasyonu kurulmas ının engellenmesinin yasal ve hukuksal bir dayana ğı olmadığına hükmedildiği ifade edilmi ştir. (69) BTK nın yürürlükteki mevzuat ve denetimleri de ğerlendirildi ğinde, baz istasyonlar ının olası olumsuz etkileri konusunda yetkili makam ın BTK oldu ğu ve BTK taraf ından gerekli denetimlerin yap ıldığı anlaşılmaktadır. (70) Yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde bildirime konu S özleşme nin 4054 say ılı Kanun un 5. maddesinin birinci f ıkrasının (b) bendindeki ko şulu sağladığı anlaşılmıştır. - İlgili Piyasan ın Önemli Bir B ölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmamas ı (71) Bireysel muafiyet de ğerlendirmesinin üçüncü şartını ilgili piyasan ın önemli bir bölümünde rekabetin ortad an kalkmamas ı oluşturmaktad ır. Değerlendirmede esas olan ilgili pazardaki rekabet çi sürecin devam etmesidir. Rakipler aras ında yapılan bir anlaşmanın pazardaki rekabete olan olumsuz etkileri özellikle; anla şmanın pazarın yapısında ortaya çıkardığı sonuçlara ve anla şma taraflar ının pazar g üçlerine göre belirlenmektedir. Bildirim konusu anla şma özelinde bak ıldığında Sözleşme nin pasif mobil altyap ı pazarında altyap ı rekabeti üzerinde etki do ğurabilece ği görülmektedir. Mobil altyap ıların yaygın bir şekilde kur ulması teşebbüslerin nihai t üketiciye sunduklar ı hizmetler bak ımından zorunlu girdi niteli ğinde bulundu ğundan , teşebbüslerin altyap ı paylaşımı sırasında yaln ızca altyap ı pazarı değil toptan ve perakende d üzeydeki hizmet pazarlar ındaki rekabet üzerindeki ol umsuz etkilerinin de incelenmesi önem arz etmektedir. Bu do ğrultuda bu şartın karşılanıp karşılanmadığının analizinde, taraflar ın ve rakiplerin pazardaki durumu, pazar ın yapısı, giriş engelleri , anlaşmanın etkileri ve anlaşma konusu olan ürünün özellikleri gibi hususlar dikkate al ınmaktad ır. (72) Bu noktada önemle vurgulanmas ı gereken husus her ne kadar muafiyetin konusu mobil operat örlerin pasif altyap ılarının paylaşılması olsa da bu pazardaki bir aksaklığın söz konusu altyap ılar üzerinden sunulan hizmetlere il işkin pazarlar ı da olumsuz etkileyece ğidir. Bu ba ğlamda ilgili piyasalardaki rekabetin de ğerlendirilmesi bakımından Sözleşme konusu altyap ılar üzerinden sunulan hizmetlerin de dikkate alınması gerekmektedir. Mobil altyap ılar üzerinden operat örler aras ında toptan düzeyde mobil şebekelere eri şim ve çağrı başlatma hizmetleri ve mobil çağrı sonlandırma; perakende d üzeyde ise mobil SSM/MMS hizmetleri, ses hizmetleri ve genişbant internet hizmetleri sunulmaktad ır. 19-15/203 -90 21/36 - Pazarın Yapısı ve Sunulan Hizmetlerin Niteli ği (73) Başvuru konusu i şlemin piyasalardaki rekabet üzerine etkilerinin incelenmesinden önce pazar ın hâlihazırdaki konumun a bakılması önem taşımaktadır. Buna göre başvuru sahibi i şletmecilerin sahip olduklar ı mobil altyap ı sayıları ve buna g öre belirlenen pazar payları aşağıda yer almaktad ır:20 Tablo 5: Mobil İşletmecilerin Altyapı Sayıları (2016 -2018) Teknoloji Teşebbüs 2016 2017 2018 Bina içi Bina dışı Toplam Bina içi Bina dışı Toplam Bina içi Bina dışı Toplam 2G TT Mobil ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Turkcell ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Vodafone ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) 3G TT Mobil ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Turkcell ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Vodafone ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) 4,5 G TT Mobil ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Turkcell ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Vodafone ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Tablo 6: Mobil İşletmecilerin Altyapı Sayılarına Göre Pazar Payları (%) (2016 -2018) Teknoloji Teşebbüs 2016 2017 2018 2G TT Mobil ( ..) ( ..) ( ..) Turkcell ( ..) ( ..) ( ..) Vodafone ( ..) ( ..) ( ..) 3G TT Mobil ( ..) ( ..) ( ..) Turkcell ( ..) ( ..) ( ..) Vodafone ( ..) ( ..) ( ..) 4,5 G TT Mobil ( ..) ( ..) ( ..) Turkcell ( ..) ( ..) ( ..) Vodafone ( ..) ( ..) ( ..) (74) Yukarıdaki tablolardan Turkcell ve Vodafone un TT Mobil e göre daha y üksek say ıda tesise sahip oldu ğu ve Vodafone un özellikle 4,5 G teknolojisine sahip altyap ılarda öne çıktığı görülmektedir . Diğer yandan tesis adetleri k ıyaslandığında mobil işletmecilerin a ğırlıklı olarak 2G ve 3G teknoloji sine uygun altyap ıları olduğu 4,5 G teknoloj isine yönelik altyap ıların henüz diğer altyap ılar kadar geli şemediği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla sekt ördeki kullan ım trendlerinden de hareketle işletmecilerin altyap ı gereksinimine ihtiya ç duyduğunu söylemek yanl ış olmayacakt ır. (75) Yukarıda da bahsedildi ği üzere işlemin kapsam ı her ne kadar pasif altyap ılar ile sınırlı olsa da bu altyap ılar üzerinden sunulan hizmetlere ili şkin pazarlar ın da etkilenece ği değerlendirilmektedir. Dolay ısıyla, söz konusu pazarlardaki rekabet çi yapının da incelenmesi daha sa ğlıklı bir değerlendirme yap ılmasını sağlayacaktır. Bu kapsamda, ülkemizdeki mobil operat örlerin abone say ısı bazında paylar ının dağılımına aşağıda yer verilmektedir: 20 Turkcell tarafından paylaşımı yapılan tesis sayısına, mülkiyeti ve/veya işletme hakkı Kule Hizmet ve İşletmecilik A .Ş. de (Global Tower) olan tesisler in dahil edilmediği belirtilmiştir. 19-15/203 -90 22/36 Şekil 4 : Mobil İşletmecilerin Abonelere Göre Pazar Payları (%) Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar V erileri Raporu - 2018 Yılı 3. Çeyrek (76) Şekil 4 ten, sektördeki lider oyuncu Turkcell in ilgili dönemde pazar pay ı kaybettiği ve 2018 yılı üçüncü üç aylık dönem itibar ıyla abone say ısına göre Turkcell in %43,3, Vodafone un %30,9 TT Mobil in ise %25,8 lik paya sahip oldu ğu görülmektedir. (77) Ayrıca mobil hizmetlerin kullan ımı giderek artan bir e ğilim göstermektedir. İlk olarak mobil trafi ğe bakıldığında, BTK verilerine g öre 2018 y ılı üçüncü çeyrekte toplam mobil trafik hacmi 68,9 milyar dakika olarak ger çekleşmiştir. 2018 y ılı üçüncü üç aylık dönem trafi ğinin geçen senenin ayn ı dönemi ile k ıyaslandığında ise %2,7 oran ında arttığı belirtilmektedir. (78) 2016 -2018 döneminde operat örler bazında mobil trafik hacmi a şağıdaki şekilde gösterilmektedir: Şekil 5: Mobil Trafik Ha cmi (Milyar Dakika) Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar Verileri Raporu - 2018 Yılı 3. Çeyrek 19-15/203 -90 23/36 Şekil 6: Mobil İşletmecilerin Trafiğe Göre Pazar Payları (%) Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar Verileri Raporu - 2018 Yılı 3. Çeyrek (79) Şekilden g örüldüğü üzere, trafi ğe göre TT Mobil in pazar pay ı %27,8, Vodafone un pazar pay ı %34,6 ve Turkcell in pazar pay ı ise %37,6 dır. Şekil 7 : Mobil İşletmecilerin Abonelerden Elde Ettikleri Gelire Göre Pazar Payları (%) Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar Verileri Raporu - 2018 Yılı 3. Çeyr ek (80) Mobil operat örlerin gelirlerine bak ıldığında ise Turkcell in trafik ve abone say ısından aldığı paya kıyasla daha y üksek oranda (%45,2) gelir elde etti ği yukarıdaki şekilde görülmektedir. (81) Yukarıdaki şekillerden ba şvuru konusu i şleme taraf olan operat örlerin halihaz ırda pazarın tamam ını elinde bulundurdu ğu ve pazarda giderek artan bir rekabet olmasına rağmen önemli giri ş engelleri nedeniyle pazar ın uzun s üreden beri devam eden üçlü oyuncu lu yapısında bir de ğişiklik olmad ığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla pazarın bu yap ısı pazardaki oyuncular ın tamam ının taraf oldu ğu bir anla şmanın rekabet üzerinde muhtemel etkilerinin de dikkatlice incelenmesini gerekli k ılmaktadır. (82) Her ne kadar pazardaki oyuncular de ğişmemiş olsa da paylaşıma konu altyap ılar üzerinden sunu lan hizmetlerin niteli ği zaman i çerisinde de ğişmektedir. A şağıdaki şekilde görüleceği üzere, mobil geni şbant internet kullan ımının yaygınlaşması ile mobil altyap ılar üzerinden en fazla sunulan hizmet %65,5 payla data olmu ştur. 19-15/203 -90 24/36 Şekil 8 : Mobil İşletmeci lerin Gelir Dağılımı (%) Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar Verileri Raporu - 2018 Yılı 3. Çeyrek (83) Diğer yandan, payla şıma konu altyap ı unsurunun yak ınsamasının piyasadaki rekabet üzerindeki etkileri incelenirken bir di ğer araştırılması gereken husus ise hizmetin homojen olma derecesidir. Zira K ılavuz un 61. paragraf ında anlaşmaya taraf olan teşebbüslerin piyasaya sundu ğu ürünlerin ikame derecesi ne kadar y üksekse anlaşmanın rekabeti s ınırlayıcı etkisinin de o kadar b üyük olması beklenmektedir denilmektedir. Bu bağlamda te şebbüslerin sundu ğu ürünlerin farkl ılaşma ölçüsü olarak gelir yap ılarının kullanılabileceği değerlendirilmektedir. Şekil 9 : Mobil İşletmecilerin İşletmeci Bazında Gelir Dağılımı (%) Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar Verileri Raporu - 2018 Yılı 3. Ç eyrek (84) Yukarıdaki şekilden mobil operat örlerin gelir yap ısında önemli ölçüde bir farkl ılaşma olduğu görülmektedir. Her ne kadar data gelirleri her üç operatör için en büyük kalemi oluştursa da TT Mobil in konuşma gelirlerinin rakipleri nden önemli ölçüde yüksek olduğu, Turkcell in ise rakiplerinden daha y üksek düzeyde katma de ğerli hizmetlerden gelir elde etti ği görülmektedir. S öz konusu bu gelir da ğılımdan sunulan hizmetin farkl ılaşabildiği ve her üç operatörün abone kitlesinin genel anlamda farkl ı eğilimler i olabilece ği değerlendirilmektedir. Bu husus ise pasif altyap ıların paylaşımı sonucu olu şabilecek rekabet kar şıtı etkileri sınırlandırmaktadır. - Pazara Giri ş Engelleri (85) Kılavuz da giriş engellerinin d üşük olduğu pazarlarda potansiyel rekabetin taraflar üzerinde rekabet çi baskı unsuru olabilece ği belirtilerek s öz konusu hususun da incelenmesi gerekti ği belirtilmektedir. Pazara giriş engelleri yap ısal ya da hukuki olabilmektedir. Hukuk î ya da d üzenleyici giri ş engelleri pazardaki oyuncular ın pozisyonlar ını doğrudan etkileyen hukuksal, idari ya da di ğer devlet yapt ırımlarını ifade etmektedir. Yap ısal giriş engelleri ise pazar ın kendi yap ısından kaynaklanan 19-15/203 -90 25/36 teknik ya da ekonomik engeller olabilmektedir. Genel olarak hukuki ve yap ısal giriş engelleri aras ında kamu tekelleri, yetkilendirme ve lisanslama gereklilikleri, fikri mülkiyet haklar ı gibi yasal ve idari engeller, bat ık maliyetler, ölçek ve kapsam ekonomileri, şebeke etkileri, t üketicilerin ba şka bir sa ğlayıcıya geçiş maliyetleri, at ıl kapasite, dikey b ütünleşik yapı, güçlü bir dağıtım ağı ve geniş bir ürün portföyü, yüksek marka bilinirli ği, finansal ve ekonomik g üç sayılabilir. (86) Bildirim konusu i şlem bak ımından ilk olarak belirtilmesi gereken husus hukuki engellerin varl ığıdır. Öncelikli olarak mobil opera törler sınırlı frekans bantlar ı için BTK tarafından yetkilendirilmi ş olmakla y ükümlüdür. Bunun üzerine BTK ve T.C. Ulaştırma ve Altyap ı Bakanlığının yasal d üzenlemeleri uyar ınca, yeni bir anten tesisi ne ihtiyaç olduğunda, diğer işletmeciler taraf ından kuru lan bir anten tesisi olması halinde, fiziki, teknik, idari veya hukuki k ısıtlar bulunmad ığı durumlarda tesis payla şımına başvurulmas ı zorunlulu ğu getirilmi ştir. Ancak tesis payla şımının mümkün olmadığının ispatlanmas ı halinde BTK taraf ından yeni bir anten tesisi kurma izni verilmektedir. Ayrıca işletmeciler yeni bir anten tesisi kurarken belirli durumlarda kendisi hari ç en az bir veya iki i şletmeci ile mevzuatta belirlenen payla şım tiplerine uygun olarak tesisi kurma yükümlülüğü altındadır. (87) Yukarıda sayılan yasal giri ş engellerine ek olarak yeni bir altyap ı kurulmas ı aşamasında tesis payla şımı yükümlülüğünün yanı sıra, tesisin kurulaca ğı yerin kiralanmas ı amacıyla yer sahiplerinden al ınması gereken izinler de zorla ştırıcı bir unsur olarak ortaya çıkmaktad ır. (88) Diğer yandan altyap ıya yatırım yapmak i çin gerekli ba şlangıç maliyetlerinin y üksekliği ve batık maliyetlerin varl ığı, pazara giri şleri engellemek ve/veya geciktirmek suretiyle yerleşik işletmeci ile alternatif i şletmeciler aras ında asimetrik ko şullar o luşturan giri ş engelleri meydana getirmektedir. Bu anlamda hem yap ısal hem de hukuki giri ş engellerinin varl ığından söz edilmesi m ümkündür. (89) Ayrıca elektronik haberle şme sektörü, ölçek ve kapsam ekonomisinin yo ğun olarak yaşandığı sektörlerin ba şında gelme ktedir. Dosya konusu pasif mobil altyap ılar ve diğer mobil altyap ı unsurları fiber sabit altyap ılar ile ba ğlanmaktad ır. Bu na göre, mobil altyap ılar ve sabit altyap ılar birbirini tamamlay ıcı nitelik arz etmektedir. T ürk Telekom, bu sekt ördeki dikey b ütünleşik yapısı ve ülke genelinde yayg ın şebekesi nedeniyle ölçek ve kapsam ekonomisinden önemli ölçüde istifade edebilmektedir. Şöyle ki, bu şirketin kiralık devreler, telefon ve internet eri şimi gibi çeşitli hizmetleri aynı şebeke üzerinden sunuyor olmas ı; per sonel giderleri, pazarlama ve altyap ının ortak kullan ımı suretiyle m üşterek maliyetlerin ortaya çıkmasını ve bu sayede ortalama maliyetlerin d üşmesini sa ğlamaktad ır. Alternatif i şletmecilerin de kendi altyapıları bakımından bu avantaja sahip oldu ğu akla ge lmekle birlikte, T ürk Telekom ile alternatif i şletmecilerin sahip olduklar ı altyapıların yaygınlık farkı ve mevcut hukuki engeller dikkate al ındığında, alternatif i şletmecilerin k ısa vadede T ürk Telekom un sahip oldu ğu gücü sınırlandırabilme potansiyeline sahip olmad ığı görülmektedir. (90) Perakende d üzeydeki mobil hizmetler bak ımından giri ş engellerinin bulunup bulunmad ığı incelendi ğinde ise g üçlü bir bayilik a ğına ve geni ş bir ürün portföyüne, yüksek marka bilinirli ğine, finansal ve ekonomik g üce sahip olunması ihtiyacının da piyasadaki te şebbüslerin büyümesi veya piyasaya yeni te şebbüslerin girmesinin önünde engel oluşturmasının muhtemel olaca ğı değerlendirilmektedir. - Anlaşmanın Pazardaki Etkileri (91) Bildirim konusu i şlemin pazardaki etkilerinin incelenmesi ba ğlamda, i şlemin 19-15/203 -90 26/36 pazardaki rekabet üzerinde kayg ıya yol açtığı hususlar a şağıda sıralanmaktad ır: - Taraflar aras ı bilgi değişimi, - Maliyetlerin benze şmesi, - Yer sahipleri kar şısında artan al ım gücü ve kiralama hususunda birlikte hareket etme, - Sözleşme nin 11.2. maddesinde d üzenlenen ön alım hakkı. Taraflar Arası Bilgi Değişimi (92) Bildirim konusu i şlem sonucunda, toptan mobil hizmetler pazar ının tamam ına yakınını elinde bulunduran i şletmecilerin rekabete duyarl ı bilgilerinin payla şılıp paylaşılmayacağı endişesi ortay a çıkmaktad ır. Ayrıca Sözleşme nin 4. maddesine göre bir Konsolidasyon Planlama Komitesi kurulmas ı planlanmaktad ır. Anılan Komite nin görevi ve çalışma şekli ise anılan maddede şu şekilde belirlenmi ştir: 4.1. Sözleşme nin yürürlüğe girdiği tarihte ülke genelindeki Konsolidasyon a konu olabilecek tesislerin tam bir listesini olu şturmak bu listeyi, s ürekli olarak güncel tutmak ve liste üzerinden tesis konsolidasyonunun ger çekleştirilebilece ği noktaları belirlemek amac ıyla Taraflar ın ikişer temsilcilerinin görev yapaca ğı bir Komite kurulacakt ır. Komite, i şbu maddede an ılan listeyi 4.3. maddesinde belirtilen toplant ı gününü müteakip en ge ç 30 (otuz) i ş günü içerisinde hazırlamakla y ükümlüdür. Komite ayda en az 1 (bir) defa toplanacakt ır. 4.5. Taraflar ın konsolidasyona tabi tutulabilecek tesisleri ilk olarak Komite tarafından belirlenecektir. Konsolidasyon Model 1 ve/veya Konsolidasyon Model 2 nin uygulanmas ı bakımından Taraflar ın konsolide edecekleri ve yeni kuracaklar ı tesis lokasyonu veya lokasyonlar ının alan et üdü ile her türlü teknik, finansal, idari, hukuki ve sair hususlar g öz önüne alınacaktır. 4.7. Komite nin tesislerin konsolidasyona uygun oldu ğuna dair g örüşü toplantı tarihinden itibaren en ge ç 5 (beş) iş günü içinde Taraflar la paylaşılır. Ko mite nin paylaşacağı görüşte tesislerin konsolidasyonunun hangi modele g öre gerçekleştirilmesinin uygun olaca ğı belirtilir. 4.8. Komite taraf ından yap ılan çalışmalar, al ınan kararlar, haz ırlanan raporlar, tutulan tutanaklar, ve olu şturulan ya da g üncellene n listeler Komite taraf ından Taraflara sunulur. 4.10. Komite nin kurulu ş amacına paralel olarak, Komite nin gerçekleşeceği periyodik toplant ıların gündemi Taraflar ın konsolidasyonunu ger çekleştirecekleri tesislere ili şkin çalışma esaslar ının ve iş planl arının hazırlanması ile olası sorunların çözümüne ilişkin kararlar ın alınmasıdır. (93) Yukarıda da belirtildi ği üzere payla şıma açılacak veya payla şımlı bir şekilde yeni kurulacak tesislerin belirlenmesi her bir taraftan iki üyenin atanaca ğı ve toplamda altı üyeden olu şan Komite taraf ından yap ılacaktır. Komite nin gündeminin ise ba şvuru konusu i şlem ile s ınırlandırıldığı anlaşılmaktadır. Dolay ısıyla mevcut haliyle ilgili sözleşme hükmü rakipler aras ında Sözleşme sınırlarını aşan bir koordinasyon riskine yol açmayaca ktır. (94) Ayrıca Sözleşme nin 5.3. maddesi uyar ınca konsolidasyonun yaln ızca mutab ık kalan taraflar aras ında yap ılacağı hüküm altına alınmıştır. Dolay ısıyla Komite g örüşü 19-15/203 -90 27/36 sonrasında taraflar ın tamam ının konsolidasyonu ger çekleştirme zorunlulu ğu bulunmad ığı ve bu konuda her bir tarafa bir irade hakk ı tanındığı anlaşılmaktadır. (95) Diğer yandan ba şvuru kapsam ında Tarafların gelecekteki davran ış ve stratejilerine ilişkin belirsizlikleri azaltarak piyasan ın öngörülebilirliğini artırmak suretiyle rekabeti sınırlayabilecek ve te şebbüsler aras ında koordinasyona yol a çabilecek nitelikte herhangi bir bilgi payla şımı gerçekleştirilmeyecektir. şeklinde bir beyanda bulunulmu ştur. Komite d ışında konsolidasyon s ürecine dair bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi ve g örüş bildirilmesi i şlevini ger çekleştirecek bir organ ın olmamas ı ve Komite nin sınırlı sayıda kişiden olu şması ile konsolidasyon la doğrudan ilgisi olmayan ki şilerin belgelere ula şımının ve bilgi payla şımının önüne geçilmesinin amaçlandığı ifade edilmektedir. (96) Bunların yanı sıra Sözleşme nin Taraflar Aras ında Bilgi Payla şımı başlıklı 15. maddesinde payla şılacak bilgilerin s ınırları aşağıdaki gibi çizilmektedir: 15.1. Taraflar i şbu Sözleşme konusu koordinasyonu sa ğlama k amacı ile yalnızca işbirliğinin gerçekleştirilebilmesi i çin gerekli ve yeterli d üzeyde bilgi paylaşımında bulunacakt ır. Bilgi payla şımı Taraflar ın karşılıklı olarak bildirdi ği elektronik posta adresleri üzerinde ve Komite üyeleri ile s ınırlı olarak yap ılacaktır. 15.2. Payla şıma açılan bilgiler ya lnızca Taraflar aras ındaki işbirliğinin gerçekleştirilmesi i çin gerekli bilgiler olacak ve bunun ötesinde herhangi bir rekabete duyarl ı bilgi payla şımında bulunulmayacakt ır. Her bir Taraf, payla şıma açılacak bilgilerin i şbirliğinin ger çekleştirilmesi i çin gerekli olup olmad ığını değerlendirmekle y ükümlüdür. (97) Anılan Sözleşme hükmü ile de dosya konusu i şlem kapsam ında taraflar ın bilgi paylaşımı yoluyla olu şabilecek rekabeti k ısıtlayıcı etkilerin sınırlandırıldığı anlaşılmaktadır. Maliyetlerin Benze şmesi (98) Dosy a konusu i şlem kapsam ında ortaya çıkan endi şelerden biri ise i şlem taraflar ının pasif altyap ıların paylaşılması ve ortak kiralama faaliyetleri sonucunda maliyet yapılarında benze şme meydana gelece ği, bu durumun ise fiyat rekabeti üzerinde olumsuz etki yara tabileceği veya taraflar aras ında olas ı bir koordinasyon riskini kolaylaştırabileceği yönündedir. Bu ba ğlamda dosya konusu i şlem taraflar ından pasif şebeke elemanlar ının maliyetini olu şturan kalemler ve s öz konusu kalemlerin OPEX ve CAPEX i çerisindeki oran ı talep edilmi ştir. Her üç operatörden de farkl ı oranları içeren cevaplar al ınmıştır. TT Mobil taraf ından verilen bilgiye g öre pasif altyap ıya ait OPEX giderlerinin oran ı %( ..) iken, CAPEX giderlerinin oran ı %( ..) dir. Vodafone, pasif şebeke unsurlar ının CAPEX kalemi oldu ğu ve bir baz istasyonunun CAPEX i içerisinde % ( ..) orana sahip bulunduğunu ifade etmi ştir. Turkcell taraf ından ise, pasif şebeke elemanlar ının CAPEX maliyeti oldu ğu belirtilerek , toplam CAPEX içerisindeki oran ının % ( ..) olduğu ve bunun da payla şım yapılması halinde %( ..) e düşeceği belirtilmektedir. (99) Diğer yandan te şebbüslerden ayr ıca son be ş yıllık şebeke maliyetlerinin GSM hizmetlerinin sunulmas ındaki toplam maliyetlere oran ı talep edilmi ştir. 2017 y ılı verileri esas al ındığında TT Mo bil in şebeke maliyetlerinin toplam OPEX giderleri içerisinde % ( ..), toplam CAPEX giderlerinde ise % ( ..) lık bir paya sahip oldu ğu anlaşılmaktadır. Vodafone şebeke maliyetlerinin GSM hizmetlerine y önelik maliyetleri içerisinde % ( ..) luk, pasif şebeke ma liyetlerin in ise % ( ..) lik bir orana sahip 19-15/203 -90 28/36 olduğunu belirtmi ştir. Turkcell ise şebeke maliyetlerinin GSM hizmetlerine y önelik maliyetleri i çerisinde % ( ..) lik bir paya sahip oldu ğunu ifade etmi ştir. (100) Yukarıdaki veriler dikkate al ındığında, ilk olarak te şebbüslerin maliyet yap ılarının oldukça farklı olduğu kanaatine ula şılmaktadır. İkinci olarak her ne kadar te şebbüs bazında göreceli önemi değişse de pasif altyap ıların toplam maliyetler i çerisindeki payının teşebbüslerin farkl ılaştırılmış bir hizmetin sunu munda fiyatlar ının benzeşmesi endişesini azaltt ığı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla teşebbüslerin pasif altyapılarında her ne kadar ortak lokasyon ve tesis kullan ılmasından kaynakl ı bir paralellik olu şacağı beklense de s öz konusu maliyetlerin toplam mali yetler içerisindeki oran ının teşebbüse göre değiştiği dikkate al ındığında, toplam maliyetlerde de ciddi anlamda bir paralellik ya şanacağı ve bunun da koordinasyon riskini art ıracağı sonucuna ulaşmak mümkün görünmemektedir. (101) Diğer yandan S özleşme nin Ortak Kullanma Esaslar ı ve Ödenecek Ücretler başlıklı 6. maddesi ile te şebbüslerin kendi aralar ındaki tesis payla şımının karşılıklılık prensibiyle ger çekleştirilmesini n hedefle ndiği anlaşılmaktadır. Sözleşme'nin 6.2. maddesinde a şağıdaki hükme yer verilmi ştir: Bina içi sahalarda kapsanan/kapsanm ış alandaki Indoor Anten Say ısı, kablo boyu, kapsanan alan metrekaresi ve puan durumu e şitliği, binadışı sahalarda ise saha say ısı eşitliği "Karşılıklı Paylaşım'' için esas al ınacaktır. Ancak payla şım dengesizli ği söz konusu oldu ğunda Taraflar anla şarak binai çi ve binad ışı sahalarının paylaşımını maliyet esas ına bağlı olarak yeniden belirleyebilirler. Buna göre; Binaiçi paylaşımlarda iki Taraf aras ındaki puan fark ının 120.000'den (yüz yirmi bin) fazla, bina d ışı sahalard a paylaşım farkının 150 (y üz elli) adetten fazla olmas ı durumunda yeni bir tarife belirlene kadar takip eden sahalar i çin mevcut tarifenin uygulanmas ı puan/saha fark ı aleyhine olu şan Taraf ça tek tarafl ı durdurulabilir. Bina d ışı sahalarda kabul edilmeyen paylaşım farkı her sene Komitesi taraf ından belirlenecektir. (102) Söz konusu maddenin amac ı taraflar aras ındaki menfaat dengesinin sa ğlanması ve Sözleşme konusu i şbirliğinin sürdürülebilir olmas ı şeklinde a çıklanmıştır. Aksi halde aleyhine puan/saha fark ı oluşan tarafın tüm maliyetlerine katlanarak s ürekli tesis yatırımı yapıyor olmas ına rağmen, di ğer taraflar ın kurulum maliyetlerine katlanmaks ızın sadece anla şılan tarifede belirtilen sabit bedeli ve kira bedelini ödeyerek aleyhine puan/saha fark ı oluşan taraf ın tesislerine kat ılım yapmas ı durumunun ortaya çıkacağı belirtilmiştir. Bu durumun ise bir bedavac ılık sorunu oluşturacağı, zira aleyhine puan/saha fark ı oluşan tarafın sözleşme kapsam ında beklediği menfaatleri elde edemeyece ği, adeta di ğer taraflar ın taşeronu haline geleceği öne sürülmüştür. Bu nedenle S özleşme kapsam ında ve hakkaniyete uygun olacak şekilde her bir taraf ın gerekli tesis kurulum yat ırımlarını yapması ve puan/saha fark ının Sözleşme'de öngörülen marjlar ın ötesine ge çecek şekilde olmamas ının hedeflendi ği bildirilmi ştir. (103) Ayrıca puan/saha fark ının anılan maddede belirtilen marjlar ı aşması halinde ise, takip eden sahalar i çin aleyhine puan/saha fark ı aşılan taraf ça mevcut tarifenin uygulanmas ına son verilebilece ği, bu durumda taraflar ın mutabakat ı ile yeni bir tarifenin belirlenmesi nin gerekece ği açıklanmıştır. Taraflar ın mutabakat ı ile yeni bir tarife belirlenene kadar yap ılacak payla şımların ise mevzuat kapsam ında (HSAT Yönetmeliği 15. madde ve Ortak Yerle şim ve Tesis Payla şımına ilişkin Usul ve Esaslar Hakk ında Tebli ğ 12. madde ) gerçekleştirileceği ifade edilmi ştir. 19-15/203 -90 29/36 (104) Diğer yandan S özleşme'nin 6.4. maddesi ile taraflar ın Sözleşme ve eklerinde belirlenen bedelleri d ışında, tesis altyap ı giderleri ile bak ım ve işletmeye dair vaka başına ( ..) TL'yi aşmayan durumlarda maliyeti payla şma yükümlülüğünün bulunmayaca ğı kararlaştırılmıştır. ( ..) TL'ye kadar olan maliyetlerin; AS İ veya Sİ nin sorumlulu ğunda olaca ğı bu eşiğin üstü maliyetlerde ise ( ..) TL üzerindeki rakam ın katılımcı işletmeciler aras ında m aliyet payla şımı esasına göre eşit bölüneceği belirtilmiştir. Taraflar ın özel talep etti ği işlemler dışında kendi sorumluluklar ında olan bakım, onarım ve bu gibi i şlemler için karşı taraftan bir bedel talep etme haklar ının bulunmad ığı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu S özleşme hükmüne ilişkin olarak , her bir tesise ili şkin kurulum giderleri i çin faturala şma yükünün ve buna ili şkin operasyon ve prosed ürlerin kar şılıklı olarak azalt ılmasının hedeflendi ği belirtilmi ştir. (105) Yukarıdaki Sözleşme hükümlerine ili şkin teşebbüslerce yap ılan açıklamalar ın makul olduğu ve konuya ili şkin değerlendirmeler b ütün olarak ele al ındığında dosya konusu işlem sonucunda maliyetlerde ya şanacak benze şmenin bir kayg ıya yol açmayacağı değerlendirilmektedir. Yer Sahipleri Karşısında Artan Alım Gücü ve Kiralama Hususunda Birlikte Hareket Etme (106) Başvuru konusu i şlem kapsam ında taraflar ın yıllık yaklaşık olarak 150 adet bina i çi ve 500 adet bina d ışı olmak üzere beş yıl içerisinde toplam yakla şık olarak 3.250 adet sahay ı konsolide etmeyi planladığı belirtilmiştir. Bu konsolidasyon esnas ında tarafların bir OPEX gideri oldu ğu kabul edilen kira bedellerinde de tasarruf sağlayacağı ifade edilmi ştir. Taraflardan s öz konusu tasarruf oranlar ı hakkında bilgi talep edilmi ştir. Buna cevaben TT Mobil tarafından Sözleşme kapsam ında yapılacak paylaşım özelinde mobil baz istasyonlar ı için halihaz ırda katlan ılan kira bedeline oranla % ( ..) arasında bir tasarruf sa ğlanmasının beklendi ği dile getirilmi ştir. Vodafone taraf ından kira bedellerinin istasyonun k urulduğu lokasyona, kurulan sistemin tipine ve kullan ılan alana ba ğlı olarak de ğişiklik gösterdiği ve payla şım yapılan sahalar ın yer kiras ında % ( ..) arasında bir tasarrufun s öz konusu olabilece ği belirtilmiştir. Turkcell taraf ından ise payla şım ortam ından azami maliyet avantaj ı sağlayan öngörülerine göre yıllık kiralama b ütçesinin % ( ..) oranında düşmesinin beklendiği ifade edilmi ştir. (107) Kira maliyetlerine ili şkin yukar ıda elde edilecek olan tasarruf , etkinlik kazand ırması açısından işlemin olumlu sonu çlarından birini olu şturmaktad ır. İşlem taraflarının ortak kiralama faaliyetleri i çerisinde olmas ı kiralayanlar kar şısındaki al ım güçlerini artırmaktadır. Zira Sözleşme nin birinci ekinde taraflar ayr ıca bir Kiralama Şartnamesi düzenlemiştir. Şartname nin 3. ma ddesinde gerek Konsolidasyon Model 1 gerekse Model 2 i çin taraflar aras ındaki kiralama faaliyetlerinin nas ıl yürütüleceği düzenlenmi ştir. Buna g öre Konsolidasyon Model 1 kapsam ında ASİ nin kiraya verenden K İ adına alt kiralama yetkisi almak i çin tüm gayret i göstereceği ve söz konusu yetkinin al ınması durumunda AS İ ile Kİ arasından alt kiralama s özleşmesinin imzalanaca ğı belirtilmiştir. (108) Konsolidasyon Model 2 kapsam ında ise benzer şekilde S İ nin kiraya verenden O İ adına alt kiralama yetkisi almak i çin tüm ga yreti göstereceği ve söz konusu yetkinin alınması durumunda S İ ile Oİ arasından alt kiralama s özleşmesinin imzalanaca ğı belirtilmiştir. (109) ASİ/Sİ nin kiraya verenden alt kiralama yetkisi alamamas ı halinde ise bunu derhal Kİ/Oİ ye bildirece ği ve bu durumda K İ/Oİ nin doğrudan kiraya verenden kiralama yapabilece ği düzenlenmi ştir. 19-15/203 -90 30/36 (110) Ayrıca Kiralama Şartnamesi nin 4. maddesine g öre alt kira bedelinin, AS İ/Sİ nin kiraya veren ile imzalam ış olduğu kira s özleşmesinden do ğan toplam bedelin işletmeciler aras ında eşit oran da payla şılacağı belirtilmektedir. (111) Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, paylaşıma açılacak pasif altyap ıyı kuran işletmecinin, payla şım talep eden i şletmeci ad ına alt kiralama yetkisi almak i çin kiraya veren taraf ile g örüşeceği anlaşılmaktadır. Bu durumd a kiraya verenler , alt kiralama yetkisini vermemeleri halinde h alihazırda tesisi bulunan i şletmecinin ba şka bir lokasyona ta şınması veya yeni bir tesis kurul ması durum unda her üç işletmeciyi birden kaybetme riskleri ile kar şı karşıya kalaca ktır. Dolayısıyla, alıcı konumundaki mobil operat örlerin yer sahipleri kar şısında al ım güçlerinin artaca ğı değerlendirilmektedir. (112) Buna kar şın tesisin bulundu ğu konuma g öre yer sa ğlayıcılarının pazarlık güçlerinin önemli ölçüde değiştiği, tesis kurulumuna ili şkin maliyetl ere yer sa ğlayıcılar değil işletmeciler taraf ından katlan ılması nedeniyle yer sa ğlayıcıların maliyetlerini karşılayamama gibi bir durum ile kar şı karşıya kalmad ıkları ve yer sa ğlayıcıların alt kiralama yetkisi verme noktas ında bir iradeye sahip oldu ğu dikk ate alındığında, söz konusu kiralama h ükmünün önemli bir rekabet endişesine yol açmadığı değerlendirilmektedir. Sözleşme nin 11.2. Maddesinde Düzenlenen Ön Alım Hakkı (113) Sözleşme nin Tesis Payla şımın Sonland ırılması başlıklı 11. maddesinde pasif altyapı sahibi tarafın zorunlu bir neden olmaks ızın sahayı terk etmesi durumunda fiilen tesisi payla şan diğer tarafa bir ön alım hakkı tanımaktadır. Söz konusu madde şu şekilde düzenlenmi ştir: 11.2. Tesisin bulundu ğu yerden kald ırılmasını zorunlu k ılan bir neden yok ise mahkeme ve yetkili idari merci karar ı vb.), ancak, AS İ nin sahay ı terk etmek istemesi halinde K İ tesisin payla şıma ve ortakla şa kullanılabilen kısımlarına konu olan ekipman ı (kule, konteyner, jenerat ör, pol dire ği, kablolar, indoor ortak alan sistemle ri vb) BTK dan gerekli izinleri almak ve kar şılıklı mutabık kalınacak ücreti ödemek kayd ıyla ön alım hakkı olacaktır. Ön alım hakkının kullan ılması durumunda, AS İ sahayı terk etme aşamasında taraf oldu ğu kira sözleşmesini, diğer Taraf/lara devretme çabası içerisinde olacakt ır. (114) Yukarıda açıklanan S özleşme hükmünden beklenen faydalar te şebbüslerce aşağıdaki şekilde açıklamıştır: - İşletmecilerden birisinin tesisten ayr ılması durumunda; tesisin orada hizmet vermeye devam etmek isteyen i şletmeci taraf ından yen i ve kaynak israf ı mahiyetinde olacak bir harcama yap ılmadan, sadece tesis ücreti ödenerek faaliyetine devam etmesinin sa ğlanması, - Tesisin bulundu ğu yerde faaliyetine devam edecek i şletmeciler bak ımından, kapsama kayb ının oluşmasının önüne geçilmesi, - Tesis ten ayrılan işletmeci bak ımından demontaj masraf ı olmayaca ğı, böylece CAPEX b ütçesine katk ıda bulunulaca ğı, - Tesisten ayr ılan işletmecinin ekipmanlar ının hurdaya ayr ılmayacağı ve değerlendirilmi ş olacağı, - Tesisten ayr ılan işletmecinin, tesisin sat ışı sayesi nde yeni alt yap ı yatırımları için bütçesine katk ı sağlamış olacağı. 19-15/203 -90 31/36 (115) Ayrıca GSM haberle şme ekipmanlar ın kurulmas ının ciddi bir çalışma ve teknik koşulların sağlanmasını gerektirdi ği, bu çerçevede kurulan tesise i şletmecinin teknik ve/veya ticari nedenler i le ihtiyac ının kalmamas ı durumunda, di ğer işletmecilerin yatırımlarını korunmas ının hedeflendi ği açıklanmıştır. Sayılan bu faydalar ın yanı sıra, ön alım hakkının taraflar ın karşılıklı mutabık kalaca ğı ücretin ödenmesi ve BTK dan izin alınması kaydıyla kull anılabileceği belirtilmi ştir. (116) Teşebbüslerden tesis payla şımının mevcut veya potansiyel rakipler i çin pazara giri ş önünde bir giri ş engeline yol a çıp açamayaca ğı sorulmuştur. Alınan cevaplarda, BTK mevzuat ı çerçevesinde öngörülen kriterlerin sa ğlanması durumunda , pazara yeni girenlerin tesis payla şımı kapsamında kurulan her istasyona kat ılabileceği belirtilmiştir. Ayrıca yine kurulacak yeni tesislerin de en az bir i şletmecinin daha faydalanabilece ği şekilde kurulmas ı yükümlülüğü getirilmiştir. (117) Yukarıda yer alan açıklamalar dan, tesisi kuran i şletmecinin ayr ılması durumunda halihazırda tesisi payla şan tarafa bir ön alım hakkı getirilmiş olsa da s öz konusu hükmün gerekçelerinin ticari olarak makul oldu ğu ve BTK mevzuat ı uyarınca tesise başka bir rakibin girme olanağının bulun duğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle anılan hükmün rekabeti önemli ölçüde etkilemesi beklenme mektedir. (118) Buna göre, tarafların pazarda önemli bir g ücünün bulundu ğu, oldukça yüksek piyasaya giri ş engellerin e rağmen başvuru konusu i şlemin pazardaki etkilerinin s ınırlı olduğu ve pazardaki rekabetin önemli ölçüde azalt ılmasına yol a çmayacağı değerlendirildi ğinden , taraflar aras ındaki Sözleşme nin 4054 say ılı Kanun un 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindeki ko şulu sağladığı değerlendirilmektedi r. - Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Ama çların Elde Edilmesi İçin Zorunlu Olandan Fazla S ınırlanmamas ı (119) 4054 say ılı Kanun un 5. maddesinin son ko şulu anlaşmanın, anlaşma ile hedeflenen etkinlik kazan ımlarına erişmek için zorunlu olandan daha fazla s ınırlayıcı olmamas ını gerektirmektedir. (120) Yukarıda ifade edildi ği üzere, hâlihazırda yürürlükte bulunan BTK d üzenlemeleri mobil operat örler aras ında mevzuatta öngörülen hükümler uyar ınca tesis payla şım yükümlülüğü getirmektedir. Dolay ısıyla bu noktada BTK nın düzenlemeleri varken tarafların aralarında anla şmalarının bir gereklilikten kaynaklan ıp kaynaklanmad ığı ve Sözleşme nin mevcut mevzuat ile m ümkün kılınan payla şıma ek olarak sundu ğu avantajlar ı incelenm iştir. (121) İlk olarak HSAT Y önetmeliği nin 1. ama ç maddesi i le Sözleşme nin 3.1. ama ç maddesi aras ında önemli oranda bir örtüşme görülmektedir. A şağıda söz konusu maddelere yer verilmektedir: HSAT Y önetmeliği: MADDE 1 (1) Bu Y önetmeliğin amac ı; elektronik haberleşme sektöründe kaynaklar ın etkin kullan ımının sağlanması, yatırım ve hizmet giderleri ile g örüntü ve çevre kirlili ğinin azalt ılması, sürdürülebilir rekabet ortamının oluşturulmas ına yönelik altyap ı yatırımlarının desteklenmesi ve gelecek teknolojiler i çin kapasite olu şturulmas ı amacıyla hücresel sistemler e ait anten tesisleri ile telsiz eri şim şebekelerinin birden fazla i şletmeci taraf ından kullanımına imkân tanıyacak şekilde tasar ımı, kurulumu ve payla şımına ilişkin usul ve esaslar ı belirlemektir. Sözleşme: 3.1. Bu S özleşme ile mobil elektronik haberle şme hizmetlerinin sunulmas ında kullan ılan her t ürlü kule, konteyner, sistem odas ı, kabinet, anten elemanlar ı, anten monte yerleri, kablo ve kablo g üzergâhları, bunlar ın 19-15/203 -90 32/36 tamamlay ıcı parçaları vb. nin; kaynaklar ın etkin kullan ımı, maliyet etkinli ği, hizmetin yaygınlaştırılması, hizmete eri şimin kolayla ştırılması, çevre ve g örüntü uyumu sa ğlanmasında işbirliği yapılması ve Taraflar ın yatırım motivasyonlar ının arttırılması amaçları doğrultusunda ve bu ama çlara uygun d üştüğü ölçüde konsolidasyona tabi tutulmas ında izlenecek usul ve esaslar ın belirlenmesidir. (122) Yukarıda yer alan örtüşmeye kar şın, teşebbüslerce S özleşme ile ek fayda elde edildiği ve belirlilik sa ğlandığı ifade edilmi ştir. (123) Teşebbüslerce tesis payla şım sürecinde, payla şımın sağlanması ve devam ettirilmesine ili şkin koşullar ile payla şım yükümlüsü işletmecilerin kar şılıklı sorumluluklar ının belirlenmesi amac ıyla işletmecilerce imzalanan Katılım Sözleşmesi nin tesis payla şım sürecinin en temel unsuru oldu ğu ve Katılım Sözleşmesi nin muhteviyat ına ilişkin yegâne düzenlemenin HSAT Y önetmeliği'nin aşağıda yer verilen 14 . maddesi oldu ğu belirtilmi ştir: Katılım sözleşmesi MADDE 14 - (1) Katılım sözleşmesi asgari olarak anten tesisi ve/veya telsiz erişim şebekesinin payla şımına, idamesine ve varsa g üçlendi rilmesine ili şkin koşulları ve taraflar ın sorumluluklar ını içerir. (2) Kurum taraf ından talep edilmesi halinde i şletmeciler aras ında imzalanan katılım sözleşmesinin bir sureti Kuruma g önderilir. (3) İşletmeciler, payla şım yapılan sahalarda payla şım sırasında veya ayr ılma durumunda olu şabilecek olumsuz etkilerin giderilmesi ve/veya hizmet kalitesi sorunlarının çözüm sürecine ilişkin hususlara kat ılım sözleşmesinde yer vermekle yükümlüdür. (124) Ayrıca anten tesislerinin payla şımına ilişkin masraf ve ücretlerin be lirlenmesine yönelik yegâne düzenlemenin, an ılan Yönetmeli k in aşağıda yer verilen 15. maddesi hükmünden olu ştuğu ifade edilmi ştir: Masraflar ın paylaşımı ve ücretler MADDE 15 - (1) Anten tesisi ve/veya telsiz eri şim şebekesinin kurulmas ı, kullanılması ve paylaşılmasına ilişkin ücret/er aşağıdaki ilkelere g öre belirlenir: a) Masraflar ın paylaşımı ve ücretler, Kurum d üzenlemelerine ayk ırı olmamak üzere serbest çe belirlenir. b) İşletmeciler taraf ından mutab ık kalınmak suretiyle belirlenen masraflar ın paylaşım şekli ve ücrete ilişkin hususlara kat ılım sözleşmesinde yer verilir. c) Anten tesisi ve/veya telsiz eri şim şebekesi payla şım taleplerinin karşılanabilmesi i çin kapasite art ırımı veya mevcut kapasitenin daha etkin kullanılabilmesi amac ıyla yap ılan masrafla r, katılım sözleşmesinde aksi belirtilmedik çe paylaşım talebinde bulunan i şletmeci taraf ından kar şılanır. (125) Taraflarca, y ukarıda yer ver verilen Y önetmelik h ükümleri dayanak g österilerek, paylaşım sürecinin işletilmesi, payla şım şekli ve ücrete ilişkin sayılı hususlar ın Katılım Sözleşmesi nde düzenlenmesi y ükümlülükleri haricinde , Katılım Sözleşmesi'nin muhteviyat ına ve payla şımdan do ğan masraf ve ücretlerin nas ıl belirlenece ği hususlar ında detayl ı düzenlemelere yer verilmedi ği belirtilmi ştir. Ayrıca tesis paylaşım süreçlerinin ortak y önetilmesi i çin işletmecilerin nas ıl bir koordinasyon veya işbirliği çalışması yapabilecekleri hususlar ının HSAT Y önetmeliği ve sekt örel mevzuatta d üzenlenmedi ği ifade edilmi ştir. Tüm bu kritik hususlar ın tamamen işletmecilerin kendi aralar ındaki ticari m üzakerelerine b ırakıldığı açıklanmıştır. 19-15/203 -90 33/36 (126) Bu bağlamda te şebbüslerce S özleşme den beklenen ek faydalar a şağıdaki şekilde açıklanmıştır: - Taraflar aras ında payla şıma konu olan tesislerin her biri i çin ticari olarak a çıklığa kavuşturulması gereken payla şım esaslar ı ve payla şım ücretleri tarifesinin Sözleşme yle belirli ve yeknesak hale getirilmesi, - Tarafların altyap ılarını daha etkin ve seri bir şekilde kar şılıklı olarak paylaşmalarına olanak sa ğlanması, - İşletmecilerce ger çekleştirilecek tesis payla şımların sayısında ve kapsam ında olumlu ve somut bir art ış olması - Tarafların her bir tesise ili şkin altyap ı kurulum giderlerini ortak belirlemek i çin harcadıkları operasyonel efor ve kar şılıklı faturalaşma prosed ürlerinin m ümkün olduğunca az altılması ve basitle ştirilmesi suretiyle i şlemlerin h ızlandırılması, - HSAT Y önetmeliği ve diğer mevzuat gere ği paylaşımı zorunlu olmayan altyap ı ekipmanlar ının dahi ortak payla şılması ve bu kapsamda mevzuat gere ği paylaşımı zorunlu olmayanlar d âhil payla şıma konu tesislerdeki t üm pasif ekipmanlara ili şkin ortak ücret tarifesi belirlenmesi suretiyle mevcut mevzuat ın ötesinde bir payla şım ortamına kavuşulması, - İlgili mevzuatta d üzenlenmeyen saha kiralama s üreçlerinin eşitlik ve kar şılıklılık prensibiyle a çıklığa kavuşturulmas ı ve işletmecilerin kar şılıklı hizmet seviyesi taahhütleri belirlemesi ve ilgili mevzuatta azami olarak belirlenen s ürelerin işletmecilerin ortak karar ıyla kısaltılması, - HSAT Y önetmeliği nde tan ımlanmayan bir tesis payla şım yöntemi olan Konsolidasyon Model -2 nin kullan ılması, - Mevzuat ın işletilemedi ği alanlardaki bo şlukların gönüllülük esası çerçevesinde doldurulabilmesi, - Tesis teknik özellikleri, saha haz ırlık işler, saha kullan ım esaslar ı, tesis paylaşımının sonland ırılması, sahanın/tesisin değiştirilmesi gibi teknik hususlar ın baştan götürü bir şekilde beli

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI