Kamu İhale Kurulu · K.2025/UH.II-1486 · AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI DESTEK HİZMETLERİ DAİRE BAŞKANLIĞI AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI BAKAN YARDIMCILIKLARI

2025/652659 İhale Kayıt Numaralı "AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI İL MÜDÜRLÜKLERİ İÇİN 2025 YILI HİZMETLERİNDE KULLANILMAK ÜZERE 6 AYLIK ŞOFÖRLÜ/ ŞOFÖRSÜZ YAKIT HARİÇ ARAÇ KİRALAMA İŞİ" İhalesi

Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Nurçağ Taşımacılık Tem. Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. , İHALEYİ YAPAN İDARE: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/652659 İhale Kayıt Numaralı “ Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İl Müdürlükleri İçin 2025 Yılı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere 6 Aylık Şoförlü/ Şoförsüz Yakıt Hariç Araç Kiralama İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından 20.06.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İl Müdürlükleri İçin 2025 Yılı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere 6 Aylık Şoförlü/ Şoförsüz Yakıt Hariç Araç Kiralama İşi ” ihalesine ilişkin olarak Nurçağ Taşımacılık Tem. Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Ş irketinin 05.06.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.06.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.06.2025 tarih ve 186178 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.06.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2025/1203 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Benzer iş tanımının Teknik Şartname’de yer alan işin konusu ile aynı olduğu, bu kapsamda belirlenen benzer işin rekabeti ve katılımı arttırıcı nitelikte olmadığı, 2) İdari Şartname düzenlemeleri kapsamında ihalenin tüm kısımları için aynı şekilde fiyat farkı katsayısı belirlemesinin yapıldığı ancak işin kısmi teklife açık olduğu, her bir kısmın içerdiği girdilerin cinsleri ve miktarlarının aynı olmadığı, bu nedenle her bir kısma ait fiyat farkı katsayılarının farklı olması gerektiği, 3) İdari Şartname’nin 48’nci maddesinde yer alan “ a) Hizmet kapsamında çalışacak sürücüler için brüt asgari ücretin % 20 fazlası, 45,00 TL yol, 100,00 TL yemek, 10 saat fazla çalışma ücreti, resmi tatil ücreti ve sözleşme giderleri dahil tutarın altında ve üstünde sunulan teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Bu giderler için KİK işçilik hesaplama modülü esas alınacaktır.” düzenlemesinin hatalı olduğu, anılan düzenleme ile beraber isteklilerin işçilik bedelleri üzerine kar payı eklemek suretiyle teklif verme imkânından yoksun bırakıldığı, işin yürütülmesi aşamasında idarenin belirlediği ücretlerle operatör istihdam edilmesinin imkansız olduğu, 4) Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.3’üncü maddesi kapsamında yer alan düzenleme kapsamında ağır aykırılık hallerine ilişkin tespitin nasıl ve kimler tarafından yapılacağının belirsiz olduğu, yargı kararlarının beklenilip beklenilmeyeceği hususlarının da belirsizlik taşıdığı, 5) Sözleşme Tasarısı’nın 36’ncı maddesinde yer alan “İş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının sorumluluğu yürürlükteki mevzuat çerçevesinde tamamen yüklenici firmaya aittir. Yüklenici firma, konuyla ilgili her türlü tedbiri almak zorundadır. Yüklenici firma hiçbir ihtara gerek kalmaksızın lüzumlu emniyet tedbirlerini zamanında almak ve kazalardan korunma usul ve çarelerini personeline öğretmekle yükümlüdür. Bu itibarla taahhüdün ifası sırasında sürücünün bina dışında, bina dâhilinde veya çevresinde ihmal, dikkatsizlik ve tedbirsizlik ile ehliyetsiz sürücü kullanmaktan dolayı kazaya uğramaları, yaralanmaları, hayatlarını kaybetmeleri veya herhangi bir sebeple vuku bulabilecek kazalardan yüklenici firma sorumlu olacaktır. Yüklenici Kamu kurum ve kuruluşlarının alacağı kararlar ile Mahkeme kararlarına uyacak ve İdareyi bu hükümlerin ihlali nedeniyle maruz kalabileceği bütün cezalardan ve sorumluluklardan dolayı tazmin edecektir.” düzenlemesi kapsamında yüklenicilerin üzerine öngörülmesi mümkün olmayan sorumlulukların yüklendiği, ancak araçların bir kısmının idare personeli tarafından, bir kısmının ise yüklenici personeli tarafından kullanılacağı, fakat anılan düzenleme kapsamında “idare personeli şoförler” ile “yüklenici personeli şoförler” arasında bir ayrım yapılmadığı, her türlü iş sağlığı ve güvenliği önlemi ile sorumluluğun yüklenici üzerinde bırakıldığı, düzenlemenin hakkaniyetli olmadığı, 6) Sözleşme Tasarısı’nın 36’ncı maddesinde cezai işlemler nedeniyle doğacak bedellerin yüklenicinin kesin teminatından kesilmek suretiyle tahsil edileceğine ilişkin düzenlemelere yer verildiği, ancak kesin teminattan hangi hallerde kesinti yapılacağının Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde açıkça belirtildiği, bu kapsamda kesin teminattan kesinti yapılmasının mümkün olmadığı, bu durumun mevzuata aykırı olduğu, bu nedenle ihalenin iptal edilmesi gerektiği, 7) Sözleşme Tasarısı’nın 36’ncı maddesinde yer alan “Hizmet alımı kapsamında çalışacak şoförlere nakdi olarak yemek ücreti ödeneceğinden yemek hizmeti verilen kuruluşlarda görevlendirilen şoförler yemek hizmetinden faydalanmayacaktır. Ancak yemek hizmeti sunulan Kuruluşun harcama yetkilisinin onayı ve şoförlerinde yemek ücretini ödemesi koşuluyla şoförler bu hizmetten yararlandırılır.” düzenlemesi kapsamında yemek bedelinin kaç lira olarak ödeneceğinin belirsiz olduğu dolayısıyla yemek hizmeti sunulan kuruluşlarda görevlendirilen şoförlerin bu hizmetten faydalanması için ödenmesi gereken bedelin bilinmediği, bu durumun da teklif oluşturulmasını engelleyici nitelikte olduğu, 8) Teknik Şartname’nin 10’uncu maddesinde yer alan “Kiralanan araçların, trafiğe karşı ve araç emniyetinden işveren olarak yüklenici, kullanıcı olarak da şoför sorumludur. Trafik cezaları ile üçüncü şahıslara vereceği zararlardan İdare sorumlu olmayacaktır. Ayrıca bu konuda üçüncü şahıslarca açılacak her türlü dava, zarar ve ziyan taleplerine karşı yüklenici sorumludur. İdare bu kabil dava, şikâyet ve benzeri konulara hiçbir şekilde taraf ve muhatap değildir. İdarenin bu tip taleplere muhatap olması veya aleyhine herhangi bir hüküm tesis edilmesi halinde yükleniciye rücu hakkı bulunmaktadır. İdare bu sebepten dolayı zarara uğrarsa, doğmuş olan bu zararı yüklenici ödeyecektir. Şoförlerin kamu mallarına verdiği zararlardan yüklenici müteselsilen sorumludur.” düzenlemesi kapsamında öngörülen yükümlülükler açısından idare personeli olan şoförler ile yüklenici personeli olan şoförler bakımından herhangi bir ayrım getirmediği tüm şoförlerin cezai yükümlülüklerinin yüklenicinin üzerine bırakıldığı, idarenin şoföründen kaynaklanan kusurun yüklenicinin üzerine bırakılmasının hakkaniyetli olmadığı, 9) Sözleşme Tasarısı’nın 36’ncı maddesinde yer alan “Aracın memuriyet mahalli dışı görevlendirmelerde şoföre 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre idare tarafından ödeme yapılır.” düzenlemesi kapsamında “memuriyet mahalli” ifadesinin hangi sınırları ifade ettiğinin belirsiz olduğu, dolayısıyla personelin hangi sınırların dışına çıktığı durumlarda idare tarafından harcırah ödemesi yapılacağının anlaşılamadığı bu kapsamda sağlıklı bir maliyet hesabı yapılmasının mümkün olmadığı, 10) Söz konusu ihalenin tüm kısımlarında istihdam edilecek personel sayısı 50’nin üzerinde olduğu ancak ihalenin hiçbir kısmında engelli personel çalıştırılacağına ilişkin bir düzenleme yapılmadığı ve engelli personel için teklif cetvelinde satır açılmadığı, bu kapsamda ihale dokümanın 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesine aykırı olduğu, 11) İdari Şartname’nin 20’nci maddesinde yer alan “Bu ihale 10 kısımdan ibarettir. Her bir kısım için ayrı ayrı teklif verilebilir ancak her bir kısım içeriğinde bulunan kalemlerin tamamına teklif verilmelidir. Aksi takdirde teklif geçersiz sayılacaktır. İl Müdürlükleri ile imzalanacak sözleşmeler: Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan İş kalemleri (Örneğin ANKARA İl Müdürlüğü sözleşmesi için: ANKARA (T2), ANKARA (T5), ANKARA (T7), ANKARA (Fazla Çalışma Aylık İşçi Başına 10 Saat ), ANKARA (Ulusal bayram, genel tatil günleri 3,5 gün 89 şoför) ve ANKARA (brüt asgari ücretin %20 fazlası, yol yemek dahil) Tutarlarının toplamı üzerinden adı geçen İl Müdürlüğü ile sözleşme imzalanacak olup Kesin teminat bu tutar üzerinden alınacaktır. Ayrıca sözleşmeye ait damga pulu ve Komisyon Karar pulu damga vergisi aynı sözleşme bedeli üzerinden yatırılacaktır. KİK Payı ise Kısım üzerinden yatırılacaktır.” düzenlemesi kapsamında KİK payına ilişkin belirsizliklerin olduğu, anılan düzenlemeler kapsamında sözleşmeye ait damga pulu, karar pulu ve damga vergisinin sözleşme bedeli üzerinden yatırılacağı, KİK payının ise kısım üzerinden yatırılacağı şeklinde belirleme yapıldığı bu kapsamda KİK payının, kısım yaklaşık maliyeti üzerinden yatırılmasının istenildiği bu kapsamda KİK payının nasıl yatırılacağının anlaşılamadığı bu belirsizlik nedeniyle ihaleye katılım sağlanamadığı iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.” hükmü, Anılan Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır…” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru Süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. (2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler; … c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi, ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini, d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, izleyen günden itibaren başlar. (2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü, İhale İlanı’nın “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler” başlıklı 4.4’üncü maddesinde “ 4.4.1. Kamuda veya özel sektörde yapılan her türlü sürücülü veya sürücüsüz araç kiralama işleri benzer iş olarak kabul edilecektir. …” düzenlemesi, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İl Müdürlükleri İçin 2025 Yılı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere 6 Aylık Şoförlü/ Şoförsüz Yakıt Hariç Araç Kiralama İşi b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır. d) Kodu: e) Miktarı: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İl Müdürlükleri İçin 6 Ay Süreli 10 Kısım ve 1525 Araç İle 1522 Şoför Üzerinden 2025 Yılı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Şoförlü/ Şoförsüz Yakıt Hariç Araç Kiralama Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Teknik Şartnamede belirtilen 81 İl Müdürlüğü” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir. … 7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: Kamuda veya özel sektörde yapılan her türlü sürücülü veya sürücüsüz araç kiralama işleri benzer iş olarak kabul edilecektir. …” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “İşin konusu” başlıklı 1’nci maddesinde “Söz konusu iş, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri ve bağlı Kuruluşlarının resmi hizmetlerinin 2025 yılında mesai saatleri içinde veya dışında, şehir içinde veya dışında etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesine ilişkin şoförlü/şoförsüz yakıt hariç araç kiralama hizmet alımı işidir.” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihalenin 13.06.2025 tarihinde yapıldığı ve 40 isteklinin e-teklif verdiği, esas inceleme raporunun tanzim edildiği tarih itibarıyla ihale komisyonu kararının alınmadığı, İtirazen şikâyete konu edilen ihalenin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ve 10 kısımdan oluşan “Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İl Müdürlükleri için 2025 yılı hizmetlerinde kullanılmak üzere 6 aylık şoförlü/ şoförsüz yakıt hariç araç kiralama işi” ihalesi olduğu, Başvuru sahibi istekli olabilecek tarafından İdari Şartname’de belirlenen benzer iş tanımının Teknik Şartname’de yer alan işin konusu ile aynı olduğunu ve bu hususun katılımı ve rekabeti daralttığı iddia edilmektedir. Başvuru sahibinin iddiasının ihale dokümanının 07.05.2025 tarihli İhale İlan’ına yansıyan düzenlemesine yönelik olduğu, bu nedenle başvuru sahibinin şikâyet konusu düzenlemeyi fark etmesi veya öğrenmesi gereken tarih olan 07.05.2025 tarihini takip eden on günlük şikâyet süresi içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süreyi geçirdikten sonra 05.06.2025 tarihinde ihaleyi yapan idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, dolayısıyla anılan iddiaya ilişkin başvurunun süresinde olmadığı anlaşılmıştır. Öte taraftan idarece belirlenen benzer işin kamu veya özel sektöre yapılan her türlü sürücülü veya sürücüsüz araç kiralama işleri olarak belirlendiği görülmüş olup, ihale dokümanı bir bütün olarak incelendiğinde idarece belirlenen benzer işin ihale konusu ile uyumlu ve rekabeti engelleyici nitelikte olmadığı görülmüştür. Teknik Şartname düzenlemeleri incelendiğinde; söz konuya ihaleye ait teknik detaylara yer verilmiş olup başvuru sahibinin iddiasının aksine işin konusu başlıklı 1’inci maddesinde yer alan düzenleme ile benzer işin birebir aynı olmadığı tespit edilmiştir. Yukarıda aktarılan tüm bu hususlar neticesinde başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Fiyat farkı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır: … c) Diğer hizmet alımlarında; F = A n x B x ( P n -1) İ n AY n Y n G n M n P n = a 1 + a 2 —— + b 1 —— + b 2 —— + b 3 —— + c —— İ o AY o Y o G o M o (2) Formüllerde yer alan; a) F: Fiyat farkını (TL), b) B: 0,90 sabit katsayısını, c) A n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), ç) P n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a 1 , a 2 , b 1 , b 2 , b 3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını, d) a 1 : Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6 ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı, e) a 2 : Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, f) b 1 : Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, g) b 2 : Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, ğ) b 3 : Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı h) c: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, … (3) Ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur. Katsayıların belirlenmesinde öncelikle a 2 , b 1 , b 2 , b 3 ve c katsayıları belirlendikten sonra bunların toplamı birden çıkarılarak bulunan sayı a 1 katsayısı olarak alınır. (4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den; a) İ o , İ n : İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti, b) AY o : Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını, AY n : Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını, c) G o , G n : İhale konusu hizmet kapsamında yer alan malzeme ve diğer hizmetler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları, ç) Y o , Y n : Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını, d) M o , M n : Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahları”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını, ifade eder. (5) Yukarıdaki endekslerden G o ve G n için idarece; Endeks Tablosundan alt sektörler itibarıyla malzeme ve diğer hizmetlerin niteliği ve gereklerine uygun olan endeksin tespit edilerek ihale dokümanında belirtilmesi zorunludur. İdarelerin bu tespiti yapamamaları durumunda ise G o ve G n endeksleri için Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayılar esas alınır. Ancak malzemeli yemek hizmeti alımlarında Endeks Tablosunun 10 numaralı “Gıda Ürünleri” sütunundaki sayı veya bu endeksin alt endekslerinde belirtilen sayılardan uygun olan birinin veya birkaçının ihale dokümanında belirtilmesi gerekir. … (7) İşin gerçekleştirilmesinde kullanılacak malzeme ve makine ile ekipmanın niteliği dikkate alınarak, fiyat farkı hesabına esas b1, b2, b3 ve c değerleri için aynı anda birden fazla endeks de belirlenebilir. Bu durumda, her bir endeksin nispi ağırlığı da belirlenir. (8) Yukarıdaki endekslerden birinin veya birkaçının sözleşmenin uygulanması sırasında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından değiştirilmesi halinde, değiştirilen endekse eşdeğer yeni bir endeks belirlenir ise bu endeks; yeni bir endeks belirlenmez ise, Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayı esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.” hükmü, Anılan Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Bu hizmet alımı ihalelerinde aşağıdaki hususlar çerçevesinde düzenleme yapılır. a) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur. b) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan; 1) İhale dokümanında personel sayısı belirlenerek haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı düzenlenen hizmet alımlarında, sadece 6 ncı maddeye göre veya idarelerin takdirine bağlı olarak tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilir. 2) Diğer hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilebilir . (2) Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin usul ve esaslarda sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz...” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81’inci maddesinde “ 81.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanıldığı hizmet alımlarında işçilik maliyetlerine ilişkin fiyat farkı hesaplanacağının ihale dokümanında belirtilmesi gerekmektedir. 81.2. 81.1 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılacak tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılacak girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli ve tali unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıları belirlenir. Tali unsurlara ilişkin ağırlık oranının belirlenmediği durumlarda bu unsurların ağırlık oranının asli unsurlara dahil olduğu kabul edilir. Örneğin fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin düzenlemelerde; Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) ve yemek yapımında kullanılacak ana girdiler (b3), Malzeme hariç yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) girdisi, Araç/iş makinesi kiralama hizmet alımı ihalelerinde şoför/operatör çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araç/iş makinelerinin yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri, Personel taşıma hizmet alımı ihalelerinde şoför çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araçların yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri, Yazılım veya bilgi yönetim sistemi hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) girdisi, asli unsur olarak belirlenebilir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “ 20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir. 20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 10’dur İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir; Bu ihale 10 kısımdan ibarettir. Her bir kısım için ayrı ayrı teklif verilebilir ancak her bir kısım içeriğinde bulunan kalemlerin tamamına teklif verilmelidir. Aksi takdirde teklif geçersiz sayılacaktır. İl Müdürlükleri ile imzalanacak sözleşmeler: Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan İş kalemleri (Örneğin ANKARA İl Müdürlüğü sözleşmesi için: ANKARA (T2), ANKARA (T5), ANKARA (T7), ANKARA (Fazla Çalışma Aylık İşçi Başına 10 Saat ), ANKARA (Ulusal bayram, genel tatil günleri 3,5 gün 89 şoför) ve ANKARA (brüt asgari ücretin %20 fazlası, yol yemek dahil) Tutarlarının toplamı üzerinden adı geçen İl Müdürlüğü ile sözleşme imzalanacak olup Kesin teminat bu tutar üzerinden alınacaktır. Ayrıca sözleşmeye ait damga pulu ve Komisyon Karar pulu damga vergisi aynı sözleşme bedeli üzerinden yatırılacaktır. KİK Payı ise Kısım üzerinden yatırılacaktır.” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir. 25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Akaryakıt hariç olmak üzere, aracın bakım, onarım, yağ, yağlama, adbule yedek parça ve diğer masrafları ile tüm vergi, zorunlu trafik sigortası, kasko bedeli giderleri teklif fiyata dâhildir. Tüm araçların her türlü periyodik bakım, her türlü bakım-onarım ve tamiratlar(yedek parça ve işçilik dahil), fenni muayeneleri, eksoz muayeneleri, lastik, akü, tüm yedek parça ve yağlama giderleri, her türlü vergi, sigorta, 7/24 çekici, gezici servis ve benzeri, yazlık ve kışlık lastik, zincir, takoz gibi işletim giderleri, yapılacak nakliye işleri, araçlara ait emniyet ve bilumum sigorta giderleri, kasko, taşınan personele ait yapılması gereken zorunlu sigorta giderleri, araç muayenesi ile hizmete ilişkin diğer tüm giderler, vergi, resim, ulaşım, harç, ceza ve araçla ilgili her türlü gider Yükleniciye ait olacaktır. Sürücü ile yüklenici arasındaki çalışma ilişkileri özel hukuk hükümlerine tabi olacaktır. HGS kartı ve bu gibi giderlerin tamamı yükleniciye ait olup, sadece araçlarda kullanılacak yol geçiş ücretleri (HGS, KÖPRÜ vb.) yüklenici tarafından karşılanarak faturaları ibraz edilecek idarece yükleniciye ödenecektir. Sürücünün ücreti SGK primleri, vergi, işsizlik sigortası primi, iş kanunundan kaynaklanan hakları ve benzeri her türlü hak ve taleplerinden yüklenici sorumlu olacaktır. Kiralanacak araçlara kaçak geçiş ücreti (KGS, OGS, HGS, vb.) adı altında kesilecek cezadan İdare sorumlu olmayacaktır. …” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır. 46.1.1. Tüm Kısımlar için: Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır: F = An x B x ( Pn-1) Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo Formülde yer alan; F: Fiyat farkını (TL), B: 0,90 sabit katsayısını, An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını, ifade eder. Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur. Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n): Katsayı Endeks a1 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı) 0,52 Fiyat Farkına İlişkin Esasların 6’ncı maddesine göre hesaplanacaktır. a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı) 0 b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı) 0 b2 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı) 0 b3 (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı) 0,38 Go, Gn Endeks tablosunun "Genel" sütunundaki sayı c (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı) 0,1 Mo, Mn Endeks tablosunun 28.2 numaralı "Diğer Genel Amaçlı Makineler" sütunundaki sayı düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “ …48.5. Tekliflerin değerlendirme aşamasında; a) Hizmet kapsamında çalışacak sürücüler için brüt asgari ücretin % 20 fazlası, 45,00 TL yol, 100,00 TL yemek, 10 saat fazla çalışma ücreti, resmi tatil ücreti ve sözleşme giderleri dahil tutarın altında ve üstünde sunulan teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Bu giderler için KİK işçilik hesaplama modülü esas alınacaktır. 48.6. Sürücü ücretlerinin ödenmesinde; a) Hizmet kapsamında çalışacak sürücüler için brüt asgari ücretin % 20 fazlası ücret, aylık fiilen çalışılan en fazla 26 gün üzerinden günlük brüt 100,00 TL yemek ücreti ve 45,00 TL yol ücreti ve 10 saat fazla mesai ödenecek olup, ücret bordrolarında brüt olarak gösterilecektir. Çalışılmayan günlerde (izin, rapor vb.) yol ve yemek ücreti ödenmeyecektir. b) Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılacak her bir sürücü için sözleşme süresi içerisinde en fazla 3,5 gün olmak üzere ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma ücreti ödenecek olup ücret bordrolarında brüt olarak gösterilecektir. Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında her bir araç için (T2 ve T7) aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve 2025 Nisan ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır. … 48.8. İsteklilerin, teklif ettikleri T5 kapsamındaki her bir araca ilişkin, ihale dokümanı ekinde verilen EK.2. Araç Bilgi Formu'nu teklifleri ile birlikte sunmaları (yeterlik bilgileri tablosunda beyan etmeleri) zorunludur. EK.2. Araç Bilgi Formu'nu sunmayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılacaktır.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin İdari şartnamede ve Teknik Şartnamede teklif fiyata dahil olduğu belirtilen giderlerin tümü sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi, sözleşme bedeline dahil olmayıp İdare tarafından Yükleniciye ödenecektir.” düzenlemesi, Anılan Tasarı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 01.07.2025; işi bitirme tarihi 31.12.2025 9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi, Aynı Tasarı’nın “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları 14.1. Yüklenici, gerek sözleşme süresi, gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz. 14.2. Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır. Tüm Kısımlar için: Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır: F = An x B x ( Pn-1) Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo Formülde yer alan; F: Fiyat farkını (TL), B: 0,90 sabit katsayısını, An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını, ifade eder. 14.3. Sözleşmede yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz. ” düzenlemesi yer almaktadır. Şikâyete konu edilen ihalenin iddia konusu tüm kısımlarına yönelik birim fiyat teklif cetveli standart formu aşağıdaki gibidir. 1.KISIM A B Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat 1 Şoför İşçilik Ücreti (26 Gün Üzerinden45 TL yol, 100 TL Yemek dahil)(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 171,00 6,000 I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç) Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 1 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri gün 598,500 2 Fazla Çalışma saat 10.260,000 3 Binek Otomobil (6 Ay) (T2) adet 21,000 4 4+1 Pick-Up (6 Ay) (T7) adet 80,000 5 Minibüs (6 Ay) (T5) adet 65,000 6 Engelli Minibüs (6 Ay) (T5) adet 5,000 II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç) KISIM TOPLAM TUTARI(K.D.V Hariç) 2.KISIM A B Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat 1 Şoför İşçilik Ücreti (26 Gün Üzerinden45 TL yol, 100 TL Yemek dahil)(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 61,00 6,000 I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç) Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 1 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri gün 213,500 2 Fazla Çalışma saat 3.660,000 3 Binek Otomobil (6 Ay) (T2) adet 4,000 4 4+1 Pick-Up (6 Ay) (T7) adet 36,000 5 Minibüs (6 Ay) (T5) adet 20,000 6 Engelli Minibüs (6 Ay) (T5) adet 1,000 II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç) KISIM TOPLAM TUTARI(K.D.V Hariç) 3.KISIM A B Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat 1 Şoför İşçilik Ücreti (26 Gün Üzerinden45 TL yol, 100 TL Yemek dahil)(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 167,00 6,000 I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç) Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 1 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri gün 584,500 2 Fazla Çalışma saat 10.020,000 3 Binek Otomobil (6 Ay) (T2) adet 5,000 4 4+1 Pick-Up (6 Ay) (T7) adet 125,000 5 Minibüs (6 Ay) (T5) adet 32,000 6 Engelli Minibüs (6 Ay) (T5) adet 5,000 II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç) KISIM TOPLAM TUTARI(K.D.V Hariç) 4.KISIM A B Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat 1 Şoför İşçilik Ücreti (26 Gün Üzerinden45 TL yol, 100 TL Yemek dahil)(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 209,00 6,000 I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç) Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 1 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri gün 731,500 2 Fazla Çalışma saat 12.540,000 3 Binek Otomobil (6 Ay) (T2) adet 8,000 4 4+1 Pick-Up (6 Ay) (T7) adet 160,000 5 Minibüs (6 Ay) (T5) adet 38,000 6 Engelli Minibüs (6 Ay) (T5) adet 3,000 II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç) KISIM TOPLAM TUTARI(K.D.V Hariç) 5.KISIM A B Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat 1 Şoför İşçilik Ücreti (26 Gün Üzerinden45 TL yol, 100 TL Yemek dahil)(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 183,00 6,000 I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç) Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 1 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri gün 640,500 2 Fazla Çalışma saat 10.980,000 3 Binek Otomobil (6 Ay) (T2) adet 4,000 4 4+1 Pick-Up (6 Ay) (T7) adet 123,000 5 Minibüs (6 Ay) (T5) adet 51,000 6 Engelli Minibüs (6 Ay) (T5) adet 5,000 II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç) KISIM TOPLAM TUTARI(K.D.V Hariç) 6.KISIM A B Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat 1 Şoför İşçilik Ücreti (26 Gün Üzerinden45 TL yol, 100 TL Yemek dahil)(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 174,00 6,000 I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç) Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Birimi Miktarı Teklif Edilen 4 Birim Fiyat Tutarı 1 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri gün 609,000 2 Fazla Çalışma saat 10.440,000 3 Binek Otomobil (6 Ay) (T2) adet 5,000 4 4+1 Pick-Up (6 Ay) (T7) adet 130,000 5 Minibüs (6 Ay) (T5) adet 37,000 6 Engelli Minibüs (6 Ay) (T5) adet 5,000 II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç) KISIM TOPLAM TUTARI(K.D.V Hariç) 7.KISIM A B Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat 1 Şoför İşçilik Ücreti (26 Gün Üzerinden45 TL yol, 100 TL Yemek dahil)(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 119,00 6,000 I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç) Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 1 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri gün 416,500 2 Fazla Çalışma saat 7.140,000 3 Binek Otomobil (6 Ay) (T2) adet 8,000 4 4+1 Pick-Up (6 Ay) (T7) adet 72,000 5 Minibüs (6 Ay) (T5) adet 30,000 6 Engelli Minibüs (6 Ay) (T5) adet 9,000 II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç) KISIM TOPLAM TUTARI(K.D.V Hariç) 8.KISIM A B Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat 1 Şoför İşçilik Ücreti (26 Gün Üzerinden45 TL yol, 100 TL Yemek dahil)(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 126,00 6,000 I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç) Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 1 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri gün 441,000 2 Fazla Çalışma saat 7.560,000 3 Binek Otomobil (6 Ay) (T2) adet 8,000 4 4+1 Pick-Up (6 Ay) (T7) adet 83,000 5 Minibüs (6 Ay) (T5) adet 33,000 6 Engelli Minibüs (6 Ay) (T5) adet 2,000 II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç) KISIM TOPLAM TUTARI (K.D.V Hariç) 9.KISIM A B Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat 1 Şoför İşçilik Ücreti (26 Gün Üzerinden45 TL yol, 100 TL Yemek dahil)(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 123,00 6,000 I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç) Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 1 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri gün 430,500 2 Fazla Çalışma saat 7.380,000 3 Binek Otomobil (6 Ay) (T2) adet 6,000 4 4+1 Pick-Up (6 Ay) (T7) adet 86,000 5 Minibüs (6 Ay) (T5) adet 31,000 II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç) KISIM TOPLAM TUTARI (K.D.V Hariç) 10.KISIM A B Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat 1 Şoför İşçilik Ücreti (26 Gün Üzerinden45 TL yol, 100 TL Yemek dahil)(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 189,00 6,000 I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç) Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 1 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri gün 661,500 2 Fazla Çalışma saat 11.340,000 3 Binek Otomobil (6 Ay) (T2) adet 9,000 4 4+1 Pick-Up (6 Ay) (T7) adet 148,000 5 Minibüs (6 Ay) (T5) adet 30,000 6 Engelli Minibüs (6 Ay) (T5) adet 2,000 II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç) KISIM TOPLAM TUTARI(K.D.V Hariç) GENEL TOPLAM B Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemelerinden fiyat farkının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde yer alan formüller kullanılarak hesaplanması gerektiği, a1 katsayısının, haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını, a2 katsayısının, haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını, b1 katsayısının, akaryakıtın ağırlık oranını, b2 katsayısının, diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını, b3 katsayısının, malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını ve c katsayısının ise makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını ifade ettiği anlaşılmaktadır. Ayrıca Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’a tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerektiği ve sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan hizmet alımı ihalelerinde ihale dokümanında personel sayısı belirlenerek haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı düzenlenen hizmet alımlarında, sadece 6’ncı maddeye göre veya idarelerin takdirine bağlı olarak tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verileceği, diğer hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilebileceği anlaşılmaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81’inci maddesine 81.1 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılacak tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılacak girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerektiği, bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli ve tali unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıların belirleneceği, tali unsurlara ilişkin ağırlık oranının belirlenmediği durumlarda bu unsurların ağırlık oranının asli unsurlara dahil olduğunun kabul edileceği ifade edilmiştir. İhale konusu işin kısmi teklife açık ve 10 kısımdan oluşan 6 ay süreli şoförlü/ şoförsüz yakıt hariç araç kiralama işi olduğu, iş kapsamında toplamda 78 adet binek araç, 1043 adet pick-up araç, 367 adet minibüs ve 37 adet engelli minibüs aracının işin yürütümü esnasında kullanılacağı ve söz konusu araçların yakıtının idare tarafından karşılanacağı, iş kapsamında toplamda 1522 adet şoförün tam zamanlı olarak idarede çalışacağı, tüm kısımlarda işçilere 26 gün üzerinden 45 TL yol, 100 TL yemek dahil olmak üzere asgari ücretin %20 fazlası olarak şekilde ücret ödemesinin belirlendiği, birim fiyat teklif cetvelinde her bir kısım için aynı ücret belirlemesi yapılarak ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışmasına ve fazla çalışmaya ait ayrı satırların açıldığı görülmüştür. Yukarıda belirtildiği üzere ihale dokümanı incelendiğinde fiyat farkı düzenlemelerinde toplamı 1’e eşit olacak şekilde katsayıların oranlarına ve kullanılacak endekslere yer verildiği, Yapılan tespitler neticesinde, söz konusu kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilen ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olduğu, işin süresinin 365 takvim gününü aşmadığı ancak personelin sayısına, niteliklerine ve ücretine yönelik düzenlemelerin yapılarak tam zamanlı çalışacağının belirtildiği, idare tarafından doküman kapsamında tüm kısımlarda kullanılacak fiyat farkı formülüne yer verildiği, Yukarıda yer verilen Yönetmelik’in “Uygulama Esasları” başlıklı 7’nci maddesinde yer verilen “ b) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan; 1) İhale dokümanında personel sayısı belirlenerek haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı düzenlenen hizmet alımlarında, sadece 6 ncı maddeye göre veya idarelerin takdirine bağlı olarak tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilir.” hükmü gereği idare tarafından doküman kapsamında tüm kısımlarda kullanılacak fiyat farkı formülüne yer verilerek takdir hakkını bu yönde kullandığı, şikâyete konu ihaleye ait Birim Fiyat Teklif Cetveli incelendiğinde ihalenin her bir kısmı için girdilerin benzer nitelikte olduğu, idarenin bütün kısımlar için belirlemiş olduğu fiyat farkı formülünün mevzuata uygun olarak düzenlendiği, tüm kısımlar için ise tek bir formül belirlenmesinin idarenin takdir yetkisinde olduğu, Birim Fiyat Teklif Cetveli ve İdari Şartname’nin ilgili maddeleri incelendiğinde başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 3) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “ 78.1.1 Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden hizmet alımlarını ifade eder. … 78.3. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin ihale dokümanında, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi ve her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması zorunludur. 78.3.1. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilen hizmet alımlarında, birim fiyat teklif cetvelinde her bir işçilik maliyeti için açılan satırda, ilgili mevzuatına göre hesaplanacak sözleşme gideri ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyetinin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır...” açıklaması, Anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “ 79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur. … 79.3.5 Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, ancak sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan açıklamanın yapıldığı tarihte geçerli olan oran ve tutarlar üzerinden hesaplanan ihale kararı damga vergisi ve sözleşme damga vergisi ile Kanunun 53 üncü maddesinin (j) bendinin 1 numaralı alt bendinde belirtilen tutarı aşan sözleşmelerde sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payı ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İl Müdürlükleri İçin 2025 Yılı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere 6 Aylık Şoförlü/ Şoförsüz Yakıt Hariç Araç Kiralama İşi ... e) Miktarı: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İl Müdürlükleri İçin 6 Ay Süreli 10 Kısım ve 1525 Araç İle 1522 Şoför Üzerinden 2025 Yılı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Şoförlü/ Şoförsüz Yakıt Hariç Araç Kiralama” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ 25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir. 25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Akaryakıt hariç olmak üzere, aracın bakım, onarım, yağ, yağlama, adbule yedek parça ve diğer masrafları ile tüm vergi, zorunlu trafik sigortası, kasko bedeli giderleri teklif fiyata dâhildir. Tüm araçların her türlü periyodik bakım, her türlü bakım-onarım ve tamiratlar(yedek parça ve işçilik dahil), fenni muayeneleri, eksoz muayeneleri, lastik, akü, tüm yedek parça ve yağlama giderleri, her türlü vergi, sigorta, 7/24 çekici, gezici servis ve benzeri, yazlık ve kışlık lastik, zincir, takoz gibi işletim giderleri, yapılacak nakliye işleri, araçlara ait emniyet ve bilumum sigorta giderleri, kasko, taşınan personele ait yapılması gereken zorunlu sigorta giderleri, araç muayenesi ile hizmete ilişkin diğer tüm giderler, vergi, resim, ulaşım, harç, ceza ve araçla ilgili her türlü gider Yükleniciye ait olacaktır. Sürücü ile yüklenici arasındaki çalışma ilişkileri özel hukuk hükümlerine tabi olacaktır. HGS kartı ve bu gibi giderlerin tamamı yükleniciye ait olup, sadece araçlarda kullanılacak yol geçiş ücretleri (HGS, KÖPRÜ vb.) yüklenici tarafından karşılanarak faturaları ibraz edilecek idarece yükleniciye ödenecektir. Sürücünün ücreti SGK primleri, vergi, işsizlik sigortası primi, iş kanunundan kaynaklanan hakları ve benzeri her türlü hak ve taleplerinden yüklenici sorumlu olacaktır. Kiralanacak araçlara kaçak geçiş ücreti (KGS, OGS, HGS, vb.) adı altında kesilecek cezadan İdare sorumlu olmayacaktır.” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” 35’inci başlıklı maddesinde “ 35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif edilen fiyatların en düşük olanıdır… ” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “ …48.5. Tekliflerin değerlendirme aşamasında; a) Hizmet kapsamında çalışacak sürücüler için brüt asgari ücretin % 20 fazlası, 45,00 TL yol, 100,00 TL yemek, 10 saat fazla çalışma ücreti, resmi tatil ücreti ve sözleşme giderleri dahil tutarın altında ve üstünde sunulan teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Bu giderler için KİK işçilik hesaplama modülü esas alınacaktır. 48.6. Sürücü ücretlerinin ödenmesinde; a) Hizmet kapsamında çalışacak sürücüler için brüt asgari ücretin % 20 fazlası ücret, aylık fiilen çalışılan en fazla 26 gün üzerinden günlük brüt 100,00 TL yemek ücreti ve 45,00 TL yol ücreti ve 10 saat fazla mesai ödenecek olup, ücret bordrolarında brüt olarak gösterilecektir. Çalışılmayan günlerde (izin, rapor vb.) yol ve yemek ücreti ödenmeyecektir. b) Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılacak her bir sürücü için sözleşme süresi içerisinde en fazla 3,5 gün olmak üzere ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma ücreti ödenecek olup ücret bordrolarında brüt olarak gösterilecektir. …” düzenlemesi yer almaktadır. Diğer yandan başvuruya konu ihalede sürücüler için brüt asgari ücretin %20 fazlası, 45,00 TL yol, 100,00 TL yemek, 10 saat fazla çalışma ücreti, resmi tatil ücreti ve sözleşme giderleri dahil tutarın altında ve üstünde teklif sunulmayacağı ve bu giderler için KİK işçilik hesaplama modülünün esas alınacağı düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda yer verilen Tebliğ maddelerinden, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihalelerde, asgari işçilik maliyetinin sözleşme gideri ve genel giderler dahil olarak hesaplanacağı ve sözleşme gideri ve genel giderler kapsamının ise, ihale karar damga vergisi, sözleşme damga vergisi ile sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payından oluşacağı, bir diğer ifadeyle personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihalelerde söz konusu giderlerin işçilik maliyetine dahil edileceği, Aktarılan Şartname’nin 48.5’inci maddesinde ihale konusu iş kapsamında çalışacak şoförler için öngörülen gider kalemlerinin; brüt asgari ücretin %20 fazlası ücret, aylık fiilen çalışılan en fazla 26 gün üzerinden günlük brüt 100,00 TL yemek ücreti ve 45,00 TL yol ücreti ve 10 saat fazla mesai şeklinde belirtildiği, 48.5’inci maddesinde ise de işçiler için teklif edilecek tutarın bu giderler dikkate alınarak hesaplanacak bedelin altında ya da üstünde olmayacağının düzenlendiği görülmüştür. Şikayete konu edilen ihalenin dokümanın ekinde 10 kısma ilişkin birim fiyat teklif cetveli yer almaktadır. İdarece birim fiyat teklif cetvellerinin 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 10’uncu kısımlar için; şoför işçilik ücreti, ulusal bayram ve genel tatil günleri, fazla çalışma, binek otomobil, 4+1 pick-up, minibüs ve engelli minibüs kalemlerinden oluştuğu görülmüştür. Başvuruya konu iş kapsamında T2 binek, T7 pick-up, T5 minibüs ve engelli minibüsü olmak 4 farklı türde toplam 1525 araç çalıştırılacağı diğer taraftan araçları kullanacak yükleniciye ait şoförler için brüt asgari ücretin %20 fazlası, 45,00 TL yol, 100,00 TL yemek, 10 saat fazla çalışma ücreti, resmi tatil ücreti ve sözleşme giderleri dahil tutarın altında ve üstünde teklif verilemeyeceği, bu giderler için KİK işçilik hesaplama modülü esas alınacağı düzenlenmiştir. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan başvuru konusu ihalenin 6 ay süre ile 1525 araç ile 1522 şoför üzerinden 2025 yılı hizmetlerinde kullanılmak üzere şoförlü/ şoförsüz yakıt hariç araç kiralama hizmeti olduğu, bu itibarla ihale konusu iş kapsamında hem şoför giderleri hariç hem de şoför giderleri dahil olacak şekilde taşıt kiralaması yapılacağı, bu doğrultuda; Yukarıda yer verilen Tebliğ maddelerinden, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihalelerde, asgari işçilik maliyetinin sözleşme gideri ve genel giderler dahil olarak hesaplanacağı ve sözleşme gideri ve genel giderler kapsamının ise, ihale karar damga vergisi, sözleşme damga vergisi ile sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payından oluşacağı, bir diğer ifadeyle personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihalelerde söz konusu giderlerin işçilik maliyetine dahil edileceği anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda ihaleye teklif veren isteklilerinin her bir kısımda yer alan araç ve şoför maliyetlerini belirlerken yukarıda aktarılan düzenlemeler çerçevesinde kar öngörebilecekleri kalemlerin görece sınırlı olduğu düşünülmekle birlikte, söz konusu kıstın tüm istekliler açısından geçerli olduğu, yapılan düzenlemelerin bir istekli lehine avantaj veya başka istekli aleyhine dezavantaj yaratmadığı, kaldı ki yüklenicin belli bir koşula bağlı olmadan kar öngörebileceği tüm kısımlarda toplamda 1525 adet araç bulunduğu ve bu araçların her kısımda birim fiyat teklif cetvellerinde muhtelif sayılarda bulunduğu, dolayısıyla isteklilerin anılan iş kalemlerine elde etmek istedikleri kâr veya hizmet maliyetleri doğrultusunda fiyatlama yapma önünde mevzuat açısından bir engel olmadığı, öte yandan işçilik giderleri için fiyat farkı verileceği düzenlemesi ile de idarece enflasyon nedeniyle yüklenicilerin uğrayacakları muhtemel zararı da önlediği değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca söz konusu ihalede çalıştırılacak personelin şoför niteliğinde olduğu, başvuru sahibinin iddiası kapsamında bu maliyetler ile operatör çalıştırılmayacağı şeklinde belirtilen iddianın söz konusu iş kapsamında personel olarak yalnızca şoför çalıştırılacağı göz önüne alındığında bu açıdan da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 4) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşme tasarısı” başlıklı 17’nci maddesinde “ (1) İdare, sözleşme tasarısını bu Yönetmeliğin ekinde yer alan tip sözleşmeyi esas alarak hazırlar. (2) Tip sözleşmede boş bırakılan veya dipnota alınan hususlar, işin özelliğine ve sözleşme türüne (götürü bedel/birim fiyat) göre 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenir. (3) İdare, tip sözleşmede düzenlenmeyen, ancak işin özelliğine göre düzenlenmesine gerek duyulan hususları, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla, maddeler halinde düzenleyerek “Diğer Hususlar” bölümüne ekleyebilir. (4) İhalelerde, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir. (5)Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemeler dikkate alınmaz.” hükmü, Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “ Bu Genel Şartnamenin uygulanmasında, 4734 sayılı Kanunda ve diğer ihale mevzuatında yer alan tanımlar geçerlidir. … Kontrol Teşkilatı (Kontrollük): İdare tarafından, işlerin denetimi için idare içinden görevlendirilmiş bir kişi veya bir komisyonu ve/veya idare dışından bu işleri yapmak üzere görevlendirilen gerçek veya tüzel kişi veya kişileri, … İfade eder.” hükmü, Anılan Şartname’nin “Kontrol teşkilatı ve yetkileri” başlıklı 26’ncı maddesinde “Sözleşmeye bağlanan her türlü iş, idare tarafından görevlendirilen kontrol teşkilatının denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilir ve gerçekleştirilir. Yüklenici, bütün işleri kontrol teşkilatının sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır. Kontrol teşkilatının yetkileri sözleşmede belirtilir. Sözleşmede aksine bir hüküm yoksa kontrol teşkilatı; işlerin yürütülmesiyle ilgili olarak her türlü denetim, malzeme, işlerin ve sözleşmesinde onaya sunulması gerektiği belirtilen yüklenici personelinin onay veya reddi, ödeme miktarlarının tespiti, işlerin düzeltilmesi ve sözleşmenin gereklerinin yerine getirilmesi konusunda talimat vermeye ve uygulamaya yetkili olup, fesih, tasfiye, süre uzatımı, iş artışı, iş eksilişi, kabul, yüklenici nam ve hesabına iş yaptırma ve alt yüklenicileri onaylama hususlarında ise idareye görüş bildirir. Yüklenici kullanacağı her türlü malzemeyi kontrol teşkilatına gösterip iş için elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş yerinde kullanamaz. Malzemenin şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için kontrol teşkilatı istediği şekilde deneyler yapabilir ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuvarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici, deneylerin işyerinde yapılmasını isterse bunun için gerekli araç ve teçhizatı kendisi sağlamak zorundadır. Kontrol teşkilatının kabul ettiği malzemeden mümkün olanların örnekleri idarece mühürlenerek işin sonuna kadar saklanır. Yüklenicinin işyerine getirdiği malzemenin, teknik şartnamesine veya daha önce alınmış mühürlü örneğine uygun ve işe elverişli olmadığı anlaşıldığı takdirde yüklenici, kontrol teşkilatının bu husustaki yazılı tebligatı tarihinden başlamak üzere on gün içinde bu malzemeyi işyerinden kaldırıp uzaklaştırmak zorundadır. Bunu yapmadığı takdirde kontrol teşkilatı bu malzemeyi, bütün zarar ve giderleri yükleniciye ait olmak üzere, işyeri çevresi dışına çıkarmaya yetkilidir. Yüklenici tarafından kötü ve kusurlu yapıldıkları kesin olarak anlaşılan iş kısımlarını yeniden yaptırmak hususunda kontrol teşkilatı yetkilidir. Yüklenici, bu konuda kendisine yazılı olarak verilen talimat üzerine, belirlenen süre içinde söz konusu iş kısımlarını ayrıca bir bedel istemeksizin kaldırıp yeniden yapmak zorundadır. Bu hususta bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Sözleşme konusu iş süreklilik gösteren bir mahiyette ise, işin yapılmasına ilişkin kayıtlar sözleşmesinde belirtilen sıklıkta tutulur ve bu tutanaklar yüklenici tarafından da imzalanır. İşlerin eksik, kötü ve sözleşmeye aykırı olarak yapılması durumunda sözleşmede belirtilen cezalar uygulanır. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemeler sözleşmenin uygulanmasında dikkate alınmaz.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar” başlıklı 77/A maddesinde “ Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshine ilişkin Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşmenin 16 ncı maddesinde yapılan düzenlemelerde, ihale konusu işin niteliği ve özelliğine göre mahiyeti itibarıyla bir defadan fazla tekrarı mümkün olmayan aykırılık halleri ile Tip Sözleşmenin 16.1.3 üncü maddesinde düzenlenmesi gereken sözleşmenin doğrudan feshine sebebiyet verecek nitelikte olan ağır aykırılık halleri Tip Sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde özel aykırılık hali olarak belirlenmeyecektir.” açıklaması, Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşmenin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir. 16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2’nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır.]’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır. 16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. . 26.1 Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de … sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. Özel Aykırılık Halleri Aykırılık Hali İlk Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesilecek Ceza Oranı Aykırılık Sayısı 1 2 3 … Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. … 16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. 16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2’nci ve 16.1.3’üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır. 16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir. 16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1’inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. 16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2’nci veya 16.1.3’üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz. 16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” açıklaması, Sözleşme Tasarısı’nın “ Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “ 16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir. 16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin Binde 2 'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır. 16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 30 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. … 16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. Ağır Aykırılık Halleri 1 Hizmet yerine getirilirken yüklenici veya yüklenici şoföründen kaynaklanan bir nedenden dolayı kişilerin yaralanması veya hayati faaliyetlerinin kesin olarak sona ermesi 2 Yüklenici Şoförünün alkollü, uyuşturucu madde kullanmış durumda olması veya bu durumda araç kullanmasının tespit edilmesi 16.1.3.1. Sözleşmenin feshine yol açan ağır aykırılık hali nedeniyle ayrıca ilk sözleşme bedelinin %2’si oranında ceza uygulanacaktır. Ağır aykırılık hallerine ilişkin bu madde dışında ceza oranı belirlenmiş olması halinde söz konusu düzenleme dikkate alınmayacak ve ilk sözleşme bedelinin %2'si oranı dışında ceza uygulanmayacaktır. 16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30?unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. 16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır. 16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir. 16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1 inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. 16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2 nci veya 16.1.3 üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz. 16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesi, Anılan Tasarı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. Sözleşme konusu işin sözleşme eklerindeki hükümlere göre yapılıp yapılmadığını kontrol etmek üzere görev yapan kontrol teşkilatı, işin yapılmasını işin yapılma süresince her zaman kontrol edebilir. Kontrollerde tespit edilen uygunsuzluklar Genel Şartnamede öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde kontrol teşkilatı ve yüklenici veya vekili ile beraber tutanağa bağlanır ve madde 16.1.1.de belirtilen cezalar uygulanır.” düzenlemesi yer almaktadır Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde ihale konusu işin sözleşmesinin yürütülmesi aşamasında, hizmetin ihale dokümanına uygun olarak yürütülmemesi durumunda uygulanacak ceza oranlarına yer verildiği, özel ve ağır aykırılık hallerinin tek tek sayılma yöntemiyle düzenlendiği, anılan aykırılık halleri dışında kalan aykırılık hallerinin ceza bedelinin sözleşmenin yüz binde 2’si olarak belirlendiği, özel aykırılık halleri ceza oranlarına ve sözleşmenin feshini gerektiren tekrar sayısına ayrı ayrı yer verildiği anlaşılmıştır. Yapılan incelemede Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.3’üncü maddesinde; hizmet yerine getirilirken yüklenici veya yüklenici şoföründen kaynaklanan bir nedenden dolayı kişilerin yaralanması veya hayati faaliyetlerinin kesin olarak sona ermesi hali ile yüklenici şoförünün alkollü, uyuşturucu madde kullanmış durumda olması veya bu durumda araç kullanmasının tespit edilmesi durumlarının ağır aykırılık hali olarak düzenlendiği görülmüştür. Yukarıda aktarılan hususlar çerçevesinde Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri gereği işin yürütülmesi aşamasında işin denetimi ve kontrolünün idare personelleri tarafından yapılacağı, bu kapsamda aykırılık hallerine ilişkin tespitlerin idare personelleri olan kontrol teşkilatı tarafından tespitinin yapılacağı ve tutanak altına alınacağı, Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinde Genel Şartnamede öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde kontrol teşkilatı ve yüklenici veya vekili ile beraber tutanağa bağlanılan hususlar kapsamında cezaların uygulanacağa ilişkin düzenleme yer aldığı görülmüştür. Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde ağır aykırılık hali olarak belirlenen iki hususun da işin yürütülmesi aşamasında idare personelleri tarafından tespitinin mümkün olduğu, ayrıca ağır aykırılık halini gerektiren cezalara ilişkin olarak 4735 sayılı Kanun kapsamında yükleniciler için yargı yolunun açık olduğu, doküman düzenlemelerinde ağır aykırılık hali olarak belirlenen fiilin gerçekleşmesi durumunda sözleşmenin fesih edileceğinin düzenlendiği yer alan düzenlemenin makuliyet taşıdığı, tespitinin yapılması ve tutanağa bağlanması ile ilgili ihale dokümanında düzenlemelere yer verildiği görülmüş olup bu kapsamda başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 5) Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “ Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü, Aynı Kanun’un “Hizmet sunucularının sorumluluğu” başlıklı 34’üncü maddesinde “Hizmet sunucuları taahhütleri çerçevesinde kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veya kullanılması, tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre hizmet sunucusuna ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanır.” hükmü, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “ Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır. Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü, Anılan Genel Şartname’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “ İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır. Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir. Hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitleri günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtilir. Düzenlenen sigorta poliçelerinde, idare işveren sıfatıyla, yüklenici ise işi gerçekleştiren sıfatıyla ve varsa alt yükleniciler yer almalıdır. Kıymetler tam değer üzerinden sigorta ettirilmelidir. Sözleşmesinde istenilmiş olması halinde, sigortalara ilişkin limitlerin işe başlama tarihinin yıl dönümündeki güncel değerlere yükseltilmesi zorunludur. Yüklenici, idarelerce istenen söz konusu sigortalara ilişkin poliçeleri ve ödeme kanıtlarını, iş fiili olarak başlamadan önce idareye vermek zorundadır. Sigortalar tamamlanmadığı sürece avans ve hakediş ödemesi yapılmaz. Sigorta poliçelerinde belirlenen, yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde, kusur nedeniyle sigortanın karşılamadığı bedeller için yüklenici idareden bir istekte bulunamaz. Sigorta yükümlülüğünün kabul süresinin sonuna kadar olan süreçte devam edip etmeyeceği veya ne ölçüde devam edeceği, bu süreci düzenleyen madde hükümleri de göz önünde tutularak sözleşme veya eklerinde belirtilir. Sözleşmenin feshi veya işin/hesabın tasfiyesi halinde bu sigortalar, iş yeni yükleniciye ihale edilinceye kadar devam ettirilir ve bu süreye ilişkin sigorta giderleri ilk yükleniciye ait olur. Ancak bu süre, fesih veya tasfiye tarihinden başlamak üzere üç (3) ayı geçemez. ” hükmü, Aynı Genel Şartname’nin “Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde “ Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir. Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya yüklenici ve varsa alt yüklenici tarafından kullanılmadıkça bir nükleer yakıttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunların gerektirdiği önlemler sonucunda meydana gelecek riskler gibi sigortalanması mümkün olmayan türden riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış kısımlarını teslim alarak kullanmasından dolayı doğacak riskler idareye aittir.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinde “ 76.4. İstekliler tarafından ilgili mevzuatı gereğince yapılması gereken sigorta giderleri, tip idari şartnamelerin ‘Teklif fiyata dâhil olan giderler’ maddesi kapsamında teklif fiyatına dâhil edilecektir. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasının ayrıca istendiği durumlarda sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmesi gerekmektedir. Sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. Sigorta türü veya türlerinin belirlenmediği hallerde ise, iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir. 76.5. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğu belirtilerek sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlendiği ihalelerde, isteklilerden ihale aşamasında sigortaya ilişkin herhangi bir belge (taahhütname, sigorta poliçesi vb.) sunmaları istenmeyecektir. Bu durumda, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yüklenici tarafından sigorta poliçesi sunulacağına ilişkin düzenleme teknik şartnamede yapılacaktır. ” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “… e) Miktarı: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İl Müdürlükleri İçin 6 Ay Süreli 10 Kısım ve 1525 Araç İle 1522 Şoför Üzerinden 2025 Yılı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Şoförlü/ Şoförsüz Yakıt Hariç Araç Kiralama Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Teknik Şartnamede belirtilen 81 İl Müdürlüğü” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ 25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir. 25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Akaryakıt hariç olmak üzere, aracın bakım, onarım, yağ, yağlama, adbule yedek parça ve diğer masrafları ile tüm vergi, zorunlu trafik sigortası, kasko bedeli giderleri teklif fiyata dâhildir. Tüm araçların her türlü periyodik bakım, her türlü bakım-onarım ve tamiratlar(yedek parça ve işçilik dahil), fenni muayeneleri, eksoz muayeneleri, lastik, akü, tüm yedek parça ve yağlama giderleri, her türlü vergi, sigorta, 7/24 çekici, gezici servis ve benzeri, yazlık ve kışlık lastik, zincir, takoz gibi işletim giderleri, yapılacak nakliye işleri, araçlara ait emniyet ve bilumum sigorta giderleri, kasko, taşınan personele ait yapılması gereken zorunlu sigorta giderleri, araç muayenesi ile hizmete ilişkin diğer tüm giderler, vergi, resim, ulaşım, harç, ceza ve araçla ilgili her türlü gider Yükleniciye ait olacaktır. Sürücü ile yüklenici arasındaki çalışma ilişkileri özel hukuk hükümlerine tabi olacaktır. HGS kartı ve bu gibi giderlerin tamamı yükleniciye ait olup, sadece araçlarda kullanılacak yol geçiş ücretleri (HGS, KÖPRÜ vb.) yüklenici tarafından karşılanarak faturaları ibraz edilecek idarece yükleniciye ödenecektir. Sürücünün ücreti SGK primleri, vergi, işsizlik sigortası primi, iş kanunundan kaynaklanan hakları ve benzeri her türlü hak ve taleplerinden yüklenici sorumlu olacaktır. Kiralanacak araçlara kaçak geçiş ücreti (KGS, OGS, HGS, vb.) adı altında kesilecek cezadan İdare sorumlu olmayacaktır. … ” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “… 36.2. Yüklenici tarafından çalıştırılan sürücü İş ve Sosyal Güvenlik mevzuatı hükümlerine tabi olup, çalıştırılan sürücünün mevzuatla ilgili tüm hakları saklıdır. (Örneğin sigorta primlerinin yatırılması, yıllık izin, doğum izinleri ve yardımları, varsa toplu sözleşmeden doğan haklar, kıdem tazminatları vs.) Yüklenici firma, sürücünün Sosyal Güvenlik Kurumu, Bakanlıklar, belediyeler ve diğer mercilere yapılması gerekli beyan ve bildirimlerini, vergi, resim, harç mükellefiyeti ve sorumluluklarını, hata, noksan ve kusurlu işlemlerden dolayı meydana gelebilecek maddi ve manevi zarar, ziyan ve tahakkuk edecek cezaların tazmini (bu nedenlerden dolayı tahakkuk edenler de dâhil) ile iş kazasıyla ilgili sorumluluğu da üstlenmeyi kabul eder. İlgili mevzuatın yüklenici tarafından yerine getirilmemesi sonucundan alt işveren asıl işveren ilişkisi nedeniyle idareye yüklenecek maddi sorumluluklar aynen yüklenici firmaya yönlendirilir ve ilk tahakkuk evrakından kesinti yapılır. Şayet yükleniciye herhangi bir ödeme yapılması söz konusu değilse, kesin teminattan kesinti yapılır. Eğer hiçbir yolla tahsilât olamayacaksa icra yoluyla tahsili yoluna gidilir. 36.3. İş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının sorumluluğu yürürlükteki mevzuat çerçevesinde tamamen yüklenici firmaya aittir. Yüklenici firma, konuyla ilgili her türlü tedbiri almak zorundadır. Yüklenici firma hiçbir ihtara gerek kalmaksızın lüzumlu emniyet tedbirlerini zamanında almak ve kazalardan korunma usul ve çarelerini personeline öğretmekle yükümlüdür. Bu itibarla taahhüdün ifası sırasında sürücünün bina dışında, bina dâhilinde veya çevresinde ihmal, dikkatsizlik ve tedbirsizlik ile ehliyetsiz sürücü kullanmaktan dolayı kazaya uğramaları, yaralanmaları, hayatlarını kaybetmeleri veya herhangi bir sebeple vuku bulabilecek kazalardan yüklenici firma sorumlu olacaktır. Yüklenici Kamu kurum ve kuruluşlarının alacağı kararlar ile Mahkeme kararlarına uyacak ve İdareyi bu hükümlerin ihlali nedeniyle maruz kalabileceği bütün cezalardan ve sorumluluklardan dolayı tazmin edecektir. …” düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda aktarılan mevzuat alıntılarından; Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında yapılan sözleşmelere ait hükümlerin uygulanmasında tarafların eşit hak ve yükümlülüklere sahip olduğu, ihale dokümanı ve sözleşmelerde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemeyeceği, yüklenicinin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülükleri ve yasakları ihlal ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zararlardan bizzat sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türleri ile teminat limitleri günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmede veya eklerinde belirtileceği, sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde sigortanın asgari limitler dâhilinde istenildiğinin kabul edileceği, sigorta poliçelerinde belirtilen yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde kusur nedeniyle sigortanın karşılamadığı bedeller için yüklenicinin idareden istekte bulunamayacağı anlaşılmaktadır. Şikâyete konu edilen ihalenin sürücülü ve sürücüsüz araç kiralama hizmeti alımı olduğu, yukarıda aktarılan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi düzenlemelerinden, yüklenicilerin işin görülmesi esnasında öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl etmek suretiyle, idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumlu olacağının ve idarenin ise takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunduğunun hüküm altına alındığı, bu çerçevede; ihale konusu işin görülmesi esnasında yüklenicinin gerekli güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü olduğu, şikâyete konu edilen doküman düzenlemesinin lafzından (yüklenici tarafından çalıştırılan/yüklenici firma sürücünün ifadelerinin yer aldığı) ifadelerin ihale kapsamında yüklenici tarafından çalıştırılacak personellere yönelik olduğu, bu kapsamda idarenin şoförlerinden kaynaklı sorumluluğun yüklenicilere yüklenmediği, doküman düzenlemelerinde belirtilen hususların yükleniciler tarafından çalıştırılacak personelleri kapsadığı ayrıca idarenin personelinden kaynaklanan kusurların idare personellerinin kamu görevlisi oldukları düşünüldüğünde idarenin tabii olduğu mevzuat kapsamında (657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun ile benzer mevzuat hükümleri) değerlendirileceği, bu çerçevede idarece inceleme ve soruşturma yapılabileceği değerlendirilmektedir. Şikâyete konu edilen düzenlemenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin hüküm ve amaçlarıyla uyumlu olduğu, şikâyete konu edilen düzenlemenin lafzından, idare personelinin kusurundan doğan zararların yüklenici tarafından tazmin edileceği anlaşılmamaktadır. Diğer yandan doküman düzenlemeleri detaylı bir şekilde incelendiğinde yüklenicilerin ve idarenin ilgili mevzuata göre alınması zorunlu olan güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü oldukları, sigorta/kasko ve işin yürütülmesi aşamasında yüklenici tarafından çalıştırılacak personelin kusurundan kaynaklanacak durumlara yönelik olarak ayrıntılı ve anlaşılabilir ifadeler ile düzenlemelere yer verildiği görülmüş olup bu kapsamda başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 6) Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde “ Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların; a) Yapım işlerinde; varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra yarısı, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanı, b) Yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı yükleniciye iade edilir. Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanunî vergi kesintilerinin yapım işlerinde kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir. İşin konusunun piyasadan hazır halde alınıp satılan mal alımı olması halinde, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi şartı aranmaz.” hükmü, Anılan Kanun’un “İdarenin sözleşmeyi feshetmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “ Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder: ... Hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. ” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 55’inci maddesinde “ (2) İhale üzerinde bırakılan istekliden sözleşme imzalanmadan önce, teklif fiyatının sınır değere eşit veya üzerinde olması halinde teklif fiyatının % 6’sı, sınır değerin altında olması halinde ise yaklaşık maliyetin % 9’u oranında kesin teminat alınır...” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Teminat mektuplarının iadesi” başlıklı 18.4’üncü maddesinde “ 18.4.1. İş tamamlandığı halde ilgilisi tarafından iadesi istenmemiş, ancak mektup üzerinde öngörülen geçerlilik süresini doldurduğu için teminat olma vasfını yitirmiş olan kesin teminat mektupları ile Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından sosyal güvenlik borcu bulunmadığına ilişkin yazıların geç verilmesi ve kesin teminat mektuplarının geçerlilik süresinin dolması durumunda geçerlilik süresi dolan kesin teminat mektuplarına ilişkin olarak, idarelerce 4735 sayılı Kanunun 13 ve 14 üncü maddeleri gereğince işlem yapılacaktır. 18.4.1.1 İdarelerce SGK tarafından sosyal güvenlik borcu bulunmadığına ilişkin yazıların geç verilmesi sebebiyle kesin teminat mektuplarının geçerlik süresinin dolmasına meydan verilmeksizin işlemlerin tekemmül ettirilmesini teminen, 4735 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereğince, yükleniciler tarafından yapım işlerinde kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar SGK’dan ilişiksiz belgesi getirilmemesi halinde kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına mahsup edilecek, varsa kalanı yükleniciye geri verilecektir. Kesin teminatların paraya çevrilmesi esnasında yüklenicinin SGK’ya olan borcunun miktarının bilinememesi halinde, Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmeliğin “Kesin Teminatın İadesi” başlıklı 7 nci maddesi gereğince işlem tesis edilerek, yüklenicinin tespit edilecek borcu Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili biriminin hesabına yatırılacak ve varsa kalanı yükleniciye geri verilecektir. ” açıklaması, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Kesin teminatın ve ek kesin teminatın geri verilmesi” başlıklı 51’inci maddesinde “ Taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun şekilde yerine getirildiği usulüne göre anlaşıldıktan ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik belgesinin getirilmesi halinde yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmüş ise kesin teminatın ve varsa ek kesin teminatın yarısı, garanti süresinin sonunda tamamı; garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı yükleniciye iade edilir. Yüklenicinin sözleşme konusu işler nedeniyle idareye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan yasal vergi kesintilerinin kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde kesin teminat ve ek kesin teminat, 4735 sayılı Kanunun 13’üncü maddesi hükmüne göre paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir. Yukarıdaki hükümlere göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki (2) yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına veya sigorta şirketine iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir.” düzenlemesi, İdari Şartname’nin “Kesin teminat” başlıklı 40’ıncı maddesinde “ 40.1. İhale üzerinde bırakılan istekliden sözleşme imzalanmadan önce, teklif fiyatının sınır değere eşit veya üzerinde olması halinde teklif fiyatının %6'sı, sınır değerin altında olması halinde ise yaklaşık maliyetin %9'u oranında kesin teminat alınır. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınması halinde, tek bir sözleşmeye konu olacak kısımların herhangi birisi veya birkaçı için teklif edilen fiyatın, ilgili kısım için hesaplanan sınır değerin altında olması halinde alınacak kesin teminat tutarı, isteklinin sınır değerin altında teklif sunmuş olduğu kısma veya kısımlara ilişkin yaklaşık maliyetin %9'u, sözleşmeye konu diğer kısma veya kısımlara ilişkin teklif fiyatının ise %6'sı oranında hesaplanır ve bu tutarların toplamı kadar kesin teminat alınır…” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Teminata ilişkin hükümler” başlıklı 11’inci maddesinde “…11.1. Kesin teminat 11.1.1. Yüklenici bu işe ilişkin olarak ..................................................... (rakam ve yazıyla) kesin teminat vermiştir. 11.1.2. Kesin teminat mektubunun süresi ../../.... tarihine kadardır. Kanunda veya sözleşmede belirtilen haller ile cezalı çalışma nedeniyle kabulün gecikeceğinin anlaşılması durumunda teminat mektubunun süresi de işteki gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır. 11.2. Ek kesin teminat 11.2.1. Fiyat farkı ödenmesi öngörülen işlerde, fiyat farkı olarak ödenecek bedelin ve /veya iş artışı olması halinde bu artış tutarının % 6'sı oranında teminat olarak kabul edilen değerler üzerinden ek kesin teminat alınır. Fiyat farkı olarak ödenecek bedel üzerinden hesaplanan ek kesin teminat miktarı hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle de karşılanabilir. 11.2.2. Ek kesin teminatın teminat mektubu olması halinde, ek kesin teminat mektubunun süresi, kesin teminat mektubunun süresinden daha az olamaz. 11.3. Yüklenici tarafından verilen kesin ve ek kesin teminat, 4734 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinde belirtilen değerlerle değiştirilebilir. 11.4. Kesin teminat ve ek kesin teminatın geri verilmesi: 11.4.1. Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve Yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişiksiz belgesinin İdareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı, Yükleniciye iade edilecektir. 11.4.2. Yüklenicinin bu iş nedeniyle İdareye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin hizmetin kabul tarihine kadar ödenmemesi durumunda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin ve ek kesin teminat paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı Yükleniciye iade edilir. 11.4.3. Yukarıdaki hükümlere göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; kesin hesap ve kabul tutanağının onaylanmasından itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve düzenleyen bankaya veya sigorta şirketine iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir. 11.5. Her ne suretle olursa olsun, İdarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “ 36.1. İhaleyi yapan idarenin takdirinde olmayan sebeplere binaen Kuruluşun herhangi bir sebeple kapatılması, devredilmesi, taşınması veya hizmet modelinin değiştirilmesi hallerinde İdarenin araç kiralama hizmet alımına son verilebilir ya da hizmetini aynı şartlarla, aynı yüklenici sürdürebilir. 36.2. Yüklenici tarafından çalıştırılan sürücü İş ve Sosyal Güvenlik mevzuatı hükümlerine tabi olup, çalıştırılan sürücünün mevzuatla ilgili tüm hakları saklıdır. (Örneğin sigorta primlerinin yatırılması, yıllık izin, doğum izinleri ve yardımları, varsa toplu sözleşmeden doğan haklar, kıdem tazminatları vs.) Yüklenici firma, sürücünün Sosyal Güvenlik Kurumu, Bakanlıklar, belediyeler ve diğer mercilere yapılması gerekli beyan ve bildirimlerini, vergi, resim, harç mükellefiyeti ve sorumluluklarını, hata, noksan ve kusurlu işlemlerden dolayı meydana gelebilecek maddi ve manevi zarar, ziyan ve tahakkuk edecek cezaların tazmini (bu nedenlerden dolayı tahakkuk edenler de dâhil) ile iş kazasıyla ilgili sorumluluğu da üstlenmeyi kabul eder. İlgili mevzuatın yüklenici tarafından yerine getirilmemesi sonucundan alt işveren asıl işveren ilişkisi nedeniyle idareye yüklenecek maddi sorumluluklar aynen yüklenici firmaya yönlendirilir ve ilk tahakkuk evrakından kesinti yapılır. Şayet yükleniciye herhangi bir ödeme yapılması söz konusu değilse, kesin teminattan kesinti yapılır. Eğer hiçbir yolla tahsilât olamayacaksa icra yoluyla tahsili yoluna gidilir. …” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın şikayete konu edilen 36.2’nci maddesinde, yüklenici tarafından sürücünün Sosyal Güvenlik Kurumu, Bakanlıklar, belediyeler ve diğer mercilere yapılması gerekli beyan ve bildirimlerini, vergi, resim, harç mükellefiyeti ve sorumluluklarını, hata, noksan ve kusurlu işlemlerden dolayı meydana gelebilecek maddi ve manevi zarar, ziyan ve tahakkuk edecek cezaların tazmini (bu nedenlerden dolayı tahakkuk edenler de dâhil) ile iş kazasıyla ilgili sorumluluğu da üstlenmeyi kabul edeceği, ilgili mevzuatın yüklenici tarafından yerine getirilmemesi sonucundan alt işveren asıl işveren ilişkisi nedeniyle idareye yüklenecek maddi sorumluluklar aynen yüklenici firmaya yönlendirilir ve ilk tahakkuk evrakından kesinti yapılacağı, yükleniciye herhangi bir ödeme yapılması söz konusu değilse, kesin teminattan kesinti yapılacağı, eğer hiçbir yolla tahsilât olamayacaksa icra yoluyla tahsili yoluna gidileceği şeklinde düzenleme yapıldığı, başvuru sahibi tarafından kesin teminattan hangi hallerde kesinti yapılacağının Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde açıkça belirtildiği, bu kapsamda anılan düzenleme uyarınca kesin teminattan kesinti yapılmasının mümkün olmadığı iddia edilmektedir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nda taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla alınan kesin teminatın iadesine ilişkin 13’üncü madde hükümlerine yer verildiği, bahse konu madde kapsamında kesin teminatın hangi hallerde iade edilmeyeceği ve yüklenicinin hangi borçlarının kesin teminattan karşılanacağının hüküm altına alındığı, bu çerçevede, yüklenici tarafından taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı düzenlemelerine uygun olarak yerine getirilmemesi veya yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcu olması durumunda kesin teminatın yükleniciye iade edilmeyeceği, yüklenicinin sözleşme konusu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanunî vergi kesintilerinin yapım işlerinde kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatın paraya çevrileceği ve yüklenicinin borçlarına karşılık mahsup edileceği, varsa kalanı yükleniciye geri verileceği, aynı şekilde Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 51’inci maddesinde de söz konusu hususu tamamlar nitelikte düzenlemelere yer verildiği anlaşılmaktadır. Yapılan incelemede; yukarıda aktarıldığı üzere 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 13’üncü maddesinde yüklenicini n kesin teminatının hangi hallerde gelir kaydedileceğinin veya kesin teminattan kesinti yapılacağının hüküm altına alındığı, iddia konusu düzenlemede doğrudan kesin teminattan kesinti yapılacağının belirtilmediği, işin yürütülmesi aşamasında yüklenicinin sorumluluğunda olan işler kapsamında; vergi, resim, harçlar, yüklenicinin hatalı, noksan ve kusurlu işlemlerden dolayı meydana gelecek zarar, ziyan ve iş kazaları gibi ödemelere ilişkin olarak yüklenici tarafından yerine getirilmemesi sonucundan alt işveren asıl işveren ilişkisi nedeniyle idareye yüklenecek maddi sorumlulukların zararları yüklenicinin öncelikle hakedişinden kesinti yapabileceği, kesin teminattan kesinti yapılabilme imkanının ise ancak herhangi bir ödeme yapılması söz konusu değilse yani bir başka deyişle iş tamamlandıktan sonra bahse konu hususlardan kaynaklı olarak yüklenicinin idareye borcunun bulunması halinde mümkün olabileceği değerlendirildiğinden anılan düzenlemenin mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır. Öte taraftan şikâyete konu edilen Sözleşme Tasarısı’nın ilgili maddesinin lafzında yer alan ilgili mevzuat ifadesinden, İş ve Sosyal Güvenlik mevzuatının anlaşılmakta olduğu, bu çerçevede şikâyete konu edilen düzenlemenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırılık taşımadığı değerlendirilmektedir. Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde kesin teminattan hangi hallerde kesinti yapılacağını düzenleyen hükümler çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 7) Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak: İdari Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “ 20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir. 20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 10 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir; Bu ihale 10 kısımdan ibarettir. Her bir kısım için ayrı ayrı teklif verilebilir ancak her bir kısım içeriğinde bulunan kalemlerin tamamına teklif verilmelidir. Aksi takdirde teklif geçersiz sayılacaktır. İl Müdürlükleri ile imzalanacak sözleşmeler: Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan İş kalemleri (Örneğin ANKARA İl Müdürlüğü sözleşmesi için: ANKARA (T2), ANKARA (T5), ANKARA (T7), ANKARA (Fazla Çalışma Aylık İşçi Başına 10 Saat ), ANKARA (Ulusal bayram, genel tatil günleri 3,5 gün 89 şoför) ve ANKARA (brüt asgari ücretin %20 fazlası, yol yemek dahil) Tutarlarının toplamı üzerinden adı geçen İl Müdürlüğü ile sözleşme imzalanacak olup Kesin teminat bu tutar üzerinden alınacaktır. Ayrıca sözleşmeye ait damga pulu ve Komisyon Karar pulu damga vergisi aynı sözleşme bedeli üzerinden yatırılacaktır. KİK Payı ise Kısım üzerinden yatırılacaktır.” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “ 48.5. Tekliflerin değerlendirme aşamasında; a) Hizmet kapsamında çalışacak sürücüler için brüt asgari ücretin % 20 fazlası, 45,00 TL yol, 100,00 TL yemek, 10 saat fazla çalışma ücreti, resmi tatil ücreti ve sözleşme giderleri dahil tutarın altında ve üstünde sunulan teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Bu giderler için KİK işçilik hesaplama modülü esas alınacaktır. 48.6. Sürücü ücretlerinin ödenmesinde; a) Hizmet kapsamında çalışacak sürücüler için brüt asgari ücretin % 20 fazlası ücret, aylık fiilen çalışılan en fazla 26 gün üzerinden günlük brüt 100,00 TL yemek ücreti ve 45,00 TL yol ücreti ve 10 saat fazla mesai ödenecek olup, ücret bordrolarında brüt olarak gösterilecektir. Çalışılmayan günlerde (izin, rapor vb.) yol ve yemek ücreti ödenmeyecektir. b) Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılacak her bir sürücü için sözleşme süresi içerisinde en fazla 3,5 gün olmak üzere ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma ücreti ödenecek olup ücret bordrolarında brüt olarak gösterilecektir.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “…36.13. Şoförlerin yemek ve yol giderleri idari şartnamede öngörülen aylık fiili çalışılan gün üzerinden ödenecek, şoförlerin sözleşme süresi boyunca fiilen çalışmadığı günlerde (ulusal bayram, hafta tatili, genel tatil günleri, yıllık izinli ve raporlu olduğu vb.) yemek ve yol gideri ödenmeyecektir. … 36.18. Hizmet alımı kapsamında çalışacak şoförlere nakdi olarak yemek ücreti ödeneceğinden yemek hizmeti verilen kuruluşlarda görevlendirilen şoförler yemek hizmetinden faydalanmayacaktır. Ancak yemek hizmeti sunulan Kuruluşun harcama yetkilisinin onayı ve şoförlerinde yemek ücretini ödemesi koşuluyla şoförler bu hizmetten yararlandırılır.” düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda aktarılan doküman düzenlemeleri çerçevesinde, ihale kapsamında çalıştırılacak şoförler için Birim Fiyat Teklif Cetvelinde ayrı satır açılmış olup, yüklenici tarafından çalıştırılacak personellerin 26 gün üzerinden 45 TL yol, 100 TL yemek dâhil Brüt asgari ücretin %20 fazlası ile 10 saat fazla mesai ödenecek şeklinde düzenlemeler yapıldığı görülmüştür. Şikâyete konu edilen düzenleme kapsamında, şoförlerin yemek ve yol giderlerinin İdari Şartname’de öngörülen aylık fiili çalışılan gün üzerinden ödeneceği, şoförlere nakdi olarak yemek ücreti ödenmesi dolayısıyla yemek hizmeti verilen kuruluşlarda görevlendirilen şoförlerin yemek hizmetinden faydalanmayacağı, ancak yemek hizmeti sunulan kuruluşun harcama yetkilisinin onayı ve şoförlerin yemek ücretini ödemesi koşuluyla şoförlerin bu hizmetten yararlanacağı şeklinde ifadelere yer verildiği görülmüştür. İhale kapsamında çalıştırılacak personele yemek ücretinin ödeneceği, eğer yemek hizmeti sunulan kuruluşunun harcama yetkilisinin onayı ve şoförlerin yemek ücretini ödemesi koşulların gerçekleşmesi şartıyla şoförlerin idarece verilen bu hizmetten yararlanacağı bu kapsamda idarece verilecek olan yemeklerden şoförlerin faydalanmasının şarta bağlandığı, hali hazırda mevcut doküman düzenlemeleri kapsamında çalışacak şoförlere yemek ücretinin verileceği göz önüne alındığında idarece verilecek yemek hizmetinden faydalanılması için şoförlerin ödeyeceği ücretin belli olmamasının teklif verilmesine engel nitelikte olmadığı, şikayete konu edilen durumun seçimlik ve koşula bağlı bir durum olduğu, bu kapsamda başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 8) Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak: Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “ Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır. Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü, Anılan Şartname’nin “Mevzuata uygunluk” başlıklı 12’nci maddesinde “ İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dâhil olmak üzere yüklenici… (b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “ Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde; (a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak, (b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır. Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi, “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır. Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir…” düzenlemesi, “Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde “ Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir. Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya yüklenici ve varsa alt yüklenici tarafından kullanılmadıkça bir nükleer yakıttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunların gerektirdiği önlemler sonucunda meydana gelecek riskler gibi sigortalanması mümkün olmayan türden riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış kısımlarını teslim alarak kullanmasından dolayı doğacak riskler idareye aittir. ” düzenlemesi İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ … 25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Akaryakıt hariç olmak üzere, aracın bakım, onarım, yağ, yağlama, adbule yedek parça ve diğer masrafları ile tüm vergi, zorunlu trafik sigortası, kasko bedeli giderleri teklif fiyata dâhildir. Tüm araçların her türlü periyodik bakım, her türlü bakım-onarım ve tamiratlar(yedek parça ve işçilik dahil), fenni muayeneleri, eksoz muayeneleri, lastik, akü, tüm yedek parça ve yağlama giderleri, her türlü vergi, sigorta, 7/24 çekici, gezici servis ve benzeri, yazlık ve kışlık lastik, zincir, takoz gibi işletim giderleri, yapılacak nakliye işleri, araçlara ait emniyet ve bilumum sigorta giderleri, kasko, taşınan personele ait yapılması gereken zorunlu sigorta giderleri, araç muayenesi ile hizmete ilişkin diğer tüm giderler, vergi, resim, ulaşım, harç, ceza ve araçla ilgili her türlü gider Yükleniciye ait olacaktır. Sürücü ile yüklenici arasındaki çalışma ilişkileri özel hukuk hükümlerine tabi olacaktır. HGS kartı ve bu gibi giderlerin tamamı yükleniciye ait olup, sadece araçlarda kullanılacak yol geçiş ücretleri (HGS, KÖPRÜ vb.) yüklenici tarafından karşılanarak faturaları ibraz edilecek idarece yükleniciye ödenecektir. Sürücünün ücreti SGK primleri, vergi, işsizlik sigortası primi, iş kanunundan kaynaklanan hakları ve benzeri her türlü hak ve taleplerinden yüklenici sorumlu olacaktır. Kiralanacak araçlara kaçak geçiş ücreti (KGS, OGS, HGS, vb.) adı altında kesilecek cezadan İdare sorumlu olmayacaktır…” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Teknik yeterlik ve işe başlama” başlıklı 5’inci maddesinde “…Teknik Yeterlik Komisyonu tarafından araçların bu şartnamenin “Hizmette Kullanılacak Taşıtlarla İlgili Hususlar” başlıklı 4 üncü maddesinin 1, 2, 3, 4 ve 7 nci fıkralarında belirtilen şartları/kriterleri taşıyıp taşımadığı, araçların bu maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen asgari model yılını karşılayıp karşılamadığı ve araçlarda aynı fıkrada belirtilen malzemelerin/techizatların bulunup bulunmadığı, yüklenici tarafından araçlara ilişkin bu maddenin 5 inci fıkrasında belirtilen yükümlülüklerin (motorlu taşıtlar vergisi, muayene, trafik cezası, trafik sigortası, tam kasko ile koltuk sigortaları vb. tüm yasal yükümlülükleri) yerine getirilip getirilmediği, araçların motor hacimlerinin ihale dokümanında belirtilen aralıkta olup olmadığı, araç şoförlerinin bu şartnamenin “Yüklenici Personelinde Aranacak Şartlar” başlıklı 7 nci maddesinde belirtilen belgelere/kriterlere sahip olup olmadığı ve tüm araçların; motor, kaporta, yürüyen aksamı, boya, lastik, kış lastiği, koltuklar, vb. gibi genel görünümü incelenir ve araçların tescil ve trafik belgelerinin aslı ile burada yazılı belgelerin, araç plaka, motor ve şase numaralarının doğruluğu ve aracın elektronik aksamının (göstergeler, farlar, camlar, silecek vb.) çalışıp çalışmadığı tetkik edilir. … Yüklenici tarafından hizmete sunulacak araçlar; 2. Maddede yer alan model ve üzeri model, bakımlı ve yeni durumda olacaktır. Yüklenici araçlarda Karayolları Trafik Yönetmeliğinde öngörülen tüm malzemeleri/teçhizatları (bütün araçlarda ilk yardım seti, stepne, yedek malzeme ve takımlar (Kriko, bijon anahtarı, dış ışık donanımı için birer adet yedek ampul, pense, tornavida, seyyar lamba veya el feneri, karlı ve buzlu günler için bir çift patinaj zinciri, çekme halatı ) yangın söndürme cihazı, emniyet kemeri ve reflektör- azami yüklü ağırlığı 3.5 tondan fazla olan araçlarda takoz,) bulundurulacaktır. Söz konusu malzemeler yüklenici tarafından karşılanacak olup, malzeme giderleri teklif fiyata dahildir. Araçların motorlu taşıtlar vergisi, muayene, trafik cezası, trafik sigortası, tam kasko ile koltuk sigortaları vb. tüm yasal yükümlülükleri yüklenici tarafından yerine getirilmiş olacaktır. Yüklenici her araca ait söz konusu yükümlülükleri yerine getirdiğine dair belgelerin birer örneğini işe başlarken ilgili Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne vermek zorundadır. …” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 10’uncu maddesinde “ Kiralanan araçların, trafiğe karşı ve araç emniyetinden işveren olarak yüklenici, kullanıcı olarak da şoför sorumludur. Trafik cezaları ile üçüncü şahıslara vereceği zararlardan İdare sorumlu olmayacaktır. Ayrıca bu konuda üçüncü şahıslarca açılacak her türlü dava, zarar ve ziyan taleplerine karşı yüklenici sorumludur. İdare bu kabil dava, şikâyet ve benzeri konulara hiçbir şekilde taraf ve muhatap değildir. İdarenin bu tip taleplere muhatap olması veya aleyhine herhangi bir hüküm tesis edilmesi halinde yükleniciye rücu hakkı bulunmaktadır. İdare bu sebepten dolayı zarara uğrarsa, doğmuş olan bu zararı yüklenici ödeyecektir. Şoförlerin kamu mallarına verdiği zararlardan yüklenici müteselsilen sorumludur…” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartlar” başlıklı 33’üncü maddesinde “ 33.1. Teknik şartnamede detayları belirtilen araçlara ait tüm giderler ( Bakım, onarım, donanım, yedek parça, kasko, sigorta, vergi ve diğer yasal yükümlülükler) yükleniciye aittir.” düzenlemesi, Anılan Tasarısı’nın “Diğer huşular” başlıklı 36’ncı maddesinde “…36.3. İş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının sorumluluğu yürürlükteki mevzuat çerçevesinde tamamen yüklenici firmaya aittir. Yüklenici firma, konuyla ilgili her türlü tedbiri almak zorundadır. Yüklenici firma hiçbir ihtara gerek kalmaksızın lüzumlu emniyet tedbirlerini zamanında almak ve kazalardan korunma usul ve çarelerini personeline öğretmekle yükümlüdür. Bu itibarla taahhüdün ifası sırasında sürücünün bina dışında, bina dâhilinde veya çevresinde ihmal, dikkatsizlik ve tedbirsizlik ile ehliyetsiz sürücü kullanmaktan dolayı kazaya uğramaları, yaralanmaları, hayatlarını kaybetmeleri veya herhangi bir sebeple vuku bulabilecek kazalardan yüklenici firma sorumlu olacaktır. Yüklenici Kamu kurum ve kuruluşlarının alacağı kararlar ile Mahkeme kararlarına uyacak ve İdareyi bu hükümlerin ihlali nedeniyle maruz kalabileceği bütün cezalardan ve sorumluluklardan dolayı tazmin edecektir. …” düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda aktarılan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi düzenlemelerinden, yüklenicilerin işin görülmesi esnasında öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl etmek suretiyle, idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumlu olacağının ve idarenin ise takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunduğunun hüküm altına alındığı, bu çerçevede; ihale konusu işin görülmesi esnasında yüklenicinin gerekli güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü olduğu, şikâyete konu edilen Teknik Şartname düzenlemesinde “şoför” ifadesinden kastın yüklenicinin şoförleri olduğu çünkü doküman düzenlemeleri bir bütün olarak incelendiğinde ifadelerin ihale kapsamında yüklenici tarafından çalıştırılacak personellere yönelik olduğu, bu kapsamda idarenin şoförlerinden kaynaklı sorumluluğun yüklenicilere yüklenmediği, anılan düzenlemenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin hüküm ve amaçlarıyla uyumlu olduğu, ihale kapsamında kiralanacak araç sayısı ile çalıştırılacak şoför göz önünde alındığında araçların idare personelince kullanılabilmesine yönelik düzenlemenin aslında istisnai nitelik taşıdığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda şikayete konu edilen düzenlemenin lafzından, idare personelinin kusurundan doğan zararların yüklenici tarafından tazmin edileceği anlaşılmamaktadır. Diğer yandan doküman düzenlemeleri detaylı bir şekilde incelendiğinde yüklenicilerin ve idarenin ilgili mevzuata göre alınması zorunlu olan güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü oldukları, sigorta/kasko ve işin yürütülmesi aşamasında personelin kusurundan kaynaklanacak durumlara yönelik olarak ayrıntılı ve anlaşılabilir ifadeler ile düzenlemelere yer verildiği görülmüş olup bu kapsamda başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 9) Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak: 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesinde “ a) Umumi Muvazeneye dâhil dairelerle mülhak ve hususi bütçeli idareler (Köy bütçeleri hariç) ve bunlara bağlı sabit ve mütedavil sermayeli müesseseler; b) Hususi kanunlarla kurulmuş banka ve teşekküller; (Denizcilik Bankası Türk Anonim Ortaklığı, Türkiye Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığı ve Türk Havayolları Anonim Ortaklığı hariç); c) Yukarıdaki (a) ve (b) fıkralarında yazılı daire, idare, banka, teşekkül ve müesseselerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları teşekkül ve müesseseler; Tarafından ödenecek harcırah bu kanun hükümlerine tabidir.” hükmü, Aynı Kanunu’nun “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinde “ Bu Kanunda geçen; a. Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını; b. Kurum: 1 nci maddede sayılan daire, idare, banka, teşekkül ve müesseseleri; c. Memur: Personel kanunları hükümlerine göre aylık alan kimseleri (Yardımcı hizmetler sınıfına dahil personel hariç); d. Hizmetli: Personel kanunlarına göre yardımcı hizmetler sınıfına dahil personeli, kurumlarda yalnız ödenek mukabili çalışanlarla kurumlarda çalıştırılan tarım ve orman işçilerini ve iş kanunlarına göre işçi sayılan kimseleri; e. Aile fertleri: Memur ve hizmetlinin, harcırah verilmesini gerektiren olay sırasında evlilik bağıyla bağlı olduğu eşi ile bakmakla yükümlü olduğu usul ve füruu ve erkek ve kız kardeşlerini; f. Bagaj: Memur ve hizmetlinin mensup olduğu kuruma veya şahsına ait olup, resmi vazife için kullanılabilecek eşya ile yolcunun bu seyahati için ihtiyacı bulunan şahsi eşyasından mutat surette taşınması mümkün olanları; g. Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri; h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri; İfade eder.” hükmü, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “e) Miktarı: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İl Müdürlükleri İçin 6 Ay Süreli 10 Kısım ve 1525 Araç İle 1522 Şoför Üzerinden 2025 Yılı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Şoförlü/ Şoförsüz Yakıt Hariç Araç Kiralama Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Teknik Şartnamede belirtilen 81 İl Müdürlüğü” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “ …48.6. Sürücü ücretlerinin ödenmesinde; a) Hizmet kapsamında çalışacak sürücüler için brüt asgari ücretin % 20 fazlası ücret, aylık fiilen çalışılan en fazla 26 gün üzerinden günlük brüt 100,00 TL yemek ücreti ve 45,00 TL yol ücreti ve 10 saat fazla mesai ödenecek olup, ücret bordrolarında brüt olarak gösterilecektir. Çalışılmayan günlerde (izin, rapor vb.) yol ve yemek ücreti ödenmeyecektir. b) Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılacak her bir sürücü için sözleşme süresi içerisinde en fazla 3,5 gün olmak üzere ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma ücreti ödenecek olup ücret bordrolarında brüt olarak gösterilecektir. …” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “İşin konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “ Söz konusu iş, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri ve bağlı Kuruluşlarının resmi hizmetlerinin 2025 yılında mesai saatleri içinde veya dışında, şehir içinde veya dışında etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesine ilişkin şoförlü/şoförsüz yakıt hariç araç kiralama hizmet alımı işidir.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “…36.4. Aracın memuriyet mahalli dışı görevlendirmelerde şoföre 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre idare tarafından ödeme yapılır…” düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda aktarılan doküman düzenlemelerinden şikayete konu ihalenin şoförlü/şoförsüz araç kiralama ihalesi olduğu, Başvuru sahibi tarafından şikâyete konu edilen doküman düzenlemesinin Sözleşme Tasarısı’nın Diğer hususlar başlıklı 36’ncı maddesinde yer alan “ Aracın memuriyet mahalli dışı görevlendirmelerde şoföre 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre idare tarafından ödeme yapılır” düzenlemesine yönelik olduğu, bu kapsamda yapılan inceleme aşağıdaki gibidir. Sözleşme Tasarısı’nın anılan maddesinde yer alan düzenleme kapsamında memuriyet mahalli dışı görevlendirmeler ifadesinde yer alan, “memuriyet mahalli” ifadesinin 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamında tanımına yer verilmiş olduğu, bu kapsamda anılan ifadenin “ Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri” şeklinde Kanun da düzenlendiği görülmüştür. İdari Şartname, Teknik Şartname, Sözleşme Tasarısı ve Birim Fiyat Teklif Cetveli bir bütün olarak incelendiğinde ihale konusu iş kapsamında yüklenici tarafından çalıştırılacak personelin ekonomik ve mali haklarına yönelik olarak belirlemeler yapıldığı (teklif fiyata dâhil giderler, personellere yönelik açılan satırlar vb.) görülmüş olup, işin yürütülmesi aşamasında aracın memuriyet mahalli dışı görevlendirmelerinde 6245 sayılı Kanun kapsamında çalıştırılacak personellere idare tarafından ödeme yapılacağı şeklinde bir belirlemenin yer aldığı bu hususunda belirsizlik yarattığı iddia edilse de şikayete konu edilen düzenleme ile yüklenicilerin mali bir külfet altına sokulmadığı bu durumun da isteklilerin tekliflerini oluşturmasına engelleyici nitelikte olmadığı bu bağlamda yapılan inceleme ve tespitler neticesinde ihale dokümanında yer alan düzenlemelerin çelişkiye sebebiyet vermediği ve teklif oluşturulmasını engelleyici olmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır. 10) Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak: 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde “ İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır…” hükmü, Aynı Kanun’un “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık” başlıklı 101’inci maddesinde “ Bu Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için binyediyüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz .” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dâhil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “… 78.28. İsteklilerin aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yerinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen asgari orana uyulmak kaydıyla idarece tespit edilen engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubu idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilecek ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılacaktır. İdareler tarafından İş Kanununda belirtilen asgari oranının üzerinde engelli işçi çalıştırılmasını öngören düzenleme yapılması da mümkündür. İstekliler tarafından ihale dokümanında öngörülen engelli işçi sayısı ve bu işçiler için Hazinece karşılanacak prim teşvik tutarları dikkate alınarak teklif bedelleri oluşturulacaktır. İlgili mevzuatında engelli işçi çalıştırılmasını kısıtlayan hükümler saklıdır.” açıklaması yer almaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında, ihaleye katılan isteklilerin 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30’uncu maddesi uyarınca, aynı il sınırları içinde elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenlerinin, çalıştırdıkları toplam işçi sayısının yüzde üçü oranında engelli işçi çalıştırmaları gerektiği, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde, idarelerin 4857 sayılı Kanun uyarınca tespit ettikleri engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubunu idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtmesi ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açması gerektiği anlaşılmaktadır. Başvuruya konu ihaleye ait ihale dokümanı incelendiğinde, ihale konusu işin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının İl Müdürlükleri için 6 ay süreli, 10 kısımdan oluşan 1525 araç ve 1522 şoför üzerinden şoförlü/şoförsüz araç kiralama ihalesi olduğu ve işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı niteliğinde olduğu, birinci kısımda 171 personel, ikinci kısımda 61 personel, üçüncü kısımda 167 personel, dördüncü kısımda 209 personel, beşinci kısımda 183 personel, altıncı kısımda 174, yedinci kısımda 119, sekizince kısımda 126 personel, dokuzuncu kısımda 123 personel ve 10’uncu kısımda 189 olmak üzere iş kapsamında toplam 1522 personelin (şoförün) çalıştırılmasının öngörüldüğü ve ihale dokümanında engelli işçi çalıştırılıp çalıştırılmayacağına, engelli işçilerin ücretine ve sayısına yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür. Yapılan incelemede; başvuruya konu ihalenin tam manası ile il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılması öngörülen ihale kapsamında yer almadığı, ancak Teknik Şartname düzenlemeleri kapsamında ihale kapsamında 81 ilde çalıştırılacak şoförlerden il bazından 50 veya daha fazla işçi çalıştırılması öngörülen il sayısının 3 olduğu (Ankara, İstanbul ve İzmir illeri), dolayısıyla ihalenin 1,3 ve 6’ıncı kısımları için söz konusu iş kapsamında asgari %3 oranında engelli işçinin çalıştırılmasının kanuni bir yükümlülük olduğu, ancak ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı nitelikte bir hizmet alımı olmadığı, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubunun İdari Şartname’nin ilgili maddesinde belirtilmesi ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmasına yönelik açıklamaların personel çalıştırılmasına dayalı ihaleler bakımından geçerli olduğu, ihale konusu iş personel çalıştırılmasına dayalı bir iş olmadığından engelli personel sayısının doküman kapsamında belirlenmemesinin ihale mevzuatı açısından aykırılık oluşturmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 11) Başvuru sahibinin 11’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “…İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz. ” hükmü, Aynı Kanun’un “Sözleşmeye davet” başlıklı 42’inci maddesinde “ 41 inci maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. Yabancı istekliler için bu süreye oniki gün ilave edilir. Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ihale üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur… ” hükmü, Aynı Kanun’un “Kamu İhale Kurumu” başlıklı 53’üncü maddesinde “… j) Kurumun gelirleri aşağıda belirtilmiştir: 1) Bu Kanun kapsamında yapılan ihalelere ilişkin düzenlenecek sözleşmelerden, bedeli yüzmilyar Türk Lirasını (Dörtmilyonyüzelliikibinüçyüzseksenbeş Türk Lirasını) aşanlar için yükleniciden tahsil edilecek sözleşme bedelinin onbinde beşi… ” hükmü, İdari Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “ 20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir. 20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 10 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir; Bu ihale 10 kısımdan ibarettir. Her bir kısım için ayrı ayrı teklif verilebilir ancak her bir kısım içeriğinde bulunan kalemlerin tamamına teklif verilmelidir. Aksi takdirde teklif geçersiz sayılacaktır. İl Müdürlükleri ile imzalanacak sözleşmeler: Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan İş kalemleri (Örneğin ANKARA İl Müdürlüğü sözleşmesi için: ANKARA (T2), ANKARA (T5), ANKARA (T7), ANKARA (Fazla Çalışma Aylık İşçi Başına 10 Saat ), ANKARA (Ulusal bayram, genel tatil günleri 3,5 gün 89 şoför) ve ANKARA (brüt asgari ücretin %20 fazlası, yol yemek dahil) Tutarlarının toplamı üzerinden adı geçen İl Müdürlüğü ile sözleşme imzalanacak olup Kesin teminat bu tutar üzerinden alınacaktır. Ayrıca sözleşmeye ait damga pulu ve Komisyon Karar pulu damga vergisi aynı sözleşme bedeli üzerinden yatırılacaktır. KİK Payı ise Kısım üzerinden yatırılacaktır.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir. 25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Akaryakıt hariç olmak üzere, aracın bakım, onarım, yağ, yağlama, adbule yedek parça ve diğer masrafları ile tüm vergi, zorunlu trafik sigortası, kasko bedeli giderleri teklif fiyata dâhildir. Tüm araçların her türlü periyodik bakım, her türlü bakım-onarım ve tamiratlar(yedek parça ve işçilik dahil), fenni muayeneleri, eksoz muayeneleri, lastik, akü, tüm yedek parça ve yağlama giderleri, her türlü vergi, sigorta, 7/24 çekici, gezici servis ve benzeri, yazlık ve kışlık lastik, zincir, takoz gibi işletim giderleri, yapılacak nakliye işleri, araçlara ait emniyet ve bilumum sigorta giderleri, kasko, taşınan personele ait yapılması gereken zorunlu sigorta giderleri, araç muayenesi ile hizmete ilişkin diğer tüm giderler, vergi, resim, ulaşım, harç, ceza ve araçla ilgili her türlü gider Yükleniciye ait olacaktır. Sürücü ile yüklenici arasındaki çalışma ilişkileri özel hukuk hükümlerine tabi olacaktır. HGS kartı ve bu gibi giderlerin tamamı yükleniciye ait olup, sadece araçlarda kullanılacak yol geçiş ücretleri (HGS, KÖPRÜ vb.) yüklenici tarafından karşılanarak faturaları ibraz edilecek idarece yükleniciye ödenecektir. Sürücünün ücreti SGK primleri, vergi, işsizlik sigortası primi, iş kanunundan kaynaklanan hakları ve benzeri her türlü hak ve taleplerinden yüklenici sorumlu olacaktır. Kiralanacak araçlara kaçak geçiş ücreti (KGS, OGS, HGS, vb.) adı altında kesilecek cezadan İdare sorumlu olmayacaktır. …” düzenlemesi, İdari Şartname’nin “İhalenin sözleşmeye bağlanması” başlıklı 44’üncü maddesinde “ 44.1. Sözleşme bedelinin 4734 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin (j) bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen tutarı aşması durumunda, bu bedelin onbinde beşi oranındaki tutar, sözleşme imzalamaya davet edilen istekli tarafından, sözleşme imzalanmadan önce Kamu İhale Kurumu hesabına yatırılır. 44.2. Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, ihale sonuç bilgileri sözleşme imzalanmadan önce Kamu İhale Kurumuna gönderilmek suretiyle sözleşme imzalanacak isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur. 44.3. İdare tarafından ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olarak hazırlanan sözleşme, ihale yetkilisi ve yüklenici tarafından imzalanır ve sözleşmenin İdarece onaylı bir örneği yükleniciye verilir. Yüklenici tarafından sözleşmenin birden fazla nüsha olarak düzenlenmesi talep edilirse, talep edilen sayı kadar sözleşme nüshası düzenlenir. … 44.5. Yüklenicinin iş ortaklığı veya konsorsiyum olması halinde, hazırlanan sözleşme bütün ortaklar tarafından imzalanır ve sözleşmenin İdarece onaylı birer örneği ortaklara verilir. Ortaklar tarafından sözleşmenin birden fazla nüsha olarak düzenlenmesi talep edilirse, talep edilen sayı kadar sözleşme nüshası düzenlenir. 44.6. Sözleşmenin imzalanmasına ilişkin her türlü vergi, resim ve harçlar ile diğer sözleşme giderleri yükleniciye aittir. …” düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan ihalelere ilişkin düzenlenecek sözleşmelerden bedeli 4.852.385,00 TL’sini aşanlar için sözleşme bedelinin onbinde beşinin yükleniciden tahsil edileceği ve bu bedelin Kurum gelirleri arasında sayıldığı görülmüştür. Şikâyete konu ihaleye ait doküman düzenlemeleri incelendiğinde, sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuatı gereğince ödenecek vergi, resim ve harç giderlerinin teklif fiyatına dâhil olduğu , ihalenin 10 kısımdan oluştuğu, sözleşmeye ait damga pulu, komisyon karar pulu ve damga vergisinin sözleşme bedeli üzerinden Kurum payının ise kısım üzerinden yatırılacağı şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür. Sözleşme genel giderlerine ilişkin olarak yukarıda ifade edilen doküman düzenlemelerinde her ne kadar Kurum payının kısım üzerinden yatırılacağı şeklinde bir düzenleme yapılsa da İdari Şartname’nin “İhalenin sözleşmeye bağlanması” başlıklı 44’üncü maddesinde yer alan düzenlemeler gereğince sözleşme bedeli üzerinden Kurum payının ödeneceği şeklinde düzenlemenin ihale dokümanında yer aldığı görülmüştür. Bu bağlamda ihale dokümanının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği, ihalenin sözleşmeye bağlandığı aşamada yüklenicilerden sözleşme ve genel giderlerinin (KİK payı, sözleşme karar pulu ve damga vergisi) sözleşme bedeli üzerinden alınacağının doküman düzenlemelerinden anlaşılmakta olduğu, bu kapsamda doküman düzenlemelerinde bir çelişki olduğunun söylenemeyeceği sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde " başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.

• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.II-1570 · ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI - SOSYAL HİZMETLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI12.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.II-1478 · NİLÜFER BELEDİYE BAŞKANLIĞI Park ve Bahçeler Müdürlüğü04.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UY.II-1477 · KAHRAMANMARAŞ YATIRIM İZLEME VE KOORDİNASYON BAŞKANLIĞI - YATIRIM İZLEME MÜDÜRLÜĞÜ04.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UY.II-1483 · MUĞLA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ - İŞLETMELER 1. BÖLGE DAİRESİ BAŞKANLIĞI04.06.2026