Rekabet Kurumu · D.2005 -1-143 (Devralma) Karar Sayısı : 06-64/882 -2 · K.06-64/882 -254 Karar Tarihi : 15.9.2006 A. TOPLANT

Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Danıştay ın Kararı Üzerine Verilen) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -1-143 (Devralma) Karar Sayısı : 06-64/882 -254 Karar Tarihi : 15.9.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN . B. RAPORTÖRLER: Hasan Hüseyin ÜNLÜ, İsmail Yücel ARDIÇ, Metin PEKTAŞ, Cumhur Atalay HATİPOĞLU C. BİLDİRİ MDE BULUNAN : - Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 20 D.

Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Danıştay ın Kararı Üzerine Verilen) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -1-143 (Devralma) Karar Sayısı : 06-64/882 -254 Karar Tarihi : 15.9.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN . B. RAPORTÖRLER: Hasan Hüseyin ÜNLÜ, İsmail Yücel ARDIÇ, Metin PEKTAŞ, Cumhur Atalay HATİPOĞLU C. BİLDİRİ MDE BULUNAN : - Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 20 D. TARAFLAR : - Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Ziya Gökalp Caddesi No:80 06600 Kurtuluş /Ankara - Ordu Yardımlaşma Kurumu Ziya Gökalp Caddesi No: 64 06600 Kurtuluş /Ankara - Ereğli Ortak Girişim Grubu Kibar Holding A.Ş. (Lider Ortak) Tersane Cad. Bakır Sok. No:19 Assan Han 30 34420 Karaköy /İstanbul - Novolipetsk Open Joint Stock Company Novolipetsk Iron and Steel Corporation 2, Metallurgov sq., Lipetsk 398040 RUSYA E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulu nun, 24.11. 2005 tarih ve 05 -79/1083 -271 sayılı kararına karşı, Danıştay 13. Dairesi nin verdiği Yürütmeyi Durdurma Kararı üzerine Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. nin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na ait %46,12 oranında hissesi ile Kalk ınma Bankası kontrolünde 40 bulunan %3,81 oranında hissesinin özelleştirme yoluyla devredilmesi işleminin yeniden değerlendirilmesi . F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.7.2004 tarih ve 4104 sayı ile giren Özelleştirme İdaresi Başkanlığı nın ön bildirimi nde, Ereğli Demir Çelik Fabrikaları T.A.Ş. nin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na ait %46.12 oranındaki hisselerinin satısına ilişkin olarak, 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumu'na yapılaca k Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ in 4. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu'nun görüsü talep edilmiştir. 50 06-64/882 -254 2 Bunun üzerine, 27.8.2004 tarih, 3265 sayılı Mesleki Daire görü şü ile 9.9.2004 tarih, 4969 sayı ile intikal eden Özelleştirme İdaresi Başkanlığı nın görüşleri dikkate alınarak, 21.9.2004 tarih ve 04 61 sayılı karar ile konuya ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü oluşturulmu ş ve 22.9.2004 tarih, 662 sayı ile anılan İdare'ye bildirilmiş tir. Kurum kayıtlarına 6 .10.2005 tarih, 7013 sayı ile giren Özelleştirme İdaresi Başkanlığı nın izin başvurusu üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve 1998/4 sayılı Tebliğ in ilgili hükümleri 60 uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 17.11.2005 tarih, 2005 -1-143/ÖN -05- HHÜ sayılı sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 21.11.2005 tarih, REK.0.05.00.00 - 120/222 sayılı Başkanlık önergesi ile 05 -79 sayılı toplantıda görüşülerek karara bağlanmıştır. Rekabet Kurulu nun, 24.11.2005 tarih ve 05 -79/1083 -271 sayılı bu kararına karşı, Danıştay 13.Dairesi nin verdiği 17.4.2006 tarih ve 2006/681 E. Sayılı Yürütmeyi Durdurma Kararı ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nun 13.7.2006 tarih ve 2006/742 E. sayılı Kurumumuz itirazının reddine ilişkin kararı dikkate alınmak suretiyle, 14.9.2006 tarihinde yapılan ilk oylama ve 4054 sayılı Kanun un 51 maddesi uyarınca 70 15.9.2006 tarihinde yapılan ikinci oylama i le karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Özelleştirme kapsamında olan Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. nın sermayesinde yer alan Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na ait %46.12 lik ve Kalkınma Bankası kontrolündeki %3,81 li k payın Blok Satış yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin olarak Erdemir in ; 1. Ordu Yardımlaşma Kurumu tarafından devralınması işleminin, ilgili ürün pazarlarında 80 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında bir hakim durumun yaratılması veya mevcut bir haki m durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesi sonucunu doğurmayacağı, 2. Ereğli Ortak Girişim Grubu tarafından devralınması işleminin; a. Ereğli Ortak Girişim Grubu nun bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkmadığı, ortak kon trolün sağlanmadığı ve ilgili pazarlarda neden olacağı koordinasyon nedeniyle rekabeti sınırlandırıcı etkilerinin bulunduğu, bu nedenle 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan izin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 90 Tebliğ in Birleşme veya Devra lma Sayılan Haller baslıklı 2'nci maddesinin Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıc ı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint -venture) seklindeki (c) bendi çerçevesinde bir ortak girişim olmadığına, bu nedenle başvuru konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7'nci maddesi kapsamında bir birleşme veya devralma değil, 4 üncü maddesi k apsamında rekabeti sınırlayıcı bir işbirliği anlaşması olduğu, b. Bildirim formunda yer alan talep doğrultusunda yapılan menfi tespit ve muafiyet 100 incelemesi neticesinde, 4054 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesi kapsamında rekabeti 06-64/882 -254 3 sınırlayıcı etkileri bulunmasınd an dolayı söz konusu ortak girişime menfi tespit verilemeyeceği, c. Kanun un Muafiyet başlıklı 5'inci maddesinde yer alan muafiyet şartlarını taşımaması nedeniyle, söz konusu ortak girişime muafiyet tanınamayacağı, 3. OJSC Novolipetsk Steel tarafından devral ınması işleminin, ilgili ürün pazarlarında 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında bir hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde 110 etkilenmesi sonucunu doğurmayacağı, ifade edilmektedir . H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Demir Çelik Sektörüne İlişkin Genel Bilgiler H.1.1. Dünya Demir Çelik Sektörü 120 Demir çelik sektörü inşaat, otomotiv, makina, gemi yapımı, demiryolları, madencilik, kimya endüstrisi, beyaz eşya, ambalaj gibi hemen hemen t üm sanayi dallarına ara ürün sağlamaktadır. Dünya çelik ürünleri üretim ve tüketim rakamları incelendiğinde yaklaşık yarısının Çin, Japonya, ABD ve Rusya tarafından gerçekleştirildiği, Çin, ABD, İtalya ve İspanya nın net ithalatçı, Japonya, Rusya, Almanya , Brezilya ve Fransa nın ise net ihracatçı ülkeler oldukları görülmüştür. 2003 yılında Türkiye, dünya nihai çelik üretiminde 18.3 ton/yıl ile %2, tüketiminde ise 13.2 ton/yıl ile %1.5 civarında pazar payına sahiptir. 130 Dünya çelik üretim ve tüketimind en bölgelerin aldığı pay incelendiğinde AB, NAFTA, BDT ülkeleri ve Japonya gibi çelik üretim ve tüketiminin önemli bir bölümünü gerçekleştiren bölgelerde 10 yıl içinde üretim ve tüketim rakamlarında önemli gerilemeler olduğu, buna karşılık Çin'in üretim ve tüketimini neredeyse ikiye katladığı görülmektedir. Türkiye'ye bakıldığında, üretimin önemli ölçüde arttığı, tüketimin ise değişmediği anlaşılmaktadır. Dünya'daki demir çelik üretim ve tüketimindeki bu değişimi kişi başına düşen çelik tüketim miktarıyla açıklamak mümkündür. Sanayileşme ve gelişmeyle birlikte çelik üretiminin arttığı, belli bir gelişmişlik düzeyine ulaşıldığında ise bu tüketim miktarının 140 azalmaya başladığı genel olarak kabul edilmektedir. Sanayileşmekte ve gelişmekte olan ülkelerde bu art ış önce uzun demir çelik ürünlerinde gerçekleşmekte, ilerleyen yıllarda ise uzun ürünlerin tüketimi azalarak yassı ürünlerin tüketiminin arttığı görülmektedir. Aşağıdaki tabloda, dünya genelindeki demir çelik üreticilerinin üretim bilgilerine yer verilmi ştir. 150 06-64/882 -254 4 Tablo -2: Erdemir Verilerine Göre Dünya Yassı Çelik Üreticilerinin 2003 Yılı Ham Çelik Üretimi (milyon ton/yıl) SIRA FİRMA ADI YERLEŞİM YERİ ÜRETİM PAY (%) 1 Arcelor Toplamı Lüksemburg 88.4 13.52 2 LNM Toplamı İngiltere 65.1 9.96 3 Corus Topl amı İngiltere 31.6 4.83 4 Nippon Steel Japonya 31.3 4.79 5 JFE Japonya 30.2 4.62 6 Riva Toplamı İtalya 29.6 4.53 7 Posco G.Kore 28.9 4.42 8 US Steel Toplamı ABD 27.3 4.17 9 Evraz Holding Toplamı Rusya 21.3 3.26 10 Baosteel Çin 19.9 3.04 11 ThyssenKrupp Almanya 16.1 2.46 12 Nucor ABD 15.8 2.42 13 ISG ABD 13.5 2.06 14 Sumitomo Japonya 12.8 1.96 15 SAIL Hindistan 12.4 1.90 16 Gerdau Brezilya 12.3 1.88 17 Magnito gorsk Rusya 11.5 1.76 18 China Steel Çin 10.8 1.65 19 Anshan Çin 10.2 1.56 20 Severstal Rusya 9.9 1.51 21 Novolipetsk Rusya 8.9 1.36 22 Wuhan Çin 8.4 1.28 23 Shougang Çin 8.2 1.25 24 MINI Steel G.Kore 7.8 1.19 25 Köbe Steel Japonya 7.3 1.12 26 plmidro (Nisco) İran 7.2 1.10 27 Benxi Çin 7.2 1.10 28 Iscor G.Afrika 6.7 1.02 29 Bluescope Avustralya 6.5 0.99 30 Mariupol Ukrayna 6.5 0.99 31 Tangshan Çin 6.1 0.93 32 Maanshan Çin 6.1 0.93 33 Handan Çin 6.1 0.93 34 Voestalpine Avusturya 5.8 0.89 35 HKM Almanya 5.6 0.86 36 AK Steel ABD 5.4 0.83 37 Panzhihua Çin 5.3 0.81 38 Azovstal Ukrayna 5.3 0.81 39 CSN Brezilya 5.3 0.81 40 Bautou Çin 5.3 0.81 41 Hualin Çin 5.2 0.80 42 Salzgitter Almanya 5.2 0.80 43 Jinan Çin 5.1 0.78 44 Sugang Çin 5.0 0.76 45 Erdemi r Türkiye 3.5 0.54 TOPLAM 653,9 100,00 Dünya yassı çelik üretimine sahip olan gruplar dikkate alınarak bir değerlendirme yapıldığında; dünya yassı çelik üretiminin %23.48'inin iki grup (Arcelor ve LNM) tarafından, toplam yassı çelik üretiminin yarısının da 8 grup tarafından paylaşıldığı ve Türkiye'nin de dünya yassı çelik üretiminden aldığı payın binde 5 civarında olduğu tespit edilmiştir. 160 06-64/882 -254 5 H.1.2. Türkiye Demir Çelik Sektörü Türkiye'de demir çelik sektöründe üretim yapan 19 teşebbüs bulunmaktadır. Bunlardan Erdemir, İsdemir ve Kardemir birer e ntegre tesis, diğerleri ise elektrik ark ocaklı (EAO) tesis niteliğindedir. Bu tesislerden Asil Çelik, Çemtaş ve MKEK vasıflı çelik, Erdemir yassı çelik ürünleri, geriye kalan 15 tesis ise uzun çelik ürünleri üretmektedir. Söz konusu tesislere ilişkin bilg iler, aşağıdaki tabloda yer almaktadır. 170 Tablo -3: Türkiye'deki Demir Çelik Üreticilerinin Kapasite ve Üretim Bilgileri Sıvı Çelik Üretim Miktarı (ton) Teşebbüs Sıvı Çelik Kapasitesi (ton) Pay (%) 2003 Pay (%) 2004 Pay (%) 2004 KKO 1 Çebitaş 700,00 0 3.63 413,725 2.78 207,848 1.24 29.69 2 Çolakoğlu 1,675,000 8.67 1,630,518 10.97 1,659,732 9.94 99.09 3 Diler 1,251,641 6.48 1,255,813 8.45 1,286,447 7.70 102.78 4 Ege Çelik 1,500,000 7.77 1,113,830 7.50 1,008,232 6.04 67.22 5 Erege Metal 720,000 3.73 563,149 3.79 642,044 3.84 89.17 6 Ekinciler 1,000,000 5.18 0 0.00 452,243 2.71 45.22 7 Habaş 2,093,040 10.84 1,747,878 11.76 2,072,945 12.41 99.04 8 İçdaş 2,800,000 14.50 1,793,229 12.07 2,805,000 16.79 100.18 9 İsdemir 2,200,000 11.39 1,853,144 12.47 1,997,746 11.96 90.81 10 İzmir D,Ç, 850,000 4.40 727,629 4.90 758,357 4.54 89.22 11 Kaptan D,Ç 1,010,000 5.23 940,771 6.33 919,556 5.51 91.05 12 Kardemir 1,100,000 5.70 811,631 5.46 803,261 4.81 73.02 13 Kroman 1,000,000 5.18 908,921 6.12 946,051 5.66 94.61 14 Yazıcı D,Ç, 1,010,321 5.23 879,447 5.92 836,748 5.01 82.82 15 Yeşilyurt 400,000 2.07 219,025 1.47 306,548 1.84 76.64 16 Asil Çelik 260,000 52.85 214,759 61.07 207,848 57.33 79.94 17 Çemtaş 172,000 34.96 130,117 37.00 146,696 40.47 85.29 18 MKEK 60,000 12.20 6,796 1.93 7,976 2.20 13.29 19 Erdemir 3,000,000 100.0 3,087,978 100.0 3,031,338 100.00 101.04 EAO'ları Toplamı 16,502,002 72.37 14,168,869 77.43 15,870,793 73.13 96.17 Entegre Toplamı 6,300,000 27.63 5,752,753 31.44 5,832,345 26.87 92.58 Uzun Ürünler Toplamı 19,310,002 84.69 14,858,710 81.20 16,702,758 83.11 86.50 Yassı Ürünler Toplamı 3,000,000 13.16 3,087,978 16.88 3,031,338 15.08 101.04 Vasıflı Çelik Toplamı 492,000 2.16 351,672 1.92 362,520 1.80 73.68 GENEL TOPLAM 22,802,002 100.0 18,298,360 100.0 20,096,616 100.00 88.14 Tablodan anlaşıldığı üzere, 2004 yılında Türkiye de sıvı çeliğin yaklaşık %73'ü EAO tesislerde, %26'ı ise entegre tesislerde üretilmektedir. Toplam sıvı çeliğin yaklaşık %83'ü uzun çelik, %15'i yassı çelik, %1.8'si de vasıflı çelik üretimine yöneliktir. Sanayileşmiş ülkelerde, uzun çelik üretimi toplam üretim içerisinde %30 -40, yassı çelik üretimi ise %60 -70 paya sahiptir. Aşağıdaki tabloda, çelik ürünleri bazında üretim, tüketim, ithalat ve ihracat b ilgilerine yer verilmiştir. 180 06-64/882 -254 6 Tablo -4: Türkiye Çelik Ürünleri Üretimi, Dış Ticareti ve Tüketimi (1,000 ton) 2001 2002 2003 2004 Ürünler Üretim İthalat İhracat Tüketim Üretim İthalat İhracat Tüketim Üretim İthalat İhracat Tüketim Üretim İthalat İhracat Tüketim Teneke ve Krom Kaplı 86 97 11 172 146 113 25 234 179 87 26 240 220 122 55 287 Galvanizli 245 261 85 421 424 356 143 637 483 385 102 766 904 420 208 1,016 Soğuk Sac 910 486 497 899 826 810 450 1,186 1,028 949 390 1,587 1,443 1,338 258 2,188 Sıcak Sac 1,582 1,684 584 2,682 1,697 2,190 501 3,386 1,666 2,512 364 3,814 1,915 2,889 336 3,829 Levha 52 140 5 187 53 238 4 287 46 188 3 231 50 349 5 391 Diğer 54 78 28 104 65 102 27 140 63 137 90 110 100 153 79 174 Toplam Yassı Çelik 2,929 2,746 1,210 4,465 3,211 3,809 1,150 5,870 3,465 4,258 975 6,748 4,662 5,268 941 7,885 Çubuk, Tel, Filmaşin 9,553 93 4,563 5,083 10,559 132 4,114 6,577 11,826 173 4,596 7,403 - - - - Profil 769 72 357 484 850 130 306 674 952 118 347 723 - - - - Demiryolu Malz. 0 6 0 6 0 9 0 9 0 19 1 18 - - - - Kaliteli Çelik 356 47 155 248 394 69 243 220 414 91 281 224 - - - - Toplam Uzun Çelik 10,678 218 5,075 5,821 11,804 340 4,663 7,481 13,192 401 5,225 8,368 13,932 727 6,040 8,616 Dikişsiz Boru 6 49 5 50 7 86 4 89 7 99 6 100 4 149 11 142 Genel Toplam 13,613 3,013 6,290 10,336 15,021 4,235 5,817 13,439 16,665 4,758 6,206 15,217 18,568 6,144 6,992 16,646 Yukarıda yer verilen tabloya göre, ürün bazında üretimin tüketimi karşılama oranlarına aşağıda yer verilmiştir. Tablo -5: Türkiye Çelik Üretiminde Ürünlere Göre Üretimin Tüketimi Karşılama Oranı Ürünler 2001 2002 2003 2004 Teneke ve Krom Kaplı 0.50 0.62 0.75 0.76 Galvanizli 0.58 0.67 0.63 0.89 Soğuk Sac 1.01 0.70 0.65 0.66 Sıcak Sac 0.59 0.50 0.44 0.50 Levha 0.28 0.18 0.20 0.12 Diğer 0.52 0.46 0.57 0.57 Toplam Yassı Çelik 0.66 0.55 0.51 0.58 Çubuk, Tel, Filmaşin 1.88 1.61 1.60 - Profil 1.59 1.26 1.32 - Demiryolu Malz. 0.00 0.00 0.00 - Vasıflı Çelik 1.44 1.79 1.85 0.43 Toplam Uzun Çelik 1.83 1.58 1.58 1.61 Dikiş siz Boru 0.12 0.08 0.07 0.02 Genel Toplam 1.32 1.12 1.10 1.11 Görüldüğü üzere, yurt içi yassı çelik üretimi, tüketimin ancak yarısını karşılayabilecek seviyededir. Uzun çelik ürünlerinde ise tam tersi bir durum söz konusudur. Yurt içi uzun demir çelik ürünlerinin yarısı talep yetersizliği nedeniyle ihraç edilmektedir. Dikişsiz borularda ise talebin oldukça altında bir üretim söz konusudur. 10 Yassı çelik ürünlerinin ithalatının ürünlere göre dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo -6: Türkiye 20 04 yılı Yassı Çelik İthalatının Ürünlere Göre Dağılımı Ürünler Pay (%) Teneke/Krom Kaplı Sac 2.3 Galvanizli Sac 8.0 Soğuk Sac 25.4 Sıcak Sac 54.8 Levha 6.6 Diğer 2.9 TOPLAM 100.0 Ürün bazında bakıldığında en fazla ithalatın, sıcak ve soğ uk hadde ürünlerinde olduğu görülmüştür. 2003 yılında AB ülkelerinden yapılan yassı çelik ürün ithalatı toplam ithalatın yaklaşık %10 unu, BDT (Rusya ve Ukrayna) ülkelerinden yapılan ithalat %25 ini ve diğer ülkelerden yapılan ithalat ise %20 sini meydana 20 getirmektedir. Aşağıdaki tabloda yassı çelik ürünlerinin kullanım yerlerine göre dağılımına yer verilmiştir: 06-64/882-254 8 Tablo -7: Yurtiçi Yassı Çelik Ürünleri Satışlarının Kullanım Yerlerine Göre Dağılımı 2003 2004 Ürün Çeşidi Miktar (ton) Pay (%) Miktar (ton) Pay (%) Makine imalatı 36,675 1.29 38,789 1.29 Boru ve profil imalatı 651,285 22.90 570,863 18.99 Ambalaj malzemeleri imalatı 82,450 2.90 205,471 6.83 Gemi ve konteyner yapımı 8,767 0.31 112,303 0.41 Ev ve büro eşyaları imalatı 91,068 3.20 238,69 7.92 Isı gereçleri imalatı 129,204 4.54 195,217 6.49 Otomotiv ve yan sanayi 188,950 6.64 526,250 17.51 Elektrik makine ve aletleri imalatı 24,492 0.86 40,596 1.35 Tarım araçları imalatı 33,308 1.17 29,387 0.98 İkincil üreticiler 342,436 12.04 512,806 17.6 Çelik servis merkezleri ve tüccarlar 1,255,321 44.15 636,507 21.17 Toplam 2,843,956 100.00 3,006,258 100 Yukarıda da ifade edildiği üzere, Türkiye'de tek yassı çelik üreticisi Erdemir'dir. Bu sektörde faaliyet gösteren ikinci kuruluş, Erdemir'den veya it halat yoluyla aldığı sıcak sacı alıp soğuk haddeleyerek, soğuk hadde ürünleri üreten Borusan Holding A.Ş.'ye bağlı olan Borçelik Çelik San. ve Tic. A.Ş.'dir (Borçelik). 1994 30 yılında kurulmuş olan Borçelik'in üretim kapasitesi 415,000 ton/yıldır. Hissesinin %39'u Borusan'a, %12 International Finance Corporation a, %40'ı Arcelor a ve %9'u da Erdemir'e aittir. Tezcan Galvanizli Yapı Elemanları San. Tic. A.Ş. ise soğuk sac üretim kapasitesi 700.000 ton/yıl olan bir tesis kurmuş olup, deneme üretimi yapmakta ve üretime 2006 yılında geçecektir. H.2. İlgili Pazarlar H.2.1. İlgili Ürün Pazarları 40 Çelik ürünlerini uzun ürünler, yassı ürünler ve vasıflı (kaliteli) ürünler olmak üzere, temelde üç gruba ayırmak mümkündür. Uzun ürünler, genelde inşaat ve yapı sektörle ri tarafından tüketilirken; yassı ürünler, özellikle otomotiv, beyaz eşya, gemi yapımı ve ambalaj sektörlerinin girdisi durumundadır. Vasıflı çelik ise uzun ürünlerin bir alt sınıfı olarak değerlendirilebilmekle birlikte; kalitesi, kullanım amaçları ve üre tim süreci bakımından uzun ve yassı ürünlerden ayrılmaktadır. Nitekim vasıflı çelik üretimi için gerekli olan teknik, teknolojik donanım ve know - how uzun ve yassı mamul üretimi için gerekli olandan bir hayli farklıdır. Vasıflı çeliğin kullanım alanları, ür ünlerin kalite hatalarının ciddi sonuçlar doğurabileceği ve hassas parçalar kullanımını gerektiren, otomotiv sanayi, otomotiv yan sanayi, 50 makine imalat sanayi, harp araç ve gereçleri sanayi, tarım araçları sanayi gibi sektörlerdir. H.2.1.1. Yassı Demir Ç elik Ürünleri Yassı ürünler, demir cevheri veya hurdadan üretilen sıvı çeliğin kalıplara dökülmesi sonucu elde edilen ürünlerin (slab) haddehanelerde haddelenmesi ile üretilmektedir. Yassı hadde ürünleri ve kullanım alanları şu şekildedir: Kalın Levhalar : Slabın, sürekli döküm yöntemiyle katılaştırılması sonucu 60 meydana gelen, dikdörtgen kesitli yan ürünün, sıcak haddehanede, sıcak olarak haddelenmesi ile elde edilen ve kalınlıkları 12,00 50,00 mm aralığında değişen 06-64/882-254 9 levha şeklindeki yassı çeliklerdir. Gene l konstrüksiyon, gemi, basınçlı kap üretimi, tarım aletleri, otomotiv endüstrisi ve çeşitli boru imalatında kullanılmaktadır. Sıcak Haddelenmiş Rulo Saclar: Slabın, sürekli döküm yöntemiyle katılaştırılması sonucu meydana gelen, dikdörtgen kesitli yan ürü nün, sıcak haddehanede, sıcak olarak haddelenmesi ile elde edilen ve kalınlıkları 1,50 20,00 mm aralığında değişen rulo şeklinde sarılmış saclardır. Genel konstrüksiyon ve otomotiv endüstrisi ile gemi, basınçlı kap, tarım araçları, boru 70 ve LPG tüpü imalatı nda kullanılmaktadır. Soğuk Haddelenmiş Rulo Saclar: Sıcak haddelenmiş yassı çeliklerin soğuk haddehanede soğuk haddelenmesi sonucunda elde edilen ve kalınlıkları 0,30 2,00 mm aralığında değişen rulo şeklinde sarılmış saclardır. Dayanıklı ev aletleri, büro, mefruşat ve mutfak eşyaları üretimi ile, genel konstrüksiyon ve otomotiv endüstrisinde kullanılmaktadır. Galvanizli Rulo Saclar: Soğuk veya sıcak haddelenmiş yassı çeliklerin sıcak daldırma veya elektroliz yöntemiyle çeşitli ağırlıklarda çinko kaplanma sı ile 80 üretilen ve kalınlıkları 0,30 -2,00 mm aralığında değişen rulo şeklinde sarılmış saclardır. İnşaat, konstrüksiyon, elektrikli ev aletleri vb. genel kullanım amaçlı ürünlerin yanı sıra beyaz eşya ve otomotiv endüstrisinde kullanılmaktadır. Kalay/Krom Kaplı Rulo Saclar: Soğuk haddelenmiş yassı çeliğin elektroliz yöntemiyle çeşitli kalınlıklarda kalay veya krom kaplanması ile üretilen ve kalınlıkları 0,20 0,60 mm aralığında değişen rulo şeklinde sarılmış saclardır. Konserve, salça, yağ, peynir, meşrubat , boya, kimyasal ve aerosol kutuları, meşrubat ve kavanoz kapakları, oyuncak ve kırtasiye gereçleri gibi birçok endüstriyel ürünün imalatında kullanılmaktadır. 90 Yan Ürünler: Kok fabrikalarında metalurjik kok ve kok tozu üretimi esnasında proses gereği açığ a çıkan, benzol, saf benzol, toluol, ksilol, ham katran ve amonyum sülfat (suni gübre) ile demir sülfat, granüle yüksek fırın curufu, pik gibi ürünlerdir. Bu ürünler boya, kimya ve çimento sanayinde ham madde olarak kullanılmaktadır. H.2.1.2. Uzun Demir Ç elik Ürünleri Demir cevheri veya hurdadan üretilen sıvı çelik, kalıplara dökülerek ingot, blum 100 ve kütük ara ürünleri elde edilmektedir. Bu ara ürünler haddehanelerde haddelenerek uzun ürünler elde edilmektedir. Uzun ürün üretiminde kullanılan temel ara ür ünler şunlardır: İngot: Sıvı çeliğin ingot denilen kalıplara dökülmesi ile elde edilen külçe çeliktir. Blum: Sıvı çeliğin 260 -260 mm., 260 -335 mm., 265 -340 mm. kesitlerindeki kalıplara dökülürek, aynı kesit ebatlarında ve 6 -10 m. arasında uzunluklarda el de edilen ara ürünlerdir. Blumlar, nihai ürün olan ağır profiller, büyük kesitli çubuklar, demiryolu rayları ve çelik çekme borularının girdisi olduğu gibi, kendisi de bir ara 110 ürün olan kütüklerin de ana girdisidir. 06-64/882-254 10 Kütük: Blumların merdanelerde haddelenm esi veya sıvı çeliğin doğrudan kütük kalıplarına dökülmesiyle elde edilen, 80 -80 mm., 90 -90 mm., 100 -100 mm., 110 - 110 mm., 115 -115 mm., 120 -120 mm., 130 -130 mm. kesitlerinde ve 80 -80 mm. lerde 12 -14 m., diğerlerinde ise 12 -18 m. uzunluğundaki ara ürünlerdi r. Uzun demir çelik nihai ürünleri şunlardır: Orta ve Ağır Profiller: Yüksekliği 80 mm. ve üstünde olan I, U, H v.b. kesitli 120 profiller, uzun kenarı 80 mm. ve üstünde olan eşit kenar ve çeşitkenar köşebentler ve yüksekliği 100 mm. ve üstünde olan maden d ireği profilleri ve benzerleridir. Kalın Kesitli Çubuklar: Çapları 60 mm. ve üstünde olan yuvarlak kesitler, genişliği 120 mm. ve üstünde olan lamalar, köşe radyusları 50 mm.'nin altındaki ve bir kenarı 60 mm.'nin üstünde olan dikdörtgen veya kare kesitl i ürünlerdir. Demiryolu Malzemeleri: Her türlü raylar, traversler, cebire ve setlerdir. 130 Filmaşin (Kangal): 5.5 ila 16 mm. çaplarında değişen kalınlıklarda üretilen filmaşinler, tel, tel kafes, tel hasır kaynaklı ızgara, çivi ve elektrot üretiminde kullan ılmaktadır. Düz Yuvarlak Beton Çeliği: 12 ila 32 mm. çaplarında değişen kalınlıklarda üretilen bu çubukların boyları talebe göre 6 ila 15 m. arasında kesilmektedir. Nervürlü Beton Çeliği: 6 ila 32 mm. çaplarında değişen kalınlıklarda üretilen nervürlü be ton çeliğinin 6, 8 ve 10 mm. çapında olanları, kangal gibi 1000 kg. olarak sarılıp satılmakta, 10 mm. den daha büyük çaplı olanlar ise alıcı talebine 140 göre 6 ila 15 metre arasında kesilmektedir. Üzeri sarmal şeklinde olan nervürlü beton çeliğinin düz, yuvar lak beton çelikten farkı, daha sağlam ve dayanıklı olmasıdır. Yukarıdaki açıklamalar ışığında Erdemir'in faaliyet gösterdiği uzun demir çelik ürünleri ve yassı demir çelik ürünleri pazarları ilgili ürün pazarları olarak belirlenmiştir. Bununla birlik te, yassı demir çelik pazarının, sıcak sac, soğuk sac, galvanizli sac, kalay/krom kaplı sac, uzun demir çelik ürünlerinin ise kütük, inşaat çubuğu ve filmaşin olmak üzere alt pazarları bulunmaktadır. 150 Demir çelik pazarında nak liye masrafları önemli bir maliyet kalemi olmakla birlikte Erdemir ve İsdemir in faaliyet gösterdiği bölgeler dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti olarak belirlenmiştir. H.3. Erdemir Hakkında Genel Bilgiler Erdemir, Türkiye'nin it halat yoluyla karşılanan yassı demir çelik ihtiyacını yurt içinden karşılamak üzere, özel teşebbüs statüsünde bir şirket olarak 28.2.1960 160 tarih ve 7462 sayılı Kanunla kurulmuştur. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 06-64/882-254 11 Yönetim kurulu Recai Berber, Hasan Köktaş, Fadıl Demirel, Raif Yetim, Mehm et Bulut, Ahmet Erkan, Metin Aslan, Tuncay Karartı, Ali Sedat Kara dan oluşan şirketin ortaklık yapısını gösteren tablo aşağıdaki gibidir: Tablo -8: Erdemir'in Ortaklık Yapısı Ortaklar Hisse Oranı (%) Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 46,12 Türkiye Kalkı nma Bankası 3,81 ERDEMIR Portföyü 2,90 ERDEMIR Vakfı 0,90 Diğer (İMKB) 46,27 Yukarıdaki tablodan her ne kadar ÖİB'nin çoğunluk hissesine sahip olmadığı görülse de, İMKB'de işlem gören hisselerin küçük paylara ayrılması ve belirli bir 170 teşebbüsün kontrolünde yoğunlaşmaması sebebiyle, Erdemir fiilen ÖİB'nin kontrolü altındadır. Erdemir'in 27.3.2003 tarihli Olağan Genel Kurul Toplantısı Hazirun Cetveli incelendiğinde, Genel Kurul'da temsil edilen 48.855.504.940 hissenin 40.907.770.826 hisses inin ÖİB'ye ait olduğu ve ÖİB'nin mevcut nisap içindeki temsil oranının %83'ü bulduğu görülmektedir. Ayrıca, 9 kişiden oluşan Erdemir Yönetim Kurulu üyelerinin tamamı ÖİB'nin gösterdiği adaylar arasından seçilmiştir. Bu çerçevede, %46,12'lik hissenin ÖİB' ye, Erdemir'i kontrol etme imkanı verdiği anlaşılmaktadır. 180 Erdemir Türkiye nin tek entegre yassı çelik üreticisidir. Erdemir kuruluşunda 470.000 ton olan yıllık ham çelik üretim kapasitesi, 19 69-78 döneminde gerçekleştirilen yatırımlar ile 1.700.000 ton/yıl'a, 1983 -87 döneminde gerçekleştirilen yatırımlarla da 2.000.000 ton/yıl seviyesine çıkarılmıştır. 1990 yılında başlatılan "Kapasite Artırma ve Modernizasyon Projesi" ile Erdemir'in ham çelik ve yassı çelik üretim kapasiteleri sırasıyla, 3.000.000 ve 3.300.000 ton/yıl düzeyine çıkarılmıştır. Erdemir in ürettiği ürünler arasında sıcak ve soğuk haddelenmiş saclar, levha, kalay, krom ve çinko kaplamalı saclar bulunmaktadır. Bu ürünler otomotiv, b eyaz eşya, boru, ambalaj basınçlı kap ve makine gibi 190 sektörlerde hammadde olarak kullanılmaktadır. Aşağıdaki tablolarda, Erdemir'in ürün bazında üretim ve satış rakamları gösterilmiştir: Tablo -9: Erdemir'in Ürün Bazında Üretimi (ton) Ürünler 2000 2001 2002 2003 2004 Sıcak Maden 2,193,532 2,726,006 2,664,142 2,821,445 2.786.340 Sıvı Celik 2,478,694 3,075,048 2,991,285 3,189,339 3.129.138 Ham Celik (Slab Döküm) 2,388,012 2,962,255 2,887,723 3,087,978 3.031.338 Teneke 137,460 95,516 124,424 192,963 219.438 Galvanizli - 40,959 207,465 233,916 305.967 Soğuk 1,062,489 818,510 689,289 989,548 1.127.192 Sıcak 1,878,436 1,944,931 2,074,987 2,069,866 1.909.956 Levha 51,571 55,596 48,032 48,227 53.612 Toplam 3,129,956 2,955,512 3,144,197 3,534,520 3.616.165 Yerli Üretim 2,164,677 2,570,142 2,696,057 2,836,279 2.730.829 İthal Yarı Üründen Üretim 965,279 385,370 448,140 698,241 885.335 H.3.1. Erdemir'in Ürettiği Ürünler ve Sahip Olduğu Tesisler 06-64/882-254 12 Tablo -10: Erdemir'in Ürün Bazında Satışları (ton) 2000 2001 2002 2003 2004 Yurtiçi 2,483,169 1,867,110 2,443,869 2,843,956 3,006,258 Teneke/Krom Kaplı 118,964 78,183 141,770 173,004 196,170 Galvanizli - 21,770 187,373 186,449 377,024 Soğuk 731,336 450,080 434 ,394 658,280 904,344 Sıcak 1,583,636 1,274,157 1,629,483 1,782,326 1,579,114 Levha 49,233 42,920 50,849 43,897 49,606 İhracat 475,997 1,100,402 830,529 711,938 597,793 Teneke/Krom Kaplı 8,979 8,024 4,266 6,228 23,378 Galvanizli - 332 11,972 29,492 48,240 Soğuk 289,793 397,075 311,183 310,197 190,539 Sıcak 177,225 686,301 500,914 364,114 335,656 Levha - 8,670 2,194 1,907 - Toplam 2,959,166 2,967,528 3,274,4 02 3,555,939 3,604,051 Teneke/Krom Kaplı 127,943 86,207 146,040 179,232 219,548 Galvanizli - 22,108 199,345 215,941 325,264 Soğuk 1,021,129 847,162 745,577 968,522 1,094,883 Sıcak 1,760,861 1,960,45 8 2,130,397 2,146,440 1,914,750 Levha 49,233 51,593 53,043 45,804 49,606 Aşağıdaki tabloda, Erdemir'in sahip olduğu tesisler ve bu tesislerin kapasiteleri 200 gösterilmiştir: Tablo -11: Erdemir Tesisleri ve Kapasiteleri Tesis Kapasitesi (ton) Kok Fabrikası (3 Batarya -159 Fırın) 1,100,000 Sinter Fabrikası 2,000,000 2 Adet Kireç Fabrikası 900,000 2 Adet Yüksek Fırın 2,700,000 Çelikhane 3,000,000 4 Adet Sürekli Döküm Tesisleri 3,000,000 Sıcak Haddehane Tesisleri 3,500,0 00 Soğuk Haddehane Tesisleri 2,000,000 Kalay ve Krom Kaplama Hattı 250,000 Galvanizleme Hattı 250,000 H.3.2. Erdemir Liman Tesisleri Ereğli'de Erdemir'in liman tesisleri bulunmaktadır. Liman tesisleri, 1964 yılında, Erdemir'in üretimde kulland ığı cevher, kömür, kireç taşı vb. hammaddelerin deniz yolu ile getirilmesi ve ürünlerin sevk edilmesi amacıyla hizmete açılmış ve yeni yatırımlarla genişletilmiştir. Liman, Erdemir'in hammadde, yarı mamul vs. gibi 210 üretimi için gerekli malzemelerin tamamına yakını ile mamullerinin %35'inin deniz yolu ile sevk edilmesini sağlamaktadır. Söz konusu liman ayrıca, diğer sanayi ve ticari kuruluşlara da hizmet vermektedir. H.3.3. Erdemir'in Bağlı Ortaklıkları ve İştirakleri Aşağıdaki tabloda, Erdemir'in sermayesi nin %10'undan fazlasına sahip olduğu bağlı ortaklıkları ve iştirakleri ile söz konusu şirketlerin faaliyet alanları gösterilmiştir: 06-64/882-254 13 220 Tablo -12: Erdemir'in Bağlı Ortaklıkları ve İştirakleri Şirket İsmi Faaliyet Alanı İştirak Oranı (%) Çelbor Çelik Çekme Bor u Sanayi ve Ticaret A.Ş. Demir ve çelik 100,0 Erdemir Müh. Yön. ve Dan. Hiz. A.Ş. Yönetim ve danışmanlık 100,0 Erdemir Çelik Servis Merkezi San. ve Tic. A.Ş. Demir ve çelik 100,0 Erdemir Romania S.R.L. Demir ve çelik 100,0 İskenderun Demir ve Çelik A. Ş. Demir ve çelik 90,9 Divriği Hekimhan Madenleri San. ve Tic. A.Ş. Demir cevherinin çıkarılması, işlenmesi ve satışı 100,0 Sollac Ambalaj Çeliği San. ve Tic. A.Ş. Ambalaj çeliği 25,0 İskenderun Demir ve Çelik A.Ş. (İsdemir): İsdemir, Türkiye'nin üçü ncü entegre tesisi olarak İskenderun'a 20 km mesafede bulunan Payas'ta kurulmuştur. Tesisin temeli 1970 yılında atılmış ve 1975 yılında işletmeye geçmiştir. İlk kuruluş kapasitesi 1.1 milyon ton/yıl blum'dur. 1984 yılında tesisin kapasitesi 2.2 milyon ton/yıl blum'a çıkarılmıştır. İsdemir'in 610 trilyon TL. olan sermayesini temsil eden hisselerin tamamı, 31.1.2002 tarihinde Hisse Devir Sözleşmesi ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 230 tarafından Erdemir'e devredilmiştir. İsdemir'in Erdemir'e devriyle birlikt e, 5 yıl içerisinde yapılacak yatırımlar sonucunda İsdemir'in 2.5 milyon ton/yıl yassı mamul, 2 milyon slab ve 500 bin ton kütük -kangal olmak üzere toplam 5 milyon ton üretim kapasiteli bir tesise dönüştürülmesi öngörülmektedir Çelbor Çelik Çekme Boru San ayi ve Ticaret A.Ş. (Çelbor): Çelbor Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile imzalanan Hisse Devir Sözleşmesi sonucu 31.5.2002 tarihinde Erdemir bünyesine katılmıştır. Çelbor'un ürettiği dikişsiz çelik borular, buhar kazanları, petrokimya tesisleri, silah sana yi, hidrolik sistemler gibi alanlarda kullanılmaktadır. 240 Erdemir Müh. Yön. ve Dan. Hiz. A.Ş. (Erenco): Erenco, demir çelik başta olmak üzere diğer sanayi sektörlerine de mühendislik, müşavirlik, yönetim ve danışmanlık hizmetleri vermek amacıyla, 16.8.2001 tarihinde kurulmuştur. Erenco, yurt içi projelerin yanı sıra yabancı firmalardan gelen işbirliği tekliflerini de değerlendirmektedir. Erdemir Çelik Servis Merkezi San. ve Tic. A.Ş. : Erdemir Çelik Servis Merkezi San. ve Tic. A.Ş. yassı çelik ürün kullan ıcıların çeşitlenen ve özel ürünlerde yoğunlaşan taleplerini karşılayabilmek üzere 2.10.2001 tarihinde kurulmuştur. 250 Şirket, özellikle beyaz eşya, otomotiv ve makine imalat sektörlerinin ihtiyacı olan özel boyutlandırılmış dekape, soğuk haddelenmiş ve galva nizlenmiş saca, esnek ve hızlı üretimle isteğe uygun olarak kenar kesme, boy kesme ve dilme işlemleri uygulamaktadır. Erdemir Çelik Servis Merkezi San. ve Tic. A.Ş. yukarıda sayılan üretim faaliyetleri yanında, Erdemir'den aldığı ürünleri işlemeden doğruda n müşteriye satış faaliyeti de sürdürmektedir. 06-64/882-254 14 Erdemir Romania S.R.L. : Erdemir Romania S.R.L., Erdemir tarafından Romanya'daki özelleştirme olanaklarından yararlanmak amacıyla kurulmuştur. Şirket özelleştirilen Laminorul De Benzi Electrotechnice (LBE) te sisini satın 260 almıştır. Bu tesiste motor ve transformatör sanayinin ana girdilerinden olan silisyumlu yassı çelik üretilmektedir. Tesis, Türkiye ve Romanya'daki talebi karşıladığı gibi üçüncü ülkelere de ihracat yapmaktadır. Sollac Ambalaj Çeliği San. ve Tic. A.Ş. (Sollac): Sollac, Arcelor Packaging International S.A. ve Erdemir arasında 17.10.2002 tarihinde yapılan Hisse Satış Anlaşması ile kurulmuştur. Şirketin 100.000 ton/yıl kesme, dilme ve biçme kapasitesi 2003 yılında yeni bir hattın ilavesi ile 150. 000 ton'a çıkarılmıştır. Divriği Hekimhan Madenleri San. ve Tic. A.Ş. (Divhan): Erdemir, Divhan 270 özelleştirme ihalesinde 28.500.000. -ABD Doları ile en yüksek teklifi vermiş ve ÖİB ile 15.4.2004 tarihinde Hisse Satış Sözleşmesi imzalayarak Divhan'ı bünyesin e katmıştır. Rekabet Kurulu nun 25.3.2004 tarih ve 04 -22/27 -52 sayılı kararı ile Divhan'ın blok satış yöntemiyle özelleştirilmesi işlemine izin verilmiştir. Demir cevherinin çıkarılması, işletilmesi ve satışı ile iştigal eden Divhan, madencilik faaliyetl erini Divriği'de kendi adına kayıtlı ruhsatlarla, Hekimhan'da ise Türkiye Demir Çelik İşletmeleri adına kayıtlı ruhsatlı sahalarda redevanslarla yürütmektedir. 280 H.4. Erdemir in Pazar Gücünün Değerlendirmesi Erdemir Türkiye nin tek entegre yassı çelik üre ticisidir. Alt pazarlardan soğuk sac üretimi pazarında Borçelik in de üretim faaliyeti bulunmaktadır. Tezcan Galvaniz ise soğuk sac üretimine yönelik olarak 700.000 ton/yıl kapasiteli tesis kurmuş olup 2006 yılında üretime başlayacaktır. Erdemir son dört yıldır tam kapasite ile çalışmaktadır. 2004 yılında 3.6 milyon ton yassı çelik üretim ve satışı gerçekleştiren Erdemir in satışlarının %83 ü iç piyasayadır. 290 Yıllara göre yassı çelik ürün gruplarında Türkiye deki pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer ve rilmiştir: Tablo -13: Yassı Çelik Ürün Gruplarındaki Pazar Payları (%) İthalat Ürün Grubu Yıllar Erdemir Borçelik AB BDT Diğer 1998 44.1 6.1 43.8 6.1 1999 50.1 3.4 28.3 18.3 2000 39.2 4.9 37.2 18.7 2001 39.3 5.0 39.0 16.7 2002 39.1 8.3 36.7 15.9 Sıcak sac 2003 38.4 10.2 28.4 23.0 1998 37.4 18.2 7.7 35.4 1.3 1999 52.5 15.4 6.7 1.6 5.8 2000 44.1 15.2 7.7 26.9 6.1 2001 42.9 18.2 7.4 25.5 6.1 2002 31.5 18.6 7.8 25.8 16.2 Soğuk sac 2003 36.0 16.8 7.3 23.3 16.6 Teneke ve Krom Kap lı 1998 36.7 42.0 15.6 5.8 06-64/882-254 15 1999 39.6 26.5 24.2 9.6 2000 51.6 22.9 171 8.4 2001 44.7 27.1 21.5 6.7 2002 55.6 27.1 7.8 9.5 yassı ürünler 2003 65.9 18.9 5.4 9.9 1998 41.6 5.8 8.1 39.9 4.6 1999 50.4 5.1 5.5 25.2 13.8 2000 41.2 4.6 6.5 33.2 14.4 2001 40.5 4.8 6.6 34.7 13.5 2002 37.9 4.8 9.1 32.5 15.7 Toplam 2003 38.9 5.0 9.7 25.9 20.5 Yukarıdaki tablo incelendiğinde, 2003 yılında sıcak haddelenmiş sacda Erdemir in yaklaşık %40 pazar payının bulunduğu, soğuk haddelenmiş sacda ise ortalama %35 -40 arasında pazar payının olduğu belirlenmiştir. 2004 yılında bu oranlar sıcak ve soğuk sacda ortalama %41 olarak gerçekleşmiştir. Erdemir in 300 teneke ve krom kaplı ürünlerde ise 2003 yılına kadar pazar payının gittikçe arttığı gözlenmektedir. Söz k onusu ürünlerde 1998 de %36.7 olan pazar payı 2003 yılı itibarıyla %65.9 a ulaşmıştır. Ancak bu oran 2004 yılında %36 ya düşmüştür. Gümrük Birliğinden dolayı AB ile Türkiye arasında herhangi bir gümrük vergisi uygulanmaması nedeniyle teneke ve krom kaplı ü rünlerde AB ülkeleri en önemli rekabet unsuru olarak görülmektedir. Bu bilgiler çerçevesinde yassı ürünlerde genel olarak Erdemir in yaklaşık %36 -41 arasında değişen bir pazar payının bulunduğu görülmektedir. Toplam yassı ürünlerde BDT ülkeleri ve diğer ü lkeler önemli bir rekabet baskısı 310 oluşturmaktadır. Yassı ürünlerde özellikle diğer ülkelerin son altı yılda gittikçe artan bir pazar payı söz konusudur. 1998 de %5 olan diğer ülkelerin pazar payı 2003 te %20 yi aşmıştır. Nitekim 1998 de söz konusu ülkelerd en yapılan toplam ithalat 334 bin tondan 2003 yılı sonunda 1.5 milyon tona (Erdemir in toplam üretiminin yaklaşık %43 ü) çıkmıştır. Türkiye nin tek entegre yassı çelik üreticisi olan Erdemir, yassı demir çelik ürünlerinde ortalama %40 gibi görece yükse k bir pazar payına sahip olmasına rağmen, hakim durum analizlerinde pazar payı her zaman tek başına yeterli ve belirleyici bir veri olarak kullanılmamaktadır. Bu bakımdan, pazar payı kriteri 320 yanında sektördeki yurt içi ve yurt dışı rekabet koşulları, ithal at imkanları, pazara giriş imkanları, alıcıların gücü, pazardaki rakip teşebbüslerin mevcut ve potansiyel rekabet güçleri de hakim durum değerlendirmesinde göz önünde bulundurulması gereken hususlardır. H.4.1. Uluslararası Rekabette Erdemir in Yeri Yassı demir çelik ürünleri, büyük ölçüde uluslararası ticarete konu ürünlerdir. Sektörde küresel ölçekte faaliyet gösteren büyük teşebbüsler bulunmaktadır. Ülkemize de satışları olan Arcelor (Lüksemburg), LNM (İngiltere), Nippon Steel 330 (Japonya), Corus (İngilt ere) gibi şirketler, küresel ölçekte faaliyet göstermekte ve yıllık ortalama 30 milyon ton üretimleri olan dev şirketlerdir. Dünya yassı çelik üretimi yaklaşık 654 milyon tondur ve Erdemir ortalama 3.5 milyon ton/yıl üretimle dünya yassı demir çelik pazarı nda yaklaşık binde 5 pazar payına sahiptir. Sektörün bu yapısı; yani yassı demir çelik ürünlerin büyük ölçüde uluslararası ticarete konu olması, pazarda dünya çapında faaliyet gösteren birçok 06-64/882-254 16 teşebbüsün bulunması ve Erdemir in de küresel düzeyde çok küçük bir oyuncu olması noktaları dikkate alındığında, Erdemir in sektörün tamamına sahip olmasının zor olduğu anlaşılmaktadır. 340 H.4.2. İthalat İmkânları Türkiye de yassı çelik ürünlerinde ortalama %50 tüketim fazlası bulunmaktadır. Başka bir deyişle yurt içi y assı çelik üretimi tüketimin ancak yarısını karşılayabilecek seviyededir. Bu durum sektörde ithalatın önemini artırmaktadır. Genel olarak ithalatın önünde fiili veya hukuki bir engel bulunmamakla birlikte, bazı ülkelere zaman zaman gümrük vergileri veya ko taları konulmaktadır. Buna göre AB, EFTA1 ve STA2 ülkeleri dışında (bu ülkelere gümrük vergisi uygulanmamaktadır) diğer ülkelerden yapılacak ithalatlara yönelik gümrük vergisi oranlarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: 350 Tablo -14: Diğer Ülkelerden Yapıla cak İthalata Yönelik Gümrük Vergisi Oranı (%) Yassı Ürünler 31.12.2003 12.3.2004 Sıcak Haddelenmiş Yassı Çelik 11 5 Soğuk Haddelenmiş Yassı Çelik 13 6 Teneke/TFS 14 14 Galvanizli Yassı Çelik 14 14 Gümrük vergisi uygulanmayan AB ülkeleri, yurt içinde yaklaşık %10 pazar payına sahip olmalarına karşılık, gümrük vergilerinin uygulandığı BDT (Rusya ve Ukrayna) ve diğer ülkeler yurt içinde sırasıyla ortalama %25 ve %20 pazar paylarına sahiptirler. Sektördeki ithalat miktarlarının bu kadar yüksek olması, Erdemir in pazar gücü üzerinde önemli bir rekabetçi baskı meydana getirmektedir. Öte yandan, sektörde faaliyet gösteren yassı çelik kullanıcısı teşebbüsler, ithalatın önemli bir temin kaynağı olduğunu ve kolaylıkla 360 yapılabildiğini ifade etmiştir. H.4.3. Pazara Giriş Engelleri ve Pazardaki Rakip Teşebbüslerin Mevcut ve Potansiyel Rekabet Güçleri Erdemir gibi entegre bir tesisin kurulması maliyet, teknik bilgi ve yatırım süresi bakımından oldukça zordur. İki milyon ton/yıl kapasiteli entegre bir tesis kurmanın maliyeti liman ve arazi hariç olmak üzere 2,5 milyar ABD Doları civarında olduğu tahmin edilmektedir. Yatırım maliyetlerin bu kadar yüksek olması pazara yeni girişler önünde önemli bir engel meydana getirmektedir. 370 Ancak, sektörün küresel yapısı ve ithalat imkânlarının geniş olması, bu olumsuzluğu bertaraf edecek güçtedir. Öte yandan yassı demir üretiminde Erdemir Türkiye de tek üretici olmasına karşılık, yassı demir çelik ürünlerin alt pazarlarını oluşturan soğuk haddelenmiş sac ve galvanizli ürünle rde faaliyet gösteren teşebbüsler bulunmaktadır. Borçelik soğuk sacda yaklaşık %25 -30, galvanizli ürünlerde %18 -20 pazar payına sahiptir. Tezcan Galvanizli Yapı Elemanları San. ve Tic. A.Ş. ise galvanizli ürünlerde yaklaşık %30 -35 pazar payına sahiptir ve yıllık kapasitesi 700 bin ton olan soğuk hadde tesisini 2006 1 İsviçre, Avusturya, İsveç, Norveç, Finlandiya, İzlanda, Lihtenştayn 2 Romanya, İsrail, Litvanya, Etonya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Bulgaristan, Slovenya, Letonya, Makedonya, Hırvatistan, Bosna -Hersek, Polonya. 06-64/882-254 17 yılında faaliyete geçirmeyi planlamaktadır. Assan Galvaniz San. ve Tic. A.Ş. de galvanizli ürünlerde ortalama %20 pazar payına sahiptir. 380 H.4.4. Alıcıların Gücü Erdemir in üretim ve satışını ya ptığı ürünler geniş bir yelpazede değişik sektörlere hitap etmektedir. Bu sektörler 11 ana başlık altında değerlendirilmektedir. Bu sektörler içinde %21.17 lik payı çelik servis merkezleri ve tüccarlar, %18.99 luk payı boru ve profil imalat sektörü almakt adır. Otomotiv ve yan sanayi sektörü ise %17.51 paya sahiptir. Diğer sektörlerin payı ise %0.41 ile %17.06 arasında değişmektedir. Yassı çelik kullanıcılarıyla yapılan görüşmelerde; bu şirketlerin küresel düzeyde faaliyet gösteren, alım gücü 390 yüksek, ulusla rarası bağlantı yapabilecek teşebbüsler olduğu tespit edilmiştir. Alıcıların bu niteliği, alıcılara arz kaynaklarını süratle değiştirme ve alternatif arz kaynaklarına kolaylıkla ulaşabilme imkanı vermektedir. Bu durum yine Erdemir üzerinde önemli rekabetçi baskılar meydana getirmektedir. H.5. Teşebbüsler Bakımından Değerlendirme H.5.1. Ordu Yardımlaşma Kurumu H.5.1.1. Ordu Yardımlaşma Kurumu Hakkında Genel Bilgiler 400 1 Mart 1961 tarihinde 205 sayılı Yasa ile kurulmuş olan Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) , özel hukuk hükümlerine bağlı, ağırlıkla TSK mensuplarından oluşan üyelerinin yardımlaşma ve emeklilik fonudur. OYAK ın 2004 yılı sonu itibarıyla genel olarak finans, çimento, otomotiv, gıda, kimya ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren toplam 45 iştir ak ve bağlı ortaklığı bulunmaktadır. OYAK ın Yönetim kurulu E. Korg. Yıldırım Türker, J. Tümg. Mustafa Bıyık, Tuğa. Mehmet Ali Çınar, E. Hak. Tuğg. Ahmet Taner Candemir, Tuğg. Kamil Başoğlu, Prof. Dr.Necdet Serin, Lütfi Fikret Tuncel, Şerif Coşkun Ulusoy d an oluşmaktadır 410 OYAK Grubu, bu dosya kapsamında ilgili ürün pazarı ya da etkilenen pazar olarak tanımlanan herhangi bir iş kolunda faaliyet göstermemektedir. H.5.1.2. Ordu Yardımlaşma Kurumu nun Değerlendirilmesi OYAK Grubu içinde yer alan teşebbüslerin faaliyet alanları (finans, sanayi ve hizmet) göz önüne alındığında, OYAK ın Erdemir in faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarlarında ne üretici ne de satıcı olarak herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte OYAK Grubuna bağlı teşebbüsler, bazen Erdemir den bazen de diğer tedarikçilerden ilgili ürün pazarını meydana getiren 420 demir çelik ürünleri satın almakta ve kullanmaktadırlar. Aşağıda OYAK ın bağlı ortaklık ve iştiraklerinin Erdemir ve diğer teşebbüslerden ilgili ürün pazarın da yer alan ürünlerle ilgili olarak son 5 yılda gerçekleştirdikleri alımlara ilişkin bilgilere yer verilmiştir. 06-64/882-254 18 Oyak -Renault Otomobil Fabrikları A.Ş.: Erdemir Grubu'ndan son 5 yılda alım gerçekleştirmemiştir. Erdemir Grubu dışındaki diğer teşebbüslerden s on 5 yılda gerçekleştirilen alım miktarı aşağıdadır3: Tablo -15: Oyak -Renault nun Sac Alım Miktarları 430 Yıllar Alım (ton) 2001 25.000 2002 34.000 2003 38.000 2004 51.000 2005 52.000 Yukarıda belirtilen miktarların tamamı yurt dışından (ağırlıklı olara k Arcelor ve Thyssen) temin edilmiştir. Tam Gıda San. ve Tic. A.Ş.: Erdemir Grubu'ndan son 5 yılda gerçekleştirilen alım miktarı 10 tondur. Erdemir Grubu dışındaki diğer teşebbüslerden son 5 yılda gerçekleştirilen alım miktarı 5 tondur. Yukarıdaki tespi tlerden hareketle, OYAK ın Erdemir in faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarlarında ne üretici ne de satıcı olarak herhangi bir faaliyetinin 440 bulunmaması nedeniyle, OYAK ın Erdemir i devralması durumda ilgili ürün pazarlarında bir hakim durum yaratılması vey a mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi veya böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmeyeceği öngörülmüştür. Öte yandan, OYAK ın Erdemir müşterisi olarak aldığı ürün miktarlarının son derece düşük olması nedeniyle, (Tam Gıda nın son 5 yılda geçekleştirdi ği 10 tonluk alımı dışında, OYAK grubu içinde yer alan teşebbüsler tarafından Erdemir den alım yapılmamıştır.) söz konusu devir sonrasında ilgili ürün pazarlarında dikey entegrasyondan kaynaklanan herhangi rekabet sınırlamasının meydana gelmeyeceği anlaşıl maktadır. 450 Netice olarak, OYAK ın Erdemir i devralması durumunda, ilgili ürün pazarlarında 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesi so nucu ortaya çıkmayacaktır. H.5.2. Ereğli Ortak Girişim Grubu Ereğli Ortak Girişim Grubu (EOGG), Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Ankara Ticaret Odası, Bursa Ticaret ve Sanayi Odası ile 9 teşebbüs tarafından, Ereğli Demir Çelik Fabrikaları T.A.Ş. nin ö zelleştirilmesine ilişkin ihaleye müşterek teklif 460 vermek üzere oluşturulmuş bir ortak girişim grubudur. EOGG üyelerinin tamamı aşağıdaki tabloda yer almaktadır: Tablo -16: EOGG Üyeleri Unvan Gruptaki Payı % Kibar Holding A.Ş. 30.0 Diler Holding A.Ş. 6.4 Tezcan Galvanizli Yapı Elemanları Sanayi ve Ticaret A.Ş. 6.4 3 Soğuk, sıcak ve galvanizli sac. 06-64/882-254 19 Turkon Holding A.Ş. 6.4 Borusan Holding A.Ş. 6.4 Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş. 6.4 İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım Sanayi A.Ş. 6.4 Tosçelik Profil ve Sac End. A.Ş. 6.4 Fiba H olding A.Ş. 6.4 Ankara Ticaret Odası 6.4 Bursa Ticaret ve Sanayi Odası 6.4 Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği 6.4 H.5.2.1. Taraflar Hakkında Genel Bilgiler H.5.2.1.1. Kibar Holding A.Ş. 470 Kibar Holding A.Ş. (Kibar Holding) bünyesinde bulunan toplam 2 0 grup şirketiyle galvanizli sac üretimi ve pazarlaması, metal üretimi, gıda, otomotiv, ambalaj, metal -servis, taşımacılık, sigortacılık, bilişim ve dış ticaret alanlarında faaliyet göstermektedir. Yönetim kurulu Asım Kibar, Ali Kibar ve Ahmet Kibar dan ol uşan Kibar Holding, Kibar Ailesi nin kontrolündedir. H.5.2.1.2. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) TOBB , Odalar, Borsalar ve Birlik hakkındaki 5590 sayılı Kanun un 15 Mart 1950 tarih ve 7457 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmesi ü zerine 480 kurulmuştur. 5590 sayılı Kanun, 1 Haziran 2004 tarihinde yerini yürürlüğe giren 5174 sayılı Kanun a bırakmıştır. Birlik halen bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda yönetilmektedir. TOBB, yerel düzeyde, ticaret, sanayi, ticaret ve sanayi , deniz ticaret odaları ve borsalar şeklinde oluşmuş toplam 364 üyeyle özel sektörün Türkiye de mesleki üst kuruluşu ve yasal temsilcisidir. Türkiye deki oda ve borsalara, bütün sektörlerden çeşitli büyüklüklerde bir milyon iki yüz binin üzerinde firma kay ıtlı bulunmaktadır. TOBB un ana amacı üyeler arasındaki iletişim platformu oluşturarak mesleki sorunların çözümüne yönelik adımlar atmaktır. 490 H.5.2.1.3. Ankara Ticaret Odası (ATO) ATO, 5174 sayılı Türkiye Odalar Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar K anunu uyarınca Ankara ilinde kurulmuş bir meslek birliği olup anılan Kanun ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yönetilmektedir. H.5.2.1.4. Bursa Ticaret ve Sanayi Odası BTSO, 5174 sayılı Türkiye Odalar Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu 500 uyarınc a Ankara ilinde kurulmuş bir meslek birliği olup anılan Kanun ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yönetilmektedir. 06-64/882-254 20 H.5.2.1.5. Tosçelik Profil ve Sac Endüstrisi A.Ş. Tosçelik Profil ve Sac Endüstrisi A.Ş. (Tosçelik), İskenderun Organize Sanayi Bölgesinde k urulu olup boru, profil, galvanizli boru üretimi ve çelik servis merkezi konularında faaliyet göstermektedir. Tosçelik Holding bünyesinde bir şirket olan Tosçelik Profil ve Sac Endüstrisi A.Ş. nin herhangi bir iştiraki ve bağlı ortaklığı 510 bulunmamaktadır. Y önetim kurulu Fuat Tosyalı, Erol Ayhan Tosyalı ve Mehmet Fatih Tosyalı dan oluşan Tosçelik Holding, Tosyalı Ailesi nin kontrolündedir. H.5.2.1.6. Tezcan Galvanizli Yapı Elemanları San. Tic. A.Ş. Tezcan Galvanizli Yapı Elemanları San. Tic. A.Ş. (Tezcan Galvaniz), Kocaeli Organize Sanayi Bölgesi nde kurulu olup galvanizli sac üretimi alanında faaliyet göstermektedir. Yönetim kurulu Sönmez Tezcan, Sadettin Tezcan, Deniz Öngören ve Cahit Kilimci den oluşan Tezcan Galvaniz, Tezcan Ailesi tarafından kontrol e dilmektedir. 520 H.5.2.1.7. Fiba Holding A.Ş. 1987 yılında Finansbank ile faaliyete başlayan Fiba Grubu 1989 yılında Fiba Holding A.Ş. (Fiba Holding) adını almıştır. Fiba Holding hali hazırda bankacılık, aracılık hizmetleri, portföy yönetimi, leasing, faktor ing, sigortacılık, gıda perakendeciği, mağazacılık alanlarında faaliyet göstermektedir. Holding hisselerinin %97.99 u Hüsnü M.Özyeğin e aittir. Fiba Holding Yönetim Kurulu Hüsnü M. Özyeğin, M. Ömer Aras, Mustafa Aysan, Fevzi Bozer, Mehmet Güleşçi den oluşm aktadır. 530 H.5.2.1.8. Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş. Yıldırım Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş. (Yıldırım Dış Ticaret), enerji, metal ve denizcilik alanlarında faaliyet gösteren Yıldırım Grubu bünyesinde bir şirkettir. Yıldırım Dış Ticaret in faaliye t alanı kömür, maden ve metalin yurt içi ve yurt dışı alım satımıdır. Yönetim kurulu Garip Yıldırım, Zeycan Yıldırım, Ali Rıza Yıldırım, Yüksel Yıldırım ve Mehmet Yıldırım dan oluşan şirketin kontrolü Yıldırım Ailesi ndedir. 540 H.5.2.1.9. Borusan Holding A. Ş. Borusan Holding A.Ş. (Borusan Holding), iştirakleri vasıtasıyla yassı çelik, boru, otomotiv distribütörlüğü, inşaat makineleri distribütörlüğü, güç sistemleri, lojistik ve telekomünikasyon alanlarında faaliyet göstermektedir. Yönetim kurulu Ali Ahmet Kocabıyık, Cemil Bülent Demircioğlu, Bruno Bolfo, Rüşdü Saraçoğlu, Fatma Zeynep Hamedi, Ayşe Nükhet Özmen den oluşan Borusan Holding in %100 hissesi Kocabıyık Ailesi ne aittir. H.5.2.1.10. İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım San. A.Ş. 550 İçdaş Çelik Ener ji Tersane ve Ulaşım San. A.Ş. (İçdaş) uzun demir çelik üretimi, yurt içi ve yurt dışı kara ve deniz yolu taşımacılığı, sigorta aracılık hizmetleri, dış ticaret alanlarında faaliyet göstermektedir. Yönetim Kurulu; Tacettin Aslan, 06-64/882-254 21 Bayram Yusuf Aslan, Şahin Yenigün, Adnan Aslan, Ayhan Aslan ve Yılmaz Aslan dan oluşan şirketin kontrolü Aslan Ailesi nin elindedir. H.5.2.1.11. Diler Holding A.Ş. Diler Holding A.Ş. (Diler Holding), uzun demir çelik üretimi, dış ticaret, denizcilik, 560 müteahhitlik, enerji, teksti l, bankacılık, turizm alanlarında faaliyet göstermektedir. Şirketin yönetim kurulu Recep Sami Yazıcı, Necati Özsoy, İbrahim Pektaş, Altuğ İnce, Veysel Çakır dan oluşan Diler Holding in sermayesinin %57.45 i Recep Sami Yazıcı ya, %21.76 sı Yazıcı Demir Çeli k temsilcisi Mehmet Suiçmez e, %20.76 sı ise Diler Demir Çelik temsilcisi Cenk Aklan a aittir. H.5.2.1.12. Turkon Holding A.Ş. Turkon Holding A.Ş. (Turkon Holding), deniz, kara, demiryolu yük taşımacılığı, tersanecilik, turizm, su ve gıda üretimi alanlar ında faaliyet göstermektedir. 570 Yönetim kurulu Kaşif Kalkavan, Nevzat Kalkavan, Mehmet Salih Kalkavan, Metin Kalkavan dan oluşan Turkon Holding in kontrolü Kalkavan Ailesi ne aittir. H.5.2.2. Ereğli Ortak Girişim Grubu nun Değerlendirilmesi 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in "Birleşme ve Devralma Sayılan Haller" başlıklı 2. maddesinde, "Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık o larak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya 580 etkisi olmayan ortak girişimler (joint -venture)." tanımlaması yer almaktadır. Bu tanımdan hareketle, bir ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu nitelikte kabul edilmesi ve dolayısıyla 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirme yapılabilmesi için aranan şartlar şu şekilde sıralanabilir: Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması (ortak girişim), Bu ortak girişimin bağımsız bir iktisadi var lık olarak ortaya çıkması, Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amaç veya etkisinin olmaması. 590 Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, 12 farklı tüzel kişilik tarafından Erdemir in özelleştirilm esi yoluyla devralınması amacıyla kurulmuş bulunan ve söz konusu başvuru ile 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izin istenen EOGG ye ilişkin olarak, öncelikle bu ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim olup olmadığının, başka bir deyişle 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesinde ifade edilen birleşme ve devralma sayılan haller arasında izne tabi bir ortak girişim olup olmadığının tespiti gerekmektedir. H.5.2.2.1. EOGG nin Niteliği 600 EOGG yi oluşturan tüzel kişilere, EOGG de sahip oldukları pay oranın a ve teşebbüslerin faaliyet konularına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır. 06-64/882-254 22 Tablo -17: EOGG üyelerinin faaliyet konuları Ortaklar Pay (%) Faaliyet Konusu Kibar Holding 30,0 Alüminyum galvanizli sac üretimi, galvanizli sac üretimi, çelik ser vis merkezi, teneke ambalaj üretimi, ısı gereçleri (panel) üretimi. ATO 6,4 Ticaret odası Borusan Holding 6,4 Soğuk sac üretimi, galvanizli sac üretimi, boru üretimi, çelik servis merkezi. BTSO 6,4 Ticaret ve sanayi odası. Diler Holding 6,4 Uzun demir çelik ürünleri üretimi (kütük, inşaat çubuğu). Fiba Holding 6,4 Finansal hizmetler. İçdaş 6,4 Uzun demir çelik ürünleri üretimi (kütük, inşaat çubuğu, filmaşin). Tezcan Galvaniz 6,4 Soğuk sac üretimi, galvanizli sac üretimi, çelik servis merkezi. Tosç elik 6,4 Uzun demir çelik ürünleri haddeciliği (profil), boru üretimi, çelik servis merkezi. Turkon Holding 6,4 Denizcilik, armatörlük, TOBB 6,4 Odalar ve borsalar birliği Yıldırım Dış Ticaret 6,4 Kömür, maden ve metal ticareti, gübre üretimi, gemi işl etmeciliği. EOGG, Erdemir in özelleştirilmesine ilişkin ihaleye katılmak amacıyla kurulmuştur. EOGG nin lider ortağı %30 luk payla Kibar Holding dir. Bildirim Formunda, EOGG ortaklarının işbirliğinin şu an için Erdemir özelleştirmesine 610 katılmak ile sınır lı olduğu ve EOGG öncesinde ortaklar arasında başkaca bir ortaklık ilişkisi bulunmadığı ifade edilmektedir. Erdemir in, ÖİB tarafından EOGG ye devredilmesine karar verilmesi durumunda, EOGG nin sermayesinin en az %51 ine sahip olacağı bir anonim şirket ( alıcı şirket) kurulması ve bu şirket ile ÖİB arasında bir hisse satış sözleşmesi imzalanması öngörülmektedir. Alıcı şirketin kontrol ve yönetiminin tek bir EOGG ortağına bırakılmamasının, şirket yönetiminin profesyonel yöneticiler tarafından gerçekleştiril mesinin, kontrol ve denetimin ise ortaklar arasında mümkün olan en eşit şekilde paylaştırılmasının temel prensip olarak kabul edildiği ifade edilmiştir. 620 H.5.2.2.2. Ortak Girişimin Bağımsız Bir İktisadi Varlığının Olması ve Ortak Kontrolünün Sağlanması Ortak girişimlerin yoğunlaşma doğurucu olup olmadığını gösteren kriterlerden biri, söz konusu ortak girişimin, bağımsız bir iktisadi varlığın bütün fonksiyonlarını yerine getirip getirmediğidir. Literatürde tam işlevsel 4 bir yapıya sahip olma olarak ifade edilen bu kriterin aranmasındaki temel amaç, kurulacak olan ortak girişimin kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda faaliyetlerini sürdürebilen ayrı bir teşebbüs olarak tanımlanabilmesini sağlamaktır. Ortak girişim, pazarda 630 faaliyet gösteren diğer t eşebbüslerin gerçekleştirdiği araştırma -geliştirme, üretim, dağıtım gibi tüm faaliyetlerde bulunabilmeli ve kendisine ait muhasebe, personel, idare ve yönetim organına sahip olmalıdır. Bağımsız bir iktisadi varlık olmanın diğer bir şartı, ortak girişimin kendi ticari politikasının olması veya kendi iş faaliyetlerini devam ettirme ve geliştirmede kurucularından bağımsız hareket edebilmesi, yani ekonomik bağımsızlığa sahip olmasıdır. Ekonomik bağımsızlığın başlıca göstergelerinden birisi, ortak girişimin başlıca mal aldığı veya sattığı teşebbüslerin, kurucu teşebbüslerin faaliyetiyle bütünleşip bütünleşmediğidir. Kurucu teşebbüslerin ortak girişimle aynı pazarda 640 4 Full-function. 06-64/882-254 23 veya alt/üst pazarlarda faaliyetlerine devam etmeleri durumunda, ortak girişimin kendi ticari p olitikasını belirleme ve izleme durumu olmayacaktır. Ortak kontrol, ortak girişimleri diğer birleşme/devralmalardan ayıran bir özelliktir. Ortak kontrol , iki veya daha fazla ana şirketin ortak girişimin karar verme mekanizması üzerinde tek başına etkili o lmaması olarak tanımlanabilir. Bu çerçevede, herhangi bir şirkette ortak kontrol olup olmadığının tespitinde bazı kriterlerin varlığı aranmalıdır. Bu kriterler, ortak girişimdeki hisselerin ana teşebbüsler arasında oransal dağılımı, hisseler arasındaki far klılıklar (altın hisse, veto hakkı, vb.), imzalanan anlaşma çerçevesinde verilen bazı özel haklar, 650 yönetim kurulunun bazı konularda karar alma nisabı, bilançonun onaylanmasında, önemli yatırım kararlarının alınmasında, yüksek düzeyde borçlanmaların gerçekl eştirilmesinde, şirketin üst düzey yöneticilerinin atanmasında ortak girişimin taraflarının oybirliğinin gerekmesi gibi hususlar olarak sayılabilir. Bu kriterlerden duruma göre bir veya birkaçının sağlanması halinde ortak kontrolün varlığı kabul edilmekted ir. Bu teorik açıklamalar ışığında, bildirim konusu EOGG nin bağımsız bir iktisadi varlığının ve EOGG de tüm ortakların ortak kontrolünün olup olmadığına bakıldığında bildirim formunda yer alan bilgiler ve yapılan görüşmeler 660 çerçevesinde aşağıdaki sonuçla ra ulaşılmaktadır. Öncelikle, alıcı teşebbüs olarak EOGG tarafından kurulacak olan anonim şirketin henüz kurulmaması, bu başlık altında bir değerlendirme yapılmasını güçleştirmektedir. Bu anlamda, ortakların alıcı teşebbüs olan anonim şirkette tam olarak nasıl temsil edilecekleri, anonim şirketin ekonomik olarak bağımsız olup olmayacağı, tüm ortaklar tarafından ortak kontrolün sağlanıp sağlanamayacağı tam olarak belli değildir. Ortak Girişimin Niteliği başlığı altında yer aldığı üzere; Erdemir in EOGG 670 tarafından devralınmasına karar verildiği taktirde anonim bir şirket kurulacağı, bu şirketin kontrol ve yönetiminin tek bir EOGG ortağına bırakılmayacağı, şirket yönetiminin profesyonel yöneticiler tarafından gerçekleştirileceği, kontrol ve denetimin ise o rtaklar arasında mümkün olan en eşit şekilde paylaştırılmasının temel prensip olarak kabul edildiği ifade edilmektedir. Buna göre ortak girişim şirketinin iktisadi bir varlığının olacağı söylenebilir. Ancak, ortak girişim şirketinin kontrol ve denetiminin ortaklar tarafından yapılacak olması, ortakların EOGG de eşit hisseye sahip olmamaları, ortakların birçoğunun birbirleriyle ve/veya Erdemir le aynı veya alt/üst pazarda faaliyet gösteriyor ve devirden sonra da göstermeye devam edecek olması5 nedenleriyle, EOGG nin iktisadi varlığının 680 bağımsız olacağını ve ortak şekilde kontrol edileceğini söylemek mümkün değildir. 5 Buna ilişkin ayrıntılar aşağıdaki başlık altında yer almaktadır. 06-64/882-254 24 H.5.2.2.3. Ortak Girişimin Taraflar Arasındaki Rekabeti Sınırlayıcı Amaç 690 veya Etkisinin Olmaması Bu koşulun sağlanabilmesi için öncelikle kurucu şirketlerin birbirleriyle veya ortak girişimle rakip olmamaları gerekmektedir. Buna göre; ortak girişimin kendisini oluşturan teşebbüslerin daha önceki faaliyetlerini devralıp devralmadığının, onların adına yeni faaliyetlere girişip girişmediğinin, şirketlerin ilgili pazarlarda veya ilgili ürün pazarının üst veya alt pazarlarında ya da komşu pazarlarda faaliyet gösterip göstermediğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. EOGG yi oluşturan teşebbüslerin faaliyet konularına bakıldığında, farklı 700 pazarlarda birbirlerinin ve Erdemir in rakibi oldukları, yerine göre Erdemir in müşterisi oldukları görülmektedir. Özellikle soğuk sac üretimi, galvanizli sac üretimi, çelik servis merkezleri, boru üretimi, uzun demir çelik ürünleri üretimi pazarlarında çakı şan faaliyetler bulunmaktadır. Söz konusu pazarlar aşağıda ayrı ayrı incelenmiştir. H.5.2.2.3.1. Soğuk Sac Üretimi Pazarı Ülkemizde soğuk sac üretimi yapan iki tesis bulunmaktadır: Erdemir ve Borçelik. Tezcan Galvaniz ise soğuk sac üretimine ilişkin tesi s kurmuş olup deneme 710 üretimi yapmakta ve üretime 2006 yılında geçmeyi planlamaktadır. Erdemir ve Borçelik in 2004 yılı soğuk sac üretim miktarlarına bakıldığında yaklaşık olarak, Erdemir in 1.100.000 ton, Borçelik in 380.000 ton ürettiği görülmektedir. Tez can Galvaniz in soğuk sac üretim kapasitesi olan 700.000 ton da eklendiğinde Türkiye nin soğuk sac üretiminin yıllık toplam 2.200.000 ton civarında olduğu görülmektedir. 2004 yılı yurt içi soğuk sac tüketiminin 2.200.000 ton olduğu dikkate alındığında, tüm talebin bu üç teşebbüs tarafından karşılanabileceği görülmektedir. Borçelik (Borusan Holding dolayısıyla) ve Tezcan Galvaniz EOGG içerisinde yer 720 almaktadır ve Erdemir in devrinden sonra da faaliyetlerine devam edeceklerdir. Buna göre EOGG nun soğuk sac üretimi pazarının tamamında koordinasyona neden olacağı açıktır. H.5.2.2.3.2. Galvanizli Sac Üretim Pazarı Ülkemizdeki galvanizli sac üreticileri Erdemir, Birlik Galvaniz (Borusan Holding in bir iştiraki), Tezcan Galvaniz ve Assan (Kibar Holding in bir i ştiraki) dır. Türkiye de tüketilen galvanizin %30'u ithal edilmekte olup, geriye kalan %70'i Assan, Erdemir, Borçelik ve Tezcan Galvaniz tarafından paylaşılmaktadır. 2004 yılı 730 galvanizli sac üretim miktarlarına bakıldığında, yaklaşık olarak Erdemir in 305.000 ton, Birlik Galvaniz in 280.000 ton, Tezcan Galvaniz in 245.000 ton6, Assan ın 120.000 ton üretim yaptığı, buna göre de yurt içinde 950.000 ton galvanizli sac üretildiği görülmektedir. 2004 yılı yurt içi galvanizli sac tüketiminin 1.000.000 ton civarın da olduğu dikkate alındığında, tüm talebin bu dört teşebbüs tarafından karşılanabileceği anlaşılmaktadır. 6 Tezcan Galvaniz in 300.000 ton/yıl kapasiteli ikinci galvaniz hattı yatırımı da devam etmektedir. 06-64/882-254 25 Birlik Galvaniz (Borusan Holding dolayısıyla), Tezcan Galvaniz ve Assan (Kibar Holding in dolayısıyla) EOGG içerisinde yer almaktadır ve Erdemir in devrinden sonra da faaliyetlerine devam edeceklerdir. Buna göre EOGG nin galvanizli sac 740 üretimi pazarının tamamında koordinasyona neden olacağı açıktır. H.5.2.2.3.3. Çelik Servis Merkezleri Çelik servis merkezleri, sıcak veya soğuk sacı rulo halinde ala rak, müşterilerin istediği ölçülerde kesen, dilimleyen merkezlerdir. Ayrı bir ekipman ve alan gerektirdiğinden birçok sac kullanıcısı, sacı rulo olarak kullanamamakta, ancak bu merkezlere kestirdikten veya dilimlettirdikten sonra kullanabilmektedir. Çelik servis merkezlerinde Assan, Kerim Çelik (Borusan Holding in bir iştiraki) ve 750 Erdemir %20'şerlik pazar payına sahiptir. Geriye kalan %40 lık pazar payı çok sayıda küçük firma tarafından paylaşılmaktadır. Birer çelik servis merkezleri bulunan Assan, Kerim Çelik (Borusan Holding), Tezcan Galvaniz ve Tosçelik EOGG içerisinde yer almaktadır ve Erdemir in devrinden sonra da faaliyetlerine devam edeceklerdir. Buna göre EOGG nin çelik servis merkezleri bakımından pazarın önemli bölümünde koordinasyona neden olacağı açıktır. H.5.2.2.3.4. Diğer Pazarlar 760 EOGG nin, çelik boru üretimi (Borusan ve Tosçelik), uzun demir çelik ürünleri üretimi (İçdaş, Diler -Yazıcı) gibi pazarlarda da koordinasyon etkisinin olacağı belirlenmiştir. H.5.2.2.3.5. Alt/Üst Pazarlar Ortak g irişimleri değerlendirirken, koordinasyon bakımından incelenmesi gereken bir diğer konu ortak girişimle, ortak girişimi oluşturan teşebbüslerin aynı veya alt/üst pazarlarda yer alıp almadıklarıdır. Bu açıdan bakıldığında, Borusan 770 Holding bünyesindeki Borçe lik, Birlik Galvaniz ve Kerim Çelik in, Tezcan Galvaniz in, Assan ın, Diler -Yazıcı nın, İçdaş ın ve Tosçelik in Erdemir le çakışan faaliyet konularının olması nedeniyle rakip oldukları görülmektedir. Bunun yanında söz konusu teşebbüslerin Erdemir le alt/üs t pazar ilişkisi de bulunmaktadır. Şöyle ki, soğuk sac üretimi bakımından Erdemir tarafından üretilip tedarik edilen sıcak sac; galvanizli sac üretimi, çelik servis merkezleri, çelik boru üretimi bakımından da sıcak ve soğuk sac birer üst pazardır. Buna göre EOGG nin Erdemir i devralması durumunda, Erdemir le EOGG yi oluşturan teşebbüslerin bir bölümü arasındaki alt/üst pazar ilişkisi nedeniyle, 780 EOGG ile ortak girişimi oluşturan teşebbüsler arasında koordinasyon etkisinin olacağı anlaşılmıştır. Yukarıdak i bilgiler ışığında, söz konusu ortak girişime ilişkin başvurunun, 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesinin (c) bendinde yer alan Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint -venture) 06-64/882-254 26 hükmüne uyan nitelikte bir ortak girişim ve aynı maddenin (a) ve (b) bendlerinde belirtilen nitelikte bir birleşm e ve devralma olmaması nedeniyle yoğunlaşma 790 doğurucu bir işleme ait olmadığı; bu çerçevede 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında bir birleşme veya devralma olarak değil, 4. madde kapsamında rekabeti sınırlayıcı bir işbirliği anlaşması olarak değerlend irilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu aşamada, bildirim formunun 6.1 maddesindeki soruya yönelik olarak ifade edilen Kurul tarafından devralmaya izin verilmediği takdirde yapmış olduğumuz bildirimin menfi tespit başvurusu veya bireysel muafiyet bildirimi olarak değerlendirilmelidir. talebi doğrultusunda söz konusu anlaşma menfi tespit ve muafiyet açısından da incelenmiştir. 800 H.5.2.2.4. Ortak Girişimin Menfi Tespit ve Muafiyet Çerçevesinde Değerlendirilmesi Bildirim konusu ortak girişim yukarıda da izah e dildiği üzere, taraflar arasında rekabeti sınırlandırıcı bir koordinasyona yol açacaktır. Bu nedenle söz konusu anlaşmaya, 4054 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca aynı Kanun'un 4. maddesine aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verilmesi müm kün bulunmamaktadır. 810 Öte yandan, 4054 sayılı Kanun un (Değişik: 02.07.2005 -5388) Muafiyet başlıklı 5. maddesinin Kurul aşağıda belirtilen şartların tamamının varlığı halinde, teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4 üncü madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar verebilir: a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması, c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan 820 fazla sınırlanmaması. şeklindeki ilk fıkrası, muafiyet koşullarının çerçevesini çizmektedir. Bu ç erçevede teşebbüsler arası bir anlaşmanın, Kanun un 4. maddesinde yer alan hükümlerin uygulanmasından muaf tutulabilmesi için, söz konusu anlaşmanın Kanun un 5. maddesinde belirtilen tüm şartları taşıması gerekmektedir. Başka bir deyişle, teşebbüsler arası bir anlaşma, yukarıda belirtilen şartlardan sadece birini taşımaması durumunda dahi, Kanun un 5. maddesi kapsamında sağlanan muafiyetten yararlanamayacaktır. 830 EOGG yi oluşturan teşebbüslerin bir kısmı ile Erdemir in bazı pazarlarda çakışan faaliyetleri bulunmaktadır. Tarafların faaliyetlerinin çakıştığı pazarlar, soğuk sac üretimi, galvanizli sac üretimi, çelik servis merkezleri hizmetleri, boru üretimi, uzun demir çelik ürünleri üretimi pazarlarıdır. EOGG nin Erdemir i devralması durumunda, özellikle so ğuk sac üretimi, galvanizli sac üretimi ve çelik servis merkez hizmetleri pazarlarının önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkacağı 06-64/882-254 27 tespit edilmiştir. Aşağıda EOGG nin Erdemir i devralması durumunda, soğuk sac üretimi, galvanizli sac üretimi ve çelik s ervis merkezleri pazarlarında rekabetin nasıl etkileneceğine dair değerlendirmelere yer verilmiştir. 840 Ülkemizde soğuk sac üretimi yapan iki tesis bulunmaktadır. Bunlar Erdemir ve Borçelik tir. Tezcan Galvaniz ise soğuk sac üretimine ilişkin tesis kurmu ş ve üretime 2006 yılında geçecektir. Erdemir ve Borçelik in 2004 yılı soğuk sac üretim miktarlarına bakıldığında, Erdemir in yaklaşık olarak 1.100.000 ton, Borçelik in 380.000 ton soğuk sac ürettiği görülmüştür. Tezcan Galvaniz in soğuk sac üretim kapasit esi olan 700.000 ton da eklendiğinde, Türkiye nin soğuk sac üretiminin yıllık toplam 2.200.000 ton civarında olacağı anlaşılmıştır. 2004 yılı yurt içi soğuk sac tüketiminin 2.200.000 ton olduğu dikkate alındığında, tüm talebin bu üç teşebbüs tarafından kar şılanabileceği söylenebilir. Borçelik 850 (Borusan Holding dolayısıyla) ve Tezcan Galvaniz, EOGG içerisinde yer almakta olup Erdemir in devrinden sonra da faaliyetlerine devam edeceklerdir. Buna göre EOGG nun Erdemir i devralmasının, soğuk sac üretimi pazarını n tamamında taraflar arasında bir koordinasyona yol açacağı açıktır ve bu durumun soğuk sac üretimi pazarındaki rekabeti önemli ölçüde ortadan kaldıracağı anlaşılmıştır. Ülkemizdeki galvanizli sac üreticileri Erdemir, Birlik Galvaniz (Borusan Holding in bir iştiraki), Tezcan Galvaniz ve Assan (Kibar Holding in bir iştiraki) dır. Türkiye de tüketilen galvanizin %30'u ithal edilmekte olup, geriye kalan %70'i Assan, Erdemir, Borçelik ve Tezcan Galvaniz tarafından karşılanmaktadır. 2004 860 yılı galvanizli sac ür etim miktarlarına bakıldığında, yaklaşık olarak Erdemir in 305.000 ton, Birlik Galvaniz in 280.000 ton, Tezcan Galvaniz in 245.000 ton, Assan ın 120.000 ton üretim yaptığı, buna göre de yurt içinde toplam 950.000 ton galvanizli sac üretildiği tespit edilmi ştir. 2004 yılı yurt içi galvanizli sac tüketiminin 1.000.000 ton civarında olduğu dikkate alındığında, tüm talebin bu dört teşebbüs tarafından karşılanabileceği söylenebilir. Birlik Galvaniz (Borusan Holding dolayısıyla), Tezcan Galvaniz ve Assan (Kibar H olding in dolayısıyla) EOGG içerisinde yer almaktadır ve Erdemir in devrinden sonra da faaliyetlerine devam edeceklerdir. Buna göre EOGG nin Erdemir i devralmasının, galvanizli sac üretimi pazarının tamamında taraflar arasında bir koordinasyona neden olaca ğı 870 açıktır. Bu durumda ilgili pazardaki rekabetin önemli ölçüde ortada kalkacağı anlaşılmaktadır. Çelik servis merkezi hizmetlerinde Assan, Kerim Çelik (Borusan Holding in bir iştiraki) ve Erdemir %20'şerlik pazar paylarına sahiptir. Geriye kalan %40 lık pazar payı çok sayıda küçük firma tarafından paylaşılmaktadır. Birer çelik servis merkezleri bulunan Assan, Kerim Çelik (Borusan Holding), Tezcan Galvaniz ve Tosçelik EOGG içerisinde yer almakta ve Erdemir in devrinden sonra da faaliyetlerine devam edecek lerdir. Buna göre EOGG nun Erdemir i devralmasının, çelik servis merkezi hizmetleri bakımından pazarın önemli bir 880 bölümünde taraflar arasında bir koordinasyona neden olacağı açıktır. Bu durumunda ilgili pazardaki rekabeti önemli ölçüde ortadan kaldıracağı kanaatine ulaşılmıştır. Sonuç olarak, özellikle soğuk sac, galvanizli sac ve çelik servis merkezi hizmetleri pazarında, ortak girişimi oluşturan teşebbüslerin bazılarının ve Erdemir in faaliyet konuları ile söz konusu pazarların koşulları dikkate 06-64/882-254 28 alındığı nda, meydana gelecek olan koordinasyon etkisiyle, ilgili pazarların neredeyse tamamında rekabetin ortadan kalkacağı anlaşılmıştır. 890 Yukarıda ifade edilen nedenlerle, ortak girişimin 4054 sayılı Kanun un 5. maddesindeki muafiyet şartlarını taşımadığı kanaat ine varılmıştır. H.5.3. OJSC Novolipetsk Steel (NLMK) H.5.3.1. NLMK Hakkında Genel Bilgiler OJSC Novolipetsk Steel (NLMK), Rusya kanunlarına göre kurulmuş, çelik üreten ve pazarlayan entegre bir şirkettir. NLMK nın faaliyetleri ham çeliğin işlenmiş çeliğe dönüştürülmesi ile ilgili olup, yassı demir çelik üretiminde uzmanlaşmıştır. 900 Uluslararası Demir ve Çelik Enstitüsü (IISI) verilerine göre, NLMK, çelik üretim hacmi bakımından, dünyada 22. sırada yer almaktadır. Yönetim kurulu Vladimir Lısın, Vladimir Sk orokhodov, Oleg Bagrın, Nikolai Gagarın, Dmitry Gındın, Oleg Kıselyov, Nikolai Lyakıshev, Randolph Reynolds, Igor Fyodorov dan oluşan NLMK nın sermayesinin %18.98 i Silener Management Limited e, 18.70 i Metabel Investments Limited e, %18.15 i Ultimex Tradi ng Limited e, %16.31 i Veft Enterprises Limited e, %15.91 i Castella Investments Limited e, %7.52 si ise ZAO LBK Invest e aittir. NLMK nın 2004 yılında dünya çapındaki toplam cirosu, yaklaşık 6 milyar 91 910 milyon YTL seviyesindedir. Bu cironun yaklaşık 64 3 milyon YTL tutarındaki kısmı Türkiye ye yapılan satışlardan elde edilmektedir. NLMK nın Türkiye deki yassı çelik pazarından elde ettiği cirosu 205.326.000 YTL tutarına ulaşmaktadır. NLMK nın Türkiye deki uzun çelik pazarında cirosu bulunmamaktadır. Rusya nın üçüncü büyük demir cevheri üreticisi olan NLMK, 60 yıl rezerv ömürlü 11.000.000 ton demir cevherine sahip anonim şirket Stoilensky GOK un %96,98 hissesini devralmıştır. Stoilensky GOK un üretim kapasitesi NLMK nın demir cevheri ihtiyacını karşılama ktadır. Ayrıca, Karadeniz ana operatörü olan, Rusya nın üçüncü büyük limanı Tuapse Limanı nda kontrol hissesi 920 bulunmaktadır. H.5.3.2. NLMK ye İlişkin Değerlendirme NLMK ilgili ürün pazarları olan Türkiye uzun ve yassı çelik pazarlarında doğrudan veya işt irakleri vasıtasıyla üretici olarak faaliyette bulunmamakta, ancak yassı çelik ürünlerinin Türkiye ye satışını gerçekleştirmektedir. Erdemir ve NLMK nın yassı çelik pazarında Türkiye de 2004 yılı itibarıyla satış miktarına göre sahip oldukları pazar payl arı aşağıdaki tabloda yer almaktadır: 930 Tablo -18: Erdemir ve NLMK nın yassı çelik pazarındaki payları Şirket Yassı Çelik Pazarı (%) Erdemir ( ) NLMK ( ) Toplam ( ) 06-64/882-254 29 NLMK ithalat yoluyla Türkiye ye satış yapmakta ve tablodan da görüleceği üzere 2004 yılı itibarıyla %4.2 pazar payına sahip bulunmaktadır. Bildirim konusu işlemin gerçekleşmesi durumunda teşebbüsün ulaşacağı toplam pazar payı %42.3 olacaktır. Ancak demir çelik sektörünün global rekabeti dikkate alındığında ulaşılan bu pazar pa yının bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesi sonucunu doğurmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. 940 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre ; Özelleştirme kapsa mında olan Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. nın sermayesinde yer alan %46.12 lik Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na ait payın Blok Satış yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin olarak Erdemir in; 1. Ordu Yardımlaşma Kurumu tarafından devralınması işl eminin, ilgili ürün 950 pazarlarında 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesi sonucunu doğurmayacağına ve devir işlemine izin verilmesinde sak ınca bulunmadığına , 2. Novolipetsk Open Joint Stock Company Novolipetsk Iron and Steel Corporation tarafından devralınması işleminin, ilgili ürün pazarlarında 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendir ilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesi sonucunu doğurmayacağına ve devir işlemine 960 izin verilmesinde sakınca bulunmadığına, 3. Ereğli Ortak Girişim Grubu tarafından devralınması işleminin, bildirim formlarında yer alan bilgilere göre; a. Ereğli Ortak Girişim Grubu nun bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkmadığı, ortak kontrolün sağlanmadığı ve ilgili pazarlarda neden olacağı koordinasyon nedeniyle rekabeti sınırlandırıcı etkilerinin bulunduğu, bu nedenle 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu nda n İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in Birleşme veya Devralma 970 Sayılan Haller başlıklı 2. maddesinin Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint -venture) şeklindeki (c) bendi çerçevesinde bir ortak girişim olmadığına, bu nedenle başvuru konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında bir birleşme veya devralma değil, 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı bir işbirliği anlaşması olduğuna, b. Bildirim formunda yer alan talep doğrultusunda yapılan menfi tespit ve 980 muafiyet incelemesi neticesinde, 4054 sayı lı Kanun'un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı etkileri bulunmasından dolayı söz konusu ortak girişime menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, 06-64/882-254 30 c. Kanun un Muafiyet başlıklı 5. maddesinde yer alan muafiyet şartlarını taşımaması nedeniyle, söz konusu ortak girişime muafiyet tanınamayacağına, OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 990 1000 06-64/882-254 31 (15.09.2006 tarihli ve 06 64/882 -254 sayılı Kurul Kararı na) KARŞI OY GEREKÇESİ Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. nin ser mayesindeki % 46.12 oranındaki kamu hissesinin blok satışına ilişkin olarak, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan ihale süreci sonunda, sözü edilen kamu hissesinin en yüksek teklifi veren Ordu Yardımlaşma Kurumu Genel Müdürlüğü ne devri işlem ine izin veren 24.11.2005 tarih ve 05 -79/1083 -271 sayılı Rekabet Kurulu kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada, Danıştay 13. Dairesi 2006/681 esas ve 17.4.2006 tarihinde aldığı karar ile, yedi üyeden teşekkül eden Rekabet Kur ulu nun, bu sayının üzerinde toplantı ve karar yeter sayısı oluşturarak karar alınmasını hukuka uygun bulmamış ve yürütmenin durdurulmasına karar vermiştir. Yürütmenin durdurulmasına dair bu karar hakkında, Rekabet Kurumu Başkanlığınca yapılan itiraz, Da nıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından 13.7.2006 tarih ve 2006/742 sayı ile oyçokluğuyla reddedilmiştir. Buraya kadar yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, açılan dava ile ilgili henüz esasa yönelik olarak yapılmış bir inceleme ve alınmış bir iptal kararı bulunmamaktadır. Açılan dava ile ilgili olarak alınan yürütmeyi durdurma kararı sadece usul yönünden yapılan inceleme neticesinde verilmiştir. Zaman kaybının önüne geçilmesi veya nasıl olsa usul yönünden yapılan incelemede yürütmeyi durdurma kararı verildi, esastan yapılan incelemede de Kurul kararı iptal edilir gibi mülahaza ve tahminlerle, ortada Danıştay İlgili Dairesi tarafından esastan verilmiş bir karar yokken, sadece usul yönünden yapılan inceleme neticesinde verilen yürütmey i durdurma kararı üzerine Rekabet Kurulu tarafından yeni bir karar alınmasının hukuka uygun olmadığını düşünüyorum. Her şeyden önce şu hususu belirtmek gerekir ki, Rekabet Kurulu nun 24.11.2005 tarih ve 05 -79/1083 -271 sayılı kararının iptal edildiğine dair Danıştay ca alınmış bir karar yoktur. Rekabet Kurulu nun aldığı bu karar iptal edilmemişken, aynı konuda aldığı yeni kararın mükerrer bir karar olduğu izahtan varestedir. Biran için önceki kararın Danıştay İlgili Dairesi tarafından esastan yapılan inc eleme neticesinde iptal edilmediğini 06-64/882-254 32 varsaydığımızda, ortaya hukuki bir kargaşa çıkacaktır. Bir tarafta Rekabet Kurulu tarafından alınmış 24.11.2005 tarihli karar, diğer tarafta ise 15.9.2006 tarihli yeni karar. Ayrıca, özelleştirme işlemleri, birden fazl a idarenin dahil olduğu bir süreçten ibarettir. Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK), Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) ile Rekabet Kurumu ve Kurulu bu sürece dahildir. ÖYK tarafından özelleştirilmesine karar verilen mal ve hizmetin süreç içindeki işlemler i, ÖİB tarafından yerine getirilmekte ve 1998/4 sayılı Tebliğ7 kapsamında Rekabet Kurulu nun da görüşü alınmaktadır. 1998/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde Rekabet Kurulu, ilgili pazarda böyle bir özelleştirmenin ne gibi sonuçlar doğuracağına dair öngörüş ünü ortaya koymakta ve ilerleyen aşamada alıcı isimleri belli olduktan sonra da nihai kararını alarak gerekli izni vermektedir. Bu GÖRÜŞ ve İZİN kararları üzerine İCRAİ işlemleri yapacak olan ÖİB ile ÖYK dır. Bu durumda Rekabet Kurulu nun 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında almış bulunduğu bir kararın, yargı yeri tarafından yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiğinde, Rekabet Kurumu Başkanlığı tarafından yürütmeyi durdurma kararı derhal ÖİB na bilgilendirme amacıyla gönderilmelidir. Bundan s onra ise, Rekabet Kurulu nun kararının yürütülmesi durdurulduğuna ve özelleştirme sürecinde yargıya intikal etmiş bir ihtilaf bulunduğuna göre, ÖİB tarafından özelleştirmenin konusu olan mal veya hizmet devredilmemeli ya da devir işlemi durdurulmalıdır. D iğer bir ifadeyle Rekabet Kurulu kararı hakkında alınan yürütmeyi durdurma kararı, özelleştirme sürecinde İCRAİ işlemleri yapacak olan ÖİB da anlam kazanacaktır. Rekabet Kurulu ise yürütmenin durdurulması kararından sonra Danıştay İlgili Dairesi tara fından yapılacak olan esastan incelemeyi beklemeli ve sonucuna göre karar vermelidir. Somut olayda ise, Rekabet Kurulu kararının yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiğine göre, Rekabet Kurulu tarafından İCRAİ işlemleri yapacak olan ÖİB na bilgi vermek amacıyla derhal yürütmeyi durdurma kararı gönderilmeli, ÖİB tarafından devir yapılmamalı ya da durdurulmalıdır. Artık devir yapılmıştır, bundan sonra devir işlemleri ile ilgili yapacak bir şey yoktur gibi tamamlanmış 7 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabi lmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde Ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ Resmi Gazete: 12.09.1998 tarih, 23461 sayı. 06-64/882-254 33 ve sonuçlanmış durumun varlı ğı dahi olsa, hukuka uygun olan prosedür ve uygulamanın bu şekilde olması gerektiği kanaatını taşımaktayım. Bu durumda, Rekabet Kurulu tarafından alınan GÖRÜŞ ve İZİN kararlarının, Rekabet Kurulu yönünden İCRAİ bir niteliği bulunmadığından ve karar h enüz esastan iptal edilmemişken, yeni bir karar alınmasını ve bu aşamada Danıştay ın esastan alacağı kararın beklenmemesini usule aykırı buluyorum. Yukarıda açıkladığım nedenlerden dolayı, henüz Danıştay 13. Dairesi tarafından esasa yönelik olarak verilmi ş bir iptal kararı bulunmadan ve devam etmekte olan yargı süreci beklenmeden alınan karara katılmıyorum. Tuncay SONGÖR İkinci Başkan 06-64/882-254 34 (Rekabet Kurulu nun 15.09.2006 tarih ve 06 -64/882 -254 sayılı Kararı) KARŞI OY GEREKÇESİ Rekabet Kurulu nun 24.11.2005 tarih ve 05 -79/1083 -271 sayılı Kararı na karşı Danıştay 13.Dairesinin verdiği Yürütmeyi Durdurma Kararı ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nun 13.07.2006 tarih ve 2006/742 E sayılı Kararı üzerine Ereğli Demir Çelik Fabrikaları T.A.Ş. nin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na ait % 46.12 oranında hissesi ile Kalınma Bankası kontrolünde bulunan % 3.81 oranında hissesinin özelleştirme yoluyla devredilmesine dair Kurul Kararına aşağıdaki nedenlerle katılmamaktay ım. Türkiye de demir çelik sektöründe üretim yapan 19 teşebbüsten sadece Erdemir, İsdemir ve Kardemir fabrikaları yüksek fırına sahip birer entegre tesistir. Diğer teşebbüsler elektrik ark ocağı teknolojisi ile; 15 tanesi uzun, 3 tanesi vasıflı çelik üret mektedir. Türkiye nin tek yassı demir çelik üreticisi, Erdemir in pazar payı % 40 civarında olduğundan, rapor muhtevasında yapılan hakim durum analizinde ithalatın payı bakımından yoğunlaşmadan bahsedilmemesi, Erdemir in sahibi olduğu İsdemir de sürdürülen yassı ürün dönüşüm yatırımları sebebiyle kanaatimizce eksik değerlendirmeye yol açmaktadır. 2006 2010 döneminde yapılacak yatırımlar ile İsdemir (+) Erdemir yassı ürün üretim kapasitesinin, ülke tüketiminin % 80 leri civarında bulunacağı ve hakim durum oluşmasının söz konusu olacağının göz önünde bulundurulması gereklidir. Erdemir özelleştirilmesi bakımından göz ardı edilmemesi gereken önemli bir husus, Ereğli deki Erdemir in liman tesislerinin de demir çelik tesisi ile birlikte özelleştirilmesidir. Ha lbuki, Erdemir Limanı önceki teknik daire raporunda da belirtildiği üzere, söz konusu liman ayrıca diğer sanayi ve ticari kuruluşlara da hizmet vermektedir. ve bölge için özellikle, Karabük Demir Çelik Fabrikaları için stratejik bir öneme sahiptir. Diğer taraftan, raporda belirtildiği üzere demir cevherleri bakımından da bu özelleştirme, rekabet hukuku bağlamında sakınca arz etmektedir. Bu madenlerin Türkiye toplam demir rezervinin ne kadarını karşıladığı, hangi kuruluşların bu madenlerden ne oranda ya rarlandığı raporda belirtilmemiştir. Örneğin, uzun çelik üreticisi olmakla birlikte Türkiye nin 3. büyük entegre tesisi olan Kardemir, Ereğli Limanı vasıtasıyla hem hammadde (kömür ve demir) ihtiyacını karşılamakta, hem de dış ve iç pazarlara satış gerçekl eştirmektedir. Kardemir in bu liman dışında ikmal alternatifi yoktur. Kardemir in Ereğli Erdemir limanıyla ilişkisi TREN -FERİ projesi üzerinden hammaddelerin Kardemir e taşınması amacına yöneliktir. Tren -Feri projesi, Kardemir in Erdemir -Ereğli limanından Karabük e hammadde ve nakliye giderlerini önemli ölçüde düşürmüş ve şirkete ihracat imkanı sağlamıştır. Ancak, bu proje, Kardemir in Erdemir -Ereğli limanına bağımlılığını iyice artırmıştır. Bu sebeple, söz konusu liman Kardemir için zorunlu unsur konumund adır. Öte yandan, Kardemir in maden ihtiyacının % 60 ı Erdemir Maden A.Ş. ye bağlı Divriği -Hekimhan havzasından temin edilmektedir. Bu havza ise Türkiye rezervlerinin % 65 ini oluşturduğundan 06-64/882-254 35 Kardemir Demir Çelik Fabrikası, Erdemir in devredilmekte olduğu teşebbüse liman ve demir hammaddesi bakımından kritik derecede bağımlı hale gelmiştir. Sonuç olarak, Ereğli Demir Çelik Fabrikaları ile birlikte Ereğli Limanı nın devrinin bölgedeki diğer sanayi kuruluşları özellikle, Karabük Demir Çelik Fabrikası için h ayati önem arz etmesinin yanı sıra, söz konusu özelleştirme işlemi sonrasında ilgili ürün pazarına (yassı çelik) girmek isteyecek yeni teşebbüsler bakımından, Divhan demir madeni rezervlerinin tamamının hakim duruma gelen bir teşebbüse devredilmiş olması s ektöre yeni girecek teşebbüsler için piyasaya giriş engeli oluşturacaktır. Rıfkı ÜNAL Kurul Üyesi 06-64/882-254 36 15.9.2006 tarih ve 06 -64/882 -254 Sayılı Kurul Kararı na KARŞI OY GEREKÇESİ İlgili Karar da, bildirim formlarında yer alan bilgilere göre, Ereğli Ortak Girişim Grubu nun, bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkmadığı, ortak kontrolün sağlanmadığı ve ilgili pazarlarda neden olacağı koordinasyon nedeniyle rekabeti sınırlandırıcı etkilerinin bulunduğu, mevcut organizasyonun esasen rekabeti sınırlandırıcı bir anlaşma olduğu ve ayrıca böyle bir ortak girişime, menfi tespit verilemeyeceği, muafiyet de tanınamayacağı gerekçesiyle, değerlendirme dışı kalması gerektiği hükme bağlanmıştır. Alınan kararın ilgili maddelerine aşağıdaki sebeplerle katılmıyorum. 1.Özelleştirme uygulamalarına ilişkin mevzuat çerçevesinde, ih ậle şartnamesi ilan edilmeden önce verilen kurum görüşü nde, ortak girişim şeklinde ihaleye katılacak teşebbüslerin hangi özell ikleri taşıması gerektiği ayrıntılı şekilde belirtilmemiş iken, ihâle sonrasında, izin aşamasında tel ậfi edilebilecek, düzeltilebilecek bazı eksikliklerden dolayı bazı teşebbüslerin bu gerekçe ile devre dışı kalmasına yol açacak bir değerlendirme ve Karar , yönetimin hukûkîlik, açıklık, belirginlik, öngörülebilirlik ve sorumluluk ilkelerine aykırı bir yaklaşım ve uygulamadan başka bir şey değildir. 2. Yine aynı mevzuat çerçevesinde ortak girişim olarak, ihâleye katılan taraflara hangi şartlar dahilinde k esin izin verilebileceğinin Rekabet Kurulu nun yetkisi dahilinde olduğu hususu ihmal edilmiştir: Alınan Karar ile, Ereğli Ortak Girişim Grubu nun, ihâleye girerken, ihale sonrasında ve izin aşamasında hâlâ, tüzel kişiliği haiz bir organizasyon olmadığı ve eğer ihâleyi kazanırlarsa yüzde 51 i ortak girişime ait bir anonim şirketi kurup, ortak girişim sözleşmesinin ayrıntılarını belirleyecekleri şeklindeki bilgi ve beyanlarına yeterince dikkat edilmemiştir. 3. EOGG ile ilgili alınan Karar ın bir başka sa kıncası ise, menfi tespit verilmeyecek, muafiyet de tanınamayacak bir ortak girişim inisiyatifinin, niçin ve nasıl olup da ihaleye girebildiği, girdirilebildiği sorusunu cevapsız bırakacak nitelikte olmasıdır. Ayrıca, bu kadar önemli bir özelleştirme ol ayında, yer aldığı, teklif verdiği, süreci, belki de manipüle ettiği gerekçesiyle niçin soruşturma açılmadığı sorusu da havada kalmaktadır. Eğer, teşebbüs bu süreçte rahatlıkla yer almış, teklif vermiş iken, hem de izin aşamasında ve üstelik rekabete ay kırı davranış iddialarına muhatap bir konumda görülüyor ise, bu durumda, Kamu adına, Rekabet Kurulu tarafından kullanılacak bir yetki, yapılacak bir açıklama olmalıdır. Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI Kurul Üyesi

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI