Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-252 (İlk İnceleme ) Karar Sayısı : 09-04/93 -33 Karar Tarihi : 4.2.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE 10 B. RAPORTÖR LER : İbrahim AYDEMİR, Hüseyin ORMAN C. ŞİKA YET EDEN : - Aydın Saat A.Ş. Tefken Tower Büyükdere Caddesi 209/7 4. Levent/ İstanbul - Onur AYGIT D. HAKKINDA İLK 20 İNCELEME YAPILAN : - Gitt
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-252 (İlk İnceleme ) Karar Sayısı : 09-04/93 -33 Karar Tarihi : 4.2.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE 10 B. RAPORTÖR LER : İbrahim AYDEMİR, Hüseyin ORMAN C. ŞİKA YET EDEN : - Aydın Saat A.Ş. Tefken Tower Büyükdere Caddesi 209/7 4. Levent/ İstanbul - Onur AYGIT D. HAKKINDA İLK 20 İNCELEME YAPILAN : - Gitti Gidiyor Bilgi Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş. Eski Üsküdar Cad. , Çayıryolu Sok. , No:1 , PARTAŞ Center K:16, 34752 , Kadıköy /İstanbul E. DOSY A KONUSU: Gittigidiyor A.Ş. ye ait www.gittigidiyor.com adlı I nternet sitesinin fahiş fiyat uyguladığı ve haksız rekabet yaptığı iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ : Aydın Saat A.Ş. (Aydın Saat) Yetkilisi Ahmet AYDIN tarafından gönderilen şikâyet yazısında özetle; - Yasalara göre yurt dışından saat ithal edebilmek için teknik servis bulundurma, Sanayi Bakanlığı ndan yasalara uygun garanti belgesi alma gibi belli 30 yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerektiği, - Ancak , www.gitti gidiyor.com adlı internet sitesinin adı, sanı ve adresi belli olmayan kişilerce, yukarıda yer verilen yasal yükümlüklerini yerine getirmeksizin gümrüğe dahi uğramaksızın posta yoluyla kaçak olarak yurt dışından saat getirterek nihai tüketicilere sattığı, - Anılan siteden Katma Değer Vergisi (KDV) alınmadığı, - Söz konusu durumun kendileri aleyhine haksız rekabet teşkil ettiği, - Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre ticari şirketlerin kuruluş amacının kâr elde etme gayesi olduğu, ifade edilerek konunun 4054 sayı lı Kanun çerçevesinde incelenmesi talep edilmektedir. 40 Yukarıda yer verilen şikâyet sonrası aynı internet sitesine yönelik Onur AYGIT tarafından gönderilen şikayet dilekçesinde de özetle; - Sıfır ve ikinci el malların internet üzerinden açık arttırma usulü i le el değiştirmesine aracılık hizmeti sunan www.gittigidiyor.com adlı internet sitesinin hakim durumunu kötüye kullandığı, - Kendi web sayfalarında anılan sitenin 2 milyondan fazla kayıtlı kullanıcısı, 450 binden fazla günlük ziyaretçisi ve 1 milyonun üzerinde günlük satışları ile Türkiye nin en işlek alış veriş merkezi olduğunun belirtildiği ve bu ifadenin de söz konusu sitenin hakim durumda olduğunun bir göstergesi olduğu, - Söz konusu sitenin; satışı yapılmak istenilen ürünler için listeme ücreti, satılan 50 ürünlerin satış fiyatı üzerinden %10 -15 arası değişen komisyon ücreti talep ettiği, oysa yurt dışındaki benzer sitelerin müşterilerinden en fazla %5 civarında komisyon ücreti aldığı, şikayete konu komisyon be delinin fahiş olduğu ve diğer kullanıcılar açısından şebeke dışsallığı yaratıldığı, - Bahse konu sitenin ortaklarının aynı zamanda online tanışma ve arkadaşlık siteleri olan www.ankara.net , www.izmir.net , www.istanbul.net siteleri ile online alışveriş sitelerinden olan www.cimri.com adlı sitenin de sahibi olduğu, ifade edilerek konunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde incelenmesi talep edi lmektedir. G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına sırasıyla 23.12.2008 tarih, 8300 sayı ve 29.12.2008 tarih, 8393 sayılı ile giren başvuru lar üzerine 4054 sayılı Rekabetin 60 Korunması Hakkında Kanun un ilgili hükümleri çerçevesinde y apılan incel eme sonucunda hazırlanan, 22.1.2009 tarih, 2008 -2-252/İİ-09-İA sayılı İlk İnceleme Raporu 27.1.2009 tarih ve REK.0.06.00.00 -110/15 sayılı Başkanlık önergesi ile 0 9-04 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİ N GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; yapılan şikayete yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar 1.1.1. İlgili Ürün Pazarı 70 Şikayete konu Gitti Gidiyor Bilgi Teknolojileri San. ve Tic . A.Ş. ye ait www.gittigidiyor.com adlı internet sitesidir. Anılan internet sitesi internet üzerinden perakende satış yapılan bir elektronik ticaret (e-ticaret) sitesidir. Site başlangıçta tüketiciler arasında açık artırma yoluyla satış yaparak faaliyet ine başlamış, daha sonra belirli markaların sanal mağazalarına da ev sahipliği yaparak karma bir yapıya dönüşmüştür; site üzerinden halen hem B2C1 hem de C2C2 satışlar yapılmaktadır. E-ticaret, son yıllarda web teknolojisin deki gelişmelerle ve özellikle W WW3 protokolünün yaygınlaşmasıyla ortaya çıkmış tır ve tüketicilerin elektronik ortamda her çeşit ürünü mağazalara gitmeksizin alabilmesini sağlamaktadır . E-ticaret, kimler 80 arasında yapıldığına bakılarak sınıflandırılmaktadır. Başvuru konusu işlem B2C e- ticaret, yani işletmelerin doğrudan tüketiciye satış yaptığı sınıf kapsamına girmektedir. Bu kategori elektronik perakendecilik olarak da adlandırılmaktadır . E-ticaret, s on yıllardaki web ve wap teknolojilerindeki gelişmelerle ortaya çıkmış ye ni bir tür alışv eriş ortamıdır ve içeriğindeki sanal m ağaza uygulamaları ile internet üzerinden tüketiciler elektronik ortamda; bilgisayardan otomobile, kitaptan p izzaya birçok ürünü mağazalara gitmeksizin günün her vakti doğrudan alabilmektedir. 1 Business -to-Consumer 2 Consumer -to-Consumer 3 World Wide Web İşlemi gerçekleştiren b irimlerin türüne göre e -ticaret genel anlamda ikiye ayrılmaktadır. 1. İşletmeler arası e -ticaret (B2B: Business to business): İnternet vasıtasıyla 90 şirketlerin sağlayıcıları ve dağıtımcıları ile aralarındaki alım -satım emri, faturalama, ödeme gibi işlemlerdir . 2. İşletmelerle tüketiciler arasındaki e -ticaret (B2C: Business to consumers): Günümüzde internet üzerinden faaliyet gösteren alışveriş merkezleri vasıtasıyla tüm tüketici mallarına online ulaşılarak gösterilen faaliyettir. 4 Elektronik ortamda yapılan satı şların geleneksel satışlarla rekabet halinde olması halinde bu ikisi aynı paza rda kabul edilirken, tamamen yeni ve yalnızca elektronik ortamda satılan bir ürünün mevcudiyeti halinde ya da bir ürünü online satmanın önemli avantajlar sağlaması halinde bahse konu ürünün e -ticareti ayrı bir pazar olarak tanımlanmalıdır. Dosya konusu işl emde birinci durum daha olası olmakla birlikte, bu 100 konuda kesin bir değerlendirme yapmaya ihtiyaç duyulmamıştır. Sonuç olarak; dosya mevcudu bilgiler ışığında ilgili ürün pazarı elektronik ortamda mal ve hizmet satışı pazarına işaret etmekle birlikte, do sya bakımından değerlendirmeyi etkilemeyecek olması dolayısıyla kesin bir pazar tanımı yapılmamıştır.5 I.2. Değerlendirme Söz konusu şikâyet temel olarak, haksız rekabet , ve fahiş fiyat uygulama alt başlıkları çerçevesinde değerlendirilecektir. I.2.1. Haksız Rekabet Değerlendirmesi Şikâyet dilekçesinde, anılan sitenin mevzuata uygun olmayan yollarla yurt dışından saat ithal ettiği ve bu durumun yasal olarak faaliyette bulunan kendi şirketleri aleyhine 110 haksız rekabet teşkil ettiği ifade edilmektedir. Türk Ticaret Kanunu nun (TTK) 57. maddesinde haksız rekabete örnek teşkil eden uygulamalar ifade edilmektedir. Anılan uygulamalara bir örnek de anılan maddenin 10. bendinde Rakipler hakkında da cari olan kanun, nizamname, mukavele yahut mesleki veya mahalli adetlerle tayin edilmiş bulunan iş hayatı şartlarına riayet etmem ek olarak ifade edilmiştir. Şikayet konusu uygulama bu bağlamda söz konusu Kanun ve bend çerçevesinde değerlendirilebilecek bir husustur. Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki uygulamalar ise adl i yargı bünyesindeki ticaret mahkemelerinin, ticaret mahkemelerinin olmadığı yerlerde ise asliye hukuk mahkemelerinin görev alanına girmektedir. 120 Rekabet Kurulu nun yetki ve inceleme alanı ise 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun dur. Söz konusu Kanun un Kapsam başlıklı 2. maddesinde; her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki her türlü hukuki işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer . denilmektedir. 4 Aydemir, İbrahim, Elektronik Ticaret Alanındaki Rekabet Sorunları, Rekabet Kurumu Uzmanlık Tezleri Serisi, No: 53 5 20.11.2008, 2008 -2-209/Öİ -08-İA sayılı devralma raporu . Özetle, haksız rekabete ilişkin o larak öne sürülen ve bu bölümde yer verilen iddiaların, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında olmadığı sonucuna 130 varılmıştır. I.2.2. Fahiş Fiyat Uygulandığı İddiası Şikâyet bağlamında www.git tigidiyor.com adlı sitenin müşterilerden sattıkları ürün başına %10 -15 arası komisyon ücreti aldığı, yurt dışında ise anılan komisyon ücretinin en fazla %5 olduğu, %10 -15 oranındaki komisyon ücretinin fahiş fiyat teşkil ettiği ifade edilmektedir. Önceli kle vurgulamak gerekir ki, rekabetin tesisi ve serbest rekabet ortamının sağlanmasının en önemli unsurlarından biri piyasada faaliyet gösteren ekonomik aktörlerin kendi özgür iradeleriyle ekonomik kararlar alabilmesidir. Söz konusu kararlardan biri de firm aların sundukları ürünlerin satış fiyatlarını istedikleri gibi 140 belirleyebilmesidir. Bahse konu özgürlüğün çok az sayıdaki istisnalarından biri, hakim durumdaki firmaların, pazara giriş engellerinin mevcudiyeti gibi koşullar altında, tüketicileri sömürmeye dönük aşırı fiyat uygulama larına ilişkin yasaktır. Söz konusu şikayet, anılan internet sitesinin ilgili ürün pazar(lar)ında hakim durumda olması durumunda 4054 sayılı Kanun kapsamında bir önem kazanacaktır. Bu nedenle, % 10 -15 oranında komisyonun fahiş fi yat olarak kabul edilip edilmeyeceği bir yana, öncelikle şikayet konusu internet sitesinin ilgili ürün pazarlarındaki konumunu incelemek gerekmektedir. İlgili pazarda anılan Internet sitesinin dışında faaliyet gösteren çok sayıda oyuncu mevcuttur. Bunlar a rasında www.sahibinden.com , www.verdimgitti.com gibi ikinci el 150 ürün satışı ve online açık artırma yapan siteler olduğu gibi, www.hepsiburada.com , www.bidolu.com ve www.ideefixe.com gibi yeni ürün satışı yapanlar da vardır. Pazara çok sayıda oyuncunun giriyor olması pazara giriş engeli olmad ığını ortaya koymaktadır. Girişler olduğu gibi çıkışlar da sık yaşanmaktadır. www.weblebi.com alışveriş sitesi nin iflası bunun örneğidir. Burada kritik nokta, kurulan e -ticaret firmalarının en azından işletme gider lerini orta vadede karşılayabilir hale gelmeleridir. Bu eşiği aşabilenler ayakta kalmaktadır. Gittigidiyor.com un yüksek bir işlem hacmine ulaştığı ve yüksek sayıda kullanıcıya sahip olduğu göz önüne alındığında, pazarda tutunmak için kritik eşiği aşmış o lması, hatta bir ağ etkisi oluşturmuş olması kuvvetle muhtemeldir. Bunlardan hareketle adı 160 geçen firmanın önemli bir pazar gücüne erişmiş olması da mümkündür. Ancak yukarıda da değinildiği gibi pazara giren ve çık an firmaların varlığı ve pazara giriş engel i bulunmaması, bu pazarda rekabet hukukundaki anlamıyla fahiş fiyat uygulanmasının halihazırda mümkün olmadığını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede şikâyet konusu uygulamaya ilişkin ön araştırma ya da soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı sonucuna varılm ıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Başvuru konusu iddialara yönelik olarak , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında 170 Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulun madığına , şikayetin reddine OYBİRLİĞİ il e karar verilmiştir.