Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-126 (Devralma) Karar Sayısı : 06-04/62 -19 Karar Tarihi : 26.1.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDI RIMCI, M. Sıraç ASLAN Süreyya ÇAKIN , M. Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK , Remzi Özge ARITÜRK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Çukurova Holding A.Ş. Temsilci si Av. Sarp ŞENOL Maya Akar Center, Büyükdere Caddesi 20 No: 100/17 , 34394 Esentep e/İstanbu
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-126 (Devralma) Karar Sayısı : 06-04/62 -19 Karar Tarihi : 26.1.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDI RIMCI, M. Sıraç ASLAN Süreyya ÇAKIN , M. Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK , Remzi Özge ARITÜRK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Çukurova Holding A.Ş. Temsilci si Av. Sarp ŞENOL Maya Akar Center, Büyükdere Caddesi 20 No: 100/17 , 34394 Esentep e/İstanbul D. TARAFLAR : - Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Yapı Kredi Plaza, D Blok, Levent, Beşiktaş/ İstanbul - Çukurova Holding A.Ş. Büyükdere Cad. Yapı Kredi Plaza A Blok 34330 Levent/İstanbul E. DOSYA KONUSU: Super On -line Uluslararası Elektron ik Bilgilendirme 30 Telekomünikasyon ve Haberleşme A.Ş. hisselerinin Çukurova Holding A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi . F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.12.2005 tarih ve 9099 sayı ile giren ve 17.1.2006 tarih ve 308 sayılı y azı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 19.1.2006 tarih ve 2005 -2-126/Öİ -06-EÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 20 .1.2006 tarih ve REK.0.06.00.00 -120/11 sayılı Başkanlık önergesi ile 06 -04 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞ Ü : İlgili raporda; Super On-line Uluslararası Elektronik Bilgilendirme Telekomünikasyon ve Haberleşme A.Ş. (Superonline) hisselerinin Çukurova Holding A.Ş. tarafından devralınması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bildirim konusu devir işleminin 4054 sayılı Kanu n'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu daha da güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde az altılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı , bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği ; Fintur Techologies B.V. de (Fintur) gerçekleşen kontrol değişikliğinin, anılan 06-04/62 -19 2 şirketin herhangi bir ticari faaliyeti, dolayısıyla bir pazar payı ya da ci rosu 50 bulunmaması nedeniyle, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir işlem olmadığı ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Yapı ve Kredi Bankası A .Ş. (YKB) Dosyada yer alan bilgilere göre ;.YKB, 1944 yılında kurulmuş olup, İstanbul t icaret siciline 7 Temmuz 1944 tarihinde 32736 -16978 sicil no ile tescil ve ilan olmuştur. Halka açık olan ve Koç Finansal Hizmetler A.Ş. (KFH) tarafından kontrol edilen şirketin ortaklık yapısı aşağıda ki gibidir: Tablo 1 - YKB Ortaklık Yapısı 60 Ortak Adı Serm aye oranı (%) Takasbank 41,63 Koçbank A.Ş. 57,4 Pamukbank T.A.Ş. Memur ve Müstahdemleri Vakfı 0,20 Diğer 0,77 H.1.2. Çukurova Holding A.Ş. Dosya mevcudu bilgilere göre, b ildirim konusu devralma işlemi sonucunda Çukurova Investment N.V. KFH Grubu nun Superonline da sahip olduğu %96,68 lik hissesini devralacaktır. Çukurova Investment N.V., Çukurova Holding in bağlı bir şirketi olup, Hollanda kanunlarına göre kurulmuş bir yatırım şirketidir. Çukurova Holding in ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 2 - Çukurova Holding Ortaklık Yapısı Hissedarlar Hissedarlık Oranı(%) Karamko A.Ş. 58,26 Çukurova İthalat ve İhracat T.A.Ş. 26,28 Borak SA 9,39 Sınai ve Mali Yatırımlar A.Ş. 2,61 BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş. 0,28 Diğer 3,18 TOPLAM 100,00 Çukurova Ho lding in Yönetim Kurulu üyeleri ; Mehmet Emin Karamehmet (Başkan) , A. Samsa Karamehmet , F. Şadi Gülüm , Neslihan Yılmaz ve M. Bülent Ergin den 70 oluşmaktadır. H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Devre konu şirket olan Superonline, T ürk Telekomünikasyon A.Ş. ile internet servis sağlayıcılığı (İSS) sözleşmesi imzalayarak internet erişim hizmeti sunan bir şirkettir. Veri, ses ve diğer tip hizmetlerin sunumunda da söz konusu olduğu üzere, bir İSS nin müşterilerine hizmet sağlayabilmesi için öncelikle intern et erişim hizmetlerinin sunulmasına olanak tanıyan yerel telefon şebekesi veya kablo altyapısı gibi bir altyapıya erişiyor olması gerekmektedir. Uygulamada, İSS lerce talep edilen hizmetlere şebeke erişim hizmetleri , bu hizmetler vasıtasıyla İSS lerin son 80 kullanıcılara sundukları katma değerli hizmetlere ise internet erişim hizmetleri adı verilmektedir. 06-04/62 -19 3 Son kullanıcılara internet erişim hizmetlerinin sağlanması için bilinen en yaygın ve gelişmiş teknolojileri - sabit altyapılar üzerinden geniş bant erişim i mkanı sağlayan DSL ve kablo modem teknolojiler (kablo internet hizmeti) ile - yine sabit bir altyapı üzerinden verilen ancak DSL ve kablo modem hizmetlerine göre çok daha sınırlı bant genişliği sağlayan çevirmeli bağlantılar (dial up ve ISDN -BA). olarak sır alamak mümkündür. 90 Bant genişliği, belli bir zaman aralığında belirli bir altyapı üzerinden gönderilen ve temin edilen veri nin hacmini ölçmek amacıyla kullanılan bir kavramdır. Bant genişlikleri, hizmetin üzerinden sunulduğu farklı altyapılara ve/veya kul lanılan teknolojilere göre farklılaşabilmektedir. İnternet erişim hizmetleri bant genişliği bakımından ele alındığında; internete erişim hızları, erişim hızlarına bağlı olarak internet üzerinden destekledikleri hizmet türleri arası farklılıklar, kullanıcı lara istenilen anda ya da sürekli bir bağlantı sağlamaları, aynı anda diğer (ses iletimi gibi) hizmetlerin de sunulmasına olanak tanıyıp tanımamaları, erişim hızının talep halinde anında değişip değişememesi, kullanılan cihazların farklılıkları ve bu farkl ılığın getirdiği maliyet gibi unsurlar nedeniyle dar 100 bant internet erişim hizmetleri ve geniş bant internet erişim hizmetleri olarak ikiye ayrılmaktadır. İnternet erişim hizmetleri, son kullanıcı özelliklerine göre de bireysel ve kurumsal olarak ikiy e ayrılabilir. Alıcı veya göndericiden en az birinin hane halkından birisi olduğu erişim hizmetleri bireysel internet erişim hizmetleridir. Kurumsal kullanıcılar, büyük hacimde ve değişik nitelikte telekomünikasyon hizmeti tüketirler. Bu sebeple erişim hiz metlerini toptan satın alırlar. Hacmin büyük ve hizmetin çeşitli olması bu kullanıcılara özel erişim hizmetlerinin verilmesini gerekli kılar. Bu kullanıcılara örnek olarak bankalar ve diğer finans kurumları, uluslararası şirketler ve genel olarak yerel şeb ekenin kapasitesi üzerinde telekomünikasyon talebi 110 olan tüm diğer kişi ve kurumlar verilebilir. Kurumsal kullanıcıların telekomünikasyon hizmeti taleplerinin içeriği birbirinden hem nicelik hem de nitelik açısından farklı olduğundan, bu kullanıcı grubunun talebine uygun yapıda bireysel arzın sunulması ihtiyacı vardır. Bu kullanıcılara yerel şebekeler ulaşmasına rağmen, bu şebekeler üzerinden sunulan hizmetlerin talebi karşılayabilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla kurumsal kullanıcılar için telekomünikasyon trafiğinin aktığı noktalar arasında özel devrelerin tahsis edilmesi zorunluluğu bulunur. Pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler, bireysel internet hizmeti olarak abonelerine içerik sağlamasının yanı sıra, kurumsal müşterilerin web sayfalarını hizmet 120 sağlay ıcının sunucularında barındırmaktan, internet protokolü kullanan B2B uygulamalarına platform sağlamaya kadar uzanan geniş bir yelpazede faaliyet sunmaktadır. Bu çerçevede internet erişim hizmetleri olarak genel bir başlık altında tanımlanac ak olan ilgili pazar; ayrıca bireysel ve kurumsal internet erişim hizmetleri başlıkları altında değerlendirmeye tabi tutulacaktır. 06-04/62 -19 4 H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili ürün pazarında ülke içinde herhangi bir bölgedeki rekabet koşullarının diğerlerinden farklı olamayacağ ı görülmektedir. Dolayısıyla bu pazarlarda hizmet sunan ve sunacak olan işletmelere verilecek yetki belgelerinin veya yetki belgesi 130 sahibi ile yapıl acak sözleşmelerin kapsamının Türkiye sınırları olacağı göz önüne alınarak, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cu mhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. Devralma İşlemine İlişkin Bilgiler Dosya mevcudunda yer alan bilgi ve belgelere göre; b ildirim konusu işlem , 17.8.2005 tarih ve 05 -52/795 -215 sayılı Rekabet K urulu kararı ile gerçekleşmiş olan Çukurova Grubu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu nun sahip olduğu %57,4 oranındaki YKB hissesinin Koçbank A.Ş. ye devri işlemiyle dolaylı olarak KF H nin kontrolüne geçen Fintur, Digiturk ve Superonline hisselerinin tekrar Çukurova Grubu n a devredilmesine ilişkindir. 28.09. 2005 tarihinde YKB ve Çukurova Holding A.Ş. arasında imzalanan 140 Fintur, Superonline ve Digiturk Alım Satım Sözleşmesi uyarınca anılan şirketlerin hisseleri Çukurova Holding e devredilecektir. Digiturk hi sselerinin Çukurova Grubu tarafından tekrar devralınması işlemine 24.11.2005 tarih ve 05 -79/1087 -313 sayılı Rekabet Kurulu kararı ile izin verilmiştir. Digiturk ve Fintur açısından sözleşmede belirlenen önşartlar yerine gelmiş olduğundan, anılan şirketle re ilişkin devralma işlemleri 5.1. 2006 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Anılan tarihte Digiturk hisseleri önce Çukurova Grubu na ve ardından Çukurova Grubu ile Providence ın ortak kontrolündeki DP Acquisitions BV unvanlı şirkete devredilmiştir. Fintur hisse leri ise tamamen Çukurova Investments N.V. tarafından devralınmıştır. 150 Dosya mevcudunda bulunan e ksiklik yazısına cevaben gelen yazıda; Fintur un başvuru tarihi itibarıyl a Digiturk ve Superonline da iştirakleri bulunduğu, Rekabet Kurulu nun Superonline ın hisselerinin devrine ilişkin izni he nüz alınmamış olduğundan, 5.1. 2006 tarihinde Fintur hisseleri Çukurova Investments N.V. ye devredilmeden önce Superonline da bir kontrol değişikliği meydana gelmemesini teminen, KFH Grubu nun tek başına kontrolü altındak i Fintur un Superonline daki hisselerinin yine KFH Grubu nun tek başına kontrolü altındaki Yapı Kredi Holding B.V. adlı şirkete devredildiği belirtilmektedir. H.3.2. Hukuki Değerlendirme 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesinin (b) bendine göre herhangi bir teşebbüsün ya 160 da kişinin diğer teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi birleşme ya da devralma sayılan hallerden biri olarak belirlenmiştir. Bildirim konusu işlem ile Y KB ve Yapı Kredi Holding B.V. ye ait olan toplam %96,68 oranındaki Superonline hissesi Çukurova Grubu tarafından devralınacaktır. Devralma işlemi sonucunda, Superonline ın kontrolü KFH Grubu ndan Çukurova Grubu n a geçecektir. Dola yısıyla bildirim konusu işlem, 1997/1 sayılı T ebliğ in anılan maddesi anlamında bir devralma işlemidir. Aşağıda Superonline ın işlem öncesi ve sonrasına ilişkin ortaklık yapısı gösteril mektedir: 170 06-04/62 -19 5 Tablo 3 - Superonline ın devralma öncesi or taklık yapısı Ortak Adı Sermaye oranı (%) Yapı Kredi Bankası A.Ş. 36,09 Yapı Kredi Holding B.V.1 60,59 Çukurova Holding A.Ş. 3,32 Sınai ve Mali Yatırımlar A.Ş. 0,00046 Bayındırlık İşleri A.Ş. 0,00000118 Corbuss Kurumsal A.Ş. 0,00000115 TOPLAM 100 Tablo 4 - Superonline ın devralma sonrası ortaklık yapısı Ortak Adı Sermaye Oranı (%) Çukurova Investments N.V. 96,68 Çukurova Holding A.Ş. 3,32 Sınai ve Mali Yatırımlar A.Ş. 0,00046 Bayındırlık İşleri A.Ş. 0,00000118 Corbuss Kurumsal A.Ş. 0,00000115 Toplam 100 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesine göre, Birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25 ini aşmas ı halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur. Hisseleri devredilen Superonline ın ilgili ürün pazarındaki 2005 yılı cirosu ( .) YTL olarak gerçekle şmiştir. Dolayısıyla işlem 25 trilyon TL lik ciro 180 eşiğini aşmaktadır ve Rekabet Kurulu ndan izin alınması gereken bir devralma işlemi söz konusudur. Superonline yetkilileri dosyayı inceleyen raportörlere , 2005 yılına ait pazar paylarının henüz ellerinde olmadığını, ancak tahminlerine göre 2005 pazar paylarının (gerek kendileri, gerekse rakipleri açısından) 2004 pazar payı rakamlarından farklı olmadığını belirtmiştir. Bu çerçevede teşebbüslerin ilgili pazardaki pazar payları 2004 yılı rakamlarına göre değe rlendirilmiştir. İnternet erişim hizmetleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar payları aşağıda gösterilmektedir: Tablo 5 - İnternet erişim hizmetleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin tahmini pazar payları (toplam) 190 Teşebbüs 2002 (%) 2003 (%) 2004 (%) Superonline 24 17 10 Koçnet 11 9 6 Sabancı Telekom 6 6 5 TTnet ( Türk Telekom ) 25 44 65 Borusan 4 4 4 E-Kolay 8 5 3 Diğer 22 16 7 Toplam 100 100 100 1 Yukarıda da belirtildiği gi bi daha önce Fintur a ait olan bu hisseler 5.1. 2006 tarihinde Yapı Kredi Holding B.V. ye devredilmiştir. Eksiklik yazısına cevaben gönderilen yazıda yer verilen bu bilgi doğrultusunda bildirim formunda belirtilen ortaklık yapısı güncellenmiştir. 06-04/62 -19 6 Tablo 6 - İnternet erişim hizmetleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüsl erin tahmini pazar payları (kurumsal) Teşebbüs 2002 (%) 2003 (%) 2004 (%) Superonline 16 18 8 Koçnet 14 18 9 Sabancı Telekom 7 9 6 TTnet (T ürk Telekom ) 34 29 65 Borusan 9 9 7 Diğer 21 18 5 Toplam 100 100 100 Tablo 7 - İnternet erişim hizmet leri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin tahmini pazar payları (bireysel) Teşebbüs 2002 (%) 2003 (%) 2004 (%) Superonline 31 17 14 Koçnet 8 2 1 Sabancı Telekom 5 4 4 TTnet ( Türk Telekom ) 17 56 65 E-Kolay 15 8 7 Diğer 24 14 9 Toplam 100 100 100 Tablolardan da görüldüğü üzere, Superonline ın hem bireysel, hem kurumsal internet erişim hizmetleri pazarındaki pazar payı her geçen yıl Türk Telekom un pazar payının oldukça gerisinde kalmıştır. Türk Telekom un açık farkla pazar lideri olduğu 200 görülmektedir. Halihazırda aynı grup (KFH) tarafından kontrol edilen Superonline ve Koçnet in, devralma işlemi sonucunda farklı gruplar tarafından kont rol edileceği göz önüne alındığında, işlemin pazarda rekabetçi bir etki doğuracağı görülmektedir. 4054 Sa yılı Kanun un 7. maddesine göre Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmel eri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır. 210 Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu devralma işlemi ile hakim durumun yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı anlaşılmaktadır . Bildirim konusu işlem Superonline ın kontrolünün tekrar Çukurova Grubu na geçmesini sağlayan bir hisse devir sözleşmesinden ibarettir. Devralma işlemi sonucunda internet erişim hizmetleri pazarında faaliyet gösteren tedarikçilerin sayısı azalmayacaktır;2 -aksine halihazırda Superonline ve Koçnet in aynı grup (KFH) tarafından kontrol edildiği göz önüne alındığında - artacaktır. Ayrıca taraflar arasındaki anlaşma gereğince Superonline ın kontrolü KFH ye geçmiş olsa da, anılan şirketler fiilen Çukurova Grubu nun atamış olduğu yönetim kurulu üyeleri tarafından yönetilmektedir. Superonline ın yönetim kurulu Mehmet Emin 220 Karamehmet, Fikri Şadi Gücüm, Mustafa Savaş Ünsal, Mehmet Kurtoğlu ve Mehmet Turgut Alpar dan oluşmaktadır. Yukarıda yer verilen tespitlerle birlikte değerlendirildiğinde, Supero nline ın halen şirket üzerindeki etkinliğini koruyan Çukurova Grubu na devredilmesinde sakınca olmadığı görülmektedir. 2 İlgili ü rün pazarında faliyet gösteren Çukurova Grubu nun sahip olduğu Topaz Telekomünikasyon Yayıncılık Reklamcılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. adlı bir teşebbüs bulunmakla birlikte, pazar payı ihma l edilebilecek düzeydedir. 06-04/62 -19 7 Bu değerlendirmeler ışığında; bildirim konusu devralma işleminin, Superonline'ın cirosunun 25 trilyon TL.' yi geçmesi nedeniyle 1997/1 say ılı Tebliğ in 4. maddesi kapsamında izne tabi bir işlem olduğu , ancak söz konusu devralma işleminin, internet erişim hizmetleri ilgili ürün pazarında hakim durum yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde azal tılmasına neden olacak nitelikte bir devralma işlemi olmadığı ; ayrıca, Fintur da gerçekleşen 230 kontrol değişikliği nin, söz konusu şirketin herhangi bir ticari faaliyeti nin, dolayısıyla bir pazar payı ya da cirosu nun bulunmaması nedeniyle, 1997/1 sayılı Tebli ğ kapsamında izne tabi bir işlem olmadığı sonucuna ulaşılmış tır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun 240 güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine , 2. Fintur Technologies B. V. de gerçekleşen kontrol değişikliğinin, anılan şirketin herhangi bir tic ari faaliyeti, dolayısıyla bir p azar payı ya da cirosu bulunmaması nedeniyle, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 250