Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-181 (Devralma) Karar Sayısı : 08-56/890-351 Karar Tarihi : 25.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONG ÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, Erdem AKTEKİN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Kverva AS ve Orkla ASA Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, 20 Av. K. Korhan YILDIRIM, Av. Yelda ÜR
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-181 (Devralma) Karar Sayısı : 08-56/890-351 Karar Tarihi : 25.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONG ÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, Erdem AKTEKİN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Kverva AS ve Orkla ASA Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, 20 Av. K. Korhan YILDIRIM, Av. Yelda ÜREY ELİG Ortak Avukat Bürosu Çitlenbik Sokak No: 12 Yıldız Mah. Beşiktaş/İstanbul D. TARAFLAR : Kverva AS Kjøpmannsgata 57 7011 Trondheim, NORVEÇ Orkla ASA Karensylst a llé 6 Postboks 423 Skøyen, 0213 Oslo, NORVEÇ 30 E. DOSYA KONUSU: Pharmaq AS nin ortak kontrolünün Kverva AS ve Orkla ASA tarafından, kurulacak olan bir devralma vasıtası şirket aracılığıyla devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.8.2008 tarih, 5676 sayı ile giren ve en son 8.9.2008 tarih ve 5911 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereke n Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 19.9.2008 tarih ve 2008 -3- 181/Öİ -08-KÜ sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 19.9.2008 tarih ve REK.0.07.00.00 - 40 120/201 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08 -56 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; - Pharmaq AS nin ortak kontrolünün Kverva AS ve Orkla ASA tarafından, yalnızca işlem için kurulacak olan bir devralma vasıtası şirket aracılığıyla devr alınması işleminin; 4054 sayılı Kanun un 7.maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu, 50 08-56/890-351 2 - Bu işlem sonucunda anılan pazarda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde yasaklanan nitelikte bir hâkim durum yaratılmas ı veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi yoluyla rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı anlaşıldığından, bildirim konusu devir işlemine izin verilebileceği, sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞ ERLENDİRME H.1. Taraflar 60 H.1.1. Kverva AS (Kverva) Norveç te kurulu Kverva, balıkçılık ve balık çiftliği endüstrisi kapsamında yer alan ticaret zincirinin hemen hemen tüm seviyelerinde faaliyet göstermektedir. Somon, morina, ringa balığı üretimi, çeşitl i balıklardan elde edilen balık yağları ve balık unları üretimi ve balıkçı teknelerinde kullanılan buzların üretimi Kverva nın faaliyet gösterdiği alanlardan birkaçıdır. Şirketin ortaklık yapısına Tablo 1 de yer verilmektedir: 70 Tablo 1: Kverva Ortaklık Yap ısı Hissedarlar Hissedarlık Oranı (%) Kverva AS ( ) Glomar AS ( ) Kluwi Invest AS ( ) TOPLAM 100 Kverva nın yönetim kurulu üyeleri; Bjørn Flatgård, Gustav Wıtzøe, Arnstein Endresen ve Harald Ellefsen den oluşmaktadır. Şirket 2007 yılında dünya çapın da toplam ( .) YTL ciro elde etmiştir. Kverva nın Türkiye de herhangi bir faaliyeti, bu nedenle de Türkiye pazarından elde ettiği cirosu bulunmamaktadır. H.1.2. Orkla ASA (Orkla) 80 Orkla, Oslo Menkul Kıymetler Borsası na kayıtlı bulunan ve finansal yat ırım hizmetleri sunumu, alüminyum profil, bina sistemleri, ısı değiştiriciler üretimi, ve metal üretimi gibi çeşitli iş kollarında faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Orkla nın Türkiye de Sapa Yapı Sistem San. ve T.C A.Ş. unvanlı bir iştiraki ve Eklem Maden cilik Metalurji Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi unvanlı yeni kurulmuş bir şirketi bulunmaktadır. Şirket hisselerinin çok sayıda yatırımcıya dağılmış olması nedeniyle Orkla nın ortaklık yapısının gösterildiği Tablo 2 de en büyük beş hissedarın bilgilerin e yer verilmiştir. 90 Tablo 2: Orkla nın Ortaklık Yapısı Hissedarlar Hissedarlık Oranı (%) Canica AS ( ) Folketrygdfondet ( ) Tvist 5 AS ( ) State Street Bank and Trust ( ) BNY s/a F. Templeton - Mutual Shares ( ) 08-56/890-351 3 Diğer ( ) TOPLAM 100 Orkla nın yöne tim kurulu üyeleri; Stein Erik Hagen, Sevin S. Jacobsen, Åse Aulie Michelet, Kjell E. Almskog, Birgitta Stymne Göransson, Bjørg Ven, Lennart Jeansson, Jonny Bengtsson, Aage Andersen ve Gunn Liabø dan oluşmaktadır. Orkla nın 2007 yılı toplam cirosu ( ) YTL olarak gerçekleşmiş ve şirket bu cironun ( ) YTL sini Türkiye pazarından elde etmiştir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Orkla ve Türkiye deki şirketlerinin devre konu teşebbüs Pharmaq ın Türkiye de hiçbir pazar da faaliyeti nin bulunmadığı anlaşılmı ştır. 100 H.1.3 . Pharmaq AS (Pharmaq) Devre konu Pharmaq, merkezi Norveç te bulunan ve endüstriyel su tarımına yönelik olarak balık sağlığı ilaçları tedariği alanında faaliyet gösteren bir şirkettir. Şirket esas olarak yüzgeçli balık türleri için aşı maddele ri geliştirilmesi, üretilmesi ve pazarlanması alanında faaliyet gösterse de, asalak ilaçları gibi diğer balık ilaçları, kümes ve evcil hayvanlar için aşı maddeleri ve tedavi edici ürünler de üretmektedir. Şili ve Birleşik Krallık ta kurulu iki yavru şirke ti bulun an Pharmaq ın faaliyetleri esas 110 olarak Şili, Norveç ve Birleşik Krallık ta yoğunlaşmaktadır. Ayrıca şirkete ait ürünler Kuzey Amerika, Avrupa ve Türkiye de dahil olmak üzere Asya daki dağıtıcı ve toptancılar aracılığıyla satılmaktadır. Pharmaq ın Türkiye de herhangi bir iştiraki veya bağlı şirketi yoktu r. Şirket Türkiye deki faaliyetlerini distribütörü Tekno -farm Tarım ve Ticaret Ltd. Şti. aracılığıyla yürütmektedir. Tekno -farm Pharmaq dan temin ettiği levrek ve çupra aşılarını Türkiye deki levrek ve çupra çiftliklerine satmaktadır. Pharmaq ın hisseleri toplam 68 şirket ve özel yatırımcıya dağılmış konumdadır ve bu 120 hisselerin %50 den fazlası şirket çalışanlarının ya da bu çalışanlarca kontrol edilen şirketlerin elinde dir. Şirketin ortaklık yapısın a Tablo 3 te yer verilmektedir. Tablo 3: Pharmaq ın Ortaklık Yapısı Hissedarlar Hissedarlık Oranı (%) Forestal Patagonia AS ( .) Bjørns Invest AS ( .) Mittas AS ( .) Åsmund Baklien ( .) Hector I AS ( .) Diğer ( .) TOPLAM 100 Pharmaq yönetim kur ulu üyeleri; Thornhild Widvey , Reid Hole, Marianne E. Johnsen , Victor Hugo Puchi , Arnstein Endresen , Inger L. Kvitvang ve Kjetil Fyrand dan oluşmaktadır. Pharmaq 2007 yılında dünya genelinde ( ) YTL ciro elde etmiştir. Bu cironun 130 ( ) YTL lik kısmı şirketin Türkiye deki distribütörüne yaptığı satışlardan oluşmaktadır. 08-56/890-351 4 H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal 140 veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiy atı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar, ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarı nın tanımında temel alınmaktadır. Pharmaq ın esas faaliyet alanını yüzgeçli balık türleri aşıları ve muhtelif balık ilaçları üretimi ve pazarlaması oluşturmaktadır. Şirket Türkiye de de distribütörü aracılığıyla üretimini yaptığı levrekler ve çupra aşıla rının dağıtımını gerçekleştirmektedir. Devralmayı gerçekleştirecek teşebbüslerin Türkiye de Pharmaq ile örtüşen bir faaliyeti bulunmamaktadır. 150 Dosya konusu işlem bakımından pazarın daha dar ya da daha geniş tanımlanmasının yapılacak değerlendirmeyi herha ngi bir şekilde etkilemeyeceği hususu ve bildirim formunda başvuru sahiplerinin pazar payı verilerini hesaplarken levrek/çupra aşısı pazarı nı temel alması da dikkate alınarak, mevcut dosya kapsamında ilgili ürün pazarı levrek/çupra aşısı pazarı olarak tanımlanmıştır. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İnceleme konusu ürünler bakımından pazara giriş, üretim, dağıtım, pazarlama ve 160 satış gibi rekabet şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazarı Türkiye olarak belirle nmiştir. H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. İşlemin Değerlendirilmesi Devralma Vasıtası na ilişkin Kverva ve Orkla 15.8.2008 tarihinde bir Hissedarlık Sözleşmesi imzalamışlardır. Bu sözleşme ile Devralma Vasıtası kurulmuş ve her iki şirket Devralma Vasıtası nın %50 oranında hissesine sahip olmuştur. Yine bu 170 sözleşme ile Kverva ve Orkla ya bütçe ve iş planlarının onaylanması, Pharmaq ın genel müdürünün atanması gibi bazı stratejik kararlara ilişkin veto hakları tanınması suretiyle Phar maq ve Devralma Vasıtası üzerinde ortak kontrol yetkisi verilmektedir . Dosya konusu devralma işlemi, 15.8.2008 tarihinde Pharmaq hissedarları ile diğer tarafta Devralma Vasıtası arasında imzalanan Hisse Satım Sözleşmesi çerçevesinde gerçekleşecektir. Bu s özleşme ile Pharmaq hisselerinin tamamı Devralma Vasıtası na geçecektir. Kapanış tarihinden sonra Devralma Vasıtası ve Pharmaq ın yöneticileri ve çalışanları ile bir sözleşme imzalanacak ve Devralma Vasıtası nın %20,2 oranında hissesi bu kişilere aktarılac aktır. Bu işlem sonrasında Kverva ve 180 Orkla nın Devralma Vasıtasındaki payları %39,99 a düşecek fakat Devralma Vasıtası ve Pharmaq yine Kverva ve Orkla nın ortak kontrolünde kalacaktır. Dolayısıyla başvuru konusu işlem sonunda, Pharmaq ın kontrolü Devralma Vasıtası aracılığıyla Kverva ve Orkla nın ortak kontrolüne geçmektedir. Bu çerçevede, söz konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemidir. 08-56/890-351 5 İnceleme konusu devralma işleminin 1997/1 Tebliğ in 4. maddesi uyarınca izne tabi bir işlem olu p olmadığının belirlenmesi için tarafların ilgili pazarlardaki pazar payı ve ciro bilgilerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. 190 Pharmaq ın 2007 yılında Türkiye pazarından elde ettiği ciro miktarı ( .) YTL dir. Orkla ve Kverva nın Türkiye pazarında faa liyetleri olmadığı göz önüne alındığında tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları 1997/1 sayılı Tebliğ de belirtilen 25 milyon YTL eşiğinin altında kalmaktadır. Devralan teşebbüslerin Türkiye de levrek/çupra aşısı olarak belirlenen ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti yoktur. Pharmaq ın ilgili ürün pazarındaki pazar payı ise % (...) civarındadır. Dolayısıyla tarafların toplam pazar payları, 1997/1 sayılı Tebliğ de belirtilen %25 oranındaki pazar payı eşiğini aştığından işlem, izne tabid ir. 200 H.3.2. Hukuki Değerlendirme Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, bildirim konusu işlem ile Kverva ve Orkla nın, uluslararası büyüme potansiyeli yüksek pazarlarda faaliyet gösteren Pharmaq ın bu pazarlardaki know -how ından, konumundan ve gerçekleştird iği araştırma ve geliştirme faaliyetlerinden yararlanmayı amaçladığı anlaşılmaktadır. Devralan şirketler olan Orkla ve Kverva nın Türkiye de ilgili pazarda bir faaliyeti olmadığı dikkate alındığında, devralma işlemi sonrasında Pharmaq ın levrek/çupra aşısı pazarındaki pazar payı ve konumu değişmeyecektir. Bu itibarla, levrek/çupra 210 aşısı pazarındaki inceleme konusu işlemin bir hâkim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hâkim durumu güçlendirmeyeceği kanaatine varılmıştır. Diğer yandan, devralma işlemine il işkin Hisse Satım Sözleşmesi incelendiğinde, sözleşmenin 12.1. maddesinde rekabet etmeme hükümlerinin düzenlendiği görülmektedir. Anılan madde ile sınırlı satıcı olarak tanımlanan Pharmaq da hisseye sahip ve yönetici veya üstü konumda bulunan şirket ve/v eya gerçek kişilere, devre konu şirketin halihazırda faaliyet gösterdiği alanlarda sözleşmenin yürürlüğe girmesinden itibaren 2 yıl boyunca rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. 220 Genel olarak yoğunlaşma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sını rlama olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu yasağın yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma , sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma ve orantılılık ölçütlerini sağlaması gerekmektedir. Sözl eşme ile getirilen rekabet yasağının bu ölçütleri karşılaması nedeniyle devralma işlemiyle birlikte izin verilebilecek bir yan sınırlama ol duğu sonucuna ulaşılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 230 Bildirim konusu işlem in 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikt e hâkim durum yaratılması nın veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi nin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz 08-56/890-351 6 konusu olma dığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin veril mesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.