Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -3-161 (Devralma) Karar Sayısı : 10-56/10 99-417 Karar Tarihi : 26.8.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Musta fa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Neyzar MENTEŞOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Fides Food Systems B.V. Temsilcisi: Av. Itır ÇİFTÇİ Hergüner Bilgen Özeke Huku k Bürosu Süleyman S
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -3-161 (Devralma) Karar Sayısı : 10-56/10 99-417 Karar Tarihi : 26.8.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Musta fa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Neyzar MENTEŞOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Fides Food Systems B.V. Temsilcisi: Av. Itır ÇİFTÇİ Hergüner Bilgen Özeke Huku k Bürosu Süleyman Seba Caddesi 20 Sıraevler 55 Akaretler 34357 Beşiktaş / İstanbul D. TARAFLAR : Fides Food Systems B.V. Prins Bernhardplein 200 1097 JB Amsterdam / HOLLANDA Franchizza Limited 4th Floor, 15 Basinghall StreetLondon EC2V 5B R Belma ATAMAN 30 Ural Ataman 14 Boulevard Princesse Charlotte 98000 MONAKO Ayşe Binnaz ATAMAN KEÇECİ L Anaconda 5EME 2 4 Boulevard de Belgique 98000 MONAKO Aslan SARANGA Göktürk Mahallesi Selenyum Sitesi D Blok D1 Kemerburgaz Eyüp / İstanbul 40 E. DOSYA KONUSU: Pizza Restaurantları A.Ş. nin hisselerinin tamamının Fides Food Systems B.V. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi . F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.7.2010 tarih ve 5642 sayı ile giren ve en son 30.7.2010 tarih ve 6039 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet 10-56/10 99-417 2 Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan in celeme sonucu düzenlenen 13.8.2010 tarih ve 2010 -3- 161/Öİ -10-125-ŞYA sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu, 2 0.8.2010 tarih ve 50 REK.0.07.00.00 -120/3 47 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10 -56 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Pizza Restaurantları A.Ş. nin hisselerinin tamamının Fides Food Systems B.V. tarafından devralınmasına dair bildirim konusu işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bununla birlikte anılan işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı ve bu nedenle başvuru konusu işleme izin verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. 60 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1.Taraflar H.1.1 . Devralan: Fides Food Systems B.V. (Fides) Devralma işlemini gerçekleştirmek üzere Hollanda kanunları uyarınca kurulan Fides hisselerinin %100 ü Turkish Private Equity Fund II (TPEFII) unvanlı bir yatırım şirketinin kontrolünde olan Fides Food Systems Coöperatief U.A. ya aittir. Dolayısıyla işlem 70 sonrası devralınan teşebbüsün kontrolü TPEFII tarafından sağlanacaktır. TPEFII, kontrolü altında bul unan yatırım fonları aracılığıyla sermaye aktarımının geliştireceğine inandığı şirketlerdeki sermaye hisselerinin (kontrol sağlayan/sağlamayan) devralınması işi ile iştigal etmekte olan özel bir girişim sermayesi şirketidir. TPEFII nin başlıca hissedarları , Dünya Bankası yan kuruluşu olan International Finance Corporation, Alman Yatırım Bankası (DEG), Hollanda Kalkınma Bankası (FMO) ve Avrupa Yatırım Fonudur. TPEFII nin portföyünde devralınan teşebbüs ile aynı alanda faaliyet gösteren herhangi bir şirket bu lunmamaktadır. TPEFII nin hisse sahibi olduğu şirketler e Tablo 1 de yer verilmiştir. 80 Tablo 1: TPEFII nin hisse sahibi olduğu şirketler ve faaliyet alanları Şirket Adı Faaliyet Alanı Hisse Oranı (%) Provus Bilişim Hizmetleri A.Ş. Banka ve şirketlere ilişki n ödeme sistemlerinin yönetimi, kart ekstre basımı ve kişiselleştirme hizmeti sağlanması Tekin Acar Büyük Mağazacılık Tic. A.Ş. Selektif kozmetik ürünler toptan ve perakende satışı Mavi Giyim A.Ş. Günlük giyim ve aksesuar tasarım ve pazarlaması Kayna k: Bildirim formu 10-56/10 99-417 3 Fides ın yönetimi Hollanda da şirket kuruluşu ve yönetimi hizmetleri veren Intertrust B.V. tarafından gerçekleştirilmektedir. İşlemi gerçekleştirmek üzere kurulmuş olan Fides in 2009 yılına ait cirosu bulunmamaktadır. H.1.2. Devralınan: Pizza Restaurantları A.Ş. 90 Devralınacak şirket olan Pizza Restaurantları A.Ş. 1996 yılından itibaren Domino s markası altında yerinde servis ve evlere paket servis hizmeti veren kendi restoranları ve franchise anlaşmaları çerçevesinde çalışan restoranlar vasıtasıyla faaliyet göstermektedir. Domino s restoranları pizza ve pizza ile birlikte tüketilen sos, tavuk, tatlı gibi ürünlerin satışını yapmaktadır. Pizza Restaurantları A.Ş. hisselerinin %99,93 ü Londra da kurulu Franchizza Limited şirketine aittir. Pizza Restaurantları A.Ş. nin ortaklık yapısın a Tablo 2 de yer verilmiştir. Tablo 2: Pizza Restaurantları A.Ş. nin ortaklık yapısı 100 Hissedarın Adı Hisse Oranı(%) Franchizza Limited Belma Ataman Ural Ataman Ayşe Binnaz Ataman Keçeci Aslan Saranga Toplam 100,00 Kaynak: Bildirim formu Domino s restoranlarının 48 i şirkete ait, 98 i franchise olmak üzere Türkiye de toplam 146 şubesi bulunmaktadır. Teşebbüs 2009 yılında . TL ciro elde etmiştir. H.2. İlgili Pazar H.2.1. Sektöre İlişkin Bilgil er Fast-food (Fast -food, hamburger, sandviç gibi kısa sürede hazırlanarak servis edilebilen 110 yiyecekler için kullanılan bir tabirdir) sektörü genel olarak dört alt ana başlık altında sınıflandırılabilir. Bunlar, Mc Donald s, Burger King, Wendy s gibi hambu rger restoranları, Pizza Hut, KFC, Taco Bell gibi hamburger dışı (non -hamburger) restoranlar, daha çok kültürel özelliklerden yola çıkılarak farklı toplumların yemek kültürünü yansıtan ürünleri içeren Çin, Hint ve kebap ağırlıklı Türk fast -food zincirleri gibi etnik restoranlar ve hızlı servis sunan aile restoranları şeklinde sıralanabilir. Fast-food endüstrisi, hem tüketicilerden gelen talep hem de tedarik kaynaklarının çoğalması ile yiyecek endüstrisinin en hızlı gelişen dallarından birisi olmuştur. Fas t-food sektöründe yaşanan hızlı değişime ayak uydurabilmek için sektörde yer alan işletme 120 yöneticileri için kalite, konum, makul fiyat, hızlı servis, kolay ulaşım ve fast -food ürünlerinin yüksek değeri (lezzet, sağlıklı yiyecek, restoranın temizliği) gibi kavramlar öne çıkmaktadır. 10-56/10 99-417 4 Fast-food sektöründe uluslararası genişleme sağlanırken kullanılan belli başlı yöntemler isim hakkı verme, ortak yatırımlar ve bir dereceye kadar da satın almalardır. Sektör verilerine göre fast -food, 2008 yılında yaşanan küres el mali krize rağmen (Euro Monitor ün sektör raporuna göre %21 oranında) büyüyen bir sektör olmuştur. Sektörü zincir markalar ve bağımsız işletmeler olarak iki ayrı gruba ayırmak mümkündür. Bağımsız işletmeler kriz dolayısıyla değer kaybı yaşarken zincir i şletmeler değer 130 kazanmışlardır. Bunun en önemli sebeplerinden biri zincir markalar tarafından krizde yapılan yüksek yatırımlardır. Ayrıca alışveriş merkezlerinin sayısında yaşanan artışa paralel olarak zincir markaların servis noktalarında da artış yaşanma sının söz konusu büyümede önemli bir etken olduğu söylenebilir. Bununla birlikte krizde harcamaların kısıtlanması, tüketicilerin pahalı ve şık restoran tercihlerinin hızlı yemeğe doğru kaymasına sebep olmuştur. 2008 yılında en popüler hızlı yemek kanalı yine hamburger türü ürünlerin satıldığı kanal olmuştur. Sektörde faaliyet gösteren Mc Donald s (Anadolu Grubu) ve Burger King (Tab Gıda) çocuklara, öğrencilere ve gençlere yönelik promosyonlarıyla satışlarını artıran 140 firmalardır. Tavuk ürünleri de fast -food sektöründe önemli bir yere sahiptir. Pizza restoran zincirleri de fast -food sektöründe öne çıkmaktadır. Tablo 3 te Türkiye de hızlı yemek sektöründe yer alan alt sektörlerin değer olarak toplam sektör içindeki büyüklüğüne yer verilmiştir. Tablo 3: Değere Göre Fast -Food Alt Sektörleri, 2003 -2008 (Milyon YTL) 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Zincir Fast -food 417,7 475,6 453,4 545,7 660,3 857,3 Bağımsız Fast -food 169,8 197,2 219,5 240,6 258,5 256,1 Hamur İşleri 31 34,7 39,1 58,1 67,6 94,5 Zincir Fast -food 20,3 22,3 24,4 40,9 47,6 71,1 Bağımsız Fast -food 10,7 12,4 14,7 17,3 20 23,4 Hamburger Fast -food 434,8 498 505,6 580,5 664,8 779,1 Zincir Fast -food 330,6 375,1 369,6 430,3 502,2 621,3 Bağımsız Fast -food 104,2 122,9 136,1 150,2 162,6 157,7 Tavuk Fast -food 18,4 19,9 21,0 28 53,5 77,6 Zincir Fast -food 18,4 19,9 21,0 28 53,5 77,6 Bağımsız Fast -food 0 0 0 0 0 0 Dondurma Fast -food 54,9 61,9 68,8 73,4 76,9 77,3 Zincir Fast -food 0,3 1 2,3 Bağımsız Fast -food 54,9 61,9 68,8 73,1 75,9 75 Orta Doğu Fast -food 23,4 29,9 38,5 46 50,4 72,2 Zincir Fast -food 23,4 29,9 38,5 46 50,4 72,2 Bağımsız Fast -food Pizza Fast -food 0,3 5,6 12,7 Zincir Fast -food 0,3 5,6 12,7 Bağımsız Fast -food Toplam Fast -food 587,5 672,9 673 786,3 918,7 1.113,40 Kaynak: Euro Monitor Sektör Raporu 2009 Tabloda n görüldüğü üzere, fast -food sektöründeki en büyük pay hamburger 150 restoranlarına aittir. Hamburger restoranları değer olarak sektörün yaklaşık %70 ini oluşturmaktadır. Diğer ya ndan pizza restoranlarının değer olarak büyüklüğünün yıllar 10-56/10 99-417 5 içinde gelişme göstermekle birlikte oldukça düşük olduğu ve toplam fast -food sektörünün 2008 itibar ıyla ancak % 1,2 sine ulaşabildiği görülmektedir. H.2.2. İlgili Ürün Pazarı İlgili Pazarın Tanı mlanmasına İlişkin Kılavuz da atıf yapılan 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya 160 hizmetlerden oluşan pa zar, ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazar, ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır. Sektöre ilişkin geçmiş Kurul kararları nda ilgili ürün pa zarı, fast -food restoranları pazarı olarak belirlenm iştir. Mevcut dosya bakımından da ilgili ürün pazarı geçmiş kararlar paralelinde fast -food restoranları pazarı olarak tespit edilmiştir. H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar 170 İlgili Pazarın Tanımlanmasına İli şkin Kılavuz un 20. maddesinde inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu olu yorsa pazar tanımı yapılmayabilir. denilmektedir. Dolayısıyla, tüm olası pazar tanımlarında rekabetçi endişe yaratmayan birleşme/devralma işlemleri bakımından Kurulun ilgili pazarı tanımlamayabileceği ifade edilmelidir. Dosya kapsamında farklı coğrafi pa zar tanımlarının yapılması mümkün olmakla birlikte, yukarıda açıklanan nedenlerden hareketle, kesin bir coğrafi pazar tanımına 180 gidilmeyecektir. Ancak işlemin değerlendirilmesine yönelik yoğunlaşma analizi, pazara yönelik daha sağlıklı bilgilerin elde edile bilmesinden ötürü, ilgili coğrafi pazarın Türkiye olduğu kabul edilerek yapılmıştır. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. İşlemin Niteliği İncelemeye konu işlem Pizza Restaurantları A.Ş. nin hisselerinin tamamının Fides e devrine ilişk indir. İşlemi gerçekleştirmek üzere, taraflar arasında 12 Temmuz 2010 tarihli 190 Hisse Satın Alma Anlaşması imzalanmıştır. İşlem sonucunda Pizza Restaurantları A.Ş. nin kontrolü Fides in de kontrolüne sahip olan TPEFII ye ait olacaktır. 1997/1 sayılı Tebli ğ in 2. maddesinin (b) bendi uyarınca söz konusu işlem, devralma sayılan hallerden kabul edilmektedir. İşlemi gerçekleştiren teşebbüslerin ciroları incelendiğinde, Fides in veya TPEFII nin herhangi bir iştirakinin ilgili ürün pazarında cirosu bulunmadığı ve Pizza Restaurantları A.Ş. nin 2009 cirosunun .. TL olduğu görülmektedir. 10-56/10 99-417 6 200 Dolayısıyla, teşebbüslerin toplam ciroları bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ de belirtilen ciro eşiğinin aşıldığı ndan, incelemeye konu devralma işlemi izne tabi dir. H.3.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi, teşebbüslerin hakim durum yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ö lçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşme veya devralma işlemi gerçekleştirmelerini yasaklamaktadır. Bu çerçevede, hakim pazar gücünün tek bir teşebbüs tarafından kontrol edilmesine ya da güçlendirilmesine yol 210 açacak nitelikteki yoğunlaşma işle mleri anılan yasaklama kapsamına girecektir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerde, devralınacak şirketin fast -food restoranları pazarındaki tahmini payının % ... seviyesinde olduğu belirtilmiştir. Bütün pizza restoranlarının toplam fast -food pazarındaki payı nın % ... seviyesinde olduğu değerlendirildiğinde, söz konusu tahminin oldukça iyimser olduğu kanaati oluşmuştur. Domino s haricinde Sbarro, Pizza Pizza gibi ulusal pizza restoranı zincirleri ile birlikte pek çok yerel zincir niteliğinde veya bağımsız piz za restoranı bulunduğu da dikkate alınarak Domino s pizza restoranlarının ilgili pazardaki gücünün yüksek olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. 220 Bildirim konusu işlemde devralan taraf olan Fides işlemi gerçekleştirmek üzere kurulmuş yeni bir şirkettir ve herhan gi bir alanda faaliyeti bulunmamaktadır. Fides in kontrolünü elinde bulunduran TPEFII nin de gıda alanında faaliyeti olmadığı gibi gıda alanında faaliyet gösteren herhangi bir şirkette ortaklığı da bulunmamaktadır. Dolayısıyla işlem ilgili pazarda yoğunlaş maya yol açmayacak ve bu bakımdan hakim durum yaratılması veya güçlendirilmesi söz konusu olmayacaktır. Hisse Satın Alma Anlaşması nın 7.1 maddesi nde rekabet yasaklarına yer verilmiştir. Devralmalarda alıcıların satıcılara getirdiği rekabet yasakları ve bu yasakların 230 tamamlayıcısı olarak değerlendirilen satıcının devredilen işletmenin çalışanlarını istihdam etmemesine ve sağlayıcılarıyla çalışmamasına yönelik yükümlülükler, alıcıların yaptıkları yatırımın karşılığını tam olarak almasının bir aracı olarak görülmektedir. Bu yönüyle devralma işleminde satıcılara getirilen rekabet yasakları ve diğer söz konusu yükümlülükler, yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli oldukları takdirde yan sınırlamalar kapsamında değerlendirilmektedir. Söz konusu yan sınırlamal arın ayrıca, orantılı ve sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olması gerekmektedir. Hisse Satın Alma Anlaşması nın 7.1 maddesi nde yer verilen hükmün , üç kıstası da sağladığı anlaşıldığından, bu kısıtlamanın yan sınırlama ol duğu kanaatine varılmıştır. 240 10-56/10 99-417 7 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 250 Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Teb liğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işlem e izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.