Rekabet Kurumu · D.2006 -3-22 (Soruşturma) Karar Sayısı : 07-15/142 - · K.07-15/142 -45 Karar Tarihi : 21.2.2007 A. TOPLANTI

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -3-22 (Soruşturma) Karar Sayısı : 07-15/142 -45 Karar Tarihi : 21.2.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER: 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler :Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN , Mehmet Akif ERSİN . B. RAPORTÖRLER : Ümit GÖRGÜLÜ, Ali Fuat KOÇ, Neşe Nur YAZGAN C. ŞİKAYET : Jandarma Eğitim Komutanlığı EDENLER Jandarma Genel Komutanlığı Ankara 20 D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN : Alarko Carrier

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -3-22 (Soruşturma) Karar Sayısı : 07-15/142 -45 Karar Tarihi : 21.2.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER: 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler :Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN , Mehmet Akif ERSİN . B. RAPORTÖRLER : Ümit GÖRGÜLÜ, Ali Fuat KOÇ, Neşe Nur YAZGAN C. ŞİKAYET : Jandarma Eğitim Komutanlığı EDENLER Jandarma Genel Komutanlığı Ankara 20 D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN : Alarko Carrier San. Tic. A.Ş. Gebze Organize Sanayi Bölgesi Şahabettin Bilgisu Cad. 41480 Gebze/Kocaeli Temsilcisi: Av. Tekin AKILLIOĞLU Beykoz Sok. 14/4 06660 Kavaklıdere Ankara E. DOSYA KONUSU: Jandarma Eğitim Komutanlığı tarafından Alarko - 30 Carrier markalı ısıtma -soğutma sistemlerinin tamir ve bakım hizmetinin alımı amacıyla açılan ihalede rekabetin engellendiği iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Jandarma Eğitim Komutanl ığı tarafından gönderilen başvuru dilekçesinde - Jandarma Eğitim Komutanlığı Ankara da yerleşik İsmail Selen kışlasında (Kışla) bulunan binaların ısı merkezleri ve klima santrallerine ilişkin olarak periyodik bakım ve onarım hizmetlerinin temin edilmesi ama cıyla 40 2005 yılından itibaren 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu gereğince ihale düzenlendiği, - 2005 yılında anılan ihaleye, kışlada mevcut cihaz ve ekipmanların neredeyse tamamının üreticisi olan Alarko -Carrier San. ve Tic. A.Ş. (Alarko -Carrier) ile yetkili satı cısı Asega Ltd. Şti nin (Asega) katıldığı ve ( ..) YTL bakım/onarım bedeli teklif eden Alarko -Carrier nun ihaleyi kazandığı, - 2006 yılında söz konusu bakım/onarım ihalesine yine sadece aynı firmaların katıldığı ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ( ..) YTL ile Alarko -Carrier ın verdiği , ancak yıllık enflasyon rakamlarının %5 -6 50 07-15/142 -45 2 seviyesinde olduğu göz önün e alınarak Alarko -Carrier ın önerdiği bir yıl önceye göre yaklaşık % 20 zam içeren fiyatın fazla bulunduğu ve kamu zararı doğması ihtimali nedeniyle ihalenin iptal edildiği, - Kışlada mevcut cihazların %97 sinin Alarko -Carrier markalı olması ve bu cihazlardan oluşan sistemin Alarko -Carrier ın mülkiyetinde bulunan bir program aracılığıyla yürütülüyor olması nedeniyle ihalelere Alarko -Carrier ile yetkili s ervisleri dışında başka firmaların katılamadığı, Ankara ilinde ise Asega dışındaki bayilerin ihaleye katılmaması ne deniyle rekabetin sağlanamadığı 60 belirtilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir. G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 6.3.2006 tarih ve 1305 sayı ile intikal eden dilekçe üzerine hazırlanan 10.3.2006 tarih ve 2006 -3-22/İİ-AFK sayılı İlk İnceleme Raporu Kurul da görüşülmüş ve 16.3.2006 tarih ve 06-19/234 -M sayılı karar uyarınca Alarko -Carrier hakkında 4054 sayılı Kanun un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu karar uyarınca hazırlanan 18.4.2006 tarih ve 2006 -3-22/ÖA -06-ÜG sayılı Ön araştırma Raporu 28.4.2006 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 70 06-31/374 -M sayılı karar ile Alarko -Carrier hakkında 4054 sayı lı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılm ıştır. Bu karar üzerine, 4054 sayılı Kanun un 43/2. maddesi uyarınca Alarko -Carrier a bildirimde bulunularak 30 gün içinde yazılı savu nmasını göndermesi istenmiş; anılan teşebbüsün ilk yazılı savu nması 8.6.2006 tarih ve 3659 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Hazırlanan 19.10.2006 tarih ve SR/06 -21sayılı Soruşturma Raporu, Kanun un 45/1. maddesi uyarınca tüm Kurul üyeleri ile ilgili taraflara tebliğ olunmuş ve aynı maddenin i kinci fıkrası gereğince Alarko - Carrier dan 30 gün içinde yazılı savunmasını göndermes i istenmiştir. Söz 80 konusu teşebbüsün ikinci yazılı savunması 17.11.2006 tarih ve 7675 sayı ile, süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Yazılı savunmanın gönderilmesini takib en Kanun un 45. maddesinin ikinci fık rası uyarınca ek yazılı görüş düzenlenmiş ve Kanun u n 45/2. maddesi uyarınca tüm Kurul üyeleri ve taraflara tebliğ edilmiştir. Tarafların üçüncü yazılı savunma ları süresi içinde Kurum a intikal e tmiştir. Tarafların talebi üzerine Kurul 11.1.2007 tarih ve 0 7- 01/8-M sayılı karar ile sözlü savunma toplantısı yapılması na hükmetmiştir . Sözlü savunma toplantısı 21.2.2007 tarihinde Rekabet Kurumu nun merkez binasında yapılmıştır. 90 Kurul 21.2.2007 tarih ve 07 -15/142 -45 sayı ile nihai kararını vermiştir. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞLERİ: İlgili raporda , Alarko -Carrier Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin ; - Münhasır yetkili satıcıları ile yaptığı ve standart olan Münhasır Yetkili Satıcı Sirküleri nde yer alan fiyat tespitine ve yetkili satı cılara yönelik aktif ve pasif satış yasağına yönelik hükümlerin, 100 07-15/142 -45 3 - Yetkili servisleri ile akdettiği ve standart olan Yetkili Servis Sözleşmeleri nde yer alan fiyat tespitine, yetkili servislere yönelik aktif ve pasif satış yasağına ve belirsiz süreli rek abet etme yasağına yönelik hükümlerin ve - Alarko -Carrier in bakım/onarım işleri ile ilgili olarak gerek yetkili servisleri arasındaki gerekse kendisiyle yetkili servisleri arasındaki rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki eylemlerinin, 4054 sayılı Rekabetin K orunması Hakkında Kanun un 4. maddesini ihlal etmesi nedeniyle Alarko -Carrier Sanayi ve Ticaret A.Ş . nin Kanun un 16. maddesinin 110 ikinci fıkrası uyarınca cezalandırılması gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİR ME I.1. İlgili Pazar I.1.1. Sektöre İlişkin Bilgiler 120 Isıtma, soğutma, havalandırma, klima sektörü, genel olarak kapalı mekanlardaki havanın fiziksel şartlarını değiştirmek amacıyla kullanılan her çeşit cihazı kapsamaktadır. Burada sözü edilen şartlar; ortamdaki havanın sıcaklığı, nemi, temizliği ve hareketidir. Soğutma, havalandırma ve klima sektöründe konut, işyerleri, fabrika, hastane, otel, okul, lokanta, sinema, tiyatro gibi yerlerde kullanılmakta olan klima sistemleri yer almaktadır. Klimalar tem el olarak proses klimaları ve konfor klimaları olmak üzere iki başlık altında toplanabilir. Konfor klimaları da merkezi sistem klimalar ve ev tipi klimalar olmak üzere iki alt gruba ayrılmaktadır. 130 Merkezi sistem klima cihazları iş merkezleri, otel ler, alışveriş merkezleri gibi büyük mekanların iklimlendirilmesi için tek merkezde kurulu cihazlardır. Ev tipi klimaların ise, pencere tipi (motor ve üfleyici beraber tek ünite) ve split tipi şeklinde iki türü olup, son yıllarda portatif tip klimalar da piyasaya girmiştir. Split tipi klimalar, monte edildikleri yere göre kendi içlerinde duvar, yer, tavan gibi çeşitli modellere ayrılmaktadır. Arçelik, Vestel, Alarko -Carrier, Viessmann, Baymak, Beretta, Demirdöküm, Ferroli, gibi firmaların bulunduğu Tü rkiye klima sektöründe, yaklaşık 150 firma 140 faaliyettedir. İklimlendirme Soğutma Klima İmalatçıları Derneği'ne (İSKİD) üye 48 imalatçı teşebbüs vardır. Bu firmaların büyük çoğunluğu aynı zamanda kombi ve kazan gibi ısıtma sanayi ürünlerinin üretim ve satışı nı da gerçekleştirmektedirler. Merkezi klima üretiminde, aralarında Alarko -Carrier , Teba, HSK, İmas, Sönmez Metal, Fita Teknik gibi firmaların yer aldığı çok sayıda teşebbüs bulunmaktadır. Bu teşebbüslere ek olarak sektörde üretimi bulunmayan ancak farklı marka cihazlarla merkezi klima sistemlerinin taahhüt ve kurulumunu gerçekleştiren bir çok firma faaliyet göstermektedir. Bu teşebbüslerin büyük çoğunluğu aynı zamanda ithalat yoluyla da farklı markalarla sektörde faaliyet göstermektedirler. 150 07-15/142 -45 4 2004 yılı iti barıyla soğutma, havalandırma, klima sektörünün toplam büyüklüğü yaklaşık 650 milyon ABD Dolarıdır. İSKİD verilerine göre 2004 yılı için sanayi genelinde gerçekleştirilen üretim miktarı 1,54 milyon adettir. Split klima tüketiminde yerli üretimin payı %60, merkezi klima tüketiminde ise %90 olarak gerçekleşmiştir. Isıtma cihazları sektörüne ise her çeşit soba, kazan, radyatör, brülör ve kombi gibi mekanları ısıtmada kullanılan ürünler ile, boiler ve güneş enerjisi sistemleri gibi sıcak su sağlama amaçlı ür ünler dahil edilmektedir. 160 Vaillant, ECA, Baym ak, DemirDöküm, Beretta, Alarko -Carrier, Ferroli, Bosch, Auer, Ayvaz, Ermak, İhlas, Viessmann gibi firmaların yer aldığı sektörde 2004 yılı itibarıyla kombi üretiminde 25, panel radyatör üretiminde 50, kazan üretiminde ise 157 si TSE belgeli 560 firmanın faaliyet gösterdiği tahmin edilmektedir. Buna ek olarak, sadece merkezi ısıtma sistemlerinde sıcak su sağlama işlevi gören ve merkezi kazanlarla birlikte kullanılan boiler ya da sadece yine bu sistemin parçası niteliğindeki radyatörleri üreten KOBİ niteliğinde çok sayıda teşebbüs bulunmaktadır. 170 Gerek ısıtma ürünleri ve gerekse soğutma havalandırma klima ürünleri pazarına girişi zorlaştıran bir engel bulunmamaktadır. Bununla birlikte, sektöre ithalatçı olarak g irmek isteyen firmaların gümrük tarife pozisyonlarına bağlı olarak TSEK belge alım şartlarını ve belirli kriter ve sayıda servis altyapısını sağlamaları gerekmektedir. Yukarıda hakkında bilgi verilen ürünler genel olarak mekanların iklimlendirilmesi için kullanılan ve ısıtma, soğutma, havalandırma (HVAC, Heat, Ventilating, Air Condition) olarak tanımlanan sektörü oluşturmaktadırlar. Hem ısıtma alanında hem de soğutma -klima alanında faaliyet gösteren teşebbüsler, bir ucunda 180 sadece ithalatçı diğer ucunda sad ece üretici olan bir yelpazede dağılım göstermektedirler. Bu yelpaze içinde hem üretici hem de ithalatçı konumunda olan teşebbüsler önemli bir yer kaplamaktadır. Bu sonuç; üretici konumundaki firmaların, bir mekanın bütün olarak ısıtılmasına ya da soğutmas ına olanak verecek her türlü cihaz ve tesisatı birlikte pazara sunmak, diğer bir deyişle, ürün yelpazelerini alternatif ürünlerle ya da sıhhi tesisat ve alt yapı ekipmanları gibi yan ürünlerle tamamlama isteklerinden kaynaklanmaktadır. Bununla bağlantılı olarak, hem ısıtma alanında hem de soğutma alanında faaliy et gösteren başlıcaları; Alarko -Carrier, Baymak, Demirdöküm, Ferroli, Viessmann, Isısan olmak üzere 13'ün üzerinde firma olduğu görülmektedir. 190 Pompa ve basınçlı aletler sektörü ise pompa, vana, genl eşme tankı gibi birçok ürünü içermektedir. Sektörün 2004 yılı üretim hacminin 300 milyon ABD Doları seviyesinde bulunduğu tahmin edilmektedir. Türk Pompa ve Vana Sanayicileri Derneği (POMSAD) verilerine göre sektörde 10 u ithalat da yapmakta olan 130 üretici ile 40 ithalatçı firma bulunmaktadır. Yukarıda değinilen tüm sektörler genel olarak değerlendirildiğinde gerek soğutma, havalandırma, klima gerek ısıtma ürünleri gerekse pompa ve basınçlı aletler pazarlarında çok sayıda firmanın faaliyet gösterdiği gö rülmektedir. Bunun 200 yanı sıra, hiçbir firmanın tek başına çok yüksek pazar paylarına sahip olmadığı 07-15/142 -45 5 ve ithal ürünlerin yarattığı rekabetçi baskı dikkate alındığında her üç alanda da yoğunlaşmanın yüksek olmadığı anlaşılmaktadır. Isıtma soğutma cihazları al anında montaj ve servis hizmetleri, üretici ya da ana ithalatçı firmanın bu konuda belirlediği politika doğrultusunda ya cihazların aynı zamanda dağıtımını yapan bayiler tarafından ya da ayrıca belirlenen yetkili servisler tarafından verilmektedir. Apartma n dairesi ya da bir kaç katlı villa türü küçük mekanların iklimlendirilmesinde ısıtma soğutma cihazları dağıtımı yapan bayilerin çoğunluğu proje ve taahhüt hizmeti vermektedir. Diğer yandan site, 210 alışveriş merkezi, otel, apartman dairesi gibi büyük mekanla rın ısıtılmasına ve soğutulmasına yönelik proje ve taahhüt hizmetleri inşaat sektörüyle bağlantılı olarak çalışan çok sayıdaki proje bürosu tarafından verilebilmektedir. Tüm bu ürünlerin tamir bakım ve onarımı garanti süreleri içerisinde üretici firma tarafından tayin edilen yetkili servislerce gerçekleştirilmektedir. Buna ek olarak yetkili servisler dışında bağımsız teşebbüsler de, garanti süresi sonrasında gerek ısıtma gerek soğutma, havalandırma, klima gerekse pompa ve basınçlı aletler sektöründe yer ala n cihazlara tamir ve bakım/onarım hizmeti sağlayabilmektedir. 220 I.1.2. İlgili Ürün Pazarı Isıtma, soğutma, havalandırma ve iklimlendirme sektöründe çok sayıda ve farklı özelliklere sahip ürünler yer almaktadır. Örneğin ısıtma cihazları grubunda, kombi, kat kaloriferi, ısıtma kazanları, buhar kazanları, güneş enerjisi sistemleri gibi çeşitli ürünler bulunmaktadır. Bu ürünler esasen yerleştirilecekleri binanın ya da sistemin niteliği, kişisel ya da merkezi kullanıma yönelik olup olmamaları yönüyle farklılaşma ktadır. Dolayısıyla ısıtma cihazları grubu içinde yer alan belirli ürünlerin talep ikamesi yönüyle daha homojen alt gruplara ayrılabilmesi mümkündür. Buna ek olarak, örneğin bir klimanın hem ısıtma hem de soğutma 230 amaçlı kullanımının mümkün olabilmesi ya da termosifon ve şofben gibi temelde su ısıtma işlevi gören cihazların yerine bu sorunun merkezi kazan ve boy ler ünitesinden oluşan bir sistemle de çözümlenebilmesi farklı cihazlar arasındaki, sınırlı da olsa, kullanım amaçları bakımından talep ikamesi olana ğını gündeme getirmektedir. Talep yönüyle, aynı su basınçlandırma ekipmanlarının hem ısıtma sistemlerinde hem de soğutma sistemlerinde ortak kullanılabilirlikleri bu tesisat ve ekipmanlar bakımından iç içe geçmiş bir yapı ortaya koymaktadır. Diğer yandan e le alınan ürünler bakımından tüketici gözünde fiyatları ve kullanım amaçları bakımından tam bir ikamenin olamayacağı açıktır. 240 Konu arz ikamesi boyutuyla ele alındığında ise gerek ısıtma cihazları gerekse soğutma cihazları ve bunlara ilişkin yan ürünler ni teliğindeki pompa ve hidrofor gibi su basınçlandırma ekipmanları bakımından teşebbüslerin üretici olsun ya da olmasın ithalat yoluyla ve aynı bayilik sistemini kullanarak çok fazla ek maliyete katlanmaksızın farklı marka ürünleri pazara sunarak ürün yelpaz elerini genişletebildikleri görülmektedir. Dolayısıyla, tüm bu cihazlar arasında arz ikamesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Bu bilgiler ışığında, Alarko -Carrier nun faaliyette bulunduğu ürün grupları dikkate alınarak ilgili ürün pazarları ısıtma cihaz ları , soğutma, havalandırma, 250 klima cihazları , su basınçlandırma cihazları ile tüm bu pazarlarda yer alan ürünlere ilişkin tamir ve bakım/onarım hizmetleri pazarları olarak belirlenmiştir. 07-15/142 -45 6 I.1.3. İlgili Coğrafi Pazar Mevcut soruşturmada ilgili ürün pazarında yer alan ürünler bakımından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahili olarak belirlen miştir. 260 I.2. Taraflar I.2.1. Alarko Carrier Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Alarko -Carrier) 1954 yılında kurulan Alarko -Carrier, ısıtma, soğutma, havalandırma ve su basınçlandırma (pompa) konularında Türkiye çapında satış ve satış sonrası servis alanlarında faaliyet göstermektedir. Anılan teşebbüs 1998 yılında, yabancı bir iklimlendirme cihazları üreticisi olan Carrier ile eşit oranda ortaklığa girmiş ve adı Alarko Carrier Sanayi ve Ticaret A.Ş. olarak değiştirilmiştir . 270 Alarko -Carrier ülke bazında proje ve tek nik uygulama da yapabilen 392 yetkili bayi aracılığıyla satışlarını gerçekleştirmektedir. Bu bayiler ürün bazında uzmanlaşmış olup her bayi her bir ürünün dağıtımını yapmamaktadır. Buna ek olarak 400 ün üzerinde yetkili servis, Alarko -Carrier ürünlerinin t amir bakım ve onarımını gerçekleştirmektedir. Anılan servisler de, bayiler gibi ancak yetkilendirildikleri ve hakkında eğitim aldıkları cihazların tamir ve bakımını gerçekleştirmektedirler. Alarko -Carrier in hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmektedir. 280 Tablo1: Alarko Carrier San. Tic. A.Ş. Ortaklık Yapısı Hissedarlar Sermaye Payı (%) Alarko Holding A.Ş. 42.03 Carrier HVACR Investments B.V. 42.03 Diğer* 15.94 TOPLAM 100.0 * Sermaye nin %10 undan daha azına sahip ortakların toplamını göstermektedi r. Alarko -Carrier 2005 yılında ( .) YTL net satış geliri elde etmiştir. I.2.2. Alarko Carrier Yetkili Satıcı ve Servisleri Alarko Carrier yetkili satıcı ve servisleri Alarko Carrier tarafından kendisine belirli ürünlerin satış, montaj, tamir ve bakım /onarım yetkisi tanınan yurt çapında yaygın çok sayıda teşebbüsten oluşmaktadır. Daha önce de değinildiği üzere, 290 gerek yetkili satıcılar gerekse yetkili servisler satış ve bakım/onarım faaliyetleri bakımından belirli ürünlerle sınırlandırılmakta ve bu ürün lere yönelik eğitimler almakta dırlar. Bununla birlikte Alarko -Carrier ürün gamı içerisinde yer alan ürünlerin çoğunun satış ya da bakım/onarımını gerçekleştirebilecek düzeyde sınırlı sayıda yetkili satıcı ve servis de bulunmaktadır. I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller 07-15/142 -45 7 I.3.1. Yetkili Servis ve Yetkili Satıcı Sözleşmeleri 300 Alarko -Carrier ile münhasır yetkili satıcıları arasında akdedilen ve standart olan Münhasır Yetkili Satı cı Sirküleri nin ve yine Alarko -Carrier ile yetkili servisleri arasında akdedilen v e standart olan Yetkili Servis Sözleşmesi nin 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesine aşağıda yer verilmektedir. Aşağıdaki hükümlerden ve açıklamalardan görülebileceği üzere söz konusu sözleşmeler 2003/3 sayılı Rekabet Kurulu Tebliği ile Değişi k, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İliş kin Grup Muafiyeti Tebliği nde öngörülenlerin ötesinde rekabet kısıtlamaları içermektedirler. Dolayısıyla, söz konusu sözleşmelerin menfi tespit belgesi alması uygun değildir. 310 I.3.1.1. Münhasır Yetkili Satıcı Sirkül eri Alarko -Carrier'in münhasır yetkili satıcıları ile yaptığı ve standart olan münhasır yetkili satıcı sözleşmelerine bir örnek olarak münhasır yetkili satıcılarından ARTI Müh. Ltd. Şti. ile 2006 yılı için yaptığı sözleşme incelenmiştir. Kurul, belirli ş artları sağlayan dikey anlaşmaları 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin yasaklamasından muaf tutan 2002/2 sayılı Tebliğ i çıkarmıştır. Bu nedenle, Alarko -Carrier ın ürettiği veya ithal ettiği malların satışı için 320 yetkilendirme amaçlı Münhasır Yetkili Satıcı Sirküleri nin bu Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanıp yararlanamadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Sözleşmenin 17. maddesi şu şekildedir; Yetkili satıcılar herhangi bir bölgedeki Alarko - Carrier yetkili satıcısına, yetkili servisine, y etkili montajcısına ilgili şubenin bilgisi ve onayı olmadan Alarko - Carrier mallarını satamaz. Yetkili satıcı bölgesi dışındaki herhangi bir satıcıya tekrar satış yapmak üzere Alarko - Carrier mamullerini kesinlikle satamaz. 330 Söz konusu hüküm ile yetkili s atıcının bölgesi dışına mal satması yasaklanmaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ in 4. maddesi kapsamında Alarko - Carrier, yetkili satıcılarına münhasır bir bölge belirleyerek, bu bölge dışına aktif satış yapmalarını kısıtlama olanağına sahiptir. Oysa söz konusu sözleşme hükmü ile Alarko - Carrier, yetkili satıcılarının kendi bölgesi dışından gelen ancak kendisinin aktif bir çabası neticesinde gerçekleşmeyen siparişleri de (pasif satış) yasaklamaktadır. Pasif satışların yasaklanması 2002/2 sayılı Tebliğ'de öngörül enlerin ötesinde bir rekabet kısıtlamasıdır. Ayrıca, Alarko - Carrier tarafından bir bölgede birden çok yetkili satıcı tayin edilmesi nedeniyle, pratikte söz konusu bölgeler münhasırlık özelliğini kaybetmektedirler. Bu 340 itibarla, yetkili satıcıların kendi bö lgesi dışında tüm bölgelere yapacağı satışların da (bölgelerin münhasır olarak tek bir satıcıya tahsis edilip edilmediği hususu belirtilmeksizin) yasaklanması, sözleşmeyi 2002/2 sayılı Tebliğ de öngörülen grup muafiyeti sınırlarının dışına taşıyacak niteli ktedir. Diğer yandan, söz konusu sözleşmenin Fiyatlandırma başlıklı E maddesi de şu şekildedir; Mamuller için tavsiye edilen yetkili satıcı satış ve yetkili satıcı alış olmak üzere iki ayrı fiyat listesi bulunur. Yetkili satıcı alış listesindeki fiyat larla yetkili satıcıya fatura edilir. Yetkili satıcı tarafından tavsiye edilen satış listesi ile 07-15/142 -45 8 müşteriye fatura edilir. Her mamulün ödeme şartı fiyat listesinde belirtilir. Yetkili 350 satıcı; yetkili satıcı alış fiyatı nın altında fiyatlarla satış yapamaz. Görüldüğü üzere bu madde ile Alarko - Carrier yetkili satıcılarına tavsiye ettiği fiyatı sabit hale getirmek ve minimum satış fiyatını belirlemek suretiyle fiyat tespiti yapmaktadır. Dolayısıyla bu durum da 2002/2 sayılı Tebliğ'de öngörülenlerin ötesinde bir rekabet kısıtlamasıdır. Bu itibarla, gerek fiyat tespiti yapılmasına gerek pasif satışın yasaklanmasına dair hükümler nedeniyle söz konusu sözleşme 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamamaktadır. 360 I.3.1.2 Yetkili Servis Sözleş mesi Alarko - Carrier'in yetkili servisleri ile yaptığı ve standart olan yetkili servis sözleşmelerine bir örnek olarak yetkili servislerinden ASEGA. Ltd. Şti. ile 1.1.2002 tarihinde yaptığı sözleşme incelenmiştir. Sözleşmenin Tanımlamalar başlığı altında ; k- Servis Ücretleri ve yedek Parça Fiyat Listesi: Yetkili servisin tatbik etmekle yükümlü bulunduğu Alarko - Carrier tarafından imal ve ithal edilen mamullerin bütün parçalarının stok numaralarını 370 ve birim fiyatlarını içeren liste ile işçilik ücretlerini içeren liste hükmü yer almaktadır. Sözleşmenin 17. maddesinde " Yetkili servisler, Alarko - Carrier tarafından verilen Servis Ücretleri ve Yedek Parça Fiyat Listelerini işyerlerinde bulundurmakla ve müşteri talep ettiğinde göstermekle yükümlüdürler. Bu lis teler üçüncü şahıslara verilemez. hükmüne yer verilmekte ve 18. maddesinde; Yetkili servis müşterinin almış olduğu pompayı müşterinin isteği doğrultusunda, Alarko - Carrier ın onaylayacağı montaj fiyatları karşılığında uygun olan kuyuya montajı yapacak ve ya montajına nezaret ederek işlemeye alacaktır. ifadeleri yer almaktadır. 29. maddede ise Yetkili Servisler, bakım ve/veya onarımlarda kullandığı malzemeyi Yedek Parça Fiyat Listesinde yazılı servis 380 alış fiyatının % ( ) ilavesini işçilik ücretini Servis Ücretleri Listesinde yazılı servis ücretinin % ( ) eksiği ile Alarko - Carrier e fatura ederler hükümleri bulunmaktadır. Söz konusu sözleşme hükümleri ile yetkili servislerin kullandıkları yedek parça fiyatları ve hizmet bedelleri tespit edilmektedir. Yuk arıda da belirtildiği üzere fiyat tespiti 2002/2 sayılı Tebliğ'de makul görülenlerin ötesinde bir rekabet kısıtlamasıdır. Yine aynı sözleşme, Sözleşmenin Süresi, Geçerliliği, Feshi, Sona Erme 390 başlıklı 38 . maddesindeki; " Sözleşmenin süresi imza tariht en itibaren 1 yıldır Sözleşmenin bitiminden 1 ay önce taraflardan biri sözleşmeyi uzatmak istemediğini karşı tarafa bildirmezse sözleşme kendiliğinden 1 yıl daha uzamış olur. hükmü ile belirsiz süreli bir sözleşme niteliğini kazanmaktadır. Dolayısıyla bu hüküm nedeniyle sözleşmenin 8. ve 9. maddesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülükleri belirsiz süreli bir nitelik kazanmaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ'in "Rekabet Etmeme Yükümlülüğü" başlıklı 5. maddesinin "a" bendi uyarınca alıcıya getirilen belirsiz sü reli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğü söz konusu Tebliğ ile tanınan muafiyet 400 07-15/142 -45 9 kapsamında bulunmamaktadır. Bu itibarla Alarko - Carrier ın yetkili servisleri ile akdettiği standart sözleşmelerinde yer alan belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlülüğü grup muafiyeti kapsamında değildir. Ayrıca sözleşmenin 3. maddesinde yetkili servisin faaliyet bölgesinin maddede boş bırakılan yere yazılacak olan bölge ile sınırlandığı belirtilmektedir. Söz konusu hükümlerden yetkili servislerin kendi bölgel eri dışına hizmet veremeyecekleri sonucu çıkarılabilecektir. Madde 35 te ise Yetkili Servis, bölgesinde servis hizmetini aksatmadığı sürece Alarko - Carrier bu bölgede başka herhangi bir firmaya yetkili servis imtiyazı tanımayacaktır. Ancak bölgenin 410 hizmet yükünün ağırlaşması dolayısıyla bölge bölünmesi hali bundan müstesnadır hükmü yer almaktadır. Her ne kadar madde hükmünden her bölge için tek bir münhasır servis olduğu izlenimi doğsa da, ya pılan görüşmede Alarko - Carrier yetkilileri tarafından da belirt ildiği üzere uygulamada birden çok sayıda yetkili servisin aynı bölge içinde görevlendirildiği görülmektedir. Dolayısıyla, tek bir servise münhasır olarak tayin edilmemiş bölgelere yapılacak olan hizmet satışlarının yasaklanması da 2002/2 sayılı Tebliğ'de öngörülenlerin ötesinde bir rekabet kısıtlamasıdır. Söz konusu sözleşmenin 7. maddesinde yer alan Yetkili servisler Alarko - 420 Carrier yazışmalarını dosyalamak ve bu yazışmalara uymak ve kişiye ve firmaya özel yazılar hariç bütün yazışmalardan personele bil gi vermek zorundadır hükmü ise ileriki bölümlerde de belirtileceği üzere, Alarko - Carrier in gerek yetkili servisleri arasındaki gerekse de kendisi ile servisleri arasında olan rekabeti engellemesine zemin hazırlamaktadır. I.3.2. Yerinde İncelemelerde E lde Edilen Belge ve Tespitler Önaraştırma döneminde Alarko - Carrier ın yetkili servisleri bünyesinde yapılan incelemelerde; Alarko - Carrier Ankara Şubesi tarafından yetkili servislere 430 gönderilen 15.6.2005 tarihli yazı örneği alınmıştır . Şube Müdürü ve İş Geliştirme Müdürü imzalı söz konusu yazıda; Yıllık periyodik bakım anlaşmaları yapmak ve bu hizmetleri yürütmek üzere Ankara şube bünyesinde İş Geliştirme Müdürlüğü oluşturulmuştur. Periyodik bakımlar mevcut yetkili servisler içerisinde ayrı bir birim olarak oluşturulacak bakım birimi tarafından yaptırılacaktır. Bakım birimleri, tarafımızca hazırlanıp yayınlanacak prosedür ve standartlara uygun, sadece periyodik bakım ile uğraşacak yapıda olacaktır. 440 Bu tarihten itibaren yetkili servislerimiz hiçbir kur um ve kişi ile yeni bakım anlaşması yapmayıp, talep edilecek bakım ve bakım tekliflerini şubemize ileterek şubemiz aracılığı ile yapılması sağlanacaktır. Ayrıca bu yeni yapılanma içerisinde mükerrer teklif ve ziyaretleri engellemek amacıyla yetkili servisl er tarafından daha önce yapılmış olan bakım anlaşmaları şubemize bildirilerek, bakım anlaşması bitiminde sözleşme yenilenmeyerek tarafımıza yönlendirilmelidir. ifadeleri yer almaktadır. 450 07-15/142 -45 10 Söz konusu yazı ile yetkili servislerin periyodik bakım işlerine ilişkin aktif ve pasif hizmet satışları sınırlanmakta ve bu tür tekliflerin Alarko - Carrier a bildirilmesi istenmektedir. Yetkili Servis Sözleşmesinin 7. maddesi hükmü uyarınca, Ankara da faaliyet gösteren yetkili servisler söz konusu yazıda yer verilen ta limatlara uymak zorundadırlar. Yukarıda değinilen Alarko - Carrier Ankara Şube tarafından gönderilen talimatın uygulandığını destekler nitelikte, Ankara da faaliyet gösteren bazı yetkili servislerin yetkilileri, bakım ihaleleri öncesinde Alarko -Carrier a haber vermeleri gerektiğini, kendilerinin doğrudan ihalelere katı lmadıklarını belirtmişlerdir. 460 Benzer şekilde İstanbul da faaliyet gösteren Alsem Servis ve Mühendislik Hizmetleri A.Ş. müdürü kendisi ile yapılan gör üşmede şu ifadeleri iletmiştir : Bakım anlaşmalarını Alarko üzerinden yapıyoruz. Bize gelen talepleri Alarko ya iletiyoruz. Alarko müşteri ile muhatap oluyor ve müşteriye faturayı Alarko kesiyor. Biz ücretimizi Alarko dan alıyoruz. Böylece müşteriden tahsilat işiyle uğraşmadığımızdan bize de kolaylık sağlamış oluyor bu sistem. Bunun dışında bizim de kendi adımıza yapmış olduğumuz bakım sözleşmeleri var. 470 Bir ihaleye katılım ya da bir bakım sözleşmesi talebi olduğunda biz bunu Alarko ya iletiriz. Ama Alarko nun bize ya da diğer servislere siz i halelere katılmayın ya da şu servis şu ihaleye katılsın gibi bir talimatı yok. Ayrıca, 3.11.2004 tarihli Alarko - Carrier tarafından yetkili servislere gönderilen Şube Müdürü ve Müş. Hiz. Müdürü imzalı belgede: Turkcell, Telsim, Avea GSM Operatörlerinde bulunan Split Klima cihazlarına ait Periyodik bakım organizasyonları firmamız tarafından gerçekleştirilecektir. 480 Yetkili servislerimiz, - GSM Operatörleri split cihazları ile ilgili sürdürmekte oldukları mevcut bakım anlaşmalarını ve sözleşmelerinin biti ş tarihlerini en geç 10 gün içinde tarafımıza bildirecektir. - Bu yazımız tarihinden itibaren gelecek bakım anlaşması taleplerini tarafımıza iletecektir. Yetkili servislerimizin bu konuya gerekli hassasiyeti göstermelerini önemle rica ederiz. ifadeler i yer almaktadır. 490 Söz konusu yazı ile yetkili servislere, GSM operatörlerinin split klima cihazlarına ait periyodik bakım organizasyonlarının Alarko - Carrier tarafından yapılacağı bildirilmekte ve bakım anlaşması taleplerinin Alarko - Carrier a yönlendiril mesi istenmektedir. Dolayısıyla, söz konusu talimat ile yetkili servislerin aktif ve pasif satışlarına sınırlama getirilmektedir. Alarko - Carrier yetkili satıcısı ve yetki li servisi Asega tarafından 28. 1.2004 tarihinde Alarko - Carrier a Emin Özkan ın dikk atine gönderilen Cihat Çakmak imzalı yazıda da ; 500 07-15/142 -45 11 T.C. Sağlık Bakanlığı Dr. Muhittin Ülker Acil Yardım ve Travmatoloji Hastanesi (Yeni Trafik hastanesi) ile ilgili bakım sözleşmesi için fiyat araştırılmasına çıkılmıştır. Yetkili servis listesindeki servisl ere teklif istem yazıları gönderilecektir. İlgili yerin bakım sözleşmesi fiyatı ( . TL .. TL + KDV olacaktır.) Bilgilerinize sunulmuştur. *Yetkili servislerimizin tekliflerinin ( .. TL TL + KDV) arasında olması gerekmektedir ifadeleri yer almaktadır. 510 Görüşme sırasında, firma yetkilileri ilk paragrafın Alarko - Carrier tarafından bilgilendirme amaçlı kendilerine gönderildiğini, kendilerinin de bu fiyatın uygun olduğu görüşünü bildirmek amacıyla geri bu yazıyı gönderdiklerini ifade etmiştir. Söz konusu belgeden Alarko - Carrier ve Yetkili Servisleri arasında bir bakım sözleşmesi ihalesi öncesinde teklif edilecek hizmet bedeli aralığına ilişkin bilgi akışının olduğu görülmektedir. Diğer taraftan; Alarko - Carrier ın internet si tesinde de yer alan, Raportörler 520 tarafından Alarko - Carrier yetkili Servisi Teknik Elektrik bünyesinde İntranet e girerek çıktısı alınan Servislerin Çalışma Prensipleri başlıklı yazıda: Yetkili servisleri Alarko Carrier e bir sözleşme ile bağlı bağıms ız kuruluşlardır Büyük illerde servisler ürünlere göre gruplandırılmış ve çalışma alanları semtlere göre belirlenmiştir. Bir servis kendi alanının dışında, Alarko Carrier in onayı olmadan hizmet veremez. Servislerin uygulamaları tavsiye edilen ücretler i Alarko Carrier tarafından belirlenir. Bu ücret dört unsuru içerir: 530 Birim ücret: Servisin size ayıracağı zaman ve yol masrafları için belirlenen ücret. Servis cihaz üzerinde hiç bir işlem yapmasa da bu ücreti alır. Yol ücreti: Servis bölgenin ya da şehir dışına çıktığı zaman yapacağı fazladan yol parasıdır. Kilometre başına brim bir yol ücreti belirlenmiştir. Bakım Onarım İşçilik Bedeli: Servisin cihaz üzerinde yapacağı işçilik bedelidir. Ücret Listelerinde tek tek bütün işlemlerin bedeli belirle nmiştir. Yedek Parça Bedeli: Servisin kullandığı yedek parçalar için Alarko Carrier tarafından tavsiye edilen fiatlar belirlenmiştir. Servisler Alarko Carrier tarafından belirlenen ve tavsiye edilen ücretlerin 540 üzerinde veya dışında bir ücret alamaz. Uy gulanan ücretler konusunda gerektiğinde Alarko Carrier Müşteri Hizmetleri Müdürlüklerinden bilgi ve onay alabilirsiniz. . ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu belgede yetkili servislerin kendi bölgesi dışına hizmet veremeyeceği belirtilmektedir. Ayrıc a, Servislerin Alarko - Carrier tarafından belirlenen ve tavsiye edilen ücretlerin üzerinde veya dışında bir ücret alamayacağı ifade edilmektedir. Tavsiye edilen ücretlerin üzerinde ücret 550 alınamayacağı hükmü esas itibarıyla azami fiyat olarak yorumlanabilec eğinden, 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde grup muafiyetinden faydalanabilecektir. 07-15/142 -45 12 Ancak söz konusu belgede servislerin Alarko - Carrier tarafından belirlenen ve tavsiye edilen ücretlerin dışında bir ücret alamayacağı ifadesi de yer almaktadır. Yukarıda yer verilen sözleşmelerin fiyat tespitine ilişkin hükümleri ile birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu ifadeyle tavsiye fiyatın sabit fiyat olarak algılanmasına yol açıldığı, dolayısıyla tavsiye fiyat adı altında fiyat tespiti yapıldığı bu durumun da Kanun un 4. maddesine aykırılık teşkil ettiği görülmüştür . . 560 Soruşturma döneminde yapılan yerinde incelemelerde elde edilen ve Alarko - Carrier tarafından yetkili servislere gönderilen 16.2.2006 tarihli e -postanın önemli bölümlerine aşağıda yer verilmektedir : Sn Yetkili Servisimiz, Müşterilerden gelen bölge dışı hizmet taleplerine zaman zaman bazı servislerimizin Merkez yönlendirirse gelebiliriz söyleminde bulunduğu görülmüştür. 570 Yetkili olduğunuz bölge dışından gelen bu türden taleplere Bölgemiz dışında hizmet veremiyoruz yanıtı nazikçe verilerek bölge servisi rencide edilmemelidir. Bu belgeden de görüleceği üzere, Alarko -Carrier tararfından, yetkili servislerin bölge dışından gelecek talepleri karşılamaları engellenmekte, dolayısıyla da pasif satış n iteliğindeki hizmet satışları kısıtlanmaktadır. Alarko - Carrier yetkili servislerinden Akademi Klima da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Alarko - Carrier tarafından yetkili servislere gönderilen 15.5.2006 tarihli e -postada; 580 Sayın Yetkili Servisl erimiz, Bilindiği gibi 2005 yılı itibarıyla firmamızın almış olduğu karar doğrultusunda tüm bakım anlaşmaları Alarko Carrier tarafından yapılmaktadır. Bu karar bir kez yapılacak bakımlar içinde geçerlidir. Çeşitli defalar bu konunun dile getirilmesine ra ğmen bazı işlerde uygulamanın dışına çıkıldığı görülmektedir. Bu nedenle alınan kararın bir kez daha tarafınıza hatırlatılmasında yarar görülmüştür. 590 ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu belgede yetkili servislerin hangi bölgeden kaynaklanırsa kaynaklansı n kendilerine yönelen bakım taleplerini karşılamaları engellenerek bayilerin hem aktif hem pasif satışları kısıtlanmaktadır. I.4. Savunmalar ve Değerlendirilmesi I.4.1. Birinci Yazılı Savunma ve Değerlendirilmesi Savunmada yetkili satıcı sözleşmelerini n 17. maddesine ilişkin olarak; 600 söz konusu hüküm ile "yetkili satıcının bölge dışına mal satması yasaklanmaktadır" denilmektedir. Bununla birlikte 2002/2 sayılı Tebliğ 4. 07-15/142 -45 13 maddesi kapsamında Alarko Carrier, "yetkili satıcılarına münhasır bir bölge belirleyerek, bu bölge dışına aktif satış yapmalarını kısıtlama olanağına sahiptir", denilerek bu noktada rekabet ihlâli bulunmadığı tespit edilmektedir . şeklinde bir değerlendirme yapılmaktadır. Öncelikle belirtilmelidir ki; savunmada soruşturma teblig atında yer verilen tespit ve değerlendirmeler bir bütün olarak göz önünde bulundurulmamaktadır. 610 Nitekim, tebligatta açıkça ilgili madde ile yetkili satıcının bölgesi dışına aktif ve pasif satış yapmasının yasaklandığı tespiti yer almakta ve 2002/2 sayılı Tebliğ de izin verilenin ötesinde Alarko - Carrier ın yetkili satıcılarına münhasır bölge belirlemeksizin aktif satış yasağı getirdiği ve dolayısıyla aktif satış yasağı hususunda da tebliğ sınırlarının dışına çıkıldığı ifade edilmektedir. Savunmada ayrıca; "Bölge dışına aktif satış yasağı" olarak anlaşılan nokta, gerçekte bir satış yasağı olmayıp sadece bilgilendirme yükümüdür. Bu nokta Alarko Carrier 620 uygulamasının Özellikleri açıklandığı takdirde daha iyi anlaşılacaktır. Alarko Carrier, "Yetkili satıcılar herhangi bir bölgedeki Alarko Carrier yetkili satıcısına, yetkili servisine, yetkili montajcısına ilgili şubenin bilgisi ve onayı olmadan Alarko Carrier mallarını satamaz" hükmü ile yetkili satıcıların kendi aralarında veya bunlarla servisleri arasında "Al arko Carrier malları" satışmı yasaklamış olmamakta, sadece satış işlemleri hakkında yetkili münhasır satıcının bilgi sahibi olmasını amaçlamaktadır. Uygulamada satış yasağını kanıtlayan tek örnek gösterilemez . ifadeleri yer almaktadır . Sözleşmedeki açık madde hükmüne göre; bilgilendirme 630 ötesinde ilgili şubenin onayı alınmadan satış yapılamayacağı açıkça belirtilmektedir. Ayrıca maddenin devamında Yetkili satıcı bölgesi dışındaki herhangi bir satıcıya tekrar satış yapmak üzere Alarko Carrier mamullerini kesinlikle satamaz hükmü yer almaktadır. Uygulamada satış yasağının bulunup bulunmadığı konusunda ise, yetkili satıcıların çoğunluğun satış yasağına uyması bu yasağın uygulandığını göstermek için yeterlidir. Ayrıca söz konusu yasağın uygulanmadığı ve yetki li satıcıların bu yasağa rağmen Alarko Carrier ın bilgisi ve onayı olmadan satış yaptığına dair herhangi bir bulguya rastlanılmamış ve savunma tarafından da herhangi bir bulgu sunulmamıştır. Öte yandan, uygulanmasa dahi sözleşmedeki açık hüküm rekabeti eng elleme 640 amacının göstergesidir ve sözleşmenin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi için yeterlidir. Savunmada aktif satış yasağına ilişkin olarak; Bugüne kadar Alarko Carrier ın satış yasağına aykırı davranıldığından bahisle uygu ladığı bir yaptırım, feshettiği bir bayilik sözleşmesi veya bu nedenlerle açtığı bir dava olmamıştır. Kaldı ki aktif satış yasağının 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamına girdiği de vurgulanmaktadır. Bununla birlikte bu hüküm satış yasağı olarak değil sadece bilg ilendirme yükümü olarak anlaşılmış 650 ve uygulanmıştır . ifadeleri yer almaktadır. Sözleşmedeki satış yasağı çerçevesinde herhangi bir bayilik sözleşmesinin feshedilmemesi veya herhangi bir dava açılmamış olması sözleşme hükmünün 07-15/142 -45 14 yetkili satıcılar için yeter ince caydırıcı olduğunu ve kati surette bu hükme uyulduğunu göstermekted ir. Yukarıda yer verildiği gibi, savunmanın iddia ettiğinin aksine bayiler için münhasır bölgelerin belirlenmemiş olması nedeniyle Alarko -Carrier bayilik sistemindeki aktif satış yasağ ının 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyetten yararlanamayacağı sonucuna varıldığı burada bir kez daha vurgulanmıştır . 660 Savunmada bayilerin Alarko - Carrier a bilgi vermesinin faydalarına değinilmektedir. Ancak sözleşmenin bilgi vermenin ötesinde kısıtla malar içerdiği açıktır. Savunma da yukarıda yer verilenlere ek olarak, Alarko - Carrier ın bayilere getirdiği aktif satış yasağının grup muafiyetinden yararlandığı, sözleşmede pasif satış yasağı bulunduğunun kabul edilmesinin ise çelişkiye yol açtığı ve gr up içindeki başka bayilere satışın da pasif satış sayılarak cezalandırılmasının doğru bir yorum biçimi olmadığı ifade edilmektedir. Bu noktada, pasif satış 670 yasaklamaları yanında Alarko - Carrier ın yetkili servislerin aktif satışlarına getirdiği yasaklamanı n da grup muafiyetinden faydalanamadığı bir kez daha vurgulanmalıdır. Ayrıca, söz konusu sözleşme hükmü ile sadece grup içi yetkili satıcı ve servislere yapılan aktif ve pasif satışlar değil aynı zamanda grup dışındaki herhangi bir satıcıya yapılan satışla r da sınırlandırılmaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ ile yetkili satıcılar dışındaki satıcılara yapılacak satışların kısıtlanmasına sadece Seçici Dağıtım Sisteminin söz konusu olması halinde grup muafiyeti tanınmaktadır. Ayrıca, 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesin de aktif ve pasif satışların yasaklanmasına ilişkin olarak grup içi ve grup dışı satışlar şeklinde herhangi bir ayrım öngörülmemektedir. 680 Savunma da Bölge tanımının sözleşme yapılırken belirlenmemiş olması veya yetkili satıcının bulunduğu ilin belirtilmiş olması münhasırlık özelliğinin kalktığı anlamına gelmemektedir. Şöyle ki; belli bir idari bölgede (il veya ilçe) talep yoğunluğuna göre oluşan bölgeler bulunmaktadır. Alarko Carrier uygulamasında bayilerin talepleri karşılama güçlüğü görüldüğü takdirde aynı il veya ilçede yeni bayilik verilmesi yoluna gidilmiştir. Bu durum her bayinin kendi satış bölgesi bulunduğu gerçeğine aykırı değildir. ifadeleri yer almaktadır. 690 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde münhasır bölgeden bahsedebilmek için bir bölgede sadece tek bir yetkili satıcının tayin edilmiş olması gerekmektedir. Nitekim 2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğinin Açıklanmasına Dair Kılavuz un (Kılavuz) 24. paragrafında bu konuya ilişkin olarak şu açıklamalar yer almaktadır: Alıcıların satış yaptığı bölge veya müşteri grubunun münhasır olarak değerlendirilmesi için, o bölge veya müşteri grubuna sadece tek bir alıcının veya sadece sağlayıcının kendisinin aktif olarak satış yapıyor olması gerekmektedir. Başka bir ifadeyle, belirli bir bölgeye veya müşteri grubuna aktif 700 olarak satış yapan teşebbüs sayısı iki veya daha fazla ise o bölge veya müşteri grubu artık münhasır değildir. Bu tür serbest bölge veya müşteri grubundaki müşterilere herhangi bir alıcı dilediği gibi aktif olarak s atış yapabilmelidir. Örnek vermek gerekirse, sağlayıcı konumundaki bir teşebbüs ürünlerini Ankara ili sınırları dahilinde sadece iki teşebbüse verme yükümlülüğü altına girer ve 07-15/142 -45 15 müşterileri bölge veya müşteri tipi olarak bu iki alıcı arasında paylaştırmaz i se, bu tür bir anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanabilmesi için diğer bölgelerdeki satıcıların Ankara bölgesine yapacakları aktif veya pasif satışların engellenmemesi gerekmektedir . 710 Ancak, Alarko - Carrier ın Yetkili satıcı sözleşmelerinde yetkili sat ıcılar için açık bir şekilde herhangi bir bölge belirlenmemekte ve uygulamada gerek il bazında gerek il içindeki bölgeler bazında aynı bölgede birden fazla sayıda yetkili satıcının görevlendirildiği görülmektedir. Dolayısıyla, savunmanın dile getirdiği gibi kendiliğinden oluşan bölgeler iddiası hukuki açıdan geçersizdir. Savunmada sözleşmenin fiyatlandırma maddesine ilişkin olarak , bu madde nin tamamen fiyat tavsiyesi olarak yorumlanması mümkün ken fiyat tespiti olarak nitelendir ilmesinin abartılı olduğu bel irtilmektedir. Ancak, sözleşme hükmünde açıkça, yetkili satıcının, yetkili satıcı alış fiyatının altında fiyatlarla 720 satış yapamayacağı ifade edilmektedir. Diğer bir ifadeyle, sözleşmede asgari satış fiyatı belirlenmiştir. Savunma da yetkili servis sözleşme lerine ilişkin olarak; sözleşmenin Tanımlar başlığının (k) fıkrası ile 17, 18 ve 19. maddeleri hükümlerinde yer alan oranların , fiyat belirlemeden çok tavsiye niteliğinde olduğu belirtilmekte ayrıca yedek parça ve hizmet bedellerinin garanti içi ve işçilik usulüne tabi olduğu ifade edilmektedir . Başka bir deyişle garanti dışındaki işlemler için fiyat belirlenmediği iddia edilmektedir. 730 Bu noktada belirtmek gerekir ki; sözleşmede, belirlenen fiyatların tavsiye fiyatlar olduğu yönünde bir ifade yer almamaktadır. Ayrıca, Sözleşmede garanti kapsamı dışındaki servis ve yedek parça ücretleri için de satış fiyatı belirlenmiştir. Örneğin, Sözleşmenin 18. maddesinde; Yetkili servis müşterinin almış olduğu pompayı müşterinin isteği doğrultusunda, Alarko Carrier ın onaylayacağı montaj fiyatları karşılığında uygun olan kuyuya montajı yapacak veya montajına nezaret ederek işlemeye alacaktır . ifadesinden anlaşılacağı üzere yetkili servisin müşteriye Alarko Carrier ın onaylayacağı monta j fiyatları nı uygulayacağı hükme bağlanmıştır. 740 Savunma da Al arko- Carrier ın sözleşmelerini her sene yenilediği bu nedenle rekabet etmeme yükümlülüğünün sınırsız süreli olmadığı ileri sürülmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ'in "Rekabet Etmeme Yükümlülüğü" başl ıklı 5. maddesinin "a" bendi uyarınca rekabet etmeme yükümlülüğünün beş yılı aşacak şekilde zımnen yenilenebileceğinin kararlaştırılması halinde, rekabet etmeme yükümlülüğü belirsiz süreli sayılır ve alıcıya getirilen belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlü lüğü söz konusu Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamamaktadır. Ayrıca Kılavuz un 34. paragrafında yer alan şu ifadeler de yeterince açıklayıcıdır: 750 Alıcıya anlaşma geçerli olduğu sürece rekabet etmeme yükümlülüğü getiren ve taraflardan herhangi biri belli bir süre önceden itiraz etmedikçe her yıl yenilenmiş kabul edilen bir yıllık bir dağıtım anlaşması belirsiz süreli olarak kabul edilecektir. Ancak, bu anlaşmanın her yıl yenilenebilmesi için tarafların açıkça iradelerini birbirlerine bildirmeleri zor unlu ise anlaşma belirsiz süreli sayılmayacaktır. Başka deyişle, belirli bir süre içerisinde taraflar bu anlaşmayı 07-15/142 -45 16 devam ettirmek istediklerini birbirlerine açıkça bildirmedikçe anlaşmanın uzamadığını kabul eden bir düzenlemeye dayanan rekabet etmeme yüküm lülüğü belirsiz süreli kabul edilmeyecektir . 760 Yetkili servis s özleşme si, Sözleşmenin Süresi, Geçerliliği, Feshi, Sona Erme başlıklı 38 . maddesinde yer alan " Sözleşmenin süresi imza tarihten itibaren 1 yıldır Sözleşmenin bitiminden 1 ay önce taraflar dan biri sözleşmeyi uzatmak istemediğini karşı tarafa bildirmezse sözleşme kendiliğinden 1 yıl daha uzamış olur. hükmü ile belirsiz süreli bir sözleşme niteliğini kazanmaktadır. Dolayısıyla bu hüküm nedeniyle sözleşmenin 8. ve 9. maddesinde yer alan rekab et etmeme yükümlülükleri belirsiz süreli bir nitelik kazanmaktadır. Bu itibarla Alarko - Carrier ın yetkili servisleri ile akdettiği standart sözleşmelerinde yer alan belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlülüğü grup muafiyeti kapsamında değildir. 2002/2 sayılı tebliğde bu tür rekabet etmeme yükümlülüklerinin süresiz kabul edileceği 770 açıkça yer almaktadır. Savunm ada sözleşmeler ile bölge dışından gelecek talepleri karşılama yasağı konulmadığı , servise kendi bölgesinden gelecek talepleri aksatmama yüküm lülüğü getiril diği iddia edilmektedir. Ayrıca Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun uygulamasında da Sanayi Bakanlığı nın belli yerlerde belli sayıda servis kurulmasını zorunlu kıldığı ifade edilmektedir. Sözleşmede savunmanın iddia ettiği gibi, servise sadece kendi bölgesinden gelecek talepleri aksatmama yükümü getirildiği ve bölge dışından gelecek 780 talepleri karşılama yasağı konulmuş olmadığı hususları açıklıkla dile getirilmemiştir. Sözleşme hükümlerinden iyi niyetli, objektif bir kişi tarafından çıkarılacak sonuç; yetkili servislerin bölgeleri dışında faaliyet göstermelerinin yani bölgeleri dışına aktif ve pasif satışta bulunmalarının yasaklandığı yönünde olabilecektir. Bu şekilde anlaşılabilecek bir sözleşme hükmü, yetkili servislere başka hiçbir şekilde akt if ve pasif satış yasağına ilişkin yazılı ve sözlü bilgi iletimi olmadığı varsayımı altında dahi, yetkili servislerin temkinli davranarak aktif ve pasif satışlarını sınırlamalarına yol açabilecektir. Savunma da Alarko -Carrier Ankara Şubesi tarafından yetki li servislere 790 gönderilen 15.6.2005 tarihli yazı ile ilgili açıklamalara ve Alarko - Carrier servis ağına ilişkin bilgilere yer verilmektedir. Alarko - Carrier ın yetkili servisler tarafından yapılan işlerin hiçbirini kendisinin ifa etmediği ve servisleri ile rekabet eder durumda olmadığı vurgulanmaktadır. Ancak hem Alarko - Carrier hem de başka firmaların ürünlerinin bulunduğu; geniş bir teknik yelpazede hizmet isteyen kurumlarca talep edilen periyodik bakım hizmetlerini zaman zaman Alarko - Carrier ın üstlenme kte olduğu; parça ve finansman organizasyonunu da yaparak isi yetkili servisleri kanalıyla verine getirdiği ifade edilmektedir. 15.6.2005 tarihli yazının merkezi sistem periyodik bakım hizmetlerinin Alarko - Carrier tarafından yapıldığının servislere 800 hatırl atılmasından ibaret olduğu, aktif ve pasif satış sını rlaması ile ilgisi bulunmadığı dile getir ilmiştir . Ayrıca servislerin bakım konusunda Alarko -Carrier'e bilgi verme ödevi nin tamamen teknik yardım amacı ile öngörüldüğü , bilgilendirme mecburiyetinin gerekli bilgi donanımı olmayan servislerin karma şık bakım işlerini 07-15/142 -45 17 üstlendiklerinde Alarko - Carrier'in sorumluluğunu doğuran bir hizmet kusuru söz konusu ol ması nedeniyle getirildiği ifade edilmiştir. Benzer bir şekilde, 3.11.2004 tarihli yazı nın da yukarıda açıklanan sebebe 810 dayan dığı, bazı GSM operatörlerinde bulunan split k lima cihazlarına ait periyodik bakımların , uygulamada karşılaşılan yetersizlikler nedeniyle zaman zaman Alarko - Carrier tarafından üstlenilmek zorunda kalın dığı ifade edilmektedir Türkiye ye yayılmış çok sayıdaki baz istasyonundaki cihazlara 24 saatten kısa sürede hizmet verme taahhüdü gerektiren bu hizmetler in Alarko - Carrier ce yetkili servislerin bir çağrı merkezi vasıtasıyla örgütlenmesi ve işi fii len yapmaları ile ifa edildiği belirti lmiştir. Ayrıca servis -müşteri anlaşmazlıklarında konu nun tüketici hakları çerçevesinde Alarko - Carrier'a intikal ettiği ve Alarko -Carrier tarafından 820 çözümlen diği veya bazı hallerde çözüm için yasal yollara gidil diği ifade edilmiştir. Bu nedenle sözleşme ile servisler e firmanın teknik ve yasal açıklamalarını personele duyurma yükümlülüğü getir ildiği belirtilmiştir. Dolayısıyla yetkili servislerin aktif ve pasif satışlarına bir sınırlama getirilmesi nin söz konusu olmadığı iddia edilmiştir. Alarko - Carrier ın yetkili servisleri ile aynı düzeyde rekabet halinde olmaması, yetkili servislerine dikey kısıtlamalar getirerek kendi aralarındaki rekabeti kısıtlamasını makul göstermek için bir gerekçe veya mazeret oluşturmamaktadır. Yetkili servislere gönderilen yazı lar ile yetkili servislerin 830 periyodik bakım işlerine ilişkin aktif ve pasif hizmet satışları sınırlanmakta ve bu tür tekliflerin Alarko - Carrier a bildirilmesi istenmektedir. Alarko - Carrier tarafından yetkili servislere gönderilen ve servislerin periyodik bakım anlaşmalarına Alarko - Carrier dan bağımsız olarak doğrudan katılmalarını yasaklayan ve sözleşmelerdeki ilgili hükümler nedeniyle servislerin uymakla yükümlü olduğu yazılar, yetkili servislerin hem aktif hem de pasif satışlarını yasaklamaktadır. Söz konusu yazılar ile yetkili servislere sadece bilgilendirme yükümlülüğü getirilmemekte aynı zamanda Alarko - Carrier dan habersiz bu alanlarda hizmet vermeleri de engellenmektedir. Söz konusu yasaklamalar, Alarko - Carrier tarafından bakım anlaşmalarının yetk ili servisler arasında 840 dağıtımına veya anlaşmaların doğrudan Alarko - Carrier tarafından üstlenilerek, sonrasında işlerin servislere belirli ücretlerle yaptırılması sonucuna yol açmaktadır. Bu sistem, Alarko - Carrier ın yetkili servisleri üzerindeki gücünü artırıcı ve onları bağlı kılıcı bir nitelik taşımaktadır. Alarko - Carrier ile yetkili servisler arasında imzalanan sözleşmelerde, hangi servisin ne tür işleri yapabileceği belirlenmiştir. Sözleşme çerçevesinde, ne tür bakım ihalelerine girebileceğine ve bu konuda yeterli olup olmadığına ilişkin değerlendirmeleri servislerin bağımsız olarak kendilerinin yapmaları gerekir. Servislerin yetersizliği sonucu oluşan ve Alarko - Carrier ın müteselsil kefaletinden kaynaklanan yükümlülük ve maliyetler ilgili servisler e Alarko - Carrier tarafından her zaman 850 rücu edilebilir. Söz konusu yükümlülükler marka içi rekabet kısıtlamalarını haklı gösterecek özellikte değildir ve rekabet kısıtlamaları olmadan da söz konusu maliyetlerden kaçınılması mümkündür. Savunma da ayrıca, Alarko Carrier ile yetkili satıcı ve servis hizmeti veren Asega arasında 28.01.2004 tarihli yazışma ve bayi ve servislerin dahil olduğu yerel bir ağ olan Intranet de n söz edil mektedir. Anılan yazışma 07-15/142 -45 18 ile fiyat tavsiyesinde bulunulduğu, Alarko -Carrier ın ta vsiye edilen ücreti zorunlu kılacak bir güce veya baskıya sahip olmadığı ileri sürülmüştür. 860 Ayrıca Servislerin Çalışma Prensipleri" adlı yazıda yer alan "Servisler Alarko Carrier tarafından belirlenen ve tavsiye edilen ücretlerin üzerinde veya dışında bir ücret alamaz" ifadesindeki "dışında" kelimesi nin tavsiye edilen ücret ten farklı olarak başka bir isimle ayrıca ücret alınması nı engellemeye yönelik olduğu ifade edilmiştir. Bu hususun fiyat tespiti sayıl masının makul bir yorum lama şekli olmadığı ileri s ürülmüştür. Alarko - Carrier ın kendisine bağlı yetkili servisler üzerinde bazı yaptırımlarda bulunabileceği, özellikle sözleşme hükümleri de göz önünde bulundurulduğunda yetkili servisler karşısında daha güçlü durumda bulunduğu muhakkaktır. Etkin bir 870 kontrol mekanizması olan I ntranet de göz önünde bulundurulduğunda Alarko - Carrier ın istediği fiyatı yetkili servis ve satıcılara uygulatma olanağı ve gücüne sahip olduğu açıktır. Savunmanın diğer bir itirazı "tavsiye fiyat adı altında fiyat tespiti" yapıldığı iddiasına ilişkindir. Savunma tavsiye fiyat üzerinde satış yapılabileceğini dolayısıyla sabit fiyat tespitinin söz konusu olmadığını iddia etmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ in 4. maddesine göre taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi s onucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür . Rekabet Hukuku açısından sabit fiyat belirlenmesi veya belirlenen fiyatın altında satış yapılmasını e ngelleyen asgari 880 satış fiyatının belirlenmesi sorun oluşturmaktadır. Yani, belirlenen fiyatın üzerinde satış yapılabiliyor olması asgari satış fiyatının tespit edildiği ve söz konusu fiyat tespitinin rekabet ihlali olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Savunmada Intranet in, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanu n da yer alan ayıplı maldan ve/veya ayıplı malın neden olduğu her türlü zarardan dolayı tüketiciye karşı satıcı, bayi, acenta, imalatçı -üretici ve ithalatçı, müştereken ve müteselsilen sorumludurlar hükmü uyarınca, Alarko - Carrier'in ürünler ine servis hizmeti sağlayanlar üzerinde gözetim hakkı kullanması ve tavsiyelerde bulunması amacıyla oluşturulduğu , fiyat tespiti ya da bayi ve servislerin her tür 890 faaliyetini denetleme amacıyla kullanılmadığı ifa de edilmektedir. Yapılan incelemede söz konusu ağ tek başına rekabet ihlali olarak değerlendirilmemiş, ancak, bu ağ vasıtasıyla gerçekleştirilen etkin kontrol mekanizması göz önünde bulundurulduğunda Alarko - Carrier ve yetkili servis ve bayileri arasındak i sözleşmelerde ve yazışmalarda bulunan rekabeti sınırlayıcı hükümlerin daha önemli hale geldiği vurgulanmıştır. Söz konusu sıkı ve hızlı gözetim imkanının rekabet ihlali oluşturan sözleşme hükümleri ve uygulamalar ile birlikte değerlendirildiğinde bu uygu lamaları kolaylaştırıcı ve güçlendirici bir nitelik taşıdığı görülmektedir. Etkin kontrol mekanizması sayesinde Alarko - 900 Carrier, yetkili servislerin ve bayilerin belirlenen fiyatlara, bölge ve müşteri paylaşımlarına uyup uymadığını takip edebilme imkânına sahip bulunmaktadır. Savunmada a yrıca servisler in garanti içi ücretsiz hizmeti Alarko - Carrier adına ver dikleri ve bu hizmetin k arşılığını Alarko - Carrier'da n aldıkları, b u durumda mutabık kalınacak bir fiyat belirlenmesi nin doğal olduğu ifade edilmiştir . Buna ek olarak garanti harici işlerde de tüketiciyi koru mak amacıyla bir tavsiye fiyatı bildiri ldiği belirtilmektedir. 07-15/142 -45 19 Ancak tavsiye fiyat yanında sabit fiyat veya asgari fiyat belirlenmesi de söz 910 konusudur. Azami satış fiyatının veya tavsiye fiyatın, sabit veya asgari fiyata dönüşmesinin tüketiciyi korumaya yönelik bir uygulama olduğundan bahsedilemez. Savunmada Alarko - Carrier'in n e yetkili satıcılarla, ne de yetkili servislerle doğrudan rekabeti nin söz konusu olmadığı, büyük çaplı ve uzmanlık konus u çeşitli olan p eriyodik bakım sözleşmelerinde , ihaleler in sadece Alarko - Carrier ve yetkili servislerine açık olma dığı tüm rakiplerin de bu ihalelere katılabileceğ i ifade edilmiştir. Bu tür ihalelerde i şin organizasyon ve finansmanı nın Alarko - Carrier tar afından yapıl dığı, sorumluluğu ve riski söz 920 konusu teşebbüsün üstlendiği ve alınan işler in yetkili servislere yaptırıl dığı belirtilmiştir. Alarko - Carrier'in son üç yılda yaptığ ı periyodik bakım anlaşmalarına bakıldığında b unların içinde sadece Alarko - Car rier markalı ürünlerin olduğu hiçbir iş bulunmadığı dolayısıyla h erhangi rakip firmanın da bu işleri kazanma şansı nın varolduğu dile getirilmiştir. Bu tür ihalelerin Alarko - Carrrier'in iş hacmi içinde ( .) (%...) oranında yer tuttuğu dolayısıyla bu tü r işlerin r ekabeti ihlale ve firma itibarını riske atmaya özendirecek bir hacimde olma dığıbelirtilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki, Alarko - Carrier ın yetkili servisleri ve yetkili satıcıları ile 930 rekabet halinde olmaması , bunlar arasındaki rekabeti sı nırlayabileceği anlamına gelmemektedir. Periyodik bakım i şlerinin Alarko - Carrier ın toplam iş hacmi içinde küçük bir paya sahip olması bu alanda yapılacak herhangi bir rekabet kısıtlamasını haklı göstermez. Rekabet ihlalleri ile elde edilen ciro arasında söz konusu eylemin rekabet ihlali olması açısından doğrusal bir ilişki bulunmamaktadır. I.4.2.İkinci Yazılı Savunma ve Değerlendirilmesi Savunmada bayilerin intranet e dahil olmadığı dolayısıyla intranet üzerinden 940 yapılan bilgi akışı ile bayilerin fiy at baskısı altında tutulmadığıdır. Ancak, Alarko - Carrier Ankara Bölge Müdürlüğü nde Müşteri Hizmetleri Müdürü nün soruşturma raporunda da yer verilen aşağıdaki ifadeleri, bayilerin de söz konusu sisteme dahil olduğu yönündedir. Ayrıca, Alarko - Carrier ı n internet sitesindeki intranet başlığı altındaki yetkili satıcı başlıklı linkte de, bayi için şifre ile intranet e girebileceği bir sayfa açılmaktadır. Bu durum, bayilerin de intranet e dahil olduğunu göstermektedir. Savunmada, bayilerin münhasır bölgelerinin olduğu mütemadiyen 950 vurgulanmaktadır. Ancak bölgenin olduğuna dair getirilen açıklamaların kendisi, zaten bölgelerin belirsiz ve her an değişebilir olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla, sözleşmelerde de belirlenmiş bölgelerin olmadığı göz önüne alındığında Rekabet Hukuku anlamında münhasır bölgelerin söz konusu olmadığı açıktır. Savunmada, sözleşmelerde yer alan aktif ve pasif satış yasağına yönelik hükümler ile Münhasır Yetkili Satıcı Sirküleri nin Fiyatlandırma başlıklı E maddesinde yer alan yetkili satıcı alış fiyatının altında fiyatlarla satış yapamaz 07-15/142 -45 20 hükmünün Alarko - Carrier ürünlerinin spot piyasaya düşmesini önleme ve 960 tüketiciyi koruma amacına yönelik olduğu belirtilmektedir. Söz konusu açıklamalar ağır bir rekabet ihlali olan fiyat te spitini haklı göstermekten uzaktır. I.4.3. Üçüncü Yazılı Savunma ve Değerlendirilmesi Üçüncü yazılı savunma ekinde taslak yetkili satıcı ve yetkili servis sözleşmeleri yer almaktadır. Yetkili satıcı sözleşmesinde satıcıya münhasır bir bölge tahsis edildi ği ve sözleşmenin 17. maddesinin aktif satış yasağı vurgusu içerecek şekilde yeniden düzenlendiği görülmüştür. Yetkili servis sözleşmesinde ise sözleşme süresi 1 yıl ile sınırlanarak rekabet etmememe yükümlülüğünün 970 süresi belirli hale getirilmiştir. Üçünc ü yazılı savunmada yetkili satıcı sözleşmelerinin belirsiz süreli olmadığı vurgulanmıştır. Ancak soruşturma heyetinin bu tür bir iddası söz konusu olmamıştır. Savunmada dile getirilen bir başka husus sor uşturma heyetinin bireysel muafi yet incelemesinde 40 54 sayılı Kanun un 5. maddesinde sıralanan şartların hepsini değerlendirmediği iddiasıdır. Ancak belirtilmelidir ki, 5. maddedeki koşullardan birinin sağlanmaması muafiyet tanınmasına engel teşkil eder. 980 Alarko - Carrier uygulamasında münhasır bölge olmaması na rağmen aktif/pasif satışların engellenmesi ve fiyat tespit edilmesi eylemleri dağıtımda etkinlik sağlamadığı gibi tüketiciye de bir fayda getirmemektedir. Dolayısıyla 5. maddeyle amaçlanan, anlaşma ya da kararın yarattığı fayda ların, sebep olduğu rekabe t kısıtlamasından daha önemli olması durumu Alarko - Carrier uygulaması için geçerli değildir. Savunmada ayrıca, Intranet in yetkili servisler ile sadece garanti kapsamında giren mal ve hizmetlerin Alarko -Carrier a fatura edilmesi ve takibi için kullanıld ığı, yetkili satıcılar ile Intranet te karşılıklı iletişimin olmadığı 990 belirtilmektedir. Daha önce yer verildiği üzere Intranet sistemi kendi içinde rekabeti sınırlayıcı olarak nitelendirilmemekte sadece bayi ve servisler üzerindeki kontrolü arttırıcı bi r unsur olarak değerlendirilmektedir. J.GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi; belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut d oğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaları yasaklamaktadır. İlgili madde, aynı seviyede faaliyet gösteren 1000 rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları (yatay anlaşmalar) kapsadığı gibi rakip olmayan, başka bir ifadeyle ticar etin farklı seviyelerinde yer alan teşebbüsler arasındaki anlaşmaları (dikey anlaşmalar) da kapsamaktadır. Alarko - Carrier ile yetkili satıcıları ve yetkili servisleri arasında akdedilen sözleşmelerde yer alan ve grup muafiyeti kapsamı dışında olduğu tesp it edilen aktif ve pasif satışların önlenmesi ve yeniden satış fiyatının tespitine ilişkin hükümler ve Alarko - Carrier ile yetkili servisleri ve satıcıları arasındaki yazışmalarda yer alan rekabet sınırlamaları bu bölümde değerlendirilmektedir. 1010 07-15/142 -45 21 Alarko - Carrier ile yetkili satıcıları ve servisleri arasında akdedilen sözleşmelerin içerdiği fiyat tespiti, bölge dışına pasif satışların yasaklanması, birden fazla satıcı ve servis atanması nedeniyle münhasır olmaktan çıkan bölgelere, diğer bölgelerden aktif satı şların yasaklanması ve sınırsız süreli rekabet etmeme yükümlülükleri yukarıda da yer verildiği üzere, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal etmekte ve söz konusu hükümler nedeniyle sözleşmeler grup muafiyetinden faydalanamamaktadır. Ayrıca, Alarko - Car rier tarafından yetkili servislere gönderilen ve servislerin periyodik bakım anlaşmalarına Alarko - Carrier dan bağımsız olarak doğrudan 1020 katılmalarını yasaklayan ve sözleşmelerdeki ilgili hükümler nedeniyle servislerin uymakla yükümlü olduğu yazılar, yetkil i servislerin hem aktif hem de pasif satışlarını yasaklamaktadır. Söz konusu yasaklamalar, Alarko - Carrier tarafından bakım anlaşmalarının yetkili servisler arasında dağıtımına veya anlaşmaların doğrudan Alarko - Carrier tarafından üstlenilerek, sonrasında işlerin servislere belirli ücretlerle yaptırılması sonucuna yol açmaktadır. Söz konusu bu sistem, Alarko - Carrier ın yetkili servisleri üzerindeki gücünü artırıcı ve onları bağlı kılıcı bir nitelik taşımaktadır. Diğer taraftan, Alarko - Carrier markalı ür ünlere ait bakım işlerinde, bakım işlerini 1030 yaptıran kişi veya kuruluşların çeşitli makul nedenlerle sadece Alarko - Carrier ve yetkili servislerinin ilgili işlere katılmalarını istemeleri veya teklif şartnamelerinde bu sonuca yol açacak koşullar ileri sürme leri nedeniyle, Alarko - Carrier bu işlerde belirleyici konuma gelmektedir. Bu itibarla, zaten yatay rekabetin kısıtlı olduğu Alarko - Carrier markalı ürünlerin bakım/onarımına yönelik pazarda Alarko - Carrier in yetkili servisleri sayesinde oluşan veya oluşa bilecek potansiyel marka içi rekabetin bu şekilde kısıtlanması, söz ko nusu piyasadaki rekabet ortamına zarar verecektir . Dolayısıyla, bu pazar bakımından marka içi rekabetin korunması son derece büyük bir önem arz etmektedir. 1040 Alarko - Carrier ile servisler arasında imzalanan sözleşmelerde, hangi servisin ne tür işleri yapabileceği belirlenmiştir. Oysa ki, sözleşme çerçevesinde, ne tür bakım ihalelerine girebileceğine ve bu konuda yeterli olup olmadığına ilişkin değerlendirmeleri servislerin bağımsız olarak kendilerinin yapmaları gerekir. Diğer taraftan, Alarko - Carrier ile yetkili servisleri arasındaki bir yazışmadan da görüleceği üzere, Alarko - Carrier in bakım/onarım işleri ile ilgili olarak söz konusu servisler arasındaki ve servislerin kendisiyle fiyat rekabetini engellemeye yönelik eylemlerinin yukarıda bahsedilen Ankara Şube bünyesinde oluşturulan İş Geliştirme Müdürlüğü nün öncesine dayandığı anlaşılmaktadır. 1050 Söz konusu belgeden anlaşıldığı üzere, Alarko - Carrier ve yetkili servisler arasında bir bakı m işine ilişkin ihale öncesinde, ihaleye sunulması gereken teklif fiyatı hakkında görüş alış verişi olmaktadır. Söz konusu uygulama, Alarko - Carrier tarafından yetkili servislerin fiyatını belirleme yönündeki çabaların ve piyasadaki bakım işlerinde kendisi yle yetkili servisler arasındaki rekabeti önleme girişimlerinin göstergesi olarak kabul edilebilir. Dolayısıyla, söz konusu Müdürlük Alarko - Carrier in bakım/onarım piyasasındaki servisleri arası ve servislerinin kendisiyle fiyat rekabeti yapmasını engelle mesini kolaylaştırmaktadır. Soruşturma döneminde yapılan yerinde incelemelerde elde edilen ve yukarıda yer verilen 15.5.2006 tarihli e -posta metni de, Alarko - 1060 Carrier ın Soruşturma Kararı nı 10.5.2006 tarihinde tebellüğ etmesinden sonra 07-15/142 -45 22 dahi bu uygulama ko nusunda yetkili servislerini yönlendirmeye devam ettiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, Alarko - Carrier ve yetkili satıcıları ve servisleri arasında internet üzerinde dâhili bir ağ olarak kurulan intranet ten de bahsetmek gerekmektedir. Söz konusu ağa sade ce üye olan kişiler girebilmektedir. Alarko - Carrier Ankara Bölge Müdürlüğünde Müşteri Hizmetleri Müdürü intranet hakkında şu bilgileri aktarmıştır: Bayi ve servislere yazılı olarak bildirilen ilanlar ve bilgilendirmeler bu ağ vasıtası ile yapılmaktadır . Örneğin fiyat listeleri, işçilik ücret listeleri, 1070 ürünlere ilişkin yenilikler ve gelişmeler ve Servis Garanti Takip Programı yer almaktadır. Garanti hizmetlerine ilişkin yapılan hizmetler, bunların faturaları bu ağ vasıtasıyla hızlı ve etkin bir şekilde takip edilebilmektedir. Söz konusu ağ vasıtasıyla hızlı ve etkin bir bilgi akışı sağlandığı görülmektedir. Tüm servis veya satıcıların, istenen tarihler arasında hangi ürün veya hizmetlerden ne miktarda, hangi fiyattan ve kime sattığı bu ağ vasıtasıyla t akip edilebilmektedir. Dolayısıyla, söz konusu ağ vasıtasıyla gerçekleştirilen etkin kontrol mekanizması göz önünde bulundurulduğunda Alarko - Carrier ve yetkili servis ve bayileri arasındaki sözleşmelerde ve yazışmalarda bulunan rekabeti 1080 sınırlayıcı hüküml er daha önemli hale gelmektedir. Etkin kontrol mekanizması sayesinde Alarko - Carrier, servislerin belirlenen fiyatlara ve bölge ve müşteri paylaşımlarına uyup uymadığını takip edebilme imkânına sahip bulunmaktadır. Bu noktada, Alarko - Carrier ın yetkil i satıcıları ve yetkili servisleri ile akdetmiş olduğu bahsi geçen sözleşmelere ve sözleşmelere dayanarak yapılan yazışmalar yoluyla bakım/onarım işleri ile ilgili, gerek yetkili servisleri arasındaki gerekse kendisiyle yetkili servisleri arasındaki rekabe ti engellemeye yönelik eylemlerine ilişkin olarak Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet değerlendirilmesi yapılması gerekmektedir. 1090 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde belirtilen iki olumlu, iki olumsuz koşulun birlikte karşılanması halinde Ku rul un teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar verebileceği düzenlenmiştir. Münhasır Yetkili Satıcı Sirkülerlerinde yer alan fiyat tespitine, aktif ve pasif satış yasağına yönelik hükümler, Yetkili Servis Sözleşmelerinde yer alan fiyat tespitine, aktif ve pasif satış yasağına ve belirsiz süreli rekabet etme yasağına yönelik hükümler ile bakım onarım işlerinde yetkili servislere getirilen aktif ve 1100 pasif satış y asağı nitelikleri itibarıyla Alarko - Carrier tarafından pazarın daha alt seviyesinde faaliyet gösteren yetkili satıcı ve servislere getirilen kısıtlamalardır. Söz konusu kısıtlamaların piyasadaki var olan ve potansiyel rekabet açısından olumsuz etkileri ka çınılmazdır. Nitekim, yetkili satıcı ve servisler ile akdedilen sözleşmelerde bulunan fiyat tespiti, aktif ve pasif satış yasağı ile bakım onarım işlerinde uygulanan aktif ve pasif satış yasağı rekabet hukukunda genel kabul gören ağır ihlallerdendir. Söz k onusu ağır ihlalleri oluşturan rekabet kısıtlamalarından doğacak zararların, elde edilmesi muhtemel olan faydalardan fazla olduğu ve muhtemel faydaların doğacak zararları telafi edemeyeceği kabul edilmektedir. 1110 07-15/142 -45 23 Bu çerçevede; 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi ni ihlal ettikleri ve grup muafiyetinden de faydalanamadıkları tespit edilen Alarko - Carrier ın yetkili satıcıları ve yetkili servisleri ile akdetmiş olduğu sözleşmelerde yer alan ve bakım onarım işlerinin yürütülmesi amacıyla oluştur ulan sistem , içerdiği ağır rekabet ihlalleri nedeniyle Kanun un 5. maddesinde öngörülen şartları sağlamadığından Kanun un 4. maddesinin uygulanmasından muaf tutulması mümkün değildir. Diğer taraftan, Jandarma Okullar Komutanlığı tarafından gönderilen şikâyet 1120 konusu dilekçede, bakım/onarım hizmetinin alımı amacıyla düzenlenen ihalelere iki sene arka arkaya Alarko - Carrier ile sadece bir yetkili servisinin teklif verdiği, diğer yetkili servislerin ihaleye katılmaması sebebiyle rekabetin sağlanamadığı ve teklif edilen en düşük bed elin fazla bulunması nedeniyle ihalenin iptal edildiği ifade edilmiştir. Yukarıda değinildiği üzere Alarko - Carrier tarafın dan servislerine gönderilen 15.6.2005 tarihli yazıda, servislerden kendilerine gelen bakım onarım taleplerine kendilerinin cevap ver memesi ve Alarko - Carrier a bu talepleri iletmesi istenmektedir. Bu yazı ile Alarko - Carrier, kendilerine yönelen bakım onarım 1130 taleplerini üstlenmelerini engelleyerek servislerine bir nevi pasif satış yasağı getirmektedir. Jandarma Okullar Komutanlığı tara fından yapılan şikayet de halihazırda ihalelere Alarko - Carrier dışında sadece tek bir yetkili servisin katılması nedeniyle rekabetin tesis edilemediği yönünde olduğundan soruşturma sürecinde elde edilen belge ve bulgularla paralellik içindedir. Buna ek olarak, söz konusu ihaleye merkezi sistem ısıtma -soğutma cihazlarına servis verecek yetkinlikte olan bağımsız servis sağlayıcıların neden girmediği sorusu gündeme gelebilir. Söz konusu ihale şartnamesinde soğutma gruplarının bakım onarımında kullanılan ve Alarko Carrier tarafından sağlanan Service 1140 Tool isimli bilgisayar programına ve bu programa ilişkin şifreye sahip olma ya da bu programı Alarko -Carrier dan temin edebileceğini belgeleme şartı aranmaktadır. Bu nevi bir şartın bağımsız teşebbüslerin ihalel ere katılmasını caydırıcı nitelikte olduğu gözlemlenmiştir. Zira söz konusu bilgisayar programına ve gerekli şifreye sahip olmayan bağımsız servisler, Alarko - Carrier dan bunları talep dahi etmeden ihalelere girmekten vazgeçmektedirler. Nitekim Alarko - Car rier yetkilileri kendilerine bu programa ilişkin üçüncü şahıslardan herhangi bir talep gelmediğini belirtmişlerdir Şikayet dilekçesinde dile getirilen bir diğer husus, ihaleye verilen en düşük 1150 teklifin geçen seneki bakım onarım bedeline kıyasla yüksek bu lunmuş olmasıdır. Bu noktada belirtmek gerekir ki, şikâyet konusu ihalede teklif edilen fiyat Jandarma Okullar Komutanlığı tarafından ifade edildiği üzere, Asega haricindeki diğer Alarko - Carrier servislerinin ve bağımsız servislerin ihaleye katılmamış olm ası nedeniyle rekabetçi seviyeden daha yüksek bir noktada gerçekleşmiş olabilir. Zaten Alarko - Carrier markalı bir ürüne ilişkin bakım/onarım işleri ile ilgili olarak Alarko - Carrier in servisleri arası ve servislerinin kendisiyle fiyat rekabeti yapmasını engellemeye yönelik eylemlerinin varlığında ve özellikle çeşitli nedenlerle bağımsız teşebbüslerin bulunmadığı durumlardaki herhangi bir bakım/onarım işinde rekabetçi fiyatın 1160 gerçekleşmesi zordur. 07-15/142 -45 24 Ayrıca, Alarko - Carrier in ihlale konu sözleşmelerinde ye r alan; fiyat tespitine, yetkili servislere ve yetkili satıcılara yönelik aktif ve pasif satış yasağına ve belirsiz süreli rekabet etme yasağına yönelik rekabeti kısıtlayıcı hükümleri sözleşme metinlerinden çıkarması gerekmektedir. Bununla birlikte, pratik te özellikle fiyat tespiti ve aktif/pasif satış yasağına ilişkin olarak çeşitli iç yazışma veya sirküler benzeri uygulamalarla bayi veya servisler arasındaki marka içi rekabet kısıtlanmaktadır. Bu itibarla sözleşmeler, Kanun a uygun hale getirilse dahi Alarko- Carrier in sözleşme harici yollarla (iç yazışma vb.) rekabeti 1170 sınırlayıcı eylemlerde bulunmaması gerekmektedir. Ayrıca , bakım/onarım işleri ile ilgili olarak gerek yetkili servisleri arasındaki gerekse kendisiyle yetkili servisleri arasındaki rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki eylemlerine de son vermesi gerekmektedir. K. SONUÇ 28.4.2006 tarih, 06 -31/374 -M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapora, toplanan de lillere ve incelenen dosya kapsamına göre; 1180 1) Alarko Carrier Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin - yetkili satıcıları ile yaptığı ve standart olan Münhasır Yetkili Satıcı Sirküleri nde yer alan fiyat tespitine ve yetkili satıcılara yönelik aktif ve pasif satış yasağına yönelik hükümlerin, - yetkili servisleri ile akdettiği ve standart olan Yetkili Servis Sözleşmesi nde yer alan fiyat tespitine, yetkili servislere yönelik aktif ve pasif satış yasağına ve belirsiz süreli rekabet etme yasağına yönelik 1190 hükümlerin ve - bakım/onarım işleri ile ilgili olarak gerek yetkili servisleri arasındaki gerekse kendisiyle yetkili servisleri arasındaki rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki eylemlerinin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesini ihlal ettiği ne, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafi yeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden faydalanamadığına ve Kanun un 5. maddesi kapsamında muafiyet tanınamayacağına, 1200 2) Bu çerçevede Alarko Carrier Sanayi ve Ticaret A.Ş. ye, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal etmiş olması nedeniyle, aynı Kanun un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, 2005 yılı net satışlarının takdiren % 0,1 i (binde biri) nispetinde olmak üzere 225.274, 43 YTL idari para cezası verilmesine, 3) 4054 sayılı Kanun un 9. maddesi uyarınca, rekabetin tesisi ve ihlalden önceki durumun ko runmasını teminen, 1210 - ihlale konu sözleşmelerde yer alan; fiyat tespitine, yetkili servislere ve yetkili satıcılara yönelik aktif ve pasif satış yasağına ve belirsiz süreli rekabet etme yasağına yönelik rekabeti kısıtlayıcı hükümlerin sözleşme 07-15/142 -45 25 metinlerinde n çıkarılması, sözleşme metinlerinin 2002/2 sayılı Tebliğ hükümlerine uygun hale getirilmesi ve bu doğrultuda gerekli değişikliklerin 90 gün içinde yapılarak Rekabet Kurumu na tevsik edilmesi, - Alarko Carrier Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile yetkili servisler i arasındaki ve yetkili servisler arasındaki rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki eylemlere son 1220 verilmesi ve bu tür eylemlerden kaçınılması - aksi takdirde 4054 sayılı Kanun un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağı hususlarının ilgili teşebbüse bild irilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 1230 07-15/142 -45 26 21.02.2007 Tarih ve 07 -15/142 -45 Sayılı Kurul Kararı na KARŞI OY GEREKÇESİ Rekabet politikası ve hukuku, rekabetin varlığını ve güçlendirilmesini önemsemekte, rekabet etm ek için uygun ortamın oluşmasına dikkati çekmektedir. Önemli olan rekabettir: Eğer, birtakım işbirlikleri veya anlaşmaların yapılması, bu amaca hizmet edecekse; rekabeti güçlendirecek, rekabetçi bir piyasanın ortaya çıkmasına yardımcı olacaksa, bu tür işbi rliği ve anlaşmalar yasaklanmamaktadır. Dolayısıyla, her ne kadar, 4054 Sayılı Kanun un 4. maddesinde, Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran ya hut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır. denilse de, İlgili piyasada rekabet üzerinde sınırlayıcı etkileri olmasına karşın, bu piyasanın önemli bir bölümünde rekabeti tamamen ortadan kaldırmayan anlaşmalar a muafiyet tanınabilecektir. Bilindiği gibi, muafiyet , bir bakıma rekabetten verilen bir taviz ise de, diğer yandan da, bir piyasada, rekabetçi bir yapının oluşmasına ve rekabetçi bir işleyişe katkıda bulunacak, teşebbüsleri bu yönde teşvik edecek için bir imkan ya da politika anlamına gelmektedir. Rekabetçi piyasalarda, diğer marka lar ya da aynı veya benzer mal ve hizmeti üreten teşebbüsler arasında başarılı olabilmek için, yaygın şekilde kullanılan yöntemlerden biri, farklı kademedeki teşebbüsler arasında dikey anlaşmalar yapmaktır. Dikey anlaşmalar, teşebbüslerin tedarik, dağıtım, satış veya servis sistemlerinin etkin şekilde işlemesini temine dönük, karşılıklı rıza ve taahhüt esaslı sözleşmelerdir. Bu çerçevede yapılan anlaşmalar ile, mal veya hizmetin hem sağlayıcısı hem de dağıtıcı, satıcı veya bakım ve onarım hizmetini üstlenen teşebbüsler arasında, satışları artırmaya, pazarı genişletmeye, müşteri memnuniyetine, kârlılık, ve rimlilik vb. amaçları sağlamaya dönük karşılıklı yükümlülükler ihdas edilir. Rekabet politikaları açısından yatay anlaşmalar, çok az istisna dışında, ihlal kabul edilir ve yasaklanır iken, dikey anlaşmalar yolu ile sağlanan ve rekabete katkısı olduğu düş ünülen işbirliği ve koordinasyon tarzları farklı şekilde değerlendirilir.Marka sahibi teşebbüsün, markalar arası rekabette üstün duruma geçmesinin yolu, dikey anlaşmalarla kuracağı sistemin iyi işlemesinden geçecektir. Bu yaklaşıma göre, çok sayıda markan ın veya kıyasıya rekabetin var olduğu pazar veya piyasalarda başarılı olabilmek için, rekabetin en önemli unsurunu teşkil eden marka , ürün veya hizmetin özellikleri, fiyatı ve kalitesi gibi faktörlere olduğu kadar, müşteri memnuniyetini sağlayacak ürü n imajı, satış, satış sonrası servis veya bakım ve tamir hizmetlerinin yeterli olması şartlarına da bağlıdır. Dolayısıyla, marka nın oluşması ve rekabet açısından üstünlük teşkil edecek bir unsura ya da güce dönüşmesi süreci, dikey zincir içindeki farkl ı işletme veya teşebbüslerin hep birlikte rol aldığı veya rol alması gereken bir tür işbirliği ve koordinasyon türü olarak kabul edilmektedir. 07-15/142 -45 27 İlgili piyasalarda, hakim durumda bulunan teşebbüs veya teşebbüslerin, dikey anlaşmalar yolu ile marka içi rekabeti engelleme veya sınırlama eğilimleri vardır. Rekabetin zaten sınırlı olduğu bu pazarlarda, dikey anlaşmalar yolu ile rekabetin bütünüyle ortadan kalkması tehlikesi vardır, dolayısıyla, teşebbüslerin marka içi rekabeti engelleme veya sınırlamaya dö nük davranışlarına engel olunmalıdır. Bu tür piyasalarda, grup muafiyeti ve bireysel muafiyet kararlarının olumsuz sonuçlar doğurmaması için ince eleyip sık dokumalı ya da titiz davranılmalıdır. Rekabetçi açıdan bakıldığında, dikey anlaşmalar yoluyla m arkalar arasında sağlanacak rekabet, pazardaki mal ve hizmetlerin kalitesini artıracak, fiyatlarını düşürecek, tüketici refahına katkıda bulunacaktır. Bu olumlu gelişmenin bedeli ise marka içi rekabetin azalmasıdır. Diğer yandan, bilinen, başka bir eğilim de, markalar arası rekabet arttıkça, dikey anlaşmalar yoluyla kontrol edilebilen marka içi rekabetin azaldığıdır. Buna göre, diğer markalara karşı güçlü olmak ya da dikey zincir içindeki teşebbüslerin davranışlarını yönlendirmek adına dikey kısıtlamalara gidilmekte, yapılan dikey anlaşmalar ile, aynı markanın dağıtımını yapan, satış veya servis hizmetlerini üstlenen teşebbüsler arasındaki rekabet sınırlandırılmaktadır. Bu sakıncayı gidermek maksadıyla, marka içi rekabeti artırmak için dikey anlaşmalara ge tirilecek sınırlamalar da, daha önemli bir sakınca doğurabilmekte; alınacak kısıtlayıcı tedbirler markalar arası rekabeti azaltmaktadır. Halbuki, rekabetçi açıdan bakıldığında, özellikle de, çok sayıda mal veya hizmetin ya da markanın yarıştığı pazarlarda , markalar arası rekabetin varlığı daha önemlidir. Rekabet politikası, markalar arası rekabete mi, yoksa marka içi rekabete mi öncelik verecektir? Kritik soru budur. Genel olarak, rekabetçi açıdan her ikisi de önemlidir, denilse de, eğer herhangi bir mu afiyet talebi var ise, ilgili pazar şartları, ilgili teşebbüsler ve anlaşmaların özellikleri dikkate alınarak muafiyet değerlendirmesi yapılacaktır. Sonuç olarak, bazı sektörlerde ve pazarlarda markalar arası rekabete, bazılarında da marka içi rekabete ön celik vermek gerekecektir. Markalar arası rekabetin yoğun ve önemli olduğu sektör ve pazarlarda, rekabet politikasındaki ağırlık, markalar arası rekabetin geliştirilmesine yönelik olmalı, dolayısıyla, gerekirse, marka içi rekabeti sınırlayan anlaşma ve u ygulamalara muafiyet tanınmalıdır. Jandarma Eğitim Komutanlığında, Alarko - Carrier markalı ısıtma -soğutma sistemlerinin tamir ve bakım hizmetinin alımı amacıyla açılan ihalede rekabetin engellendiği iddiası ile ilgili açılan soruşturma sonucunda alın an Kurul Kararı na, bütün bu mülahazalar çerçevesinde dikkate alınması gereken aşağıdaki sebeplerle katılamıyorum: 1. Soruşturma Raporu nda Alarko -Carrier in faaliyette bulunduğu ürün grupları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarları, ısıtma cihazları , soğutma, havalandırma klima cihazları , su basınçlandırma cihazları ile tüm bu pazarlarda yer alan ürünlere ilişkin tamir ve bakım -onarım hizmetleri pazarları olarak belirlenmiştir. İlgili pazarda dikkati çeken husus, dağıtımı ve satışı yapılan ve g enellikle garanti kapsamındaki ürünlerle, bu ürünlerin bakım ve onarımına yönelik hizmetlerin bir bütün teşkil etmesidir. Bilinmektedir ki, dikey bir zincir halinde de olsa, bir sistem içinde var olan bütün teşebbüsler ya da bütün faaliyetler hem 07-15/142 -45 28 birbirl erini hem de sonucu etkileyecektir. Başta sağlayıcının kendisi olmak üzere, dikey zincir içinde yer alan tedarikçi, yetkili satıcı veya yetkili servis gibi teşebbüslerin belirli kurallara uymaları, gösterecekleri performans ile tutum ve davranışları, marka sahibi teşebbüsün rekabet gücünü yakından etkileyecek, satış, kârlılık ve süreklilik amaçlarına ulaşıp ulaşmamasını büyük ölçüde belirleyecektir. Bir zincir (ya da sistem), en zayıf halkası kadar güçlü olacaktır! : Dikey zincirin veya sistemin gücü, bütü n halkaların veya teşebbüslerin belirli politika ve uygulamalar itibariyle uyumu veya performansı oranında düşük veya yüksek olacaktır. 2. Dolayısıyla, sağlayıcı ile yetkili satıcı ve yetkili servisler arasında, marka etkinliği bağlamında, dikey anlaşma temelli, teknik açıdan zorunlu bir ilişki ya da işbirliği mevcuttur. Yapılan dikey anlaşma çerçevesinde, sağlayıcı olarak Alarko Carrier, rekabet gücünü yükseltmek için marka oluşturma, etkin bir satış ve servis teşkilatı kurma, sistemi kontrol edebil me, müşteri memnuniyetini artırma vb. amaçlarla, satıcı ve servislerin birtakım davranışlarını sınırlamakta, satıcı ve servisler arasında olabilecek rekabetçi davranışlara birtakım kısıtlar getirmektedir. Ayrıntılara inilirse, dikey anlaşma kaynaklı, yeni den fiyat tespiti, aktif ve pasif satış yasağı, belirsiz süreli rekabet yasağı şeklinde tanımlanan, daha doğrusu bu şekilde yorumlanan uygulamaların, esasen, sözü edilen amaçlara ulaşmak için yapıldığı, sistemin işlerliği açısından gerekli olduğu ve rekabe tçi açıdan ciddi bir ihlal olarak nitelendirilemeyeceği görülecektir. 3. Teşebbüs, ilgili pazarda hakim durumda değildir. Alarko Carrier in faaliyette bulunduğu pazarda yoğun bir rekabet ve çok sayıda teşebbüs ve marka vardır. İlgili pazardaki herhangi bi r teşebbüsün amaçlarına ulaşmasının yolu, markalar arası rekabette önde olmaktan ve bunun için dikey bir üretim, dağıtım, satış ve servis sistemi kurmaktan geçmektedir. 4. Soruşturma Raporunda, dikey anlaşmaya dayanan uygulamaların, bireysel muafiyet v ermek için önemli bir gerekçe olan, markalar arası rekabet açısından değerlendirilmesi yapılmamış, ilgili pazarda rekabetin olumsuz yönde nasıl etkilendiği ve ihlal teşkil eden davranışlardan dolayı kimler için, nasıl ve ne kadarlık bir zararın ortaya çıkt ığı vb. hususlar üzerinde yeterince durulmamıştır. 5. Soruşturma konusu olayda olduğu gibi, çok sayıda teşebbüsün veya markanın bulunduğu rekabetçi bir pazarda, önemli olanın, markalar arası rekabet olduğu kabul edilir, ilaveten, ilgili ürünün, üretim, dağıtım, satış, bakım ve onarım özellikleri de dikkate alınır ise, yapılacak dikey anlaşmalarla marka içi rekabetin nispeten kısıtlanması mümkün olabilecek, bireysel muafiyet de bu gerekçe ile verilebilecektir. Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI Kurul Üyesi

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI