Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014 -4-79 (Menfi Tespit) Karar Sayısı : 14-47/864 -394 Karar Tarihi : 03.12.2014 A. TOP LANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK , Dr. Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN , Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖRLER: Dr. Ali Fuat KOÇ, Kasım ŞENGÜL, Abdu rrahman TEPELİ C. BİLDİR İMDE BULUNAN : Lastik Sanayicileri ve İthalatçıları Derneği Temsilcileri: Sinem UĞUR ve Bahadır BALKI Çamlıc
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014 -4-79 (Menfi Tespit) Karar Sayısı : 14-47/864 -394 Karar Tarihi : 03.12.2014 A. TOP LANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK , Dr. Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN , Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖRLER: Dr. Ali Fuat KOÇ, Kasım ŞENGÜL, Abdu rrahman TEPELİ C. BİLDİR İMDE BULUNAN : Lastik Sanayicileri ve İthalatçıları Derneği Temsilcileri: Sinem UĞUR ve Bahadır BALKI Çamlıca Köşkü Francalacı S ok. No:28 Arnavutköy 34345 Beşiktaş /İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Lastik Sanayicileri ve İthalatçıları Derneğinin yürüteceği pazar araştırması neticesinde elde edilecek sonuçların kamu ile paylaşılması uygulamasına menfi tespit belgesi verilmesi veya bireysel muafiyet tanınması talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.10.2014 tarihinde giren ve eksikleri 23.10.2014 tarihinde tamamlanan başvuru üzerine düzenlenen 26.11.2014 tarih ve 2014 -4-79/MM sayılı Muafiyet /Menfi Tespit Ön İnceleme raporu gör üşülerek karara bağlanmıştır. F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; bildirimi yapılan uygulamaya menfi tespit belgesi verilmesinin uygun ol acağı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. İlgili Pazar (3) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarları binek otomobil, hafif/orta ticari araç, a ğır ticari araç ve tar ım makineleri ve end üstriyel/i ş makineleri lasti ği üretimi ve dağıtımı pazarı ; ilgili coğrafi pazar ise Türkiye olarak belirlenmiştir. G.2. Değerlendirme G.2.1. Bildirime Konu An laşma (1) Başvuru konusu anlaşma, Lastik Sanayicileri ve İthalatçıları Derneği (LASİD ) üyelerinden1 toplanacak bilgileri, konsolide ve istatistiki olarak kamu ile paylaşmasını konu almaktadır. LASİD, söz konusu çalışmanın yürütülmesi için bağımsız bir araştırm a kuruluşu ile bir sözleşme imzalamayı planlamaktadır. Sözleşme uyarınca; - Araştırma şirketinin, araştırmaya katılan üye teşebbüslerden geriye dönük olarak son 10 yıla ilişkin verileri toplaması ve değerlendirme raporu hazırlaması, - Sonraki dönemlerde, araşt ırma şirketinin, önceki iki ayın verilerini üçüncü ayda toplaması ve dördüncü ayda iki aylık dönemi kapsayan verilerin (ay bazında) LASİD in internet sitesinden raporlanması, 1 Bildirimde, araştırmanın sadece LASİD e üye firmalarla sınırlı olmadığı, üyeliği bulunmayan veya yeni üye olan şirketler in de prosedüre uygun şekilde ve gönüllülük esas ı çerçevesinde ara ştırmaya dah il olabil ecekleri belirtilmiştir. 14-47/864 -394 2/4 planlanmaktadır. (2) Araştırma şirketinin gerçekleştireceği tüm sayısal raporlamalar, aylık ve kümülatif bazda olaca k ve bir önceki yılın aynı dönemi ile kıyaslama yapılaca ktır. (3) Bildirimde, araştırma şirketinin üye teşebbüslerden lastik endüstrisine ilişkin verileri, oluşturulan soru formları aracılığıyla toplayacağı belirtilerek ; toplanan bilgilerin, bağımsız araştırma şirketi tarafından derlenmesi ile üç ana başlıkta raporlama yapılacağı ifade edilmiştir. Bu üç ana başlık ise şu şekildedir: Genel bilgiler, Türkiye pazarı özelinde bilgiler ve Dünya çapında lastik sanayi sine ilişkin bilgile r. (4) Söz konusu ana başlıkların alt kırılımlarının ise şu ş ekilde olacağı ifade edilmiştir: 1. Genel bilgiler: - Endüstri hakkındaki genel bilgiler (üretim yeri, üretime başlama yılı, lisanslar, sermaye, yabancı sermaye, üretim tesislerine ilişkin kapalı alan -toplam alan), - 2014 yılı Türkiye üretim kapasitesi, - Geriye doğru 10 yıllık Türkiye üretim miktarı bilgileri, - Geriye doğru 10 yıllık Türkiye kapasite kullanım bilgileri, - Geriye doğru 10 yıllık ihracat bilgileri, - İstihdam rakamları (mavi -beyaz yaka, idareci, mü hendis, idari mühendis, akademik personel). 2. Türkiye üretim ve satış rakamları (toplanan veriler binek, hafif/orta sınıf ticari, ağır ticari, tarım, endüstriyel/iş araçları grupları için ayrı ayrı düzenlenecektir) : - Türkiye lastik üretim miktarı, - Türkiye sat ış rakamları (yurt içi (yenileme kanalı) satışlar, OE satışları), - İthalat rakamları, - İhracat rakamları (AB, Amerika (NAFTA), Asya, Afrika olmak üzere). 3. Dünya lastik sanayii hakkında bilgiler: - Üreticiler (yurt dışındaki üreticiler/markalar ve hangi ülkelerd e üretim gerçekleştiği), - Markalar (kimin hangi markayı ürettiği hakkında bilgi), - Dünya pazarında 10 yıllık üretim ve satış rakamları (AB, Amerika (NAFTA), Asya, Afrika). (5) Bildirim Formunda, LASİD e lastik sanayicileri ve ithalatçılarının üye olduğu ve LASiD üyesi firmaların Türkiye'de, lastik endüstrisinde faaliyet gösteren başlıca teşebbüsler konumunda bulunduğu belirtilmiş ve yapılan çalışma ile endüstrinin genel durumunun ve gelişiminin ölçülmesi ve bu ölçümlerin kamuyla, müşterilerle, tedarikçilerle ve t üketicilerle paylaşılması nın amaçlandığı ifade edilmiştir. (6) Ayrıca yapılan bildirimde LASİD in, yapmayı planladığı anlaşma ile lastik sektörüne ilişkin olarak; - Pazarın bütününe ilişkin kamuoyuna ve endüstri temsilcilerine güvenilir bilgi sağlamayı, - Pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin düzenli ve güvenilir istatistiki bilgiye erişmelerini mümkün kılmayı, - Pazarın yapısı ve gelişimi hakkında pazardaki teşebbüsleri bilgilendirmeyi, - Teşebbüslerin pazarda kendilerini daha doğru konumlandırmalarına yard ımcı olmayı amaçladığı belirtilmiştir. Bu doğrultuda yapılacak araştırma ile LASİD üyesi teşebbüslerin yukarıda belirtilen bilgileri bağımsız bir araştırma şirketi ile paylaşması, bu araştırma şirketinin de söz konusu bilgileri toplulaştırarak raporlaması ve LASİD in internet sitesinde 14-47/864 -394 3/4 yayınlanması söz konusu ol acaktır. G.2.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi (4) Bildirimde yer alan açıklamalar çerçevesinde, LASİD tarafından paylaşılacak verilerin rekabet hukuku açısından önem arz eden başlıca özellikleri şu şekild e özetlenebilir: - Veriler sektör dışından bağımsız bir araştırma şirketi tarafından toplanacak ve LASİD tarafından kendi sitesinde raporlanarak yayınlanacaktır. Bağımsız bir kuruluşun araştırmayı gerçekleştirmesi ve imzalanan gizlilik sözleşmeleri uyarın ca, çalışmaya katılan teşebbüslerin birbirlerinin verileri hakkında bilgi sahibi olmamasının sağlanması planlanmaktadır. - Bildirim konusu bilgi paylaşımı gelecek ve güncel döneme ilişkin veri içermeyecek ve konsolide bir şekilde sektör toplamını göster ecektir. Dolayısıyla geçmişe dönük olarak dahi rakipler özelinde herhangi bir bilgi paylaşılmayacaktır. Aynı zamanda araştırma şirketi tarafından katılımcı teşebbüslerden kendilerine özel geleceğe dönük bireysel bilgiler talep edilmeyecektir. - Veri payla şımı aynı hizmet piyasasında faaliyet yürüten rakiplere ve kamuya açık bir şekilde yapılacaktır. - Uygulama dernek üyesi olmayan teşebbüslerin katılımına da açıktır. (5) Söz konusu araştırma ile LASİD e üye teşebbüslerin geçmiş 10 yıla ilişkin olarak üretim miktarları, kapasite kullanımları, ihracat ve ithalat miktarları gibi bilgilerin paylaşılması ve LASİD in internet sitesinde yayınlanması söz konusu olmaktadır. Ayrıca sonraki dönemlere ilişkin olarak da yine bu bilgil er iki aylık dönemler itibarıyla üçüncü ayda toplanarak dördüncü ayda kamu ile paylaşıl acaktır. Örneğin Ocak ve Şubat aylar ına ili şkin bilgiler Mart ayında üyelerden toplanacak ve Ocak ve Şubat ayr ı ayrı olmak üzere Nisan ay ında yay ımlanacaktır. Bildirimde , 2014'ten önceki y ıllara ili şkin bilgil erin y ıllık bazda raporlanacağı, 2014 y ılından itibaren raporların ayl ık bazda hazırlanacağı , araştırma şirketi nin gerçekleştireceği tüm sayısal raporlamaların, aylık ve kümülatif bazda olacağı ve bir önceki yılın aynı dönemi ile kıyaslama yapılacağı belir tilmiştir. Ayrıca toplanacak bilgilerin, kamuya açık olacak şekilde LASİD üye leri dışında, tüm te şebbüslerin, kamu kurum ve kurulu şlarının, bas ın ve tüketicilerin de yararlanabileceği şekilde sunulacağı belirtilmiştir. (6) 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar hukuka aykırı ve yasaktır. hükmü yer almak tadır. LASİD üyesi teşebbüslerin lastik sektöründe birbirlerinin rakipleri oldukları düşünüldüğünde , inceleme konusu araştırmanın koordinasyon doğurucu olup olmadığı önem arz etmektedir. Zira anlaşma uyarınca paylaşılacak olan bilgilerin rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti engellemesi muhtemeldir. (7) Esasen, rekabete duyarlı bilgiler teşebbüslerin aralarındaki rekabeti ortadan kaldırarak piyasada istenmeyen sonuçlar doğurabilmektedir. Bu bilgiler özellikle fiyat, maliyet, satış stratejisi, stok bilgisi gibi bilgilerdir. Bildirim konusu anlaşma ise bilgi değişimi yönünden sınırlı bir değişimi öngördüğü ve yukarıda yer alan ve rekabetin engellenmesi hususunda yüksek riske sahip bilgilerin değişiminin olmadığı göz önünde bulundurulduğunda, piyasada rakip teşebb üsler arasında koordinasyon doğurucu bir etkinin ortaya çıkmayacağı görülmektedir. Ayrıca araştırma şirketine sunulacak bilgilerin il, co ğrafi bölge ve son kullan ıcı/alıcı gruplar ı arasında s ınıflama içerecek şekilde olmadığı da dikkate alındığında , yine bilgi değişiminin koordinasyona yol aç mayacağı anlaşılamaktadır. (8) Diğer taraftan , LASİD üyesi teşebbüslerin araştırma şirketine sunacakları bilgileri , LASİD in 14-47/864 -394 4/4 veya LASİD üyesi teşebbüslerin öğrenmesi hususu da rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti engelleyi ci bir risk barındırmaktadır. Ancak yapılan bildirimde hem araştırma şirketi ile LASİD arasında hem de araştırma şirketi ile araştırmaya katılacak firmalar arasında gizlilik sözleşmeleri imzalanması nın planlandığı belirtilmiştir. Bu durumda yapılan anlaşma çerçevesinde araştırma şirketine sunulacak verilerin rakip teşebbüslerin eline geçme riski büyük oranda azalaca ktır. Ayrıca yapılacak raporlama, endüstrinin genel resmini çıkaran, toplulaştırılmış, ortalama ve geçmişe dönük bilgilerden oluşacaktır. (9) Tüm b u değerlendirmeler çerçevesinde; paylaşılan bilgilerin büyük ölçüde kamuya açık nitelikte bilgilerden oluşması, bilgilerin bağımsız üçüncü bir kuruluş tarafından toplanacağının taahhüt edilmesi ve üçüncü kuruluş ile teşebbüsler arasında gizlilik sözleşmele ri imzalanacak olması, bilgilerin toplanarak derlenmesi neticesinde oluşturulacak istatistikî verilerin hiçbir teşebbüsün bireysel fiyat, maliyet veya karlılık gibi bilgilerini ifşa etmeyecek nitelikte olması ve nihayetinde, elde edilen istatistikî veriler in kamuya açık bir şekilde paylaşıl acak olması hususları dikkate alındığında, LASİD tarafından bağımsız bir araştırma şirketi vasıtasıyla yürütülecek , bildirime konu uygulama kapsamında gerçekleşecek olan bilgi değişiminin, ilgili pazarlarda rekabetçi endi şelere yol açmayacağı ve 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı amacının veya etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. (10) Diğer yandan bildirime konu uygulama , 4054 sayılı Kanun un 6. maddesine de aykırı değildir. (11) Yukarıda yer veri len değerlendirmeler çerçevesinde menfi tespit talebine konu LASİD tarafından yürütülecek pazar araştırması uygulamasının rakip şirketler arasında rekabete duyarlı bilgi alışverişini içermediği, dolayısıyla rekabetçi endişeler doğurmayacağı ve bu kapsamda söz konusu uygulamaya Kanun un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesinde sakınca olmadığı kanaatine varılmıştır. H. SONUÇ (12) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Lastik Sanayicileri ve İthalatçıları Derneği nin bağımsız bir araştır ma şirketi aracılığıyla yürüteceği pazar araştırması uygulamasına 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir .