Rekabet Kurumu Ba şkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2015 -1-87 (Devralma ) Karar Sayısı : 16-04/65-23 Karar Tarihi : 10.02.2016 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ , Kenan TÜRK B. RAPORTÖR LER : Mert KARAMUSTAFAOĞLU, Metin DEMİRCİ C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- ACCIONA S.A. Temsilcileri : Av. Alican BABALIOĞLU, Av. İnci ALALOĞL U ÇETİN Süzer Plaza Askerocağı Cad. No:6 Kat:15 D. 1502 3443
Rekabet Kurumu Ba şkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2015 -1-87 (Devralma ) Karar Sayısı : 16-04/65-23 Karar Tarihi : 10.02.2016 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ , Kenan TÜRK B. RAPORTÖR LER : Mert KARAMUSTAFAOĞLU, Metin DEMİRCİ C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- ACCIONA S.A. Temsilcileri : Av. Alican BABALIOĞLU, Av. İnci ALALOĞL U ÇETİN Süzer Plaza Askerocağı Cad. No:6 Kat:15 D. 1502 34437 Elmadağ - Şişli/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: ACCIONA S.A. nın, Nordex SE nin hisselerinin %29,9 unu; Nordex SE nin ise Corporacion Acciona Windpower, S.L. nin hisseler inin %100 ünü devralması işlemi ne izin verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 02.02.2016 tarihinde giren yazıyla tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 02.02.2016 tarih ve 2015 -1-87/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir . G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Taraflar G.1.1. Devralan: ACCIONA S.A. (ACCIONA) (4) ACCIONA ve iştirakleri (ACCIONA Grubu ) halihazırda 30 ülkede faaliyet te bulun makta olup; başlıca faaliyet grupları aşağıdaki gibidir: ACCIONA Enerji Grubu: Grubun başlıca faaliyetleri rüzgar santralleri kurulumu, çeşitli kaynaklar kullanılarak elektrik üretimi, elektrik dağıtımı ve perakende satışını kapsamaktadır. Enerji g rubu faaliyetleri ACCIONA Grubu faaliyetlerinin %33 ünü oluşturmaktadır. ACCIONA Altyapı ve İnşaat Grubu: Altyapı ve inşaat grubu genel olarak inşaat ve mühendislik faaliyetleri ile iştigal etmekte olup , ulaşım ve hastane inşasına ilişkin olarak imtiyaz sö zleşmelerine taraftır. Altyapı ve inşaat grubu faaliyetleri ACCIONA Grubu faaliyetlerinin %40'ını oluşturmaktadır. ACCIONA Su Grubu: Su grubunun başlıca faaliyetleri arasında desalinasyon (tuzdan arındırma) tesislerinin, su dağıtım şebekelerinin ve içme su yu şebekelerinin inşası ve tam su döngüsü yönetimi (suyun içme suyu haline getirilmesi, dağıtımı, atık suyun toplanması, arıtılması ve doğaya bırakılması faaliyetleri) bulunmaktadır. Bununla birlikte bazı grup şirketleri su döngüsü tesislerinin imtiyazlı o peratörü 16-04/65-23 2/6 olarak faaliyet göstermektedir. Su grubu faaliyetleri ACCIONA Grubu faaliyetlerinin %6'sını oluşturmaktadır. ACCIONA Hizmet Grubu: Hizmet grubunun başlıca faaliyetleri arasında çeşitli hizmet tesislerinin işletilmesi, hava alanı yer hizmetlerinin sağlanması, atık toplama ve ayrıştırma hizmetleri ile lojistik hizmetlerinin sunulması bulunmaktadır. Hizmet grubu faaliyetleri ACCIONA Grubu faaliyetlerinin %10'unu oluşturmaktadır. Bazı ACCIONA Grubu şirketleri ise fon yönetimi ve aracılık faaliyetleri i le şarap üretimi faaliyetinde bulunmaktadır. Diğer faaliyetler toplamda ACCIONA Grubu faaliyetlerinin %11'ini oluşturmaktadır. (5) Rüzgar enerjisi özelinde ACCIONA, rüzgar türbinlerinin dizaynı, üretimi ve tedariki faaliyetlerini iştiraki olan Corporacion Acci ona Windpower, S.L. nin (AWP) aracığıyla yürütmektedir . AWP , Türkiye'deki faaliyetlerine 2014 yılında kurulmuş olan iştiraki Acciona Windpower Rüzgar Enerji Sistemleri A.Ş. aracılığıyla devam etmektedir . ACCIONA nın hisselerinin, % ( ..) borsada işlem görür ken, % ( ..) Tussen De Grachten BV ; %( ..) Wit Europese Investering BV ve % ( ..) Fidelity International Ltd. sahiptir. G.1.2. Devre K onu: NORDEX SE (NORDEX) (6) NORDEX ve iştirakleri (NORDEX Grubu ) genel olarak rüzgar santrali türbinlerinin üretimi ve tedariki alanında 20 ülkede faaliyette bulunmaktadır . NORDEX in ana iştirakleri Nordex Energy GmbH ve Nordex Energy B.V. dir. NORDEX Grubu Türkiye deki faaliyetlerini 2008 yılında kurulmuş olan Nordex Enerji A.Ş. aracılığıyla yönetmektedir. Tablo 1 : NORDEX in İşlem Öncesi ve Sonrası Hissedarlık Yapısı Hisse Sahibi Hisse Oranı (%) (İşlem Öncesi) Hisse Oranı (%) (İşlem Sonrası) ACCIONA ( ..) ( ..) Ventus & Momentum ( ..) ( ..) JP Morgan ( ..) ( ..) Deutsche Bank ( ..) ( ..) Old Mutual ( ..) ( ..) Borsada İşlem Gören Paylar ( ..) ( ..) TOPLAM 100,00 100,00 G.2. İlgili Pazar G.2.1. İlgili Ürün Pazarı (7) ACCIONA ve NORDEX in faaliyetleri incelendiğinde; her ikisinin de Türkiye'de rüzgar türbini üretimi ve tedariki pazarında faaliyet lerinin olduğu, dünya çapında ise bu pazarla dikey ilişkiye sahip diğer ürün pazarlarında da faaliyetlerinin bulunduğu görülmüştür. Bu kapsamda yurtdışında , ACCIONA ve NORDEX in rüzgar santrali projelerinin geliştirilmesi , ACCIONA'nın ise elektrik üretimi pazar larında faaliyetleri bulunmaktadır. (8) Rüzga r türbinlerinin üretimi faaliyetleri ; fikir yaratımını , tasarım ını, geliştir ilmesini, üretim ini ve türbinler, pervaneler, kuleler ve diğer ana bileşenlerin test edilmesini , ayrıca bunların rüzgar enerjisi girişimcilerine satış ve tedari kini içermektedir. Ayrıca , rüzgar türbinlerinin satışına ilişkin faaliyetler, bunların kurulumunu, test edilmelerini ve garanti süresince rüzgar türbinlerinin üreticileri ve alıcıları arasında akdedilen muhtemel sözleşmeler uyarınca bakımlarını da içermekt edir. 16-04/65-23 3/6 (9) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, bildirime konu işlem in değerlendirilmesi bakımından ilgili ürün pazarı nın rüzgar türbini üretimi ve tedariki pazarı olarak ele alınması yeterli görülmüştür. G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar (10) Rüzgar türbini üretimi ve tedariki pazar ı açısından ülke içinde rekabet şartlarının bölgesel olarak farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenm iştir. G.3. Değerlendirme (11) Bildirim konusu işlem, ACCIONA nın, NORDEX in hisselerinin %29,9 unu; NORDEX in ise AWP nin hisselerinin tamamını devralmasına ilişkindir. Taraflar arasında imzalanan Ticari Birleşme Sözleşmesi uyarınc a, NORDEX in yönetim yapısında iki kademeli bir sistem belirlenmiştir. Buna göre 6 veya 9 kişilik bir yönetim kurulunun yanında 4 kişilik bir icra kurulunun oluşturulması öngörülmektedir. Yönetim kurulunun 2/3'ü bağım sız üyelerden 1/3'ü ise ACCIONA nın belirleyeceği üyelerden oluşacaktır. (12) NORDEX in ana sözleşmesi uyarınca aksi ilgili kanunl arca öngörülmediği sürece genel kurul karar nisabı toplantıya katılan pay sahiplerinin basit çoğunluğudur. İşlemin gerçekleşmesiyle ACCIONA nın NORDEX üzerinde sahip olacağı pay oranı dikkate alındığında , NORDEX in genel kurul toplantılarına katılım oranın ın %59,8'in altına düşmesi halinde , ACCIONA genel kurul toplantılarında çoğunluğa sahip olacaktır. NORDEX in son 5 yıla ait genel kurul toplantılarına katılım oranlarına bakıldığında ACCIONA nın NORDEX te azınlık pay sahibi olmasına rağmen, NORDEX in genel kurul toplantılarında çoğunluğa sahip olma olasılığı oldukça yüksektir. (13) İşlem sonrasında ACCIONA hariç NORDEX'in diğer pay sahiplerinin konumu incelendiğinde, söz konusu pay sahiplerinin sadece finansal yatırımcı oldukları ve NORDEX yönetiminde stratejik bir menfaatlerinin bulunmayacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca bildirim formunda diğer pay sahiplerinin ACCIONA ile herhangi bir yapısal, ekonomik ve ailevi bağlantısının bulunmadığı ifade edilmektedir. (14) Diğer pay sahiplerinin konumları ve geçmiş genel kurul to plantılarına katılım oranları dikkate alındığında, ACCIONA'nın NORDEX genel kurul toplantılarında istikrarlı bir şekilde oyların çoğunluğunu sağlamasının kuvvetle muhtemel olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, işlem sonrasında ACCIONA'nın, NORDEX'in fiili te k kontrolüne sahip olacağı kanaatine varılmıştır . (15) ACCIONA nın AWP üzerindeki doğrudan kontrolü ise, NORDEX'in AWP hisselerinin tamamını alması ile dolaylı kontrol haline dönüşecektir. Bildirim konusu işlem öncesinde ACCIONA, AWP paylarının %100'üne sahip i ken, işlem sonrasında AWP paylarının %100'üne NORDEX sahip olacaktır. (16) Bu çerçevede , bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi kapsamında bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır. (17) İşlem taraflarının 2014 yılına ait cirolarının incelenmesi sonucunda, 2010/4 sayılı Tebliğ in 7 . maddesi birinci fıkrası bakımından eşikleri n aşıldığı, dolayısıyla işlemin izne tabi olduğu kanaatine ulaşılmıştır . 16-04/65-23 4/6 (18) Bildirim konusu devralma işleminin değerlendiril mesi açısından işlem neticesinde herhangi bir pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurabilecek şekilde bir hakim durumun oluşup oluşmayacağı incelenm iştir. Bu kapsamda ilgili pazarda iş lem neticesinde oluşabilecek değişiklikler e, işlemden bekle nilen faydalar a ve pazarın rekabetçi yapı da olup olmadığına bakılmıştır . (19) Bildirim formunda ; devralma işlemi neticesinde , tarafların teknik ve ticari kapasiteleri ile know -how larını birleştirerek, hem ACCIONA nın hem de NORDEX in dünya çapında rüzgar tribünü üretimi ve tedariki pazarında yer alan rakipleri ne karşı rekabet güçlerinin artırılmasının amaçlandığı ifade edilmektedir. Ayrıca, NORDEX ve ACCIONA nın faaliyette bulundukları coğrafi alan bakı mından birbirini tamamlayıcı nitelikte oldukları, zira ACCIONA nın kontrolünde olan AWP nin ABD, Brezilya, Hindistan ve diğer gelişen pazarlarda, NORDEX in ise Avrupa pazarında önemli bir oyuncu olduğu da belirtilmektedir . (20) İşlem in değerlendirilmesi amacıy la öncelikle anılan ürünlere ilişkin dosya kapsamında elde edilen pazar payı bilgileri, dünya ve Türkiye pazarları açısından iki farklı şekilde ele alınmıştır. Türkiye açısından dikkate alınabilecek sektörel büyüklük bilgileri , Türkiye Rüzgar Enerjisi Birl iği nin (TÜREB) Temmuz 2015 tarihli Türkiye Rüzgar Enerjisi İstatistik Raporu nda yer al maktadır. Buna göre , Temmuz 2015 tarihi itibar ıyla Türkiye nin toplam rüzgar enerjisi kurulu gücü 4.192,8 MW olup, işletmedeki rüzgar santrallerinin kurulu güç bakımın dan türbin markalarına göre dağılımı aşağıdaki şekildedir: Tablo 2 : Türkiye Rüzgar Kurulu Gücünün Türbin Markalarına Göre Dağılımı Üretici Kurulu Güç (MW) Pazar Payı (%) ENERCON 1.060,90 25,30 VESTAS 1.030,45 24,58 NORDEX 916,3 0 21,85 GE 619,95 14,79 SİEMENS 234,5 0 5,59 GAMESA 95,50 2,28 SUZLON 88,20 2,10 ACCIONA 57,00 1,36 DİĞER 90,00 2,15 TOPLAM 4.192,8 0 100,00 (21) Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere , ACCIONA oldukça düşük bir paya sahip ken, NORDEX üçüncü sırada yer alan önemli bir üreticidir. Dosya kapsamındaki bilgilerden , ACCIONA nın Türkiye pazarına 2014 yılında girdiği , 57 MW lık bir satışı olduğu ve halihazırda bir rüzgar santrali kurulumu projesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Buna karşın NORDEX, 2008 yıl ında Türkiye pazarına girmiş olup, ha lihazırda yaklaşık 916 MW lık rüzgar santraline türbin satışı gerçekleştirmiştir. Ayrıca , NORDEX in 420 MW lık rüzgar türbini projesine devam ettiği de anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında n; anılan projeler çerçevesinde rüzgar santrallerinin ne zaman faaliyete geçeceğinin tam olarak bilinmediği , ancak 420 MW lık bu santrallerin 200,4 MW lık bölümünün 2015 yılı sonu itibar ıyla kurulumunun tamamlandığı , dolayısıyla bu santrallerin faaliyete geçmesi neticesinde NORDEX in Türki ye deki pazar payının artabileceği anlaşılmaktadır . 16-04/65-23 5/6 (22) Pazar paylarının değerlendirilmesi açısından dikkate al ınması gereken bir diğer unsur, rüzgar türbinlerinin satışına ilişkin süreç tir. Rüzgar türbinlerinin üretimi ve tedariki ; anılan ürünlerin taşın ması, parçalarının birleştirilmesi, kurulumu ve test edilmesini içeren birçok aşama dan oluşmaktadır. Bu anlamda rüzgar türbinlerine ilişkin satış anlaşmalarının imzalanması ile anılan türbinlerin kurularak üretime başlamasının arasında uzun bir süre söz ko nusu olabilecektir . Alıcılar genelde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ndan lisans alınmasından sonra rüzgar türbini siparişleri ni vermekte ve bunu takiben proje finansmanı, idari prosedürler, arazi üzerinde gerekli hakların elde edilmesi ve çevre izinlerin in alınması aşamalarının tamamlanması gerekmektedir. Rüzgar türbinlerine i lişkin satışların yıllar itibarı yla değişkenlik gösterebildiği, satışı yapılan türbinlerin kurulumunun ve üretime başlamasının, dolayısıyla pazar paylarına yansımasının aylar hatta y ıllar sürebildiği dosya kapsamındaki bilgilerden anlaşılmaktadır. Bu çerçevede , bildirim sahibi tarafından 2014 yılında yapılan satışlar esas alınarak Türkiye ve dünya çapında tahmini pazar payları da sunulmuş , ancak kurulu güç rakamlarının yukarıda yer ve rilen sebeplerle değerlendirme açısından daha doğru sonuçlar verebileceği ifade edilmiştir. Bu nedenle , devralma işleminin etkilerinin değerlendirilmesi için işletmedeki rüzgar santrallerini dikkate alan kurulu güç verilerine bakıldığında, NORDEX in Türkiy e deki üçüncü büyük pazar payına sahip olduğu, ACCIONA nın ise sekizinci sırada yer aldığı görülmektedir. (23) 2014 yılında Türkiye de satılan rüzgar türbinlerine ilişkin tahmini pazar büyüklüğü 766 MW olup, tarafların ve rakiplerinin pazar paylarına aşağıda ye r verilmiştir : Tablo 3 : 2014 Yılında Rüzga r Türbini Satışlarına Göre Tahmini Pazar Payları (%) Üretici Tahmini Pazar Payı VESTAS 25,3 GE 19,3 NORDEX 18,9 ENERCON 14,2 SIEMENS 11,4 ACCIONA 3,9 DİĞER 7,0 TOPLAM 100,0 (24) Yukarıdaki tablodan , NORDEX in yaklaşık %19, ACCIONA nın ise yaklaşık %4 paya sahip olduğu görülmektedir. Buna karşın anılan pazarda VESTAS ve GE gibi güçlü rakipler de bulun maktadır. NORDEX in pazar payının hem toplam kurulu güç hem de 2014 satışları açısından çok fazla değişmediği, AC CIONA nın ise toplam kurulu güç açısından yaklaşık %1 olan pazar payının, 2014 satışları açısından yaklaşık %4 e çıktığı görülmektedir. Ancak , rüzgar türbinleri pazarındaki teşebbüslerin satışların ın yıllara göre inip, çıkabildiği dikkate alındığında, bu artışın uzun vadede oluşan kurulu güç cinsinden pazar payını önemli ölçüde etkilemeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır . Buna ilaveten bir rüzgar türbininin faaliyete geçebilmesi için yıllar süren bir sürecin söz konusu olabildiği, dolayısıyla müşteri tercihler inin teknoloji, maliyet etkinliği, faaliyet giderleri ve finansman seçenekleri gibi birçok giderin birleşimi olduğu dikkate alındığında, çok çeşitli etkenlerin rüzgar türbinlerinin tercih edilmesinde rol oynayabildiği anlaşılmaktadır. 16-04/65-23 6/6 (25) Küresel ölçekte , 2014 yılında satışı yapılan rüzgar türbinlerine ilişkin pazar payı büyüklüğü 51.473 MW olarak tahmin edilm ektedir . Bu kapsamda işlem taraflarından NORDEX %1,5 ve ACCIONA ise %2,5 luk pazar payına sahip bulunmaktadır . Rüzgar türbinlerinin üretimi ve tedarik i açısından teknik standartların ülkesel ve ya bölgesel anlamda değişmediği ve ürün fiyatlarının dünya çapında belirlendiği de göz önüne alındığında , dünya ölçeğinde herhangi bir pazara giriş engelinin bulunmadığı ve üretici teşebbüslerin potansiyel rekabet açısından baskısının söz konusu olduğu sonucuna ulaşılmıştır . (26) Yukarıda yer alan değerlendirmeler çerçevesinde, işlem neticesinde ilgili pazarlarda herhangi bir h akim durum un yaratılması nın veya mevcut bir h akim durumun güçlendirilm esinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır. H. SONUÇ (27) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Ge reken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun ma ddesinde yasaklanan nitelikte ha kim dur um yaratılmasının veya mevcut ha kim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasını n söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.