Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -3-324 (Devralma) Karar Sayısı : 11-64/1691-598 Karar Tarihi : 29.12.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Doç. Dr. Mustaf a ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖR : Hüseyin COŞGUN C. BİLDİRİMDE BULUNAN :-Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş. Temsilcisi: Av. Efs er Zeynep ERGÜN , Av
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -3-324 (Devralma) Karar Sayısı : 11-64/1691-598 Karar Tarihi : 29.12.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Doç. Dr. Mustaf a ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖR : Hüseyin COŞGUN C. BİLDİRİMDE BULUNAN :-Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş. Temsilcisi: Av. Efs er Zeynep ERGÜN , Av. Gizem GÖKER , Ayşe GÜNER 20 Büyükdere Caddesi No: 1 27 Astoria A Kule Kat: 6 -26-27 34394 Esentepe / İstanbul D. DOSYA KONUSU: Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş . nin SAB Miller Plc. nin Rusya ve Ukrayna daki iştiraklerinin %100 ünü devralması ve SAB Miller Plc nin de Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş . nin %24 ünü devralarak bu teşebbüs üzerinde ortak kontrol kurulması işlemine izin verilmesi talebi . E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 12.12.2011 tarih ve 8 430 sayı 30 ile giren ve en son 23.12.201 tarih ve 8792 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 29.12.2011 tarih ve 2011 -3-324/Öİ-11-382.HC sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu, 29.12.2011 tarih ve REK.0.17.00.00 -120.01.05/4 82 sayılı Başkanlık Önergesi ile 29.12.2011 tarih li Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da özetle; (i) SAB Miller Plc . nin Rusya ve Ukrayna daki iştiraklerinin Anadolu Efes Biracılık 40 ve Malt Sanayi A.Ş tarafından devralınması işleminin 4054 sayılı Kanun kap samında bulunmaması nedeniyle Rekabet Kurulu tarafından değerlendirilmesine yer olmadığı, (ii) SAB Miller Plc . nin iştiraki SAB Miller Investco nun Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş . nin % 24 oranında hissesini devralarak bu teşebbüs üzerinde ortak kontrol kurulması işleminin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olduğu ve 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi uyarınca bir hâkim durum yaratılması veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi söz konusu olmadığından işleme izin verilmesi gerektiği, sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir . 50 11-64/1691-598 2 G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1.Taraflar G.1.1. Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayii A.Ş.( Anadolu Efes ) Yazıcılar Holding A.Ş (Yazıcılar), Özilhan Sınai Yatırım A.Ş (Özilhan) ve Anadolu Endüstri Holding A.Ş .(AEH) den oluşan Anadolu Grubu nun içecek sektöründeki faaliyetlerini yürüten Anadolu Efes iştirakleri ve bağlı ortaklıkları ile Türkiye, Rusya, Bağımsız Devletler Topluluğu, Güneydoğu Avrupa ve Orta Doğu da bira, malt ve 60 alkolsüz içecek üretimi ve pazarla masını gerçekleştirmektedir. Yurtiçindeki satış ve dağıtım faaliyetlerini Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş . yurtdışındaki satış ve dağıtım faaliyetlerini Hollanda da kurulu iştiraki Efes Breweries International N.V.(EBI) kanalıyla gerçekleştiren Anado lu Efes meşrubat sektöründe de Coca -Cola İçeçek A.Ş . nin en büyük hissedarı olarak yer almaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden; Anadolu Efes in 2010 yılı net satışları nın, TL lik kısmı bira satışından olmak üzere, .. TL, aynı dönem için Yazıcıla r ın TL, Özilhan ın TL, AEH nin(Yazıcılar a konsolide) . TL olduğu anlaşılmıştır . 70 G.1.2. SAB Miller Plc(SAB Miller ) SAB Miller Grubu nun ana şirketi olan SAB Miller , 40 tan fazla ülkede bira üretimi ve 75 in üzerinde ülkede de dağıtım ve pazarlam a yapan küresel bir şirkettir. Londra ve New York borsalarında işlem gören şirketin önemli hissedarları arasında % 27,39 luk payla Altria Group ve % 14,98 lik payla Bevco Ltd yer almaktadır. SAB Miller Plc nin Türkiye de herhangi bir bağlı ortaklığı bulunm amakla birlikte, Anadolu Efes SAB Miller Plc nin %100 iştiraki olan Miller Brewing International Inc. in lisanslı ürünü Miller Genunie Draft markasını Türkiye de üretip pazarlamasını gerçekleştirmektedir. 80 Dosya mevcudundan, SAB Miller Grubu nun 31 Mart 2011 de sona eren mali yıl ı net satışları nın ABD Doları olduğu, SAB Miller in belirtilen dönemde yukarıda anılan lisans sözleşmesi çerçevesinde ABD Doları gelir elde et tiği anlaşılmıştır. G.2. İlgili Pazar G.2.1 . İlgili Ürün Pazarı Tarafların me şrubat sektöründe de faaliyeti bulunmakla birlikte bu alan devralma 90 işlemi dışında tutulmuştur. İşlem taraflarının faaliyet yürüttüğü bira ürünü, a lkollü içkiler için temel ayrım olan fermente içkiler ve distile içkiler ayrımında şarap ile birlikte ferment e içkiler kategorisinde yer almaktadır . Fiyatı ve i çerdiği alkol oranı n düşük olması, kullanım amacı ve şeklinin diğer fermente içki kategorisi olan şaraptan farklılık arz etmesi biranın tek başına bir ilgili ürün pazarı olarak değerlendirilmesini gerektir mektedir. Bu çerçevede, dosya konusu işlem açısından ilgili ürün pazarı, bira pazarı olarak belirlenm iştir. 100 11-64/1691-598 3 G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İnceleme konusu işlem bağlamında rekabet koşullarının tüm Türkiye de homojen olduğu değerlendirildiğinden ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti olarak tespit edilmiştir. G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme G.3.1 . Devralma İşlemi ve 2010/4 sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirme 110 Başvuru konusu işlem, taraflar arasında bir dizi karşılıklı hisse devrin i öngören basamaklı bir işlemdir. Buna göre, (i) SAB Miller in Rusya daki Sabmiller Rus LLC şirketi ile % 89 oranında hissesi Anadolu Efes in Hollanda daki bağlı ortaklığı Efes Breweries International N.V kanalıyla, % 11 oranında hissesi ise Anadolu Efe s in Almanya daki % 100 iştiraki Euro Asian kanalıyla ; SAB Miller Plc nin Ukrayna daki PSJC Miller Brands şirketinin Euro Asian kanalıyla Anadolu Efes tarafından devralınması , (ii) Anadolu Efes in sermaye artırımına giderek ihraç edeceği ve şirket sermaye sinin %24 üne denk gelen hissesinin SAB Miller in iştiraki olan SAB Miller Investco tarafından devralınması 120 öngörülmektedir. Ayrıca SAB Miller i n Kazakistan daki iştirakinin de devralınması için Anadolu Efes e bir opsiyon tanınmaktadır. Yukarıda yer veril en ve (ii) bendinde yer alan işlem , 4054 sayılı Kanun kapsamında dır. (i) bendinde yer alan işlem ise, Türkiye de gerçekleşmemesi ve Türkiye de ilgili ürün pazarına öngörülebilir/ölçülebilir bir etkisi olmaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun un 2. maddesi çerçevesinde bir işlem değildir. 2010/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek hükümlere ; 3. fıkrasında ise bağımsız bir iktisadi 130 varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirebilecek bir ortak girişim oluşturulması na ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Anadolu Efes in %24 oranında hissesinin SAB Miller Investco tarafından devralınmasının Anadolu Efes üze rinde kalıcı bir kontrol değişikliğine neden olup olmadığı belirlenmelidir. Anadolu Efes in işlem öncesi ve sonras ı ortaklık yapısına Tablo 1 de yer verilmiştir. Tablo 1 Anadolu Efes in İşlem Öncesi ve Sonrası Ortaklık Yapısı İşlem Öncesi Anadolu Efes Or taklık Yapısı İşlem Sonrası Anadolu Efes Ortaklı Yapısı Hissedar Hisse Oranı (%) Hissedar Hisse Oranı (%) Yazıcılar 30,90 Anadolu Grubu 42,80 Özilhan 17,50 SAB Miller Investco 24,00 AEH 7,8 Halka Açık 33,20 Halka Açık 43,8 Toplam 100 Toplam 100,00 Kaynak : Bildirim Formu 140 Yazıcılar, Özilhan ve AEH yi ifade eder. Bu verilerden hareketle Anadolu Grubu nun hala Anadolu Efes in en büyük hissedarı olarak kalmaya devam ettiği, SAB Miller Investco nun teşebbüsün kontrolünü sağlayacak bir hisse ora nına sahip olmadığı ve halka açıklık oranında azalma yaşandığı kanısına varılmıştır . 11-64/1691-598 4 Bununla birlikte, taraflar arasındaki İlişki Sözleşmesi nin ekinde Azınlık Koruma Konuları düzenlenmiştir. Anılan Azınlık Koruma Konuları nı Anadolu Efes CEO ve CFO s unu atama ve azletme, borç sermaye oranı politikasında herhangi bir değişiklik yapma, devir işlemi konusu dışında tutulan Anadolu Efes in Coca -Cola İçeçek A.Ş 150 vasıtasıyla elde ettiği gelirler/giderler dışında kalan önceki mali yıl net gelirinin % .. sini a şan sermaye giderlerine ilişkin kararlar, bir Anadolu Efes Grubu üyesinin milyon ABD Dolarını aşan devralma işlemleri, Anadolu Efes in kuruluş belgelerinde yapılan önemli bir değişiklik, Anadolu Efes in sermaye artırımı, Anadolu Efes in veya bir Anadolu Efes Grubu üyesinin infisahı, tasfiyesi, yeniden örgütlenmesi, grup içi işlemler dışında Anadolu Efes i veya Anadolu Efes Grubu üyesini kapsayan bir birleşme veya konsolidasyon, Anadolu Efes tarafından Anadolu Efes grubu dışında bir kişiye menkul kıymet ih raç etmesi şeklinde örneklemek mümkündür. Burada yer verilen unsurların bir teşebbüsün idaresinde stratejik olarak nitelenebilecek unsurlar olduğu kanaatine varılmıştır. 160 Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, SAB Miller Investco nun Anadolu Efes yönetiminde yukarıda stratejik olarak nitelenen koruma konuları ile ilgili olarak ortak bir kontrole sahip olduğu kanaatine varılmıştır . Ancak bu nokta, Anadolu Endüstri Holding in SAB Miller Investco dan A grubu hisse devralması nı düzenleyen SAB Miller Investco His sedarlık Sözleşmesi n de yer verilen düzenlemelerin SAB Miller Investco nun Anadolu Efes üzerinde sahip olduğu tespit edilen ortak kontrolünü ortadan kaldırmadığı sonucuna ulaşılmışt ır. Anadolu Efes in piyasada işlem öncesinde de önemli bir pazar başarısı na sahip bir 170 teşebbüs olduğu dikkate alındığında , salt ana şirketlerin faaliyetlerini yürüten bir teşebbüs konumunda bulunmayacağı, sahip olduğu finansal güç, mal varlığı ve insan kaynağı ile ana şirketlere bağımlı olarak hareket etmesinin makul karşılanac ak bir durum olmadığı, teşebbüsün süreklilik arz edecek bir şekilde bağımsız faaliyet yürütme kapasitesine sahip olacağı kanaatine varılmıştır . Tam fonksiyonel bir ortak girişimin unsur larından olan koordinasyon riski de değerlendiril miş ve Anadolu Grub u nun Anadolu Efes dışında bira pazarında doğrudan ya da dolaylı bir başka şirketinin olmaması, benzer şekilde SAB Miller in de Türkiye bira pazarında faaliyet gösteren bir iştirakinin bulunmaması nın bu riski 180 ortadan kaldır dığı sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla söz konusu işlem , 2010/4 sayılı Tebliğ in 5 . maddesi kapsamında bir devralma dır. 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinde öngörülen ciro eşikler i aşıldığından işlem izne tabi dir. G.3.2. 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi Açısından Değerlendirme 2010 y ılında toplam 1.027.853.000 litre bira üretimi yapılan Türkiye de çok uzun bir süredir iki ana oyuncunun yer aldığı duopolistik bir pazar yapısı söz konusudur. 190 Dosya mevcudundan; 2008 -2010 döneminde pazarda yer alan teşebbüslerin satış miktarların dan bira pazarında Anadolu Efes ve Tuborg un neredeyse pazarın tamamını oluştur duğu anlaşıl maktadır. 11-64/1691-598 5 Tablo 2 de bu iki teşebbüsün kapalı satış ve açık kapalı tüm noktalardaki pazar paylarına yer verilmektedir. Tablo 2 Anadolu Efes ve Tuborg un Pazar Payları Kapalı Satış Noktaları Pazar Payı(%) Tüm Noktalar Pazar Payı (%) 2008 2009 2010 2011 2008 2009 2010 2011 Efes Tuborg Kaynak: Bildirim Formu 200 İşlemin diğer tarafı SAP Miller ın ise Türkiye de herhangi bir doğrudan satışı olmadığından paza r payı 0 dır. Teşebbüs Türkiye de 2000 yılından itibaren Miller Genunie Draft markalı ürünün üretim ve pazarlanması nı zaten Anadolu Efes ile yaptığı lisans sözleşmesi çerçevesinde gerçekleştirmektedir. Bu ürünün ise Anadolu Efes in 2010 yılı pazar payı içinde % ... lık bir oranı vardır. Dolayısıyla işlem sonrasında Anadolu Efes in pazar payında herhangi bir artış söz konusu olmayacaktır. Anadolu Efes in hâkim durum da olduğu geçmişte alınan Kurul kararla rında ifade edilmiştir. 210 Anılan İlişki Sözleşmes i nin 14. maddesin de rekabet etmeme yükümlülüğü düzenlenmiştir. Türkiye dışındaki bir alanda , teşebbüsler arası bir anlaşma ile rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmesinin, Türkiye ye etkisi bulunmaması kaydıyla, Kurul tarafından değerlendirilemeyeceği kanaa tine varılmıştır . Bununla birlikte söz konusu yasak Türkiye açısından ele alındığında, doğrudan ilgili, gerekli ve makul olduğu, sözleşme hükümlerine göre zaten mutlak bir nitelik taşımadığı dolayısıyla yan sınırlama olarak kabul edilebileceği kanaatine va rılmıştır . H. SONUÇ 220 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1- SAB Miller Plc nin Rusya ve Ukrayna daki iştiraklerinin Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş tarafından devralınması işleminin 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunma dığına, 2- SAB Miller Plc . nin iştiraki SAB Miller Investco nun Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş . nin % 24 oranında hissesini devralarak bu teşebbüs üzerinde ortak kontrol kurulması işleminin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye 230 dayanılarak çı karılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralma lar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu na, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılması nın veya mevcut hâkim durumun güçlend irilmesi nin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılm asının söz konusu olma ması nedeniyle işleme izin verilmesi ne OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.