Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2017 -4-16 (Devralma ) Karar Sayısı : 17-19/290 -127 Karar Tarihi : 08.06.2017 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN B. RAPORTÖR LER : Cemal Ökmen YÜCEL, Nesibe AYAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. Temsilcisi: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN Gazi Umur Paşa S ok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu, Beşiktaş/İstanbul (1) D. DOSYA
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2017 -4-16 (Devralma ) Karar Sayısı : 17-19/290 -127 Karar Tarihi : 08.06.2017 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN B. RAPORTÖR LER : Cemal Ökmen YÜCEL, Nesibe AYAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. Temsilcisi: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN Gazi Umur Paşa S ok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu, Beşiktaş/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: IHY İzmir Havayolları A.Ş. nin kontrolünün, Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. tarafından devralınması suretiyle ortak kontrolden tam kontrole geçilmesi işlemine izin verilmesi talebi . (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 02.06.2017 tarihinde giren yazıyla tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 05.06.2017 tarih ve 2017 -4-16/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bil dirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir . G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Taraflar G.1.1. Devralan : Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. (PEGASUS ) (4) PEGASUS; düşük maliyetli iş modeliyle çalışan bir havayolu şirketi olup, 199 0 yılında charter uçuşlarla havacılık sektörüne giriş yapmıştır. 2005 yılı başında Esas Holding A.Ş. tarafından devralınması ile birlikte iş modelini düşük maliyetli ağ taşıyıcısı ( low-cost network carrier ) olarak değiştirerek , İstanbul Sabiha Gökçen Haval imanı'ndaki merkez üssü ağırlıklı olmak üzere, yurtiçi ve yurtdışı uçuş ağı kapsamında kısa ve orta mesafeli, noktadan noktaya ve transit yüksek sıklıkta uçuşlar sunmaya odaklanmıştır. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden (SHGM) elde edilen bilgilere göre , 23.05.2017 tarihi itibarıyla PEGASUS un filosunda 68 adet uçak bulunmaktadır. 17-19/290 -127 2/4 (5) Ana faaliyet konusu olan havayolu ile tarifeli yolcu taşıma hizmetlerinden elde ettiği gelirlere ek olarak PEGASUS, yolcu taşımacılığı ile bağlantılı uçuş öncesi ve uçak içi yi yecek -içecek satışı, uluslararası uçuşlarda gümrüksüz ürün satışı, fazla bagaj, rezervasyon değişikliği ve bilet iptal, havalimanı check -in ve koltuk seçimi gibi ürün ve hizmetle ri içeren çeşitli yan hizmetlerden de gelir elde etmektedir. PEGASUS ayrıca yo lcu taşımacılığı kapsamında tur operatörlerine sağlanan düşük hacimli charter ve split charter seferleri , kargo taşımacılığı ve farklı alanlarda sunduğu eğitim hizmetlerinden de gelir elde etmektedir. Eğitim hizmetlerinin içeriğinde pilot adayları ile kokp it ve kabin ekip üyelerine yönelik tip eğitimi, tip kontrol pilotu, ekip kaynak yönetimi ve kabin acil durum eğitimleri bulunmaktadır. PEGASUS'un bağlı ortaklıkları ve iştirakleri arasında, devre konu IHY İzmir Havayolları A.Ş. nin (IZAIR) yanı sıra, Kırgı z Cumhuriyeti'nde yurt içi ve yurt dışına yönelik havayolu taşımacılığı alanında faaliyet gösteren Air Manas Air Company LLC; ulaştırma sektörüne yönelik bilişim sistemleri çözümleri alanında faaliyet gösteren Hitit Bilgisayar Hizmetleri A.Ş. ve sentetik u çuş eğitim cihazları tedarik, servis ve eğitim alanında faaliyet gösteren Pegasus Havacılık Teknolojileri ve Ticaret A.Ş. ile Pegasus Uçuş Eğitim Merkezi A.Ş. yer almaktadır. G.1.2. Devre konu: IZAIR (6) IZAIR; 20.04.2005 tarihinde Türkiye içinde ve dışında tarifeli veya tarifesiz seferlerle yolcu, yük, kargo taşımacılığı ile kanunun izin verdiği her türlü taşımacılık faaliyetini icra etmek üzere kurulmuştur. Rekabet Kurulu nun 26.06.2012 tarih ve 12 -35/995 -308 sayılı kararı ile AIR BERLIN PLC nin (AIR BERLIN) tek kontrolünden PEGASUS un dâhil olduğu bir ortak girişim haline dönüşen IZAIR in filosundaki uçakların tamamı wet-lease yoluyla kiraya verilmekte, IZAIR ise uçulan saat başına kira geliri elde etmektedir. Bu kapsamda , IZAIR havayolu ile taşımacılık yapmam akta; sadece kapasite sağlayıcısı olarak faaliyet göstermektedir. SHGM den gelen bilgilere göre 23.05.2017 tarihi itibarıyla IZAIR in filosunda yedi uçak bulunmaktadır. Söz konusu faaliyetlerine ek olarak IZAIR, pilot adaylarına yönelik tip eğitimi hizmeti vermektedir. G.2. Değerlendirme (7) İlgili devralma işlemi sonrasında PEGASUS IZAIR in toplamda %( ..) oranındaki hissesine sahip olacaktır. Dolayısıyla, işlem öncesinde AIR BERLIN ve PEGASUS tarafından ortak kontrol edilen IZAIR , işlem sonrasında PEGASUS un tek kontrolüne geçecektir. Bu nedenle işlem 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde bir devralmadır. Diğer yandan işlem taraflarının cirolarına bakıldı ğında, 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşiklerin aşıldığı, dolayısıyla işlemin Rekabet Kurulundan izin alınması gereken bir işlem niteliğinde olduğu görülmektedir. (8) 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca, bildirim konusu işlemden e tkilenme ihtimali olan ve taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu ya da taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu i lgili ürün pazarları etkilenen pazarları oluşturmaktadır. (9) Bu çerçevede dosya mevcudu bilgiler dikkate alındığında , rekabetçi analizin "havayolu ile taşımacılık hizmetleri pazarı", "uçak kiralama ( wet-lease ) pazarı" ve "uçuş eğitim hizmetleri pazarı" çerçevesinde yapılması mümkündür. Bununla birlikte, bildirime konu işlemin değerlendirilmesi bakımından işbu dosya özelinde kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmasına gerek duyulmamıştır. 17-19/290 -127 3/4 (10) Havayolu ile taşı macılık hizmetleri pazarında hâlihazırda ilgili teşebbüslerden sadece PEGASUS un faaliyette bulunması , Türkiye deki toplam havayolu pazarındaki payının yaklaşık % ( ..) olması ve karşısında % ( ..) pazar payı ile THY nin bulunması nedeniyle rekabetçi bir end işenin ortaya çıkmayacağı kanaatine varılmıştır. (11) Türkiye de esas olarak SHGM nin düzenlemelerine konu olan uçak kiralama1, bir ticari hava taşıma işletmesinin, mülkiyet intikali olmaksızın bir hava aracının ticari kontrolünü elde ettiği akdi düzenlemeyi if ade etmektedir. Dünya genelinde faaliyete konu olan ve uçak finansmanı başlığı altında uzun dönemli kiralama ya da leasing yöntemi ile üst piyasada ve küresel ölçekte uçak tedariki sağlayan teşebbüsler bulunmakla birlikte , operasyonel anlamda kiralama, gen el olarak dry-lease ve wet-lease olmak üzere iki başlık altında ele alınmaktadır. Dry-lease hava aracının, kiracının işletme ruhsatı kapsamında işletildiği bir operasyon yöntemi iken wet-lease , hava aracının, kiraya verenin işletme ruhsatı kapsamında -kimi zaman kısa dönemli olarak - operasyona konu olmasını ifade etmektedir. Wet-lease ve kısa süreli wet-lease operasyonlarında kira müddeti boyunca yapılan uçuş faaliyetlerinin teknik, operasyon el ve diğer idari sorumlulukları hava aracını kiraya veren işletme ye; ticari sorumlulu ğu ise kiracıya aittir. Dosya mevcudu belgelerde, PEGASUS ve IZAIR in wet-lease yöntemi ile kiraya konu ettikleri uçakları bulunduğu ifade edilmiş , ancak devralmaya ilişkin olarak pazar payları hakkında bilgi verilememiştir. SHGM den ge len açıklamalar da, wet-lease pazarındaki rekabetçi analizde belirleyici unsurun teşebbüslerin filolarındaki uçak sayısı olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede, nihai bir ilgili pazar tanımı yapılmamakla birlikte , Türkiye uçak filosunun ( ..) uçaktan oluştuğu dikkate alın arak, PEGASUS un 68, IZAIR in ise yedi uçağı ile toplam da yaklaşık % ( ..) bir paya ulaşac ağı; pazarın küresel boyutu da göz önünde bulundurulduğunda , devralma sonucunda rekabetçi bir endişe nin doğmayacağı değerlendirilmektedir. (12) Dosya mevcudu bi lgilerde ayrıca tarafların, havayolu ile taşımacılığa ilişkin eğitim faaliyetinde bulundukları ifade edilmiştir. Sivil havacılıkta yeter lilik belgesi gerektiren personelin ihtiyaç duyduğu birçok eğitim programı bulunmaktadır. Bunlar arasında yer hizmetleri eğitimi, kabin acil durum eğitimi, havacılık tıbbi eğitimi, uçuş eğitimi ve uçak tip intibak eğitimi gibi programlar bulun maktadır. Dosyada, PEGASUS un kabin acil durum eğitim faaliyetleri için; PEGASUS ile beraber IZAIR in ise uçak tip intibak eğitim faa liyetleri için yetkilendirildiği belirtilmiştir. SHGM tarafından yapılan bu yetkilendirmeler ile teşebbüsler ifade edilen alanlarda eğitim verebilmekte ve gelir elde edebilmektedir. Yapılan incelemede , SHGM tarafından verilen izin kapsamında kabin acil dur um eğitim faali yetinde bulunma yetkisine -PEGASUS ve Türk Hava Yolları A.Ş. dahil - toplam üç teşebbüsün sahip olduğu ; uçak tip intibak eğitimi alanında ise bu teşebbüsler ile birlikte çoğunluğu havayolu taşımacılığı yapan Türk Hava Yolları A.Ş., Atlasjet H avacılık A.Ş., Onur Air Taşımacılık A.Ş. gibi şirketlerden oluşan toplam 11 teşebbüsün bulunduğu görülmüştür. SHGM ile yapılan görüşmelerde , her uçak firmasının kendi personeline eğitim verebildiği ifade edilmiş; ayrıca cevabi yazıda bu organizasyonlarda e ğitim alan kişi sayısının genel olarak, bu teşebbüslerin filolarındaki uçak sayısı ile orantılı olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede, nihai bir ilgili pazar tanımı yapılmamakla birlikte , tip intibak eğitimi veren kuruluşların temel olarak havacılık şirketle rinden oluştuğu da dikkate alın arak, filolardaki uçak sayıları bazında tarafların işlem sonrasında ulaşacağı toplam yaklaşık % ( ..) payın rekabetçi bir endişe ye yol açmayacağı kanaatine varılmıştır. 1 SHGM Hava Aracı Kiralama Usul ve Esasları Talimatı . 17-19/290 -127 4/4 H. SONUÇ (13) Düzenlenen rapora ve ince lenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonu cunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine , gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.