Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-251 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-11/212-63 Karar Tarihi : 11.3.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tunc ay SONGÖR, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, M. Okan ALPAY, Canan kARAMANOĞLU C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi vardır. D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR : - İstanbul Demir Çelik Fab rikaları A.Ş. Tersane Cd. Abd
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-251 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-11/212-63 Karar Tarihi : 11.3.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tunc ay SONGÖR, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, M. Okan ALPAY, Canan kARAMANOĞLU C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi vardır. D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR : - İstanbul Demir Çelik Fab rikaları A.Ş. Tersane Cd. Abdülsellah Sk. No:5/1 Karaköy/İstanbul 20 - Poliport Kimya San ayii ve Tic aret A.Ş. Diliskelesi Mevkii Dilovası Gebze/Kocaeli - Altınel Liman ve Terminal İşletmeleri A.Ş. Valide Sultan Cd. No:10 Sarıyer/İ stanbul E. DOSYA KONUSU: İzmit Körfezi'nde bulunan İstanbul Demir Çelik Fabrikaları A.Ş. (Efesanport ), Poliport Kimya San ayii ve Ticaret A.Ş. (Poliport ) ve Altınel Lim an ve Terminal İşletmeleri A.Ş. (Altınel )'nin üçüncü şahıslara verilen liman hizmetleri için aralarında anlaşma yaparak ortak fiyat belirledikleri iddiası. 30 F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi , İzmit Diliskelesi nde bulunan Efesanport, Poliport ve Altınel liman işletmelerinin aralarında anlaşma yaparak ortak fiyat tarifesi uyguladıkları nı, Efesanp ort, Poliport ve Altınel liman işletmelerinin, ekonomik krize ve yetersiz talep koşullarına rağmen kuru yük yükleme/boşaltma hizmetlerindeki fiyatlarda indirime gitmediklerini ve fiyat seviyesinin diğer ülkelerdeki limanlara kıyasla yüksek olduğunu öne sür mektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.11.2008 tarih ve 7233 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 5.12.2009 tarih ve 2009 -4-251/İİ-08-CK sayılı İlk 40 İnceleme Raporu, 18.12.2009 tarih ve 08-73 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 say ılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 08-73/1159 -M sayı ile karar verilmiştir. 09-11/212 -63 2İlgili karar uyarınca düzenlenen 6.3.2009 tarih ve 2008 -4-251/ÖA -09-KT sayılı Önaraştırma Raporu aynı tarih, REK.0.08.00.00 -110/72 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-11 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da Efesanport, Poliport ve Altınel in 50 aralarında anlaşma yaparak ortak fiyat belirledikleri ne yönelik yeterli bilgi ve belge tespit edilmediğinden, haklarında inceleme yürütülen teşebbüs ler hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmi ştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Taraflara İlişkin Bilgiler I.1.1. Poliport Kimya San. ve Tic. A.Ş. Polisan Şirketler Grubu nda yer alan Poliport, 1975 yılında Grup tesislerinin yer aldığı Dil iskelesin de ki terminalde depolama hizmetleri sağlayar ak, Polisan'ın 60 mevcut faaliyetlerini desteklemek amacıyla kurulmuştur. Günümüzde Türkiye'nin en büyük özel limanlarından biri olan Poliport, dökme sıvı depolama , antrepo ve kuru y ük ve genel kargo gemilerine yükleme ve boşaltma hizmetleri ni vermektedir. Necmettin BİTLİS yönetim kurulu başkanlığını, Ahmet Ertuğrul BİTLİS başkan vekilliğini, Ahmet Faik BİTLİS, Mehmet Emin BİTLİS, Fa tma Nilgün KASRAT, Erol MİZRAHİ ve Ali Fırat YEMENCİLER ise şirketin yönetim kurulu üyeliği görevini yürütmektedir. I.1.2. Altın el Liman ve Terminal İşletmeleri A.Ş. Altınel in , İzmit Diliskelesi nde daha çok kendi hammadde ihtiyacını karşılamak 70 üzere kurulmuş liman işletmesi bulunmaktadır. Aynı zamanda üçüncü şahıslara da liman hizmeti sağlayan şirket, bu faaliyetlerini Emon A.Ş. adlı acentesi vasıtasıyla yürütmektedir. Şirketin yönetim kurulu başkanı Levend KOKULUDAĞ, başkan yardımcısı Sabahattin YAŞA, ve yönetim kurulu üyeleri ise Gazi ÖZKAN ile Tezel KÖKDEMİR dir. I.1.3. İstanbul Demir Çelik Fabrikaları A.Ş. 1989 yılında kurul an Efesanp ort, Türkiye 'nin ilk özel liman işletmelerinden biri olarak kuru ve dökme yük elleçleme alanında faaliyet göstermektedir. Ulaşım açısından oldukça elverişli bir konumda bulunan Efesanport daha çok üçüncü 80 şahıslara yönelik kuru yük elleçleme hizm eti vermektedir. Şirketin aynı zamanda Ro-Ro gemilerinin yanaşabileceği bir rıhtımı da bulunmaktadır. I.2. Yapılan Görüşmeler I.2.1. İstanbul Demir Çelik Fabrikaları A.Ş. Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Şirket yetkilisi konuya ilişkin olarak; faaliyet göst erdikleri bölgede liman hizmetleri yapan 7 teşebbüs bulun duğunu; bölgede limanlar arasında "elleçleme ücretleri" açısından çok yoğun bir rekabet yaşandığını; hizmetlerde yük miktarı ve geminin 09-11/212 -63 3özellikleri nin fiyatı etkile diğini; mal sahipleri nin liman işle tmelerini ar ayarak fiyat almak suretiyle uygun gördüğü limanı tercih ettiğini; müşterilerle uzun dönemli 90 çalışılamadığını (örneğin, dün yükünü boşaltan müşteri aynı firmayı bugün arayıp fiyat konusunda pazarlık yapmakta ve kolaylıkla firma değiştirebilmekt edir.); dolayısıyla fiyatlar ın değişkenlik göster diğini, bu durum un fatura lardan da tespit edilebileceğini; ayrıca yüke ve gemiy e sunulan hizmetin nevine göre (vinç, forklift ve kepçe gibi) , geminin vinçli veya vinçsiz olması gibi özelliklerine göre fiyat değişiklikleri olduğunu belirtmiştir. I.2.2. Altınel Liman ve Terminal İşletmeleri A.Ş. Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Yetkili konu hakkında, liman bölgesinde 7 adet teşebbüs bulun duğunu; bunlardan Yılport, Çolakoğlu, Poliport, Efesan ın büyük hacimli ol duğunu; Altınel in 100 bölgede ki en küçük işletme olduğunu; üçüncü şahıs yüklerinin boşaltılmasında farklı fiyatlar uygula dıklarının fatura lardan tespit edilebileceğini; f aaliyet gösterdi kleri liman bölgesinde rakipleri nin kurumsal çalışma kültürü bulunmama sı nedeniyle, yük sahibi üçüncü şahıslar ın işletmeler den fiyat alarak en az fiyat veren iskeleyi tercih ettiklerini; Altınel in bölgedeki küçük firmalardan biri ol ması nedeniyle, rakipleri ne göre daha düşük fiyatlandırma yapmak zorunda kal dıklarını ifade etmiştir. I.2.3. Polisan Holding A.Ş. Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Raportörlerin görüştüğü yetkili, k uru yük elleçlemesinde sadece üçüncü 110 şahıslara hizmet ver diklerini; yük sahiplerinin hangi acente ile çalışacağına karışma larının mümkün olmadığını; bölgede üçüncü şahıslara yönelik kuru yük elleçlemesinde Poliport'un Nuh Çimento, Kroman Demir Çelik, Efesan port, Altınel gibi alternatifler inin mevcut olduğunu; 2008 Eylül ayında kapasite arttırdıklarını; halihazırda kapasite lerinin oldukça altında çalış tıklarını; son dönemde ihracata yönelik sektörlerde yaşanan daralma nedeniyle elleçleme yapılan gemi ve yük ün önemli ölçüde düştüğünü; gerek kapasite artışı sonrası gerekse de talep koşullarındaki daralma sebebiyle müşteri nin elleçleme ücretler inde indirim yapılması için baskı yaptıklarını; b u baskı nın her geçen ay artma sı sonucu fiyatları nı düşürmek zorunda kaldıklarını; bu durumun fatura lardan 120 belirlenebileceğini belirtmiştir. I.3. Değerlendirme Limanlarda yüklere yönelik verilen hizmetler yü kleme/boşaltma, elleçleme, kara ulaştırmasına nakil, depolama, güvenlik ve ekipman kiralamasından oluşmaktadır. Yükler genel olarak kuru yük, sıvı yük, genel kargo, konteyner gibi sınıflandırılmakta; limanın alt ve üst yapıları değişik yük tiplerine göre f arklılık arz edebilmektedir. Örneğin, kuru yük için farklı depolama imkanları ve/veya elleçleme ekipmanları gerekebilmekte, bu yüzden her liman/iskele kuru yük gemilerine hizmet veremeyebilmektedir. İzmit Körfezi için baktığımızda, yaklaşık 130 on iki iskeleni n kuru yük gemileri ne hizmet verdiği görülmektedir . Dosya mevcudu bilgilere göre, İzmit Körfezi nde şikayet edilen, Altınel, Efesanport ve Poliport iskeleleri dışında kuru yüklere yönelik hizmet veren dokuz adet daha iskele 09-11/212 -63 4bulunmakta olup , bunlardan Çolak oğlu, Kroman Çelik, Nuh Çimento ve Yarımca Rota nın liman kapasiteleri oldukça yüksek tir. Taraflar yerinde inceleme sırasında raportörlerle yaptıkları görüşmelerde , Dilovası bölgesindeki limanlar arasında yoğun rekabetin olduğunu, şu an ekonomik kriz son rası azalan talep nedeniyle kapasitelerinin altında çalıştıklarını, firmaların müşterilerle uzun dönemli ilişki kur amadıklarını, müşterilerin almak istedikleri her bir hizmet için birçok firmadan fiyat teklifi alarak çalıştıklarını 140 belirtmişlerdir. Bunlara ek olarak, verilecek hizmetin fiyatının yükün miktarı, yükün cinsi, limana yanaşan geminin özellikleri ve gemiye sunulan hizmetin türüne göre (v inç, forklift, kepçe vb.) değiştiğini de ifade etmişlerdir. Tarafların fiyatların değişkenlik gösterdiğine ili şkin ifade ettikleri hususlar, yerinde inceleme sırasında elde edilen fatura örnekleri yle de teyit edilmiştir. Elde edilen fatura örneklerinde kuru yük elleçleme hizmetlerindeki fiyatlar, tarafların belirttiğine paralel olarak, yükün cinsine, verilen hizme tin çeşitliliğine bağlı olarak teşebbüsler arasında ve her bir teşebbüsün kendi içinde dahi farklılık arz etmektedir. Örneğin, Polip ort a ait 548347 sayılı faturada s unta&MDF ürünü için yükleme hizmetinin 2,35 ABD Doları na verildiği görülürken, 547232 sayılı 150 faturada yükleme hizmeti fiyatı kütük demir için 3,40 ABD Doları olarak belirlenmiştir. Yine Altınel in rulo sac için verdiği kuru yük elleçleme hizmetinin birim fiyatı 39939 sayılı faturada 2,5 ABD Doları iken , 39949 sayılı faturada 3 ABD Doları olara k görülmektedir. Benzer şekilde, aynı ürün cinsinden bakıldığında da firmalar arasında ortak fiyat uygulamasının olmadığı görülmektedir. Örneğin, Altınel in 12.6.2008 tarihli 39841 sayılı faturasına levha sac ürünü için verilen boşaltma hizmetinin birim f iyatı 3 ABD Doları olarak belirlenmişken, Efesanport un 19.7.2008 tarih ve 712787 sayılı faturasında aynı ürün için verilen boşaltma işleminin birim fiyatı 3,45 ABD Doları olarak hesaplanmıştır. Yine, Efesanport un 28.6.2008 tarih ve 712593 sayılı 160 faturası nda rulo sac ürünü için verdiği liman hizmetinin birim fiyatı 2,55 ABD Doları iken aynı ürün Altınel in 7.8.2008 tarih ve 39949 sayılı faturasında 3 ABD Doları olarak faturalandırılmıştır. Fiyatlara ilişkin belirtilmesi gereken bir diğer husus ise birim ba şına fiyatların ABD Doları olarak belirlenmesi ve dolayısıyla kurlardaki günlük dalgalanmalara bağlı olarak, Türk Lirası cinsinden fiyatlarda yukarıda ifade edilenlerden daha fazla farklılık oluşmasıdır. Dosya mevcudu fatura örneklerinin incelenmesi sonucu nda kömür, saç levha, sunta gibi farklı yük cinsleri için farklı fiyatlar verildiği, fiyatların aynı dönemlerde teşebbüslerin kendi içinde dahi değişkenlik gösterdiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla 170 fiyat birlikteliğinden söz edil mesi mümkün değildir. Diğer tar aftan, yapılan yerinde incelemelerde Poliport, Efesanport, Altınel in üçüncü şahıslara verilen liman hizmetleri için aralarında anlaşma yaparak ortak fiyat belirledikleri yönünde yeterli bilgi ve belge bulunamamıştır. Yukarıda yer verilen verile r ışığında Poliport, Efesanport ve Altınel in aralarında anlaşma veya uyumlu eylem yoluyla fiyat tespiti yaparak 4054 sayılı Kanun un 4. 09-11/212 -63 5maddesini ihlal ettikleri sonucuna varılmasının mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ 180 Düzenlenen rapora ve dosya kap samına göre; İzmit Körfezi'nde bulunan İstanbul Demir Çelik Fabrikaları A.Ş. Poliport Kimya San. ve Tic. A.Ş. ve Altınel Liman ve Terminal İşletmeleri A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun un 41 . maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı na OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.