Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -3-171 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-41/567 -215 Karar Tarihi : 27.6.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Hilmi BOLATOĞLU, Çağlar Deniz ATA, Erdem AKTEKİN C. BAŞVURUDA BULUNAN : Başvuru sahibinin gizlilik talebi vardır 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: Hatay Antakya B
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -3-171 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-41/567 -215 Karar Tarihi : 27.6.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Hilmi BOLATOĞLU, Çağlar Deniz ATA, Erdem AKTEKİN C. BAŞVURUDA BULUNAN : Başvuru sahibinin gizlilik talebi vardır 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: Hatay Antakya Bölgesinde faaliyet gösteren Çırçır Fabrikaları E. DOSYA KONUSU: Antakya Bölgesinde faaliyet gösteren çırçır fabrikalarının aralarında anlaşarak kütlü pamuk alım fiyatını belirledikleri ve çiğit fiyatlar ındaki artışı ortak hareket ederek çiftçiye yansıtmadıkları iddiası F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle, Hatay Antakya bölgesinde çırçır -prese fabrikalarının özellikle Antakya Ticaret Borsası nda yapılan toplantılarda kütlü pamuk alım fiyat ını belirledikleri ve çiğit fiyatlarındaki artışı ortak hareket ederek 30 çiftçiye yansıtmadıkları iddia edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.11.2007 tarih, 7556 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 15.12.2007 tarih ve 2007 -3-171/İİ -07-TE sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu nun 27.12.2007 tarih ve 07-92/1168 -M sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 20.6.2008 tarih ve 2007 -03-171/ÖA -08-TE sayılı Önaraştırma Raporu 20.6.2008 tarih, 40 REK.0.07.00.00 -110/104 sayılı Başkanlık öne rgesi ile 0 8-41 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Antakya bölgesinde faaliyet gösteren çırçır -prese fabrikalarının aralarında anlaşmak suretiyle, kütlü pamuk alım fiyatlarını belirlemek y a da çiğit fiyatlarındaki artışı üreticilere yansıtmamak biçiminde 4054 sayılı Kanun un 4 . maddesini ihlal ettiklerini gösterir herhangi bir belge ya da bulguya rastlanmadığı, anılan teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaat ine ulaşıldığı ifade edilmiştir. 50 08-41/567-215 2 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME Söz konusu başvuruda, fiyat anlaşması eyleminin Antakya bölgesinde faaliyet gösteren ve Antakya Ticaret Borsası na kayıtlı bulunan çırçır -prese fabrikaları tarafından gerçekleştirildiği, top lantıların Antakya Ticaret Borsası bünyesinde yapıldığı ve fiyatların burada oluşturulduğu belirtilmiştir. Anılan bölgede Ticaret Borsası na kayıtlı 23 çırçır -prese fabrikası bulunmakta olup bu fabrikalar Antakya şehir merkezine yakın bölgelerde, ya da civ ar belde ve köylerde yerleşiktir. 60 Bu çerçevede, yerinde incelemelere Antakya Ticaret Borsasından başlanmıştır. Şikâyetçilerden alınan ön bilgiler doğrultusunda alım kapasitelerine göre piyasada en güçlü durumda bulunduğu ve bu tür bir anlaşmaya liderlik edebileceği düşünülen teşebbüslerde Raportörlerce incelemeler sürdürülmüş, fiyat tespit anlaşmasına uymadıkları için tehdit edildikleri iddia edilen Antgıda Tüketim Maddeleri Tarım Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile Mavi Deniz Gıda A.Ş. yetkili leriyle ve şikayet başvurusunda bulunan kişilerle görüşülmüştür. I.1. İlgili Pazar 70 I.1.1. Pamuğa İlişkin Genel Bilgiler Pamuk tarımı ve pamuğa dayalı sanayinin gerek ülke ekonomisinde ve gerekse uluslararası ekonomide önemli bir yeri bulunmaktadır. Pa muk bitkisinin lifinden, tohumundan, bunların artıklarından, tarladaki bitki sap ve yapraklarından ve çiçek nektarından yararlanılmaktadır. Pamuk lifi, tekstil ve konfeksiyon sanayinin hammaddesini oluşturmaktadır. Üretilen pamuk lifinin %99 u tekstil sa nayinde kullanılmaktadır. Pamuk lifi; iplik, dokuma ürünleri ve kumaş, halı, iç çamaşırı öteki giyim ürünleri (konfeksiyon) sanayi yanında 80 sicim yapımında, mobilyacılıkta, yatak ve yorgan dolgu maddesi olarak, tül ve dumansız barut yapımında ve ayrıca selü loz hammaddesi olarak sentetik ipek, kağıt ve sentetik deri imalatında kullanılabilmektedir. Pamuğun tohumundan da (çiğit) çeşitli şekillerde yararlanılmaktadır. Pamuk tohumunun yağ oranı çeşitlere ve bölgelere göre değişmekle birlikte; kabuklu olarak (havsız) %17 30, iç olarak (iç oranı 50 60), %35 42 arasında; protein oranı ise, kabuklu olarak %20 40 ve iç olarak %40 50 arasında değişebilmektedir. Bu nedenle pamuk tohumu, hem yağ sanayinin hem de gıda sanayinin önemli bir hammaddesidir. Dünyada, her yıl, ortalama olarak 45 ila 50 milyon ton çiğit, yağ 90 sanayinde kullanılmakta ve bundan da yaklaşık olarak, 6 -7 milyon ton ham yağ elde edilmektedir. Yağı alındıktan sonra elde edilen pamuk küspesinde %40 50 oranında protein bulunduğu için hayvan beslenmesinde önemli bir besin kaynağı özelliği taşımaktadır. Pamuğun yararlanılan unsurlarından birisi de; çiğit üzerinde bulunan kısa lifler (hav) ve çırçırlamadan sonra tohum üzerinde kalan lif artıkları olup, her ikisine birden linter denilmektedir. Linter, düşük k alitede iplik, dumansız barut, üstübü, yastık ve kırlent gibi ev eşyalarında dolgu maddesi ve ecza pamuğu (hidrofil pamuk) yapımında ve ayrıca, çeşitli bölgelerde yakacak olarak kullanılmaktadır. Linter ve tohum kabuğu 100 08-41/567-215 3 selüloz sanayinde kullanılmaktadır. T ohum kabuğu ve koza kabuğu ise (kozadaki kütlü pamuk dışında kalan unsur) selüloz sanayi yanında sunta ve saman yapımında kullanılarak ekonomiye katkı sağlamaktadır. Sunta yapımında bitki sapları kullanılmakta veya çoğu kez bunlar tarladan toplatılarak yak acak olarak da kullanılabilmektedir. Ayrıca, bitki saplarının çekilmesi yerine parçalanarak toprağa organik gübre olarak verilmesi yöntemi de tercih edilebilmektedir. Pamuk tarımında en önemli iklim faktörlerinin başında sıcaklık, gün ışığı, yağış ve oransal nem gelmektedir. Yıllık ortalama sıcaklığın 19oC, yaz ayları sıcaklığı ise 25oC olması gerekir. Sıcaklık tarak oluşmasından önce 20oC, çiçeklenme döneminde 110 25oC, kozaların gelişme döneminde ise 30 -32oC olmalıdır. Hasat döneminde kozaların iyi açılabil mesi için sıcaklığın azalması (15oC ye kadar) istenir. Pamuğun ekim zamanı iklim koşullarına göre belirlenir. Ekim için toprak sıcaklığının 15oC nin üstünde olması gereklidir. Bölgelere göre ve yıldan yıla ekim zamanı değişiklik göstermekle birlikte, Çuku rova Bölgesinde 25 Mart 30 Nisan, Ege Bölgesinde ve Antalya yöresinde 15 Nisan 15 Mayıs tarihleri genellikle en uygun ekim zamanıdır. Pamuk üretici tarafından Ağustos -Eylül aylarında toplanmakta, Ağustos -Aralık aylarını kapsayan sezon da ise satılmaktadır . Tablo 1 de bölgelere göre ülkemizde gerçekleşen üretim rakamları na yer verilm iştir. 120 Tablo 1. Bölgelere Göre Pamuk Üretimi (Ton) Ege G.D. Anadolu Çukurova Antalya Toplam 2002/03 304.811 453.944 212.158 12.160 983.073 2003/04 265.900 443.928 196.233 12.400 918.461 2004/05 251.800 441.611 166.850 7.348 867.609 2005/06 168.468 437.058 156.749 3.872 766.157 Kaynak: İzmir Ticaret Odası, Sektörel Raporu Kozaların olgunlaşması ile birlikte pamuk hasadına başlanır. Hasadın başlama tarihi, yörenin iklim koşullarına, ekim tarihine ve sulama koşullarına göre değişir. Hasat, Ege ve Antalya bölgelerinde genellikle 15 Eylülden itibaren başlayıp Kasım sonu veya Aralık ortasına kadar sürer. Çukurova ve Antakya böl gesinde ise Ağustos sonlarında başlayıp Kasım başına dek devam eder. Pamuk hasadı ülkemizde genellikle elle toplanarak yapılır. Birinci elde toplanan pamuk iyi kalite özelliklerine 130 sahiptir. Son yıllarda makine ile hasada da rastlanmaktadır. Makine ile pam uk hasadı iş gücü ücretinin pahalı olduğu bölgelerde tercih edilen bir yöntemdir. Hasat sonunda elde edilen kütlü pamuğun liflerinin çekirdeğinden (çiğitinden) ayrılması işlemine çırçırlama adı verilmektedir. Çırçırlanmış lif pamuğun, bu işlem sırasın da meydana gelen pamuk lifi döküntülerinin prese makinelerinde balya haline getirilmesine ise preseleme denilmektedir. Şekil 1. de Pamuk üretim ve işleme süreci gösterilmiştir: 140 08-41/567-215 4 Şekil 1. Pamuk Üretim ve İşleme Süreci 150 Ürünün alt pazarlara intikali sü recinde üreticiler ürünlerini kütlü pamuk halindeyken üretici kooperatiflerine, tüccara ya da özel çırçır işletmelerine satabilmektedirler. Diğer taraftan üretici teorik olarak dilerse kütlü pamuğunu çırçır fabrikasında işleterek elyaf ve çiğit elde ettikt en sonra bunları ayrı ayrı da satabilmektedir. Bununla birlikte, bu ticaretin yöntemi bölgeler arasında farklılıklar göstermektedir. Önaraştırma kapsamında elde edilen bilgiler den, Antakya bölgesinde kütlü pamuk satışında ağırlıklı olarak Emanet Usulü nün kullanıl dğı anlaşıl maktadır. Emanet usulü satış yönteminde çiftçi pamuğunu hasat sonrasında çırçır işletmesine getirip tarttırmakta ve elyaf randımanı hesaplattırmaktadır. Bundan sonra dilerse o günkü elyaf fiyatı 160 üzerinden ürününün tutarını peşin almakta , dilerse fiyatı da cazip bulduğu ya da ihtiyaç duyduğu ileri bir tarihte gelerek hesap kestirmekte ve o gün piyasa koşullarında oluşan elyaf fiyatı üzerinden parasını alabilmektedir. Emanet usulünde çiğit bedeli çırçır işletmelerinin işleme masrafı olarak kabul edilmektedir. Yörede uygulanan emanet usulüne ilişkin ayrıntılı bilgiye aşağıda yer verilecektir. 08-41/567-215 5 Yukarıda değinilen hususlara ek olarak belirtmek gerekir ki pamuk üretimi ve satışından üreticinin elde edeceği gelir yalnızca ürün satış bedeli değ ildir. Ayrıca, kütlü pamuk satışı üzerinden çiftçiye destekleme primi de verilmektedir 170 I.1.2. İlgili Ürün Pazarı Belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazarlar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Bir malın diğer bir malla aynı pazarda sayılabilmesi için bu iki ürünün tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları bakımından benzer olması gerekir. Şikâyete konu eylem çırçır fabrikalarının kütlü pamuk alımına ilişkindir. Piyasada talebi oluştura n bu fabrikalar açısından kütlü pamuğun herhangi bir ikamesi bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarının en dar biçimde kütlü pamuk alım pazarı olarak belirlenmesi mümkündür. Diğer taraftan, inceleme konusu iddialar fiyat tespiti gibi ağır bir ihla li konu aldığından ilgili 180 ürün pazarının dar ya da geniş biçimde belirlenmesi ihlalin varlığına ilişkin hukuki değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte olmadığı göz önüne alınarak ilgili ürün pazarı belirlenmemiştir. I.1.3. İlgili Coğrafi Pazar İlgili coğ rafi pazar değerlendirmesi yapılırken, özellikle ilgili mal ve hizmetlerin nitelikleri ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın varlığı gibi unsurlar dikkate alınmaktadır. 190 Önaraştırma kapsamında yapılan incelemeler neticesinde, bölgede üretimi yapılan kütlü pamuğun ağırlıklı olarak yine bölgede satıldığı, civar bölge ve illere yapılan satışın iktisadi ol arak karlı olmaması nedeniyle üretici tarafından genellikle tercih edilmediği yönünde bilgilere ulaşılmıştır. Bu nedenle, Antakya Yöresi en yakın ve en dar coğrafi pazar olarak göz önüne alınabilirse de, dosya bakımından hukuki değerlendirmeleri etkileme yeceği dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar tanımlanmamıştır. I.2. İlgili Mevzuat 200 Kütlü pamuğun çırçır -prese fabrikaları tarafından alımı ile ilgili şikayete konu eylemin incelenmesinde, kütlü pamukla, pamukla ve çırçır -prese işlemiyle ilgili mevzuat hükümlerine yer verilmesi gerekmektedir. I.2.1. Standardizasyon ve Kontrole Dair Mevzuat Çırçırlanacak kütlü pamuklar, preselenmiş veya preselenecek mahlıç1 pamuklar ile iplik imalatı esnasında meydana gelen pamuk lifi döküntüleri ve linter pamukların tasnif ve kontrol esaslarını belirlemek amacıyla Pamukların Kontrolüne Dair Tüzük 210 11.9.1953 tarih 8505 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu tüzüğün değişik 7.maddesi ile Türkiye de üretilen pamuklarla çırçırlama ve iplik imalatı sırası nda meydana gelen pamuk lifi döküntülerinin ve linter pamuklarının derece bakımından tasnifi ve kontrolü zorunlu hale getirilmiştir. Yine aynı maddede 1 Çırçırlanmış ancak preselenmemiş (lif) pamuk . 08-41/567-215 6 Türkiye de üretilen pamukların kısa elyaflı (yerli), orta elyaflı (upland) ve uzun elyaflı olarak üçe ayr ıldığı ifadesi yer almaktadır. Tüzük kapsamına giren pamukların derece bakımından sınıf ve tiplere ayrılarak tasnif edilmesi, adlandırılması, bunların elyaf uzunluğu ve karakter özellikleri bakımından tasnifi, tasnifte esas alınacak değerler ve bunların ne şekilde adlandırılacağı Dış Ticaret Müsteşarlığının 2001/20 sayılı Preselenmiş Pamukların Standardizasyonuna İlişkin Dış Ticarette Standardizasyon 220 Tebliği ile belirlenmiştir. Bahsedilen tebliğ ile yukarıda sayılan türdeki pamuklar renkleri, bulundurdukl arı yabancı madde oranı, haşere tahribatı düzeyi, çırçırlanma sayısı ve çırçırlanma kalitesi gibi kriterler göz önüne alınarak alt tiplere ayrılmış ve adlandırılmıştır. Pamukların kontrolüne dair tüzüğün değişik 9. maddesinde pamuklar çırçırlama şekiller ine göre 3 gruba ayrılmış ve değişik şekillerle çırçırlanmış pamukların birbiriyle karıştırılması yasaklanmıştır. Buna göre pamuklar; toplu çırçır makineleriyle çırçırlanarak elde edilen rollergin pamuklar, testereli çırçır makineleriyle çırçırlanarak elde edilen sawgin pamuklar ve testereli linter makinesi ile çiğitinden ayrılan lintergin 230 pamuklar olarak sınıflandırılmaktadır. Yine pamukların kontrolüne dair tüzüğe göre; pamukların çırçırlandıktan sonra preselenmiş ve üzerlerinde pamukların vasıflarını g österen damga ve kontrol mührünün bulunduğu ambalajlarda piyasaya sunulması gerekmektedir. Kontrol belgesi olmayan preseli pamukların alım ve satımı yasaklanmıştır. Prese fabrikası ve mal sahiplerine bağlı bulundukları kontrol merkezinden preselenmiş pamuk larının tasnif ve kontrolünü isteme yükümlülüğü getirilmiştir. Tasnif ve kontrol; kontrolü istenen pamuklardan muayyen nispette balyanın kırılıp açılarak içindekilerin muayenesi suretiyle yapılan sondaj ve tasnif kontrolü istenen pamukların her 240 balyasından usulüne göre numune alınarak bunların tasnif ve kontrol edilmesi suretiyle yapılan Tek Balya kontrolü olmak üzere iki şekilde yapılabilmektedir. Sondaj kontrol usulünde pamukların çırçırlama şekli, grupları, sınıfları ve tiplerinin; tek balya kontrol us ulünde ise pamukların çırçırlama şekli ve grubunun bildirilerek kontrole sunulması gerekmektedir. Pamuk kontrol merkezleri ve bunların kontrol sahaları Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından tespit edilmektedir. I.2.2. Çiftçi Prim Destek Sistemi 29.7.2007 t arih 2007/12415 tarih Bakanlar Kurulu kararı gereği 2007 -2011 250 döneminde kütlü pamuk üreticilerine destekleme primi ödenmesine karar verilmiştir. Bu k arara dayanılarak çıkarılan ve 2.4.2008 tarih 26835 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan 2007 yılı ürünü kütl ü pamuk, yağlık ayçiçeği, soya fasulyesi, kanola, dane mısır, aspir ve zeytinyağı üreticilerine destekleme primi ödenmesine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı Uygulama Tebliğ ine göre alım satım işlemlerinin belirlenen usul ve esaslara uygun gerçekleşmesi koşu luyla; kütlü pamuk üreticilerine 2007 yılında ödenecek prim miktarı kilogram başına 29 YKr (sertifikalı tohumlarla yapılan üretimlerde kilogram başına 34,8 YKr) olarak belirlenmiştir. Tebliğ de üreticilerin bu primi hem çırçır -prese fabrikalarına hem de tü ccarlara yaptığı satışlar için alabileceği, prim ödenebilmesi için üreticilerin özellikle ürünlerini sattıklarını gösteren alım satım 260 belgesi (müstahsil makbuzu veya fatura) ve/veya borsa alım satım beyannamesini ve gerekli diğer belgeleri Çiftçi Kayıt Sis temi ne başvurdukları ilçe komisyonuna belirlenen süreler içinde ibraz etmesi gerektiği ve çiftçilerin prime hak kazabilmeleri için özlük, ürün ve üretimi gerçekleştirdikleri arazi bilgilerini Çiftçi Kayıt Sistemi ne 08-41/567-215 7 kaydetmiş bulunmaları gerektiği belirti lmektedir. 2001 yılında hayata geçirilen Çiftçi Kayıt Sistemi nde Türkiye genelindeki çiftçilere ait arazi, hayvan, alet -ekipman ve ürün bilgileri saklanmaktadır. Çiftçi kayıt sistemi ile tarımsal desteklenmelerin şeffaflaştırılmasının sağlanması, destekle melerde yolsuzluk ve adaletsizliği azaltmak ve elde edilen veriler sayesinde uygulanacak politikaların verimliliğinin arttırılması hedeflenmektedir. 270 I.2.3 Ticaret Borsaları 4054 sayılı Kanun u ihlal ettiği öne sürülen çırçır -prese fabrikaları, Antakya T icaret Borsası na kayıtlı dır. Türkiye de ticaret borsaları 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanun una dayanarak kurulmaktadır. Ticaret borsalarının görevleri Kanun un 34. maddesinde şöyle sıralanmıştır: a) Borsaya da hil maddelerin, borsada alım satımını tanzim ve tescil etmek. b) Borsaya dahil maddelerin borsada oluşan her günkü fiyatlarını usulü dairesinde 280 tespit ve ilân etmek. c) Alıcı ve satıcının, teslim ve teslim alma ile ödeme bakımından yükümlülüklerini, muamelelerin tasfiye şartlarını, fiyatlar üzerinde etkili şartları ve ihtilaf doğduğunda ihtiyari tahkim usullerini gösteren ve Birliğin onayıyla yürürlüğe girecek genel düzenlemeler yapmak. d) Yurt içi ve yurt dışı borsa ve piyasaları takip ederek fiyat haberleşmesi yapmak, elektronik ticaret ve internet ağları konusunda üyelerine yol göstermek. e) 51 inci maddedeki belgeleri düzenlemek ve onaylamak. f) Borsaya dahil maddelerin tiplerini ve vasıflarını tespit etmek üzere laboratuar ve teknik bürolar kurmak veya kurulmuşlara iştirak etmek. 290 g) Bölgeleri içindeki borsaya ilişkin örf, adet ve teamülleri tespit etmek, Bakanlığın onayına sunmak ve ilân etmek. h) Borsa faaliyetlerine ait konularda ilgili resmî makamlara teklif, dilek ve başvurularda bulunm ak; üyelerinin tamamı veya bir kesiminin menfaati olduğu takdirde bu üyeleri adına veya kendi adına dava açmak. ı) Rekabeti bozucu etkileri olabilecek anlaşma, karar ve uyumlu eylem niteliğindeki uygulamaları izlemek ve tespiti halinde ilgili makamlara bi ldirmek. j) Mevzuatla bakanlıklara veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına verilen işlerin, bu Kanunda belirtilen kuruluş amaçları ve görev alanı çerçevesinde borsalara tevdii halinde bu işleri yürütmek. 300 k) Üyelerinin ihtiyacı olan belgeleri vermek ve bun lara ilişkin gerekli hizmetleri yapmak. l) Yurt içi fuarlar konusunda yapılacak müracaatları değerlendirip Birliğe teklifte bulunmak. m) Sair mevzuatın verdiği görevlerle, ilgili kanunlar çerçevesinde Birlik ve Bakanlıkça verilecek görevleri yapmak. Borsaya dahil maddelerin üreticileri hariç olmak üzere bu maddelerin alım satımı ile uğraşanlar bulundukları yerin ticaret borsasına kayıt olmak zorundadırlar. 5174 sayılı Kanun a göre , borsaya tabi maddelerin en az miktarlarının üzerinde kalan miktarların 310 alım ve satımının borsa dışında yapılması yasaklanmış, fakat borsa meclisinin, en geç 30 gün içinde satışların borsaya tescil edilmesi şartıyla, borsa dışında da alım satım yapılabilmesine karar verebileceği belirtilmiştir. 08-41/567-215 8 Antakya Ticaret Borsası nda kü tlü pamuğun borsa dahilinde salon satışı yapılmamakta, üreticiler ve alıcılar arasında borsa dışında gerçekleşen işlemler 30 gün içerisinde borsaya tescil ettirilmektedir. Salon satışının olmaması ve borsa haricindeki satışların bildiriminin farklı günlerd e yapılması nedeniyle kütlü pamuğun anlık fiyatı oluşmadığından Antakya Ticaret Borsası kütlü pamuk fiyatını tahtada ilan etmemektedir. 320 I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme I.3.1. Yapılan Tespitler Önaraştırma muhatabı teşebbüslerde Raportörle rce yapılan yerinde incelemelerde iddia konusu fiyat anlaşmasına dair herhangi bir belge ya da ipucuna rastlanmamıştır. Bununla birlikte, şikayet konusu dönemdeki fiyat hareketlerinin doğru biçimde izlenebilmesi için yerinde incelemeler sırasında her teşeb büsten 2005 - 2006 -2007 yıllarında yaptıkları alımlardaki fiyatları gösteren müstahsil 330 makbuzlarından örneklem metoduyla belirli sayıda kopya alınmıştır. İlgili teşebbüs temsilcileriyle yapılan görüşmelere aşağıda yer verilmektedir. I.3.1.1. Özbuğday Pamuk Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 28. 5.2008 tarihinde Özbuğday Pamuk Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. nde Raportörlerce yapılan yerinde incelemede şirket yetkilisi Aykut Özbuğday ile görüşülmüştür. Görüşmede Aykut Özbuğday; bölgede kütlü pamuk fiyatları nın, emanet usulü uygulamasından dolayı elyaf pamuk fiyatına bağlı olarak dolaylı biçimde oluştuğunu, teslim edilen ürünün karşılığında bir hafta içinde müstahsil makbuzu kestiklerini 340 ancak ödemeyi üreticinin talep ettiği anda oluşan elyaf fiyatının ürünün randımanıyla çarpımı sonucu oluşan fiyat üzerinden yaptıklarını, mevcut sistem içerisinde fiyatların belirlenmesinin mümkün olmadığını fiyatın elyaf alıcısı şirketlerin yörede alım yapması sonucu oluştuğu nu ve hemen her gün için bir fiyat oluştuğunu ve fi yatların sürekli değişiminin söz konusu olabildiğini ifade etmiştir. I.3.1.2 . Nalçabasmaz Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret ve Limited Şirketi 29.5.2008 tarihinde Nalçabazmaz Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret ve Limited Şirketi nde Raportörlerce yapılan yerinde incelemede şirket yetkilisi Yahya Kemal 350 Nalçabasmaz ile görüşülmüştür . Yahya Kemal N alçabasmaz; bölgede kısa dönemde, sınırlı miktarda ürün yetiştirildiğini bu nedenle işletmelerin kıyasıya rekabet içerisinde olduklarını ifade etmiş, sabit giderlerin yükse kliği nedeniyle mümkün olduğunca çok mal almak ve işlemek isteyen fabrikaların arasında işbirliğinin mümkün olamayacağını , kütlü pamuk fiyatının oluşması konusunda ise mal girişlerinde randıman ölçümlerinin tamamen şeffaf bir şekilde çiftçi nezaretinde yap ıldığını, bu randıman ile İzmir, Adana ya da Antakya ticaret borsalarınca ilan edilen elyaf fiyatının çarpımı sonucu üreticinin alacağı kilo başı fiyatın belli olduğunu dolayısıyla herhangi bir fiyat tespitinin imkan dahilinde olmadığını, elyaf fiyatının d oğrudan üreticinin cebine girerken çiğit fiyatının çırçır fabrikalarının gelirlerini oluşturduğunu, bahse 360 konu çiğitlerde yabancı maddelerden dolayı ortalama %3 - %9 arasında bir kaybın söz konusu olduğunu, çiğit gelirlerinin içinden emtia sigortası, stopaj , üretici Bağ -Kur kesintisi, borsa kesintisi, enerji, işçi ve ustalık ücretleri ve sigortaları, bez (kanaviçe), tel, ip, yönetim ve bakım giderlerinin düşüldüğünü ve geriye işletme karının kaldığını , 08-41/567-215 9 ayrıca 2007 sezonunda çiğit fiyatları yükseldiği için be lirli oranda karlarının arttığını ancak fabrikalar arasında bunların üreticiye fark olarak yansıtılması ya da yansıtılmaması yönünde bir anlaşmanın yapılmadığını ifade etmiştir. I.3.1.3. Çolakoğlu Tekstil sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi 370 28.05.2008 tarih inde Çolakoğlu Tekstil San. Tic. A.Ş. de Raportörlerce yapılan yerinde incelemede şirket ortağı Mehmet Ç olakoğlu ile görüşülmüştür. Mehmet Çolakoğlu ; yörede çırçır -fabrikaları arasında rekabetin yüksek olduğunu , son 20 -25 yılda bölgedeki birçok çırçır fabr ikasının bu yüksek rekabete dayanamayarak piyasadan çıktığını , kütlü pamuğun fiyatının randımana bağlı olduğunu, bölgedeki pamuğun randımanının 30 ila 40 arasında değiştiğini , dünya genelinde yağlı tohumlarda yaşanan fiyat artışının kütlü pamuk fiyatına bü yük oranda yansımamasının nedeninin maliyetlerdeki yüksek artış olduğunu, 2001 yılında asgari ücretliye net 80 dolar ödeme yapılırken hali hazırda asgari ücretin 340 dolar seviyesinde olduğunu, keza elektrik maliyetlerinin de oldukça arttığını, ayrıca çiği t 380 alımında Hatay da az sayıda firma bulunmasından dolayı çiğit alım pazarında rekabetin düşük seviyede olduğunu, bu fabrikalardan çiğit için yüksek fiyat alınamamasından dolayı kütlü pamuk fiyatına bunu yansıtamadıklarını, diğer yandan üreticilerin pamuğun toplanması sırasında gerekli özeni göstermediğini, kilo başına devletten destek alınması nedeniyle pamuk toplanırken ürünün ağır çekmesi için koza, yaprak gibi yabancı maddelerinde toplanması sonucunda çiğitten gerekli verimin de alınamadığını ifade etmiş tir. I.3.1.4 . Altınbaşak Pamuk ve Tahıl Ürünleri Anonim Şirketi 390 29.5.2008 Altınbaşak Pamuk ve Tahıl Ürünleri Anonim Şirketi nde Raportörlerce yapılan yerinde incelemede şirket yetkilisi Mesut G üleryüz ile görüşülmüş tür. Görüşmede Mesut Güleryüz; çırçır f abrikaları arasında bir anlaşma olmadığını aksine piyasada rekabetin yüksek olduğunu ayrıca, çiğit fiyatlarının yükselmesinin geçen yılki karlarını bir miktar yükselttiğini, bunun üreticiye yansıtılmasının söz konusu olamayacağını çünkü üreticiye hesap kes tiği anda randıman üzerinden oluşan kütlü pamuk fiyatı neyse onun ödendiğini, o andan itibaren riskin ya da getirinin işletmeye ait olduğunu, üreticiye ek ödeme yapılmasının çırçır işletmesinin karından vermesiyle olabileceğini, çiğit fiyatı düşük olduğu i çin zarar ettiklerinde nasıl bu üreticiye yansıtılamıyorsa yükseldiğinde de bunun alım fiyatına yansıtılmasının kendi 400 takdirlerinde olduğunu, geçen sezon yaşanan artışlardan bir miktarını üreticiye zaten yansıttıklarını ifade etmiştir. I.3.1.5. Selahatti n Mıstıkoğlu Çırçır ve Prese Ticaret Limited Şirketi 29.5.2008 tarihinde Selahattin Mıstıkoğlu Çırçır ve Prese Ticaret Limited Şirketi nde Raportörlerce yapılan yerinde incelemede şirket ortağı Erkan M ıstıkoğlu ile görüşülmüştür . Erkan M ıstıkoğlu görüşmed e; son yıllarda çırçır fabrikalarının sayısında yüksek artış olduğunu ve kütlü pamuk alımı için çırçır fabrikalarının birbirleriyle yüksek rekabet içinde olduklarını belirtmiş , ayrıca, Antakya Ticaret 410 Borsası nın işçi ücretlerini belirlemek için tüm çırçır cıları toplantıya çağırdığını fakat bu toplantıya çırçırcıların katılmak istemediğini ve katılımın düşük gerçekleştiğini ve bölgede çiftçilerin kütlü pamuğa kilo başına verilen destekten daha fazla yaralanabilmek adına pamuğu çok kirli toplattıklarını, ya ğ fabrikalarının düşük kalite 08-41/567-215 10 çiğite düşük fiyat verdiklerini ve fakat yağ fabrikalarının çiğite verilecek fiyat konusunda aralarında anlaştıklarını düşünmediğini dile getirmiştir. I.3.1.6 . Antgıda Tüketim Maddeleri Tarım Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limite d Şirketi 420 29.5.2008 tarihinde Raportörlerce Antgıda Tüketim Maddeleri Tarım Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Finans müdürü Tahsin KIRIK ile görüşülmüştür. Tahsin Kırık görüşmede , son iki yıldır piyasada faaliyet göstermelerine rağmen bölgede en çok alım yapan çırçır fabrikalarından biri olduklarını ve zaman zaman kütlü pamuğa yüksek fiyat vererek piyasadaki rekabeti attırdıklarını, kütlü pamuğa yüksek fiyat verdikleri kimi zamanlar diğer firmalardan kendilerine neden fiyatı yükseltiyorsun? gibi serzenişler geldiğini fakat piyasadaki tüm firmaların ihtiyaç anlarında kütlü pamuk alabilmek için fiyat arttırdıklarını , ayrıca kütlü pamuk fiyatını belirlemek için Antakya Ticaret Borsası tarafından kendilerine gönderilen ve İzmir, Adana ve Dünya borsal arındaki preseli pamuk fiyatlarını içeren raporun kullanıldığını, Hatay 430 pamuğunun kalite olarak İzmir pamuğundan düşük, Adana pamuğundan kaliteli, Urfa pamuğuna denk düzeyde olduğunu, üreticiye fiyat verilirken bu şehirlerdeki oluşan preseli pamuk fiyatlar ı göz önüne alınarak randımanına göre kütlü pamuk fiyatının hesaplandığını ifade etmiştir. I.3.1.7 . Ege Çırçır Prese San. ve Tic. Ltd. Şirketi 28.5.2008 tarihinde Raportörlerce Ege Çırçır Prese San. ve Tic. Ltd. Şirketi yetkilisi Yılmaz Ö zbay ile görüşü lmüştür . Yılmaz Ö zbay görüşmede ; Antakya bölgesindeki çırçır fabrikalarının bir araya gelerek kütlü pamuk alış fiyatını belirlemesinin söz 440 konusu olmadığını, kütlü pamuk fiyatının asıl olarak elyaf pamuk alım fiyatı üzerinden dolaylı olarak belirlendiğini , çiğit bedeli hususunda ise; çiğit bedelinin çırçır fabrikaları tarafından kütlü pamuk işleme bedeli yerine sayıldığını, erken yağıştan ötürü çiğit kalitesinin düşmesi nedeniyle 2006 yılında bu bedelin masraflarını karşılamadığını, 2007 yılındaki çiğit fiy atındaki artışın kimi fabrikalar tarafından kütlü pamuk fiyatına yansıtıldığını fakat bunun çırçır fabrikasının takdirinde olduğunu ve çırçır fabrikaları arasında çiğitteki fiyat artışının kütlü pamuk fiyatına yansıtılıp yansıtılmayacağı konusunda bir anla şma olmadığını ifade etmiştir. I.3.1.8 . Antakya Ticaret Borsası 450 28.5.2006 tarihinde Antakya Ticaret Borsası nda Raportörlerce yapılan yerinde incelemede Borsa Genel Sekreteri Metin K useyri ile görüşülmüştür . Görüşmede; Antakya Ticaret Borsası yönetim kur ulunun ağırlıklı olarak pamuk ve buğday işinde faaliyet gösteren kişilerden oluştuğu ve çırçır fabrikası işletenlerin her sene bir araya gelerek çırçırlama sektöründeki sorunları tartıştığı, bu toplantılarda kütlü pamuk alım fiyatını tespit etmeye yönelik herhangi bir konuşma ya da eylemin söz konusu olmadığı , ayrıca yörede kütlü pamuğun üretici tarafından fabrikalara müstahsil makbuzu karşılığı teslim edilip fiyatın daha sonra taraflarca günün şartlarına göre belirlendiği emanet usulü nün tercih edildiğin i, kütlü pamukta fiyatın preseli pamuğun 460 birim fiyatı ile lif randımanı oranının çarpılmasından sonra buna çiğit yüzdesinin eklenmesi ile dolaylı olarak elde edilebildiğini, bu çerçevede alım fiyatının belirlenmesi gibi bir durumun söz konusu olmayacağını, Antakya pamuk fiyatının genellikle İzmir de oluşan fiyatın %10 altında, Adana ve Urfa pamuk fiyatının ise bir 08-41/567-215 11 miktar üstünde gerçekleşebildiğini, 2007 sezonunda Antakya pamuğunun ortalama fiyatının Adana ve Urfa pamuğunun fiyatının altında gerçekleşmesini n sebebinin Antakya pamuğunun anılan sezonda yağmur yemesi olduğunu, yağmur yemeyen pamuklar için ise fiyatın yine yüksek gerçekleştiğini belirtmiştir. I.3.1.9 . Şikayetçilerle Yapılan Görüşmeler 470 Önaraş tırma çerçevesinde 27. 5.2008 tarihinde şikayetçiler ile görüşülmüştür . Şikayetçiler kütlü pamuğu oluşturan çekirdek (çiğit) ve pamuk lifinin ayrı ayrı ticari değerinin bulunduğunu, 2007 yılında dünya genelinde yağlı tohum fiyatlarının artması sonucunda pamuk çekirdeği fiyatlarının da arttığını ancak Antakya bölgesindeki çırçır fabrikalarının aralarında anlaşarak bu artışı kütlü pamuk üreticilerine yansıtmadıklarını belirtmişlerdir. Antakya Ticaret Borsası nın her yıl çırçırlama ücretlerini belirlediğini ifade eden şikayetçile r, bir süredir bu ücretlerin de il an edilmediğini, borsanın ağırlıklı olarak çırçır fabrikası işletenlerden kurulu olmasının çırçır fabrikalarının aralarında anlaşmalarını kolaylaştırdığını, Antakya dışına kütlü 480 pamuk satışı yapmanın nakliye maliyeti ve alım yapacak tacirle ilgili ticari g üvenin sağlanmasının zor olması sebebiyle mantıklı olmadığını, geçtiğimiz yıla kadar Antakya pamuğunun fiyatının İzmir Borsasında belirlenenin yaklaşık %10 altında ve Adana ve Urfa pamuğu fiyatlarının ise üzerinde gerçekleştiğini, 2007 sezonunda çiğit fiyatındaki artışın kütlü pamuk fiyatına yansıtılmaması nedeniyle fiyatların diğer bölgelere nispeten düşük kaldığını da ayrıca eklemişlerdir. 29.5.2008 tarihinde ise Antakya Dedeman Oteli nde şikayetçiler ile görüşülmüştür. Şikayetçiler , çırçır fabrikalarını n yetkililerinin aralarında anlaşarak çiğit fiyatlarındaki artışı kütlü pamuk fiyatına yansıtmadıklarını ve bu nedenle de geçen sene ilk defa 490 Adana pamuğunun Antakya pamuğundan yüksek fiyata satıldığını dile getirmişlerdir. İlaveten, Çukobirlik in çiğit fi yatındaki artışı kütlü pamuk fiyatına yansıttığından kütlü pamuğa %10 fazla fiyat verdiğini, önceki dönemlerde ürünlerini çırçır fabrikalarında çırçırlatarak preseli pamuk ve çiğitlerini kendilerinin bağımsız olarak sattıklarını, fakat son dönemde kendiler inden çırçırlama ücreti olarak çok yüksek miktarlar talep edildiğini, bu nedenle kütlü pamuklarını bir bütün olarak çırçır fabrikalarına satmak durumunda bırakıldıklarını ifade etmişlerdir. I.3.2. Hukuki Değerlendirme 500 Şikâyete konu olan pazar tipik bir tarımsal üretim piyasasıdır. Söz konusu piyasalarda rekabetin seviyesini, ağırlıklı olarak piyasada faaliyet gösteren aktörlerin güç dengeleri belirlemektedir. Bu piyasalarda çok sayıda çiftçi ürünlerini, ya doğrudan bu ürünleri işlemek üzere talep eden yi ne sınırlı sayıdaki işleyiciye ya da bu iki kesim arasında ürün akışını sağlayan aracılara sunmaktadır. Bu yapının bir sonucu olarak, tarımsal piyasalarda güç dengesi birincil üreticilerin aleyhine olabilmektedir. Ancak piyasa ve ürünlerin kendilerine has özellikleri ve üst pazarlardaki dinamikler sebebiyle bu güç dengesi her zaman üretici aleyhine gerçekleşmeyebilir. Kütlü pamuk alım satım pazarında çırçır ve prese fabrikalarının üstlendikleri rol, işlenmemiş ürünü işleyerek sınai teşebbüslere hammadde sağ layan 510 aracı rolüdür. Bu çerçevede, anılan bölgede kütlü pamuk fiyatının oluşumunu incelenmek gerekmektedir. 08-41/567-215 12 I.3.2.1. Kütlü Pamuk Fiyatlarının Oluşum Süreci Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, yörede genel olarak kütlü pamuk satışında emanet usulünün uygula ndığı anlaşılmaktadır. Bu sisteme göre Ağustos ayından itibaren hasadı yapılan kütlü pamuk, çiftçi tarafından çırçır -prese fabrikasına getirilmekte, tartısı ve elyaf randıman oranı alınarak çırçır fabrikası tarafından teslim 520 alınmaktadır. Bu noktada, mali mevzuat gereği o an geçerli fiyat üzerinden müstahsil makbuzu kesilerek çırçır fabrikası tarafından randımanına2 göre satın alınmaktadır. Ancak bu aşamada belirlenen fiyat kesin fiyat olmayıp ilgili mevzuattan kaynaklanan makbuz kesme zorunluluğunu3 karşıl amak için belirlenen tahmini bir değerdir. Kütlü pamuk alımında ilk fiyat beklentilere göre tahmini bir değer olarak oluşturulurken asıl fiyat iplik üreticileri veya tekstil firmalarının elyaf pamuk alımı sırasında, bir alt pazarda oluşmaktadır. Bölgede üretilen pamuk çırçırlandıktan sonra genellikle bölgede alım yapan iplik/tekstil firmaları tarafından toplanmakta, zaman zaman da talep ve fiyat durumuna göre farklı bölgelerden gelen ajan ya da tacirler 530 tarafından satın alınmaktadır. Temel olarak nakliye maliyetleri ve alıcıyla kurulacak güven ilişkisinin zorluğu nedeniyle ürünün fiziken başka bölgelerdeki alıcılara sunulmak üzere taşınması oldukça zor görünmektedir. Diğer taraftan, genel fiyat seviyesi görece yüksek olmasına rağmen İzmir Ticaret Borsası n ın Ege Pamuğu coğrafi işaret ve sertifikasyon kuralları çerçevesinde bu borsaya ürün gönderilerek işlem yapılması da mümkün görünmemektedir. Bununla birlikte, her ne kadar pamuğun fiziken nakli zor ise de Antakya yöresindeki pamuk fiyatları Türkiye den ya da dünyadan soyutlanmış değildir. Modern iletişim imkanları sayesinde üreticiler, tacirler, aracılar ve alıcılar gerek Türkiye nin gerekse 540 de dünyanın farklı bölgelerindeki fiyat hareketlerini takip etmekte bu da fiyatların bahse konu yerlere göre ayar lanmasını sağlamaktadır. Çırçırlanmış pamuktan elde edilen çiğit genellikle bölgede bulunan az sayıda yağ firmasına satılmaktadır. Elyaf pamuk fiyatları her ne kadar diğer bölgelerden etkilenmekte ise de alım pazarında çırçır fabrikalarının karşısında çok fazla sayıda seçenek bulunmamaktadır. Bu durum ise fabrikalar arasındaki rekabeti artırmaktadır. Aralarında herhangi bir kartel bulunmadıkça fiyatları belirleme gücü yüksek olmayan teşebbüsler kısıtlı zamanda (çırçırlama sezonu Ağustos Kasım ayları olup istisnai durumlarda Ocak ayına kadar uzayabilmektedir) mümkün olduğu kadar çok ürün işleyerek karlarını artırma yoluna gitmeye çalışmakta bu da aralarında mümkün olan en üst seviyede fiyat rekabeti 550 oluşturmaktadır. Nitekim yapılan incelemelerde de teşebbüs lerin kütlü pamuk alım ve çiğit fiyatlarını belirlediklerine dair herhangi bir bulguya rastlanılmamıştır. Çırçır fabrikaları tarafından işlenmiş pamuğun (elyaf pamuk) satışı sırasında Türkiye ve dünya piyasalarının etkisi altında oluşan elyaf pamuk fiyatı , randıman kriterinin kullanılmasıyla beraber çiftçi tarafından teslim edilmiş olan kütlü pamuğun fiyatını dolaylı biçimde oluşturmaktadır. Üretici tarafından çırçır fabrikasına teslim edilen pamuğun randımanının elyaf pamuk fiyatıyla çarpılması sonucu küt lü pamuğun değeri bulunmaktadır. Çırçırlama işlemi ile kütlü pamuktan ayrılan çiğit ve linter ise 2 Randıman terimi burada 100kg kütlü pamuktan işleme sonucu elde edilecek lif miktarını göstermektedi r. Örneğin 100kg ve 30 randıman kütlü pamuktan 30 kg lif (elyaf) elde edilmektedir. 3 Ürünün teslim anında fatura veya müstahsil makbuzu kesilmesi Vergi Usul Kanunu açısından zorunlu ol duğu gibi ilgili mevzuat bölümünde açıklandığı üzere çiftçi destek sisteminden faydalanmak isteyen üretic i de ilgili makama müstahsil makbuzunu ibraz etme z orunluluğunu haizdir. 08-41/567-215 13 özellikle yağ ve hayvan yemi fabrikalarına satılmakta ve çırçır -prese fabrikalarının 560 karının esas kaynağını oluşturmaktadır. Aralarındaki ticari ilişkinin nit eliğine veya fabrikanın içinde bulunduğu ticari koşullara göre çırçır -prese fabrikaları çiğit fiyatlarında oluşan artışları da çiftçiye yansıtabilmektedir. Fakat bu noktada dikkat çekilmesi gereken nokta şudur ki, yöredeki yaygın ticari teamül gereği uygul anan emanet usulünde çiftçi çırçırlama ya da depolama işlemi için herhangi bir ücret ödememekte, çiğit gelirleri bu kalemler karşılığı olarak çırçır fabrikalarına bırakılmaktadır. Çiftçi fiyatları beğendiği noktada hesap kestirdiğinde tüm ürünün mülkiyetiy le beraber her türlü risk ve kazanç da çırçır fabrikasına geçmektedir. Bu noktadan itibaren gerek elyaf pamuk gerekse de çiğit fiyatlarında meydana gelecek artışlar ya da azalışlar teknik olarak çırçır fabrikasına kalmaktadır. Buna rağmen, 570 üretici ile olan dostane ilişkiler çerçevesinde fiyatlarda artış olduğunda bunu çiftçiye belli oranda fark ödeyerek yansıtan bulunduğu gibi hiç yansıtmayan da bulunmaktadır. Bu hususta takdir ilgili çırçır işletmesindedir. Rekabet Hukuku bakımından dikkat edilmesi gereken nokta ilgili işletmeler arasında bu konuda bir anlaşma ya da uyumlu eylem bulunup bulunmadığıdır. Önaraştırma kapsamında yapılan incelemelerde çiğit fiyatlarındaki artışın teşebbüslerin aralarında yapılan bir anlaşma neticesinde üreticiye yansıtılmadığı y önünde herhangi bir belge ve/veya bulguya rastlanmamıştır. Kütlü pamuk fiyatlarında ya da çiğitteki fiyat artışlarının üreticiye yansıtılıp 580 yansıtılmaması konusunda herhangi bir anlaşmaya yönelik emare bulunmamakla birlikte, teşebbüslerin fiyatlama davra nışlarında bir paralellik bulunup bulunmadığının tespiti açısından teşebbüslerden alınan müstahsil makbuzlarında görülen fiyatların aylık bazda ortalamalarına, karşılaştırılmalı olarak Tablo 2 de yer verilmektedir: Tablo 2. Ortalama Fiyat Tablosu (YTL) Altınbaşak Özbuğday Nalçabasmaz Çolakoğlu S. Mıstıkoğlu Antgıda En az En Çok Eyl.05 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Eki.05 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Kas.05 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Eyl.06 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Eki.06 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Kas.06 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Ara.06 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Eyl.07 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Eki.07 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Kas.07 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Ara.07 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Oca.08 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Tablodan da görüldüğü gibi ilgili teşebbüslerin kütlü pamuk alım fiyatları arasında bir paralellik olmayıp iddia edildiğinin tam aksine rekabet koşullarının hali hazırda sağlıklı olduğu bir pazar yapısı ile karşılaşılmıştır. 590 Dolayısıyla , ilgili pazarda oluşan fiyatların yalnızca kütlü pamuk piyasası aktörleri tarafından belirlenmediği, fiy atın büyük oranda ardıl pazarlarda yer alan oyuncular, 08-41/567-215 14 Türkiye genelindeki fiyatlar ve tarım ürünlerine özgü dinamikler çerçevesinde oluştuğu, bu durumun ise çırçır -prese fabrikaları arasında rekabeti artırıcı bir unsur olduğu, tespit edilmiştir. Şikayetin ; ilgili pazarda geçerli emanet usulü çerçevesinde kütlü pamuk fiyatlarının çiğit ve elyaf olarak iki unsurdan oluştuğuna ilişkin anlayışa bağlı olarak , çiğit fiyatlarında yaşanan artışının yansıtılması beklentisinden kaynaklandığı kanaatine varılmıştır. 600 J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; Antakya bölgesinde faaliyet gösteren çırçır -prese fabrikalarının aralarında anlaşarak, kütlü pamuk alım fiyatlarını belirlemek ya da çiğit fiyatlarındaki artışı üreticilere yansıtmamak biçiminde 4054 sa yılı Kanun un 4 . maddesini ihlal ettiklerini gösterir herhangi bir belge ya da bulguya rastlanamadığından, anılan teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 610