Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-2-135 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 09-35/880 -208 Karar Tarihi : 06.08.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç . Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Can TANERİ C. BAŞVURUDA : -ONOFİS İnternet Servisleri BULUNAN Anafartalar C ad. No:156/33 K
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-2-135 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 09-35/880 -208 Karar Tarihi : 06.08.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç . Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Can TANERİ C. BAŞVURUDA : -ONOFİS İnternet Servisleri BULUNAN Anafartalar C ad. No:156/33 Konak / İ zmir 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN : - Türk Telekomünikasyon A.Ş. Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler / Ankara E. DOSYA KONUSU : Türk Telekom ünikasyon A.Ş. tarafından güvenli e -posta uygulamasına yönelik olarak gerçekleştirilmekte olan pilot çalışmada tüm e - posta yer sağlayıcılarına yer verilmediği iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi tarafından gönderilen dilekçede ; Türk Telekomü nikasyon A.Ş. nin (Türk Telekom) internet adresinde, güvenli e - 30 posta uygulamasına geçiş ile ilgili bir ilan bulunduğu, İlanda, e -posta hizmeti veren yer sağlayıcılardan Çizgi Telekomünikasyon Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Çizgi Telekom), Doruk İletişim ve Otomasyon San. Tic. A.Ş. (DorukNet) ve Mynet Teknoloji Hizm. Ltd. Şti (Mynet) in katkıları ile pilot çalışma modeli oluşturulduğu ve oluşturulan bu modelin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (B TK) ile paylaşıldığı ve anılan K urum tarafından pilot çalışma modelinin toplantıya katılan tüm e -posta yer sağlayıcıları ile paylaşıldığı bilgisinin yer aldığı, Söz konusu çalışmanın sadece anılan e -posta yer sağlayıcıları ile yürütülmesinin gelecekte yalnızca bu firmalar ile çalışılmasına yol açabileceği 40 ve kendi lerinin bu uygulama dışında bırakılabilecekleri yönünde kaygıları bulunduğu, Bu tür düşüncelerin kullanıcılarında da oluşabileceği ve müşteri kaybına uğrayabilecekleri belirtilerek gereğ inin yapılması talep edilm iştir. G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 01.06.2009 tarih ve 3805 sayı ile intikal eden başvuru üzerine yapılan incelemeler neticesinde hazırlanan 02.07.2009 tarih ve 2009 -2-135/BN -09-ÜNÖ sayılı İlk İnceleme Raporu ve ekleri, 03.07.2009 tarih, REK.0.06.00.00 -110/232 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-32 sayılı Kurul toplantısında 50 09-35/880 -208 2 ele alınmış ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir . İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucu nda düzenlenen 30.07.2009 tarih ve 2009 -2-135/ÖA -09-ÜNÖ sayılı Önaraştırma Raporu 03.08.2009 tarih ve REK.0.06.00.00 -110/295 sayılı Başkanlık önergesi ile 09 -35 sayılı Kurul toplantısında ele alınarak karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili rapor da; Türk Telekomünikasyon A.Ş. hakkında şikayete yönelik olarak bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60 I.1. İnceleme ve Tespitler Yürütülen inceleme kapsamında şikayet hakkında 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu nun 7. maddesinin "Rekabet Kurulu, elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olarak yapacağı inceleme ve tetkiklerde, birleşme ve devralmalara ilişkin olarak vereceği kararlar da dahil olmak üzere elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olarak vereceği tüm kararlarda öncelikle Kurum'un görüşünü ve Kurum un yapmış olduğu düzenleyici işlemleri dikkate alır" şeklindeki ikinci fıkrası uyarınca 15.06.2009 tarih ve 2452 sayılı yazı ile BTK görüşüne başvurulmuş; anılan görüş 26.06.2009 tarih ve 4461 sayı ile Rekabet Kurumu kayıtlarına intikal etmiştir. BTK gör üşünde, internetin son on yıl da yüksek bir hızla gelişti ği ve dünya çapında 70 yayıldığı, bu gelişmelerin sağladığı pek çok faydaya rağmen siber saldırılar gibi kötü amaçlarla kullanılabildiği, siber saldırganların en çok kullandığı araçlardan birinin de istem dışı (spam) e -postalar olduğu, günümüzde toplam e -postaların %60 -70 inin istem dışı e -posta olduğunun tahmin edildiği, yapılan araştırmaların Türkiye nin en çok spam e -posta yayan ülkelerden biri olduğunu gösterdiği ve işletmeciler bazında bakıldığında TTNET A.Ş. nin (TTNET)1 günlük ortalama 5,5 milyar spam e -posta ile dünyada en fazla spam e -posta yayan işletmeci olduğu nun görüldüğü belirtilmiştir. BTK tarafından 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu nun 11.10.2 008 tarihinde yürürlüğe girmesiy le bu Kanun ile kendilerine verilmiş olan bilgi, haberleşme ve şebeke güvenliği ile ilgili görevler çerçevesinde istem dışı e -posta da dahil olmak 80 üzere siber güvenlik konusunda alınması gereken tedbirler ile ilgili çalışmalara başlan mış ve bu çerçevede istem dışı e -posta konusunda en büyük sık ıntıyı yaşayan TTNET ile görüşülmüştür. Anılan görüşmede TTNET tarafından; İstem dışı e -posta sorununun müşterilerinin güvenliği ve kendilerinin güvenilirliğini olumsuz etkilediği, Bu sorunu çözmenin faklı yöntemleri olduğu, Kendi yaptıkları araştırmada en makul ve tüketiciler açı sından en az rahatsızlık yaratan yöntemin e -posta haberleşmesinde kullanılan 25 nolu portun kapatılıp yerine 587 nolu portun kullanılması olduğu, Bu yöntemin dünyanın birçok ülkesinde ve önde gelen pek çok işletmeci 90 tarafından uygulanan bir yöntem olduğu ifade edilmiş ve bu sorunu diğer ilgilileri bilgilendirerek ve mümkünse onlarla işbirliği içinde çözme isteği dile getirilmiş, BTK dan çalışmaları koordine etmesi talep edilmiştir. 1 TTNET in hisselerinin %99,9 u Türk Telekom A.Ş. ye aittir. 09-35/880 -208 3 Bu kapsamda, yaklaşık 2000 i aşkın yer sağlayıcıya konu ile ilgili anket g önderildiği fakat cevapların çoğunluğunun olumsuz olduğu BTK tarafından ifade edilmiştir . Bunun üzerine, konuya olumlu yaklaşan ve önemli sayıda kullanıcısı olan erişim ve yer sağlayıcılarla 20.2.2009 tarihinde bir toplantı gerçekleştirilmiş ve toplantı sonunda; TTNET in küçük ve makul bir abone grubu için 25. portu kapatıp pilot bir 100 uygulama yapması, TTNET in bu pilot uygulamanın çıktılarını BTK ve diğer taraflarla paylaşması, Söz konusu pilot uygulama sonunda elde edilen verilerin birlikte değerlendirile rek ilerdeki sürecin/çalışmaların belirlenmesi, Diğer işletmecilerin spam e -posta konusunda duydukları rahatsızlığı somut veriler halinde Kurum a sunmaları kararlaştırılmıştır. Toplantı akabinde sırasıyla Mynet, Çizgi Telekom ve DorukNet çalışmaya katılma kararı vererek bunu BTK ya bildirmiş ve pilot uygulamanın eylem planını hazırlamıştır. Plan çerçevesinde 15 Nisan -15 Mayıs 2009 döneminde 10 ilde toplam 256.000 IP adresi kademeli olarak 25. porttan 587. porta geçirilmiştir. 110 20 Nisan tarihli ilk toplantını n ardından 5 Haziran da pilot çalışmanın sonuçlarının ilgili taraflarla paylaşılması , çalışmanın bundan sonraki aşamaların planlanması amacıyla bir toplantı daha yapılmıştır. Buna göre uygulama kapsamındaki illerde spam yayan sunucu ve spam e -posta sayısın da büyük bir düşüş olduğu görülmüş, bu başarı üzerine çalışmanın sonraki aşamaları kararlaştırılmıştır. Sonuç olarak; Pilot uygulamanın geri kalan 71 ilde ve 3 fazda ele alınması, İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde geçişin her 3 fazda parça pa rça sağlanması, Bu bağlamda, 1. fazın 15 Haziran, 2. fazın 05 Temmuz, 3. fazın ise 25 Temmuz da başlaması, 120 1. fazın bitimiyle birlikte elde edilen çıktıların değerlendirilmesi; bu çıktılar ışığında gerek duyulması halinde 2. ve 3. fazın başlangıç tarihleri nin yeniden belirlenmesi, gerek duyulmaması halinde belirlenen plana göre uygulamanın tamamlanması kararlaştırılmıştır. BTK tarafından söz konusu geçiş çalışmalarının başarısı için çalışmalara ilgili tarafların katılımının azami düzeyde olmasının büyük ö nem taşıdığı ifade edilmiş ve ilgili taraflar çalışmaya katılmaya ve katkı sağlamaya davet edilmiştir. Toplantı sonrasında ilgili tarafları bilgilendirmek ve katılımı arttırmak için muhtelif girişimlerde bulunulmuştur. 130 BTK görüşünde mevcut çalışmanın sonu ç itibarıyla; Ulusal bir soruna dönüşmeye başlayan istem dışı e -posta sorununun çözümü amacıyla yapıldığı, İlgi duyan ve çalışmalara katılıp katkı sağlamak isteyen tüm taraflara açık olduğu; çalışmalara katılmak isteyen tarafların belirtilmiş olan iletişim noktalarına başvurmaları yeterli olacağı, 09-35/880 -208 4 Sonucunda istem dışı e -posta sorunu tamamen çözülemese de sorunun makul bir düzeye indirilmesi öngörüldüğü vurgulanmıştır. 140 I.2. Değerlendirme Dosya konusu şikayet temel olarak, başvuru sahibinin güvenli e -posta u ygulamasına geçiş amacıyla yapılan İstenmeyen Posta (Spam) Önleme Pilot Çalışması na kendilerinin dahil edilmemesinin devamında ortaya çıkabilecek çalışmaların dışında bırakılabilecekleri yönünde kaygılarına dayanmaktadır. Buna karşın, BTK tarafından gönd erilen görüşten, anılan pilot çalışmanın giderek büyüyen bir sorun olan istem dışı e -posta sorununun çözümü amacıyla BTK bünyesinde/koordinasyonunda yürütüldüğü, katkı sağlamak isteyen tüm taraflara açık olduğu ve katılımcıların konu ile ilgili ankete olum lu yanıt veren önemli sayıda kullanıcısı olan erişim ve yer sağlayıcılar arasından seçildiği anlaşılmaktadır. Öte yandan, yapılan pilot çalışmanın 150 açıklanan ilk sonuçlarına göre2 pilot çalışma ile 10 ilde yaklaşık günlük iki yüz bin, aylık altı milyon i stenmeyen posta ortadan kaldırılmıştır. Ayrıca, konuya ilişkin yazılan makalelerde de uygulanan yöntemin [istenmeyen e -postaların] önlenmesinde en etkin çözüm olduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla, gerçekleşen pilot çalışmanın çalışmaya katılmayan e -posta yer sağlayıcılarının dışlanması sonucunu doğurabilecek nitelikte bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. J. SONUÇ 160 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun 41. maddesi uyarınca Türk Telekom ünikasyon A.Ş. hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. Başkan V. Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Mehmet Akif ERSİN Doç. Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELLE Doç. Dr. Cev det İlhan GÜNAY Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR 2 http://www.ttnet.com.tr/i/assets/docs/spam_pilot_cal isma_sunumu_27mayis.pdf