Rekabet Kurumu · D.2017-3-36 (Birleşme ) Karar Sayısı : 18-36/585-286 · K.18-36/585-286 Karar Tarihi : 01.10.2018 A. TOPLANT

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2017-3-36 (Birleşme ) Karar Sayısı : 18-36/585-286 Karar Tarihi : 01.10.2018 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Emin Cenk GÜLERGÜN, Nimet KAVAK, İbrahim Hilmi KOÇAK, Çiğdem Gizem OKKAOĞLU, Ebru ÖZYURT C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- Luxottica Group S.p.A. Temsilcileri: Av. G önenç GÜRKAYNAK, Av. Öznur İNANILIR, A

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2017-3-36 (Birleşme ) Karar Sayısı : 18-36/585-286 Karar Tarihi : 01.10.2018 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Emin Cenk GÜLERGÜN, Nimet KAVAK, İbrahim Hilmi KOÇAK, Çiğdem Gizem OKKAOĞLU, Ebru ÖZYURT C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- Luxottica Group S.p.A. Temsilcileri: Av. G önenç GÜRKAYNAK, Av. Öznur İNANILIR, Av. Bulut GİRGİN Çitlenbik Sokak No: 12 Yıldız Mah. Beşiktaş /34349 İstanbul - Essilor Optica International Holding SL Temsilcileri: Dr. M. Fevzi TOKSOY, Bahadır BALKI, Firdevs Sera ERZENE YILDIZ, Ertuğrul Can CANBOLAT Çamlıca Köşkü Francalacı Sok. 28 Arnavutköy /Beşiktaş /İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Luxottica Group S.p.A. ile Essilor International S.A. nın birleşmesi işlemine izin verilmesi talebi . (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 22.05.2017 tarih ve 3573 sayı ile giren bildirim üzerine düzenlenen 21.09.2017 tarih ve 2017 -3-36/Öİ sayılı Öninceleme Raporu , Rekabet Kurulunun (Kurul) 10.10.2017 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 17 -31/523 -M sayılı kararla işlem nihai incelemeye alınmıştır. (3) Nihai inceleme bildirimi, 24.10.2017 tarih ve 13240 sayı ile taraflara tebliğ edilmiş ve teşebbüsler tarafından yapılan ortak yazılı savunma 27.11.2017 tarih ve 8726 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (4) Bunun üzerine hazırlanan 07.03.2018 tarih ve 3019 sayılı Bilgi Notu 15.03.2018 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 18 -08/141 -M sayı ile nihai incelemenin süresi üç ay uzatılmıştır. Daha sonra 08.06.2018 tarih ve 7464 sayılı Bilgi Notu , 12.06.2018 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek 18 -19/347 -M sayılı karar ile dosya konusu incelemenin süresi, üç aylık ek süresinin tamamlanacağı 10. 07.2018 tarihinden itibaren üç ay uzatılmıştır. (5) Taraflarca rekabetçi endişelerin ortadan kaldırılması amacıyla oluşturulan taahhüt paketi ni içeren Taahhüt Metni Rekabet Kurum u kayıtlarına 14.09.2018 tarih ve 6709 sayı ile intikal etmiştir. (6) Bu gelişmeler üzerine hazırlanan 24.09.2018 tarih ve 2017 -3-36/Nİ sayılı Nihai İnceleme Raporu , Kurulun 26.09.2018 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 18 -34/565 -Mİ sayı ile ek çalışma yapılmak üzere incelemeye alınmıştır. (7) Süreç sonunda 24.09.2018 tarih ve 2017 -3-36/Nİ sayılı Nihai İnceleme Raporu ile 28.09.2018 tarih ve 2017 -3-36/BN -3 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır. (8) 18-36/585-286 2/37 (9) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; başvuru konusu işlem e Rekabet Kurum u kayıtlarına 14.09.2018 tarih ve 6709 sayı ile intikal eden taahhüt paketi çerçevesinde koşullu izin verilebileceği ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (10) Kuru m kayıtlarına intikal eden başvuruda, Luxottica Group S.p.A. nın (LUXOTTICA) kontrol sahibi hissedarı olan Delfin S.a.r.l. (DELFIN) ile Essilor International Compagnie Générale d Optique S.A. (ESSILOR) arasında, ESSILOR ve LUXOTTICA nın faaliyetlerini birleştirmek ve ortak bir holding şirketi olan EssilorLuxottica yı (HOLDCO) oluşturmak amacıyla yapılan birleşme işlemine izin verilmesi talep edilmiştir . (11) Nihai inceleme aşamasında T.C. Ticaret Bakanlığı ( Ticaret Bakanlığı), Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) , Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) bilgi istenmiştir. (12) ESSILOR ve LUXOTTICA da n ve bunların rakipleri konumundaki oftalmik lens toptan satışı faaliyetinde bulunan Merve Gözlük Camı Sanayi ve Ticaret A.Ş. (MERVE CAM), Opsa Optik Camları San. Tic. Ltd. Şti. (OPSA), Beta Optik San. Tic. Ltd. Şti. (BETA), Opak Lens San. ve Tic. A.Ş. (OPAK), Opticon Optik San. Tic. Ltd. Ş ti. (OPTİKON), Seiko Optical Europe Gmbh (SEİKO), Hazel Optik San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. (HAZEL), Sedat Çil NEŞE OPTİK (NEŞE), Cemfa Gözlük San. ve Tic. A.Ş. (CEMFA), Adellens Optik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ADELLENS), Hoya Turkey Optik Lens Sanayi ve Ticare t A.Ş. (HOYA), Cihan Medikal San. ve Tic. A.Ş. (CİHAN), Akay Optik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AKAY), Koza Optik Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti. (KOZA), Turkuaz General Optik Pazarlama Ltd. Şti. (TURKUAZ CAM), Leyla Yaman Ercamsa Optik (ERCAMSA), Derya Optik D ış Ticaret Ltd. Şti. (DERYA), Tahir Ülger Color Optik (COLOR), Zarif Optik İnşaat Gıda Tarım ve Hayvancılık Ltd. Şti. (ZARİF), Fgs Optik Gözlük Cam San. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. (FGS), Şanlı Optik Bilg. İnş. Tur. Gıda San. A.Ş. (ŞANLI), Aysan Optik Cam ve Medikal San. Tic. Ltd. Şti. (AYSAN), Sar Optik Cam San. Tic. Ltd. Şti. (SAR), Gözsan Gözlük San. ve Tic. A.Ş. (GÖZSAN), Safir Göz Lens Optik Malzemeleri San. Tic. Ltd. Şti. (SAFİR) başta olmak üzere 53 teşebbüsten bilgi talebinde bulunulmuştur. (13) Ek olarak güneş gözlüğü ve optik çerçeve toptan satışı faaliyetinde bulunan Turkuaz Optik San. ve Tic. A.Ş. (TURKUAZ), Safilo Optik Tic. Ltd. Şti. (SAFİLO), Derigo ve Opmar Optik Tic. A.Ş. Derigo Gözlük Sanayi ve Ticaret A.Ş. (DERİGO), Prestij Optik Gözlük San. ve Tic. Ltd. Şti. (PRESTİJ), Doğan Optik San. ve Tic. Ltd. Şti. (DOĞAN), Kayatur Optik San. ve Tic. Ltd. Şti. (KAYATUR), Opto -Mod Optik San ve Tic. A.Ş. (OPTOMOD), Hipo Dış Tic. Ltd. Şti. (HİPO), Enternasyonal Gözlük San. ve Tic. A.Ş. (ENTERNASYONAL), Center Gözlük San. Tic. A.Ş. (CENTER), Mercan Optik İth. İhr .San. ve Tic. Ltd. Şti. (MERCAN), Ser Optik San. ve Tic. Ltd. Şti. (SER), Optikal Metal Gözlük San. Ltd. Şti. (OPTİKAL), Ekol Optik Grup San. ve Tic. Ltd. Şti (EKOL), Arıkan Saat A.Ş. (ARIKAN), Roi Opt ik San. ve Tic. Ltd. Şti. (ROİ) ve Efor Optik Gözlük San. ve Tic. Ltd. Şti. (EFOR) başta olmak üzere 65 teşebbüsten bilgi talebinde bulunulmuştur. (14) Diğer yandan, LUXOTTICA nın ve ESSILOR un müşterisi konumunda bulunan Magrabi Optical Optik Tic. A.Ş. (MAGRA Bİ), Mert Optik Gözlükçülük Tic. ve San. Ltd. Şti. (MERT), Gözgrup Optik Ür. San. ve Tic. A.Ş. (GÖZ GRUP), Kent Optik Tic. A.Ş. (KENT), DERİGO OPMAR, Optik Galeri Gözlük San. ve Tic. Ltd. Şti. (OPTİK GALERİ), Elegance Optik San. ve Tic. A.Ş. (ELEGANCE), Em o Optik Tic. ve San. Ltd. Şti. (EMO), Optik Elit İth. İhr. Paz. Tic. Ltd. Şti. (ELİT), Anlam Optik Medikal Özel Sağlık Turizm ve Tic. Ltd. Şti. (ANLAM), Erke Gözlük ve Saat Ticaret A.Ş. (ERKE), Gaye Optik Ediz Demir (GAYE), Keskin Optik Saat Tic. Ltd. Şti . (KESKİN) ve Atasun Optik Per. Tic. A.Ş. (ATASUN) 18-36/585-286 3/37 başta olmak üzere 15 zincir optik mağazasından bilgi talebinde bulunulmuştur. Gelen cevabi yazı lar Kurum kayıtlarına intikal etmiştir1. G.1. Taraflar G.1.1. Essilor International SA (ESSILOR) (15) Halka açık bir şirket olan ve merkezi Fransa da bulunan E SSILOR , Essilor Grubunun ana şirketi olup oftalmik lenslerin tasarımı, üretimi ve ticaretini yapa n uluslararası bir teşebbüstür. Dünya genelinde 34 üretim sahası bulunan ESSILOR un ayrıca 481 reçete laboratuvar ı bulunmaktadır. ESSILOR ayrıca göz sağlığı alanında çalışan profesyonellere yönelik makine ve teçhizat üretip pazarlamakta , bu alanda çeşitli hizmetler sunmaktadır. ESSILOR un güneş gözlüğü üretimi ve internet kanalıyla perakende satış ı faaliyeti de bulun maktadır. Ancak bu faaliyetlerinin çoğu Avrupa dışında gerçekleşmektedir. (16) Ana faaliyet alanı oftalmik lenslerin imalatı, üretimi ve ticareti olan ESSILOR, aynı zamanda endüstriyel optik teçhizat2 ve ticari optik teçhizat3 üretimiyle optik teçhizat pazarında da faaliyet göstermektedir. (17) ESSI LOR un hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmiştir. Tablo 1 - ESSILOR un 31 Aralık 2017 İtibarıyla Yatırımcı Tipi Bazında Hissedarlık Yapısı Hissedar Hissedarlık Fransız Olmayan Yerleşik Kurumsal Yatırımcılar ( ..) Fransız Yerleşik Kurumsal Yatırımcılar ( ..) Çalışan, Emekli ve Ortak Hissedarlar ( ..) Bireysel Yatırımcılar ( ..) Öz Hisseler ( ..) TOPLAM 100,0 Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler (18) ESSILOR Türkiye de aşağıda yer verilen iştirakleri aracılığıyla faaliyet göstermektedir . G.1.1.1. Essilor Turkey Yönetim Hizmetleri Ltd. Şti. ( ESSILOR TÜRKİYE) (19) ESSILOR TÜRKİYE, ESSILOR un Türkiye pazarında faaliyet gösteren iştiraklerinin yönetiminden sorumlu iştiraki olup, herhangi bir ticari faaliyeti yoktur. G.1.1.2. İpek Optik Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (İPEK OPTİK) (20) ESSILOR, İPEK OPTİK in hisselerinin % ( ..) üne sahiptir. İPEK OPTİK, ithal stok lenslerin toptan satışı, yarı tamamlanmış lenslerin tamamlanmış hale getirilmesi ve bunların toptan satışına ilişkin olarak faaliyet göstermekte, ayrıca oftalmik teçhizat ve kontakt lens satışı yapmaktadır. G.1.1.3. Opak Optik ve Ticaret A.Ş. (OPAK OPTİK ) (21) ESSILOR, OPAK OPTİK hisselerinin % ( ..) ine ve ( ..) sahiptir. OPAK OPTİK, ithal tamamlanmış lenslerin toptan satışı, yarı tamamlanmış oftalmik lenslerin tamamlanmış hale getirilmesi ve bunların toptan satışına ilişkin faaliyet göstermekte, ayrıca oftalmik lenslerin yabancı toptancılara ihracatı nı gerçekleştirmektedir. OPAK OPTİK; Essilor , Crizal, Varilux, T ransitions, Xperio, E -SPF, Airw ear, Orma, Ormix, Ormex, Stylis, Lin eis, Anti-Fatique ve Interview in de dâhil olduğu Essilor Grubu marka ları ile Çin, Hong Kong, 1 İlgili kısımlarda oftalmik lens toptan satışı, güneş gözlüğü ve optik çerçeve toptan satışı alanlarında faaliyet gösteren teşebbüslerden ve zincir mağaza olarak faaliyet gösteren teşebbüslerden sırasıyla 53, 118 ve 15 inden bilgi istenmiştir. Bunların bir kısmının ilgili pazarlarda faaliyet göstermediği anlaşıldığından, yapılan değerlendirmelerde daha az sayıda teşebbüsün bilgisi dikkate alınmıştır. 2 Reçete laboratuvarlarında lens üretimi için kullanılan teçhizat. 3 Optisyenlerlerin ilgili ürünlerin üretimi için kulland ığı cam kesme ve ölçüm aletleri gibi teçhizat. 18-36/585-286 4/37 Kore, Tayvan, Tayland, Hindistan ve Çek Cumhuriyeti nde yerleşik şirketler tarafında n tedarik edilen lenslerin satışını gerçekleştirmektedir. Şirket in ayrıca oftalmik teçhizat ve kontakt lens satışı da mevcuttur . G.1.1.4. İşbir Optik Sanayi A.Ş. (İŞBİR OPTİK ) (22) ESSILOR, İŞBİR OPTİK hisselerinin %( ..) sine sahiptir. İŞBİR OPTİK, ithal tamamlanmış oftalmik le nslerin toptan satışı, yarı tamamlanmış oftalmik lenslerin tamamlanmış hale getirilmesi ve bunların toptan satışına ilişkin faaliyet göstermektedir. İŞBİR OPTİK, Nikon -Essilor tarafından tedarik edilen Nikon marka lı lenslerin ve Fransız menşeili bir lens üreticisi olan BBGR firması tarafından üretilen lenslerin Türkiye de münhasır dağıtımını yapmaktadır. İŞBİR OPTİK, BBGR lensleri ni kendi reçete laboratuvarında tamamlanmış hale getirdikten sonra Visionart markası altında satmaktadır. G.1.1.5. Merve Optik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (MERVE OPTİK ) (23) ESSILOR, MERVE OPTİK hisselerinin % ( ..) ine ve şirketin tek kontrolüne sahiptir. MERVE OPTİK Optelli, Osse, Mustang, Hawk, Orselli ve Soleil de dâhil olmak üzere çeşitli güneş gözlüğü ve optik gözlük çerçevesi markalarının dağıtımını yapmaktadır. G.1.1.6. Altra Optik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ALTRA OPTİK ) (24) ESSILOR, İsrail menşe ili olan ve Türkiye de ALTRA OPTİK unvanlı bir iştiraki bulunan oftalmik lens ü reticisi Shamir Optical Industry Ltd. nin hisselerinin % ( ..) sine ( ..) sahiptir. ALTRA OPTİK, ithal tamamlanmış oftalmik lenslerin toptan satışı, yarı tamamlanmış oftalmik lenslerin tamamlanmış hale getirilmesi ve toptan satışına ilişkin olarak faaliyet göstermektedir. G.1.1.7. Esel Optik Makinaları İthalat İhracat Pazarlama ve Ticare t A.Ş. (ESEL OPTİK ) (25) ESSILOR un hisselerinin %( ..) ine sahip olduğu ESEL OPTİK, ESSILOR tarafından üretilen oftalmik teçhizat ların satışını yapmaktadır. G.1.1.8. ESSILOR un Faaliyet Alanları - Oftalmik Lenslerin ve Optik Araçların Üretimi ve Pazarlanması (26) ESSILOR global düzeyde miyopi, hipermetropi, astigmatizm ve presbiyopi gibi görme problemlerini düzeltmede kullanılan tek odaklı, iki odaklı ve aşamalı (progressive ) lenslerin imalatını yapmaktadır. Essilor Grubunun başlıca lens markaları; Varilux, Crizal, Essilor, Optifog, Xperio, ESPF (Gözü Güneşten Koruma Etmeni), Eyezen, Airwear, Anateo, Myop ilux ile birlikte Nikon ve Kodak gibi sektör dışında kalan markaların oftalmik lens kullanımı için gerekli lisanslarından oluşmaktadır. - Optik Makinelerin, Teçhiz atın ve Sarf Malzemelerinin Üretimi ve Satış ı (27) Bildirim Formunda, bu faaliyet alanının ESSILOR un 2017 yılındaki cirosunun %( ..) 'ini temsil ettiği belirtilmektedir. Bu bölümdeki faaliyetler üç ayrı koldan yürütülmektedir. i- Görme bozukluklarının teşhisinde kullanılan ekipmanlar: Bu ekipmanlar okullarda, göz muayenehanelerinde ve göz bozukluklarına ilişkin olarak çalışılan alanlarda kullanılmaktadır. ii- Oftalmik lenslerin üretiminde kullanılan makineler: Essilor Grubu daha önce ticari alanda kullanılan ekipman tasarımı ve üretimi yapmakta iken (ticari kesiciler), endüstriyel kullanım için oftalmik teçhizat üretiminde (kaplama makineleri, anti - reflektif ve endüstriyel kesiciler) uzmanlaşmış olan Satisloh Holding AG (SATISLOH) yi devralarak endüstriyel alanda da f aaliyet göstermeye başlamıştır. 18-36/585-286 5/37 iii- Optik imalat endüstrisi için sarf malzemeleri dağıtımı: Bu ürünler hem reçete laboratuvarları hem de gözlükçüler tarafından lens imalatında kullanıl an ve kullanıldığı alana bağlı olarak da cam boyaları, cam temizleme spreyi, kalıplar gibi4 çok sayıda çeşidi olan ürünlerdir. (28) Dosya içeriğinden , söz konusu sarf malzemelerinin dağıtım faaliyetinin SAT ISLOH'un satın alınmasıyla başladığı anlaşılmaktadır. SATI SLOH ise bu ürünlerin üretimini gerçekleştirmemekte, yeniden satış amacıy la sağlayıcı teşebbüslerden temin etmektedir . - Güneş Gözlükleri ve Okuma Gözlükleri (29) Essilor Grubu; FGX International ve Costa şirketleri vasıtasıyla Amerika da, özellikle Çin yerel pazarında ki şirketler aracılığıyla da Asya'da faaliyetlerini sürdürmektedir. Essilor Grubunun, sahip olduğu güneş gözlüğü ve optik çerçeve markaları Foster Grant, Freedom Polarised, Gargoyles, Magnivision, Corinne McCormack, Monkey Monkey, Ryders Eyewear, SolarShield, Suuna, Costa, Bolon, Mol sion ve Prosun 'dır. (30) Yukarıda sayılan markalarla birlikte ESSILOR, MERVE OPTİK dolayısıyla , Optelli, Osse, Mustang, Hawk, Orselli ve Soleil dâhil olmak üzere çeşitli güneş gözlüğü ve optik gözlük çerçevesi markalarının da dağıtımını yapmaktadır. (31) ESSILOR Türkiye de oftalmik lens, oftalmik teçhizat, kontakt lens, güneş gözlüğü ve optik çerçeve alanlarındaki faaliyetlerinden ciro elde etmektedir. ESSILOR un 2017 yılı Türkiye cirosunun faaliyet alanlarına göre dağılı mına aşağıda yer verilmiştir: Tablo 2 - ESSILOR un 2017 Yılı Türkiye Cirosunun Faaliyet Alanı Bazında Dağılımı Faaliyet Alanı Cirodaki Pay (%) Oftalmik lens ( ..) Güneş gözlüğü ( ..) Oftalmik Makine ve Teçhizatlar ( ..) Optik çerçeve ( ..) Kontakt Lensler ( ..) Diğerleri ( ..) Toplam 100,0 Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler (32) 2017 yılı Türkiye cirosunun dağılımı, ESSILOR un ana faaliyet alanlarının optik lensler ile optik araçl arın üretimi ve pazarlanması olduğunu göstermektedir. ESSILOR, bu alanda dünyada lid er konumundadır. ESSILOR, optisyenler ve reçete laboratuvarları5 için üretilen optik lens teçhizatı ile görüş tarama cihazlarının üretimi ve pazarlanması alanlarında da dünyada en güçlü teşebbüs tür. G.1.2. Luxottica Group S.p.A. (LUXOTTICA) (33) LUXOTTICA, optik gözlük çerçevesi ve güneş gözlüğü üretimi ve tasarlanması faaliyetlerini yürütmektedir. LUXOTT ICA nın İtalya, Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Brezilya, Japonya, Hindistan, Şili ve Peru da olmak üzere toplam ( ..) fabrikası bulunmaktadır. LUXOTTICA nın portföyü Ray -Ban, Oakl ey, Vogue, Persol, Oliver Peoples ve Alain Mikli gibi tescilli markaları ve Giorgio Armani, Burberry, Bulgari, Chanel, Coach, Dolce&Gabbana, Michael Kors, Prada, Ralph Lauren, Tiffany ve Versace gibi lisanslı markaları içermektedir. Global toptan dağıtım a ğı ( ..) ülkeyi kapsayan LUXOTTICA nın perakende ağı ise yaklaşık ( ..) mağazadan oluşmaktadır. Bu mağazalardan ( ..) nin sahibi LUXOTT ICA olup, ( ..) i ise franchise sözleşmesi 4 http://www.uguroptik.com/ugur -optik/tr/sarf -malzemeler . Erişim Tarihi: 20.09.2018. 5 Spesifik hastalıklar için verilen reçete bilgileri doğrultusunda optik lenslerin üretimini gerçekleştiren teşebbüsler. 18-36/585-286 6/37 kapsamında işletilmektedir. LUXOTTICA nın 2017 yılı dünya cirosunun %( ..) ü toptan satışlardan, %( ..) si perakende satışlardan elde edilmektedir. LUXOTTICA nın Türkiye deki iştiraklerine aşağıda yer verilmiştir. G.1.2.1. Luxottica Gözlük Endüstri ve Ticaret A.Ş. (LUXOTTICA TÜRKİYE) (34) LUXOTTICA nın, hisselerinin %( ..) ini6 elinde bulundurduğu iştiraki LUXOTTICA TÜRKİYE, güneş gözlüklerinin ve optik gözlük çerçevelerinin toptan dağıtımı a lanında faaliyet göstermektedir. LUXOTTICA TÜRKİYE, aynı zamanda www.ray -ban.com/turkey internet sitesi aracılığıyla Ray -Ban markalı güneş gözlüklerinin perakende satışı ile iştigal etmektedir. G.1.2.2 . Sunglass Hut Turkey Gözlük Ticaret A.Ş. ( SUNGLASS TÜRKİYE)7 (35) LUXOT TICA nın %( ..) hissesine sahip olduğu iştiraki SUNGLASS TÜRKİYE, LUXOTTICA TÜRKİYE nin dağıtımını yaptığı bazı güneş gözlüklerinin perakende satışı yla iştigal etmekte dir. Türkiye de 08.06.2018 tarihi itibarıyla ( ..) ü şube olmak üzere toplam ( ..) satış noktası bulunan SUNGLASS TÜRKİYE ; Arnette, Burberry, Bulgari, Coach, Dolce&Gabbana, Emperio Armani, Giorgio Armani, Italia Independent, Miu Miu, Oakley, Oliver Peoples, Persol, Polo Ralph Lauren, Prada, Ralph, Ralph Lauren, Ray -Ban, Stella McCartney, Tiffany&Co., Tom Ford, Tory Bruch, Versace markalı güneş gözlü klerinin Türkiye de perakende satışını gerçekleştirmektedir8. G.1.2.3. LUXOTTICA nın Faaliyet Alanları - Güneş Gözlüklerinin Üretim ve Satışı (36) Gözleri güneşin zararlı ışınlarından korumak için tasarlanan güneş gözlükleri, çeşitli materyallerden yapılan çerçeveler ve gölgeli p lano lensler den9 oluşmaktadır. Bunlar gölgeli plano lensler , polikarbonat ya da kristalden imal edilmektedir. Güneş gözlüğü üretimi süreci, plano lenslerinin üretimi, çerçevenin üretimi ve lens ile çerçevenin birleştirilmesi aşamalar ından oluşmaktadır. Güneş gözlüğü üreticileri, kendileri üretmek yerine lens ve çerçeveleri genellikle Asya da bulunan farklı üreticilerden almakta ve kendi tesislerinde birleştirmektedir. LUXOTTICA ise, plano lensi ve çerçeveyi kendisi üretmekte, yalnızca güneş gözlüklerinin belirli modelleri için gerekli olan cam lensleri uzmanlaşmış tedar ikçilerden temin etmekte ve ürettiği güneş gözlüklerini hem toptan hem perakende kanalında satmaktadır. - Optik Çerçevelerin Üretim ve Satışı (37) Miyop, hipermetrop ve asti gmat gibi görüş problemlerini düzeltme k amaçlı üretilen oftalmik lensler, optik çerçeveler ile birleştirilerek satılmaktadır. Türkiye de optikçiler, optik gözlük çerçevelerinin tek dağıtıcısı konumundadır. LUXOTTICA, güneş gözlükleri üretim ve satışının ya nı sıra optik gözlük çerçevesi üretimi ve satışı alanında da faaliyet göstermektedir. (38) LUXOTTICA dan gelen cevabi yazıya göre; LUXOTTICA nın hisseleri nin %3 ten fazlasına sahip olan hissedarları na aşağıda yer verilmişti r. 6 Geri kalan %( ..) lik hisselere Sunglass Hut Netherland BV sahiptir. 7 LUXOTTICA tarafından gönderilen cevabi yazıda; SUNGLASS TÜRKİY E dahil olmak üzere, Sunglass Hut zincirlerinin tüm dünyadaki küresel iş modelinin mağazalarında yalnızca güneş gözlüğü satmak üzerine kuru lduğu, ancak Sunglass Hut ın global düzeyde, mağazalarında yakın gelecekte sembolik düzeyde Ray -Ban lensleri ve optik aksesuar satışı yapmayı planladığı, SUNGLASS TÜRKİYE'nin Türkiye pazarında optik çerçeve satmak gibi bir planı bulunmadığı, nitekim optik çerçeve satışı ile iştigal edebilmek için gerekli lisansa sahip olmadığı ifade edilmiştir. 8 Marka listesi www.sungla sshut.com.tr adresinden alınmıştır. Erişim Tarihi: 11.09.2018. 9 Plano lens, derecesiz/numarasız lens anlamına gelmektedir. 18-36/585-286 7/37 Tablo 3 -LUXOTTICA nın %3 ten Fazla Hisse Sahipleri Hisse Sahibi Hisse Oranı (%) Leonardo Del Vecchio ( ..) Giorgio Armani ( ..) (39) LUXOTTICA TÜRKİYE nin 2017 yılı Türkiye deki toplam cirosunun faaliyet alanlarına göre dağılımına aşağıda yer verilmiştir . Tablo 4 - LUXOTTICA TÜRKİYE nin 2017 Yılı Türkiye Cirosunun Faaliyet Alanı Bazında Dağılımı Ürün Grubu Cirodaki Pay (%) Güneş gözlüğü ( ..) Optik çerçeve ( ..) Yedek/Ek Parçalar ( ..) Toplam 100,0 Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler (40) LUXOTTICA, Türkiye cirosunun önemli bir kısmını güneş gözlüğü satışlarından elde etmektedir. Ayrıca LUXOTTICA nın 2017 yılı dünya cirosunun % ( ..) ünü güneş gözlükleri ve optik gözlük çerçevelerinin toptan satışı, % ( ..) sini ise perakende satışların oluşturduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. G.2. İlgili Pazar G.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler (41) LUXOTTICA v e ESSI LOR optik piyasasında faaliyet göstermektedir. LUXOTTICA güneş gözlükleri ile optik gözlük çerçeveleri; ESSI LOR ise güneş gözlükleri, oftalmik lensler ve oftalmik makine teçhizat alanlarında etkinlikte bulunmaktadır. Bununla birlikte LUXOTTICA, SUNGLASS TÜRKİYE aracılığıyla güneş gözlüklerinin perakende satışını da gerçekleştirmektedir . G.2.1.1. Oftalmik Lens Piyasasına İlişkin Bilgiler (42) Oftalmik (optik) lensler görme kusurlarının düzeltilmesi için kullanılmaktadır. Oftalmik lens terimi, gözle ilgili anlamına gelen oftalmik ve gözlük camı için kullanılan lens terimlerinden türetilmiştir10. (43) Lensler kullanılan malzemeye göre cam ve plastik, düzeltici tasarımlarına göre tek odaklı, iki/üç odaklı v e aşamalı, üretim süreci aşamalarına göre stok lensler ve yarı tamamlanmış lensler olarak sınıflandırılmaktadır. Bir defada sadece bir veya birden fazla görme bozukluğunu giderecek şekilde üretilebilen lenslerin , görme kusurlarının giderilmesi açısından, kullanılan malzemeye göre aralarında önemli farklılıklar bulunmamaktadır. (44) Bu noktada, Türkiye de hastaların numaralı gözlük camlarına ulaşım yollarına kısaca yer vermek gerekmektedir. Görme kusuru bulunan tüketici göz hastalıkları uzmanı doktor tarafında n yazılan reçete ile optisyene başvurmaktadır. 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun u n 4. madde sine göre, Numaralı (mihraklı) gözlük camı ve gözlük çerçevesi satmak, gözlük montajı ve her türlü reçeteli lens satışı yapmak üzere optisyenlik mesleğini icra edebilmek için, optisyenlik alanında en az ön lisans seviyesinde meslekî eğitim ve öğretim veren yüksek okul mezunu olmak gerekir . Yine aynı Kanun un 6. maddesinde yer alan Optisyenler, yalnız koruyucu gözlükleri, güneş gözlüklerini ve göz hastalıkl arı uzmanı tabipler tarafından verilen reçetelerde yazılı numaralı gözlük camlarını, her türlü lensleri, optik görme gereçlerini ve gözlük çerçevelerini satabilirler. Optisyenlerin reçetesiz olarak numaralı gözlük camı satmaları, vermeleri veya tavsiye etmeleri, otorefroktometre ve keratometre gibi bilgisayarlı aletler ile olanlar da dahil 10 Dosya kapsamında oftalmik lens terimi, sektörde de yaygın olarak kullanıldığı şekliyle gözlük camını ifade etmektedir. Bu bağlamda görme bozukluklarının düzeltilmesinde, göz renginin değiştirilmesinde ya da kornea hastalıklarının tedavisinde kullanılan ko ntakt lensler bu terim kapsamı dışındadır. 18-36/585-286 8/37 olmak üzere her nevi göz ve görme muayene ve testleri yapmaları veya müesseselerinde bu işlere yarayan her türlü aletleri ve cihazları bulundurmaları yasaktır. hükmü uya rınca optisyenlik uygulamaları yürütülmektedir. (45) Reçetede belirtilen görme kusuru toplumda yaygın olarak görül mekteyse ve optisyen de stoklarında ilgili lensi bulunduruyorsa, talebi hemen o anda stoklarından karşılamaktadır. Bu şekilde yaygın görülen görme kusurlarının düzeltilmesi amacıyla üretilen ve optisyenl erce stoklanabilen lenslere stok lens denilmektedir. Nihai kullanım için üzerinde fazla işlem yapılması gerekli olmadığından , stok lenslere aynı zamanda tamamlanmış lens adı da verilmektedir. (46) Küresel ölçekte faaliyet gösteren ve ESSILOR un da aralarında bulunduğu lens imalatçısı teşebbüsler stok lensleri üretmekte , bu lensler doğrudan veya distribütörler vasıtasıyla kullanıma hazır şekilde optisyenlere ulaştırılmaktadır . Stok lensler lens imalat çıları tarafından sık görülen göz kusurlarından yola çıkılarak hazırlanmış kalıplarda büyük miktarlarda üretil ip dağıtıl dığından , stok lenslerin maliyet leri ve fiyatları düşük olmaktadır. (47) Optisyenler, kendilerine hazır halde gelen lenslere tüketiciye özgü bir takım işlemler uygulamakta ve tüketicinin tercih ettiği çerçeveye bu lensleri monte ederek gözlüğü teslim etmektedir. Optisyenlere çok sayıda tüketici bu şekilde başvurduğu için, optisyenler mağazalarında bir miktar stok lens bulundurmaktadır. (48) Diğer taraftan, tüketicinin toplumd a yaygın bir şekilde görülmeyen, bir ve/veya bir den fazla görme kusurunu içeren bir reçeteyle başvurması durumunda optisyen, reçetede belirtilen özelliklere sahip lensin üretilmesi için talebi çalıştığı reçete laboratuvarlarına iletmektedir. Bunun nedeni yaygın bir biçimde görülmeyen kusurların düzeltilmesi için gerekli lenslerin, karlı olmaması nedeniyle büyük miktarlarda üretilmemesidir. (49) Reçete laboratuvarları , tüketiciye özel lensler üretme kabiliyetine ve donanımına (makine parkuruna) sahip teşebbüsler olup, lens imalatçılarından aldı ğı yarı tamamlanmış lensleri, reçetede belirtilen niteliklere göre tüketiciye özel olarak işlemekte ve kullanıma hazır hale getirmektedir. (50) Bu süreçte hamma dde olarak kullanılan RX (reçete ( receipt ) X) olarak da ifade edilen yarı tamamlanmış lensler, belirli bir dereceye kadar işlenmiş , fakat henüz tamamlanmamış ürünlerdir. Hiç işlenmemiş şekilde markalı veya markasız da olabil en bu lensler tek odaklı , iki/çok odaklı veya aşamalı olarak tedar ik edilebilmektedir. T üm reçete laboratuvarları , free-form üretim teknolojisi sayesinde üç tip lensi de üretebilmektedir11. (51) Yarı tamamlanmış lensler , siparişi n verilmesi sonrasında genellikle 1 -2 iş günü içinde optisyen lere ulaştırılmaktadır. Reçete laborat uvarları , dağıtım ağı kurmak yerine , kargo şirketlerinin dağıtım ağlarını kullan maktadır . Bu durum, laboratuvarların konumlarından bağımsız olarak tüm Türkiye ye yönelik olarak faaliyet gösterme sine imkan tanımaktadır. Öte yandan, l aboratuvarların şube olarak adlandırdı ğı iletişim ofisleri de bulunabilmektedir. Sipariş toplama veya stok lens dağıtımı için kullanıl an bu ofislerin yerini zamanla merkezi sipariş sistemleri almaktadır . 11 Geleneksel teknoloji ile tek odaklı bir yarı tamamlanmış lensten tek odaklı bir tamamlamış (mamul) lens üretilebiliyorken (benzer şekilde çok odaklı bir yarı tamamlanmış lensten çok odaklı bir tamamlanmış lens; aşamalı bir yarı tamamlanmış lensten aşamalı bir tamamlanmış lens üretilebiliyorken) çift yüzey işleme teknolojisi olarak anılan free-form makinalar ile herhangi bir çeşit yarı tamamlanmış lensten istenilen tamamlanmış lens üretilebilmektedir. 18-36/585-286 9/37 (52) Tüketicinin gözlük camı tercihi büyük ölçüde optisyen tarafından yönlend irilmektedir. Bunun asıl nedeni, kullanıcının genellikle gözlük camının markası ve kalitesi ile çeşitli işleme seçenekleri hakkında bilgi sahibi olmamasıdır. Bu durumda da, farklı sağlayıcılar /markalar arasındaki tercih üzerinde, nihai tüketici nin seçimind en ziyade optisyenin yönlendirmesi belirleyici olmaktadır. (53) Optisyenler çoğunlukla birden fazla reçete laboratuvarıyla çalışmakta ve farklı marka ürünleri tüketicilere sunmaktadır. Bu durum, marka çeşitliliğinin yanı sıra tedarik güvenliği de sağlamaktadır . (54) ESSI LOR dünya genelinde oftalmik lenslerin üretimi ve toptan dağıtımı alanlarında faaliyet gösteren bütünleşik ya pıya sahip bir teşebbüstür. ESSI LOR devraldığı OPAK OPTİK , İŞBİR OPTİK, İPEK OPTİK ve ALTRA OPTİK aracılığıyla Türkiye de reçete laboratuvarları seviyesinde de faaliyette bulunmaktadır. (55) Öte yandan stok veya yarı tamamlanmış lenslerin üretimi, yarı tamamlanmış lenslerin reçete laboratuvarlarında tamamlanması ve optisyenlere gelen lenslerin ölçümlemelerinin ve çerçeveye monte edilmesi aşamalarının tamamında oftalmik makine ve teçhizat kullanılmaktadır. ESSILOR, reçete laboratuvarlarının ihtiyaç duyduğu endüstriyel optik teçhizatın ve optisyenler için ticari optik teçhizatın satışlarını da gerçekleştirmektedir. G.2.1.2. Güneş Gözlüğü Pi yasasına İlişkin Bilgiler (56) Güneş gözlükleri, gözlerin güneşin zararlı ışınlarından korunması için kullanılmaktadır. Tüketiciler güneş gözlüğü satın alırken fiyatı, kaliteyi ve markayı olduğu kadar tasarımı, rengi, modeli ve üretim yılını da dikkate almaktad ır. Çok fazla sayıda markanın bulunduğu bu pazarda , güneş gözlükleri çok geniş bir fiyat aralı ğında tüketicilerle buluşmaktadır. (57) Ülkemizde güneş gözlüğü üretimi yap ılmakla birlikte , bu ürünler çoğu nlukla ithal edilmektedir. İthal edilen güneş gözlüklerinin büyük bir kısmı Çin de üretilmektedir. Pazarda en büyük tedarikçi konumunda olan LUXOTTI CA nın yanı sıra ESSILOR (MERVE OPTİK) , SAFİLO, DERİGO, PRESTİJ, DOĞAN, KAYATUR, OPTOMOD, ENTERNASYONEL, MERCAN, S ER OPTİKAL ve EFOR önemli güneş gözlüğü ithalatçıları arasında dır. (58) Piyasada, tedarikçilerin ithal ettiği ürünlerin markaları üzerindeki haklarına göre üçlü bir ayrımdan söz etmek mümkündür. Birinci grubu, ithalatçının ilgili tescilleri yaptırdığı ve belirlediği kriterler çerçevesinde genellikle yurt dışında ürettirdiği , kendisine ait markalar oluşturmaktadır. İkinci grupta, marka hakkının bir lisans sözleşmesi çerçevesinde ithalatçıya verildiği ve ithalatçının bu sözleşme çerçevesinde üretimini gerçekleşti rdiği (veya ürettirdiği) markalar bulunmaktadır . Üçüncü grup ise, ithalatçıların üçüncü kişilerden tamamlanmış bir biçimde alıp yeniden sattığı güneş gözlüklerini içermektedir. (59) İthal edilen gözlüklerin büyük kısmı , optik çilere ve çok katlı mağazalara teda rik edilmektedir. Optikçiler, özellikle de zincir optikçiler, ithalatçılardan temin etti ği ürünlerin yanı sıra kendileri de d oğrudan güneş gözlüğü ithal edebilmektedir. Buna ek olarak LUXOTTICA -SUNGLASS TÜRKİYE, CENTER -GÖZ GRUP, OPSA -DERİGO OPMAR, DERİGO - DERİGO OPMAR , DOĞAN -OPTİK GALERİ ve SAFİLO -ATASUN gibi hem toptan hem de perakende seviyede faaliyet gösteren dikey bütünleşik teşebbüsler de mevcuttu r. (60) Toptancılar ve optik mağazaları dışında güneş gözlüğü ithal eden bir diğer kesim de giyim mağazalarıdır . Özellikle zincir giyim mağazaları, mağazalarında satışa sunmak 18-36/585-286 10/37 üzere güneş gözlüğü ithal etmekte veya aracı şirketlere ithal ettirmektedir. Bunun yanında piyasada , düşük fiyatlı ve kaliteli güneş gözlükleri de bulunmaktadır. G.2.2. İlgili Ürün ve Coğrafi Pazar (61) Tüketiciler tarafından kullanılan gözlükler iki gruba ayrılmaktadır: Güneş gözlükleri ve reçeteli optik gözlükler. Birleşmeye taraf LUXOTTI CA ve ESSILOR her iki gru pta yer alan ürünleri, yedek parçaları ve aksesuar gibi yan ürünleri tedarik etmektedir. (62) Talep açısından bakıldığında, her iki gözlük türünün farklı fonksiyonları olduğu, güneş gözlüklerinin görüş ve göz sağlığını korumaya yönelik olarak, reçeteli optik gözlüklerin ise gözdeki hataları düzeltme amacıyla kullanıldığı söylen ebilecektir. (63) Kullanım amaçları ve satın al ınma biçimlerindeki temel farklılıklar nedeniyle , söz konusu ürünler belirgin bir şekilde ayrılmaktadır. Dolayısıyla güneş gözlükleri ve optik gözlüklerin aynı pazar da olduğu ileri sürülemeyecektir. (64) Türkiye piyas asına, birçok güneş gözlüğü marka sı sunulmuştur. Bu ürünlerin önemli bir kısmı markalı ve satış sonrası hizmeti bulunan ürünlerdir. Bunun yanında , ülkemizde markasız veya marka değeri ve fiyatı oldukça düşük olan, ayrıca satış sonrası hizmet sunulmayan ürünler de tedarik edilmektedir. Dolayısıyla iki temel grupta ele alınabilecek güneş gözlüklerinin tek bir pazar altında incelenmesi fiyat ve marka gücü değişkenleriyle açıklanamayacaktır . (65) Bunun yanında, ATASUN, MERT ve KENT gibi zincir optikçilerin yaln ızca perakende satışları için doğrudan güneş gözlüğü ithal ettiği bilinmektedir. H&M, Zara, LC Waikiki ve De Facto gibi esas faaliyet alanı giyim perakendeciliği olan mağazalar da aynı amaçla ürün ithalatında bulunmaktadır. Son olarak Boyner ve YKM gibi ço k katlı mağazalarda da güneş gözlüğü satışı yapılmaktadır. Ancak bunların, güneş gözlüğü ithalatı ve/veya satışı gerçekleştiriyor olması, piyasanın toptan satış seviyesinde faaliyet te bulunduğunu göstermemektedir. Zira bu teşebbüsler, ithal ettiği ürünleri n perakende satışlarını kendi mağazalarında gerçekleştirmekte , toptan ürün satışı yapmamaktadır. Dolayısıyla sayılan teşebbüslerin, LUXOTTICA ve ESSI LOR gibi toptancıların rakibi konumunda olmadığı açıktır. (66) Dosya içeriği bilgiler çerçevesinde, mevcut dosya bakımından ilgili ürün pazarları ; - markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı , - markalı reçeteli optik gözlük çerçevelerinin toptan satışı ve - oftalmik lenslerin toptan satışı pazarları şeklinde , ilgili coğrafi pazar ise Türkiye olarak belirlen miştir. G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme G.3.1. İşlemin Niteliği (67) Bildirim konusu işlem ile LUXOTTICA nın kontrol sahibi hissedarı olan DELFIN ile ESSILOR, ESSILOR ve LUXOTTICA nın faaliyetlerini birleştirmeyi ve ortak bir holding şirketi olan HOLDCO yu oluşturmayı amaçlamaktadır. (68) İlgili işlem kapsamında ö ncelikle DELFI N, LUXOTTICA da bulunan tüm hisselerini (yaklaşık % ( ..) ) ESSILOR a devredecek ve karşılığında her bir LUXOTICA his sesi için ( ..) oranında sabitlenmiş değişim oranı üzerinden yeni çıkarılacak ESSILOR hisselerini devralacaktır. Ardından, ESSILOR zorunlu kamu alım -satım teklif sürecini başlatarak LUXOTTICA yı borsa kotundan çıkarmak amacıyla LUXOTTICA nın geriye kalan i hraç edilmiş hisselerini aynı oran üzerinden satın alacaktır. Akabinde ESSILOR, hâlihazırdaki işletme faaliyetlerini Yeni Essilor unvanlı iştirakine devrederek yeni unvanı HOLDCO olan 18-36/585-286 11/37 bir holding şirketi haline gelecektir. İşlemin gerçekleşmesi neticesinde HOLDCO, LUXOTTICA ve Yeni Essilor iştiraklerini kontrol edecektir. (69) LUXOTTICA yı kontrol eden hissedar olan DELFIN ile ESSI LOR arasında 15.01.2017 tarihinde yapılan Birleşme Sözleşmesi ile he deflenen , DELFIN in bi rleşik teşebbüste kontrol gücü olmayan azı nlık hisselerine sahip olmasıyla birlikte ESSILOR ve LUXOTICA tarafından işletilen teşebbüslerin kalıcı tek bir iktisadi yönetim olarak birleşm esini sağla maktır . (70) Yukarıdaki açıklamalar ışığında; ESSILOR ve LUXOTTICA nın kendi tüzel kişiliklerine son vererek yeni bir teşebbüse dönüşecek şekilde bir araya gelmesi , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un (4054 sayılı Kanun) 7. maddesi ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in 5. maddesi (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde bir birleşme işlemidir. (71) Dosya içeriğinden, işlem taraflarının 2017 yılı cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasın da öngörülen ciro eşiklerini aştığı anlaşıldığından, bildirime konu işlem izne t abidir. G.3.2. Geçmiş Tarihli Kurul Kararları G.3.2.1. ESSILOR Hakkında Alınan Kurul Kararları (72) 04.03.2012 tarih ve 12 -11/371 -106 sayılı Kurul kararı ile ESSILOR un, Yeda Tora Optik Sanayi ve Ticaret A .Ş. (YEDA TORA) ile İPEK OPTİK in her birinin hisselerinin % 70'ini devralmasına izin verilmiştir. Kararda, YEDA TORA nın, yarı işlenmiş gözlük camlarını işleyen bir reçete laboratuvarı olduğu, İPEK OPTİK in ise oftalmik lenslerin pazarlanması alanında faaliyet gösterdiği vurgulanmış ve oftalmik lensl erin toptan satışı pazarı dikey etkilenen pazar olarak tanımlanmıştır. (73) Kararda, ESSILOR un Türkiye de dikey bütünleşik yapı kurmayı planladığı, başvuru konusu işlem sonucunda rekabetçi endişeye sebebiyet verecek düzeyde pazar payına sahip olmayacağı, ilgili pazarda İŞBİR OPTİK, MERVE OPTİK ve ALTRA OPTİK gibi görece yüksek pa zar payına sahip teşebbüslerin bulunduğu ifade edilmiştir. (74) 26.06.2012 tarih ve 12-35/990 -304 sayılı Kurul kararı sonrasında, ESSI LOR bu kez OPAK OPTİK in %( ..) oranındaki hissesini devralmıştır. Kararda, OPAK OPTİK'in faaliyetlerinin, oftalmik lenslerin Türkiye de toptan satışı ile ihracatından oluştuğu dile getirilmiştir. Ayrıca OPAK OPTİK in 2008 yılından itibaren Essilor Grubunun münhasır olmayan bayisi olarak faaliyet gösterdiği, bu kapsamda aralarında Essilor, Crizal, Varilux, Transitions, Xperio, Airwear, Orma, Ormix, Ormex, Stylis, Lineis, Anti -Fatigue, Interview markalarının da bulunduğu markaların dağıtımını gerçekleştirdiği ve bunların yanında Çin Halk C umhuriyeti, Hong Kong, Kore, Tayland, Hindistan ve Çek Cumhuriyetinde kurulu bulunan teşebbüslerden temin ettiği Opk Elegance, Transitions, Platinum, Ultra, Weber, Drivewear and Elapor markalı oftalmik lenslerin satışını da yürüttüğü belirtilmiştir. Dosya kapsamında, etkilenen pazarlar oftalmik lenslerin üretimi ve toptan dağıtımı pazarı ve oftalmik makine, teçhizat ve sarf malzemelerinin üretimi ve dağıtımı pazarı olarak belirlenmiştir. Oftalmik makine, teçhizat ve sarf malzemeleri pazarında; yerel piyasadaki oyuncuların ürünleri önemli navlun maliyetlerine katlanmaksızın tedarik edebildiği, OPAK OPTİK in uluslararası teşebbüslere nazaran küçük ölçekli bir firma olduğu ve yalnızca optik odaklama makinesi temini ile iştigal ettiği gerekçeleriyle, söz konusu işlemin bu pazar yönüyle detaylı incelenmesine gerek olmadığı vurgulanmıştır. Oftalmik lenslerin üretimi ve toptan dağıtımı pazarında ise işlem taraflarının elde edeceği pazar payı seviyesinin rekabetçi endişeye sebebiyet vermeyeceği değerlendirilmiştir. 18-36/585-286 12/37 (75) İŞBİR OPTİK in % 72,93 oranındaki hissesinin Essilor International S.A. ve Essilor Optica International Holding tarafından devralınması konulu 17.04.2013 tarih ve 13-22/305 -142 sayılı Kurul kararında; ESSI LOR un elde edeceği pazar payının bu teşebbüsün hâkim duruma geçebileceği endişesini doğurduğu, devralma öncesi ve sonrası HHI verileri incelendiğinde indeks değişiminin 150 birimin üzerinde olması nedeniyle mevcut dosyanın detaylı değerlendirmeye tabi tutulması gerektiği vurgulanmıştır. Kararda ayrıca, pazardaki lider firmanın ikinci teşebbüs tarafından devralınması sonrasında birleşmiş teşebbüsün en yakın rakibinin dört katı kadar pazar payına sahip olacağının altı çizilmiştir. (76) Diğer yandan, kararda, İŞBİR OPTİK in son üç yılda pazar payı kaybettiği ve AKLENS dışındaki tüm teşebbüslerin satış miktarlarını artırdığı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, ESSI LOR un Hoya, Zeiss, Danyang ve Chengye gibi rakiplerinin bulunması nedeniyle işlem sonucunda herhangi bir rekabet sorununun oluşmayacağı değerlendirilmiştir. (77) ESSI LOR un güneş gözlükleri ile gözlük çerçeveleri üretim ve satışı alanlarında faaliyet gösteren MERVE OPTİK i devralması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir. 4054 sayılı Kanun un 10. maddesi ikinci fıkrası hükmü uyarınca, işlem 28.05.2015 tarihi itibarıyla hukuki geçerlilik kazanmıştır. (78) Öte yandan, Merve Gözlük Camı San. ve Tic. A.Ş. nin (MERVE CAM) %65 oranındaki hissesinin ESSILOR tarafından devralınması, 10. 11.2015 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve işlemin nihai incelemeye alınmasına karar verilmiştir. Nihai inceleme raporu nun görüşülm esi sonrasında , işlem kapsamında Kuruma sunulan taahhütlerin, işlemden kaynaklı rekabetçi endişeleri gidermekte yeterl i olmadığına, bu nedenle nihai inceleme sürecinin devamına karar verilmiştir. (79) ESSI LOR, ikinci yazılı savunma süresi içinde, tarafların ilgili devralma işleminden karşılıklı rızaları ile vazgeçtiklerini, Kuruma sundukları izin başvurusunu geri çekmek istediklerini belirtmiş ve gereğinin yapılmasını talep etmiştir. Bunun üzerine Kurul 23.09.2016 tarih ve 16 -31/520 -234 sayılı kararıyla , nihai incelemenin sonlandırılmasına ve herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığına hükmetmiştir . G.3.2 .2. LUXO TTICA Hakkında Alınan Kurul Kararları (80) LUXOTTICA nın satış politikaları ve diğer uygulamaları ile 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği iddialarına yönelik olarak başlatılan soruşturma sonunda Kurul , 23.02.2017 tarih ve 17 -08/99 -42 sayılı kararıyla, LUXOTTICA nı n, markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı pazarında hâkim durumda olduğuna , rakiplerinin pazardaki faaliyetlerini zorlaştırıcı uygulamalar ile hâkim durumunu kötüye kullandığına ve 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiğine , bu nedenle anılan teşebbüs hakkında idari para cezası uygulanmasına hükmet miştir. G.3.3. Başvuru Konusu İşlemin Değerlendirilmesi (81) Türkiye de LUXOTTICA ve ESSILOR un faaliyetleri, markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı ile markalı reçeteli optik çerçeve lerin toptan satışı pazarlarında örtüşmektedir. Diğer ilgili pazar olan oftalmik lenslerin toptan satışı pazarında ise taraflardan yalnızca ESSILOR bulunmaktadır. LUXOTTICA aynı zamanda, üst ve alt pazarlar olan oftalmik makinelerin, teçhizatın ve sarf mal zemelerinin üretimi ve satışı ile markalı güneş gözlüklerinin perakende satışı pazarlarında da faaldir. Öncelikle, işlemin yatay örtüşmenin söz konusu olduğu ilgili ürün pazarları bakımından olası etkileri, ardından tarafların birbirlerini tamamlayıcı nit elikte ve optisyenlerin ihtiyaçlarının tamamına yakınını karşılayabilecek genişlikte ürün yelpazelerine sahip olduğu dikkate alınarak, olası konglomera etkileri incelenecektir. 18-36/585-286 13/37 (82) Oftalmik makine lerin, teçhizat ın ve sarf malzemelerinin üretimi ve satışı pazar ı küresel ölçekte ve görece rekabetçi yapıdadır. Tarafların Türkiye de bu alanda üretim faaliyeti bulunma makta olup işlemin bu pazar üzerindeki etkisinin sınırlı olacağı değerlendirilmiştir. Güneş gözlüklerinin perakende satışları alanında ise SUNGLASS TÜRKİYE nin gerek mağaza sayısı gerekse satışları itibarıyla çok güçlü bir konumda olmadığı tespit edilmiştir. Nitekim LUXOTTICA nın dünya cirosunun % ( ..) sini perakende satışlar oluşturuyorken, Türkiye de bu oran yaklaşık olarak % ( ..) e düşmektedir. 08.06. 2018 tarihi itibarıyla SUNGLASS TÜRKİYE nin toplamda ( ..) satış mağazası bulunduğu ifade edilse de sektörde zincir mağaza olarak faaliyet gösteren güçlü rakiplerinin mevcut olduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu pazarlar özelinde hâkim durum analizi yapılma mıştır. G.3.3.1. Yatay Etkiler G.3.3.1.1. Pazar Payı ve HHI Seviyeleri (83) Pazar payları; ciro, satılan ürün adedi, kapasite, vb. gibi farklı veriler üzerinden ölçülebilmektedir. Ürünün homojen/farklılaşmamış olduğu ve pazarın tam kapasiteye yakın noktada faaliyet gösterdiği durumlarda bu üç verinin yakın sonuçlar vermesi beklenmektedir. İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz un 43. paragrafında pazar paylarının hesaplanmasında kural olarak, hem hacim cinsinden, hem de değer cinsinden satış rakamlarının yararlı bilgiler sağlayacağı bununla birlikte farklılaştırılmış ürünler söz konusu olduğunda, çoğu zaman değer cinsinden satış rakamları ve bunlara bağlı pazar paylarının, tedarikçilerin birbirlerine kıyasla durumlarını ve paza r güçlerini daha iyi yansıttığının kabul edileceği ifade edilmektedir. Nitekim markalı güneş gözlüğü pazarında güneş gözlüğü fiyatları çok geniş bir aralıkta seyretmekte, toptan seviyede 10 TL den başlayarak 1.000 TL nin üzerinde fiyatlara kadar çıkabilmek tedir. Bu durum ürünlerin taşıdıkları markaların tüketici nezdindeki bilinirliği ve imajı, ürünün yapımında kullanılan malzemenin kalitesi ve üründe kullanılan taş, işleme vb. unsurlar neticesinde ürünlerin firmalar tarafından farklılaştırılmasından kaynak lanmaktadır. Bu açıdan, satış tutarları üzerinden hesaplanan pazar payları pazar açısından teşebbüslerin pazar güçlerini daha iyi yansıtacaktır. (84) Markalı güneş gözlüklerinin top tan satışı pazarında, 2014 -2017 dönemine ait adet ve tutar bazında pazar payları na, 2017 yılındaki satış tutarına göre ilk dokuz teşebbüs için aşağıda yer verilmiştir. Tablo 5 - Teşebbüslerin Markalı Güneş Gözlüklerinin Toptan Satışı Pazarındaki Paylar ı (%, 2014 -2017 ) 2014 2015 2016 2017 Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SAFİLO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DERİGO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ENTERNASYONAL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DOĞAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TURKUAZ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PRESTİJ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HİPO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler (85) LUXOTTICA, 2014 -2017 yılları arasında markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı pazarında adet ve tutar bazında pazar lideri olup, LUXOTTICA yı adet bazında % ( ..) ve tutar bazında % ( ..) pazar payıyla ESSILOR takip etmektedir. ESSILOR dan sonra 18-36/585-286 14/37 söz konusu pazardaki en büyük oyuncu ise 2016 yılında bu pazara giren ve tutar bazında yaklaşık % ( ..) pazar payına sahip olan SAFİLO dur. (86) Rakiplerin pazardaki konumuna bakıldığında, birleşmiş teşebbüsün en yakın rakibinin yaklaşık ( ..) katı büyüklüğe ulaşmış olacağı görülmektedir. Bununla birlikte pazarda çok sayıda rakibin faaliyet gösterdiği dikkate alındığında geriye kalan rakiplerin pay larının çok düşük olduğu, paylarının toplamının pazarın yarısı dahi etmediği ve birleşmiş teşebbüse rekabetçi baskı uygulamaktan bir hayli uzak olduğu değerlendirilmektedir. (87) İşlem öncesinde markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı pazarındaki yoğunlaşma düzeyini görebilmek ve pazarın rekabetçi yapısı hakkında bilgi edinebilmek için Herfindahl Hirschman Endeksi (HHI) hesaplanmıştır. HHI, pazardaki her bir teşebbüsün paylarının karelerinin toplamı alınarak hesaplanmaktadır. Tablo 5 te pazardaki payı %( ..) nin üzerinde olan teşebbüsler sıralanmış ancak bahse konu pazarda aslında 65 teşebbüsten veri toplanmıştır. HHI endeksi, pazarın yoğunlaşma düzeyinin daha iyi yansıtılabilmesi açısından bilgi toplanan 65 teşebbüsün tamamının 2017 yılı adet ve tutar bazınd a pazar paylarının kareleri toplanarak sırasıyla 1.174 ve 2.314 olarak hesaplanmıştır. (88) İşlem sonrasında HHI endeksleri, adet ve tutar bazında 2.168 ve 3.382 ye ulaşacak ve HHI endekslerindeki değişim 994 ve 1.067 olacaktır . Yatay Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz un 19. ve 20. paragraflarına göre, söz konusu pazarda HHI endeksindeki değişim 250 nin üzerinde ve işlem sonrasında HHI endeksi 2000 in üzerinde olduğu için, bildirim konusu işlem mevcut haliyle rekabetçi kaygıların gündeme geldiği bir işlem niteliğindedir. (89) Yine aynı pazarda markaların 2014 -2017 yıllarına ait payları na ilk 20 marka için aşağıda yer verilmiştir. Tablo 6 - Markalı Güneş Gözlüklerinin Toptan Satışı Pazarında Marka Bazında Paylar ı (%, 2014 -2017 ) 2014 2015 2016 2017 Toptancı Marka Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR (MERVE OPTİK) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR (MERVE OPTİK) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ENTERNASYONEL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TURKUAZ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR (MERVE OPTİK) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR (MERVE OPTİK) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SAFİLO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DERİGO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ROİ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PRESTİJ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DERİGO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DOĞAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler 18-36/585-286 15/37 (90) LUXOTTICA nın sahibi olduğu Ray -Ban, markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı pazarında % ( ..) ile en yüksek paya sahip markadır. Bu noktada, yalnızca Ray -Ban markasının payının piyasadaki tüm oyuncuların paylarından önemli derecede yüksek olması dikkat çekmektedir. Söz konusu pazarda ikinci en büyü k marka konumunda olan ve birleşme işleminin diğer tarafı olan ESSILOR bünyesinde bulunan ( ..) ise % ( ..) ile Ray-Ban a kıyasla düşük pazar payına sahip bir markadır. % ( ..) üzerinde pazar payına sahip olan markalar olan Ray -Ban, ( ..) den yalnızca ( ..) , ENTERNASYONAL bünyesinde bulunduğu ve Ray -Ban ın yaklaşık %( ..) büyüklüğe sahip olduğu d ikkate alındığında, birleşmiş teşebbüs üzerinde herhangi bir rekabetçi baskı oluşturamayacağı anlaşılmaktadır. (91) Öte yandan üçüncü kişilerin bildirdiği dosya içeriğinde yer alan görüşlerden, Ray -Ban in pazar payıyla ilgili yapılan tespitlere paralel olarak, tüketici nezdinde bilinirlik bakımından da yine bu markanın yüksek bir yüzdeyle pazarda lider konumunda olduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda ( ..) , gün eş gözlüğü kullanma alışkanlığı konusunda bir pazar araştırması yaptırmış olup, söz konusu araştırmada ankete katılanlar arasında büyük şehirlerde yaşayan 18 -24 yaş arası grubun % ( ..) sinden fazlasının Ray -Ban kullandığı, bu oranın ( ..) satışları içerisi nde % ( ..) oranında gerçekleştiği nin tespit edildiği anlaşılmıştır. (92) Yukarıda yer verilen tabloya göre, birleşmiş teşebbüs işlem sonrasında , pazar payı açısından en yüksek pazar payına sahip 20 markadan ( ..) sini içerecektir. Ayrıca birleşmiş teşebbüs ilk 50 markadan ( ..) ünü bünyesinde barındıracaktır. Yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, birleşmiş teşebbüsün markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı pazarında güçlü bir hâkim duruma işaret eden bir paya sahip olacağı, bu konumun başta Ray -Ban olmak üzere tarafların güçlü markalarıyla da besleneceği kanaati oluşmuştu r. (93) Markalı reçeteli optik gözlük çerçevelerinin top tan satışı pazarında, 2014 -2017 dönemine ait adet ve tutar bazında pazar payları na, 2017 yılı TL bazın da ilk 10 teşebbüs için aşağıda yer verilmiştir. Tablo 7- Markalı Reçeteli Optik Gözlük Çerçevelerinin Toptan Satışı Pazarında Paylar ı (%, 2014 -2017 ) 2014 2015 2016 2017 Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MERCAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SER ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) EFOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ARIKAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DOĞAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) KAYATUR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ENTERNASYONAL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PRESTİJ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler (94) Tablodan görüldüğü üzere, 2017 yıllında markalı reçeteli optik gözlük çerçevelerinin toptan satışı pazarında adet bazında ( ..) %( ..) ; ( ..) %( ..) ve ( ..) %( ..) pay ile pazarın ilk üç oyuncusu konumundayken; tutar bazında LUXOTTICA % ( ..) pay ile pazar lideri konumunda olup , ESSILOR ise % ( ..) pay ile pazarda ikinci sıradadır. (95) Bahse konu pazarda 26 teşebbüsten bilgi toplanmış , ancak Tablo 7 de pazardaki payı %( ..) in üzerinde olan 10 teşebbüs e yer verilmiştir. Markalı reçeteli optik gözlük çerçevelerinin toptan satışı pazarında, söz konusu pazarda faaliyet gösteren ve mevcut 18-36/585-286 16/37 dosya kapsamında bilgi edinilen 26 teşebbüsün tamamının 2017 yılı adet ve tutar bazında HHI endeksleri sırasıyla 1.289 ve 686 olarak hesaplanmıştır. (96) İşlem sonrasında HHI endeksleri, 2017 yılı adet ve tutar bazında 1.391 ve 1.178 e ulaşacak ve HHI endeksler indeki değişim sırasıyla 101 ve 491 olaca ktır. Yatay Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz un 20. paragrafına göre, birleşme sonrası pazardaki HHI endeksi 1.000 ile 2.000 arasında olan ve işlem neticesinde HHI endeksindeki değişim 25 0 nin altında kalan işlemlerde bazı istisnalar hariç olmak üzere rekabetçi kaygılar ın oluşması 2017 yılı için adet bazında düşük olmakla birlikte, tutar bazında HHI endeksindeki değişim 250 nin üzerinde olduğundan, pazar şartlarına göre rekabetçi endişeler in gündeme geldiği anlaşılmakta dır. (97) Yine aynı pazarda bu kez markaların 2014 -2017 yıllarına ait payları na, ciro bazında ilk 15 marka için aşağıda yer verilmiştir. Tablo 8 - Markalı Reçeteli Optik Gözlük Çerçevelerinin Marka Bazında Payları (% , 2014 -2017 ) 2014 2015 2016 2017 Toptancı Marka Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MERCAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ARIKAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) EFOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ENTERNASYONAL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PRESTIGE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DOĞAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) EKOL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) EFOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler (98) İşlem sonrasında, birleşmiş teşebbüs ilk 15 sırada bulunan markalardan yedisine sahip olacaktır. Ayrıca 2017 yılında önde gelen 15 markanın toplam pazar payı adet bazında %( ..) ve tutar bazında % ( ..) şeklindeyken, geri ye kalan 640 markanın topla m pazar payı adet bazında % ( ..) ve tutar bazında % ( ..) oranında gerçekleşmiştir. (99) Özetle , gerek birleşmiş teşebbüsün pazar payına gerekse bu teşebbüsün yelpazesinde bulunan markaların paylarına bakıldığında, tarafların faaliyetlerinin örtüştüğü ikinci ürü n pazarında işlem sonrasında hâkim durum yaratılacağını gösterir nitelikte tespitlerde bulunulamamıştır. (100) Yatay örtüşmenin söz konusu olduğu pazarlarda oluşacak gücün ve yoğunlaşma seviyesinin karşısında, bunları tüketiciler lehine dengeleyebilecek/sınırlay abilecek diğer unsurların da değerlendirilmesi gerekmektedir . G.3.3.1.2. Dengeleyici Alıcı Gücü (101) Optik sektörünün perakende satış seviyesinde bulunan optisyenler arasında ATASUN, DERİGO -OPMAR, SUNGLASS TÜRKİYE, GÖZ GRUP, KENT ve MAGRABİ gibi zincir mağazalar da vardır. Zincir mağazalar dosya kapsamındaki üç ilgili ürün pazarında da faaliyet göstermekt edir. Perakende satışların toplam büyüklüğüne ve bunun satış noktalarına dağılımına dair resmi bir veriye ulaşılamamıştır. Ancak nihai inceleme döneminde bildirilen görüşlere göre, perakende sektörünün yaklaşık olarak ( ..) TL büyüklüğünde olduğu, zincir m ağazalarının payının ciro bazında yaklaşık % ( ..) , 18-36/585-286 17/37 mağaza adedi bazında yaklaşık % ( ..) düzeyinde olduğunun tahmin edildiği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır . Bu pay, bütünüyle bağımsız zincirleri temsil etmemektedir. Zira bunun içine LUXOTTICA nın iştirak i SUNGLASS TÜRKİYE nin payı da bulunmaktadır. Aşağıda zincir mağazaların, kendi aralarında perakende seviyesinde sahip olduğu pazar payları na, ilgili pazarlar özelinde yer verilmiştir. Tablo 9- Markalı Güneş Gözlüklerinin Zincir Mağazalarda Perakende Satışları (2014 -2017) Güneş Gözlüğü 2014 2015 2016 2017 Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar ATASUN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SUNGLASS TÜRKİYE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DERİGO OPMAR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GÖZ GRUP ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) EMO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MERT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) KENT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ERKE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MAGRABİ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ELEGANCE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ELİT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ANLAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OPTİK GALERİ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GAYE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) KESKİN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 Tablo 1 0- Markalı Reçeteli Optik Gözlük Çerçevelerinin Zincir Mağazalarda Perakende Satışları (2014 - 2017) Gözlük Çerçevesi 2014 2015 2016 2017 Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar ATASUN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GÖZ GRUP ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DERİGO OPMAR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MERT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ELİT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) EMO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) KENT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ELEGANCE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MAGRABİ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OPTİK GALERİ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GAYE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ANLAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ERKE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) KESKİN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SUNGLASS TÜRKİYE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler (102) Pazarın çok büyük bir kısmını bağımsız optikçiler oluşturmaktadır. Genel olarak dağınık bir yapı arz eden perakende seviyesi bakımından, yatay örtüşmenin söz konusu olduğu pazarlarda birleşmiş teşebbüse karşı dengeleyi ci alıcı gücü nün varlığından söz etmek mümkün değildir. Birleşmiş teşebbüsün çok daha yüksek paya sahip olacağı ve marka gücünün belirgin bir şekilde öne çıktığı markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı pazarında ise, bu tespitin daha güçlü bir şekilde geçerli olduğu kanaati oluşmuştu r. 18-36/585-286 18/37 G.3.3.1.3. Pazara Muhtemel Girişler (103) 2014 -2017 döneminde gerçekleştirilen satışlara, satışların markalara göre dağılımına, teşebbüs ve marka seviyesinde hesaplanan pazar paylarına bakıldığında ve ayrıca piyasa oyuncularının açıklamaları incelendiğinde, piya saya muhtemel girişlerle ilgili öngörülerde bulunmak mümkündür. Şöyle ki, yatay örtüşmenin söz konusu olduğu iki pazara son yıllarda giren ve az sayıda olmayan teşebbüslerin ve yeni markaların varlığı dikkat çekmektedir. Satışların ve pazar paylarının seyr ine bakıldığında, bu girişlerin yerleşik oyunculardan ve markalardan belirli ölçüde pay çaldığı da eklenmelidir. Ancak bu girişler sonucunda, birleşmiş teşebbüs üzerinde ciddi düzeyde rekabetçi baskı yaratıldığını söylemek mümkün değildir. Nitekim 2014 -2017 döneminde tarafların toplam pazar payları bir miktar düşmekle birlikte, birleşik teşebbüsün pazar payının 2017 yılında hala markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı ve markalı reçeteli optik çerçevelerinin toptan satışı pazarlarında en büyük rakiplerini n sırasıyla ( ..) ve ( ..) katı büyüklüğünde olduğu vurgulanmalıdır. (104) Marka gücünün belirleyici olduğu güneş gözlükleri bakımından, pazara girişlerin aşındırıcı olması potansiyeli daha düşüktür. Zira Ray -Ban ın 2017 yılı pazar payı %( ..) dir ve bunu % ( ..) pay ile ESSILOR un ( ..) markası izlemektedir. ( ..) den sonra %( ..) üzerinde pazar payına sahip olan markalar ( ..) , ( ..) , ( ..) dir. Kaldı ki, bunlar arasında yalnızca ( ..) markası işlem taraflarının rakibi ENTERNASYONEL tarafından tedarik edilmektedir. (105) Özetle, geçmiş dönem verilerine bakıldığında, pazara muhtemel girişlerin, özellikle markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı pazarında birleşmiş teşebbüs üzerinde ciddi düzeyde rekabet baskısı yaratmayacağı kanaatine ula şılmıştı r. G.3.3.2. Konglomera Etkiler (106) Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz da (Kılavuz); tek taraflı etkilerin, yatay olmayan birleşmelerin pazar kapamaya yol açabileceği durumlarda ortaya çıkabileceği belirtilmiştir. Bunun sonucu olarak da birleşmiş teşebbüs fiyatları karlı bir şekilde yükseltebilecektir. Kılavuz da buna ek olarak ; birbirleriyle ilişkili ürün ve hizmetlerin aynı teşebbüs tarafından sağlanacak olmasının, birleşmiş teşebbüse bağlama, paket satış veya diğer dışlayıcı davranışlar yoluyla bir pazardaki güçlü konumu diğer pazarlarda kaldıraç olarak kullanma olanağını sağlayabileceği açıklaması yap ılmıştır. (107) Başvuru konusu işlem sonrasında birleşmiş teşebbüs optisyenlerin ihtiyacının tamamına yakınını karşılayabileceği bir ürün yelpazesine sahip olacaktır. Oftalmik makine ve teçhizat ile markalı güneş gözlüklerinin perakend e satışı alanlarındaki varlığı, bu teşebbüsün aynı zamanda dikey bütünleşmiş yapıda olacağını göstermektedir. Birleşmiş teşebbüs markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı pazarında hâkim durumda olacak ve aynı zamanda Ray -Ban başta olmak üzere çok güçlü ma rkaları ürün portföyünde bulunduracaktır. Tarafların faaliyetlerinde örtüşme olmayan oftalmik lens pazarında da hâlihazırda ESSILOR % ( ..) oranında ki payla pazar lideri dir. (108) Birleşmiş teşebbüsün özellikle güneş gözlüğü alanındaki pazar gücünü diğer ilgili pazarlarda kaldıraç olarak kullanması muhtemeldir. 07.06.2011 tarih ve 27957 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tıbbi Cihaz Yönetmeliği kapsamında değerlendirilen optik çerçeve ve gözlük camı tanıtımına yönelik kısıtlamaların bulunması, dolayısıyla tanıtımı n serbest olduğu güneş gözlüğü alanındaki marka gücünün diğer iki grubun satışlarına ekstra katkı sağlayabilecek olması bu tespiti desteklemektedir. Nitekim bazı ülkelerde, güneş gözlüklerinde olduğu gibi okuma gözlüklerinin camları üzerinde de Ray -Ban 18-36/585-286 19/37 logosuna yer vermeye başlanmıştır. Buradaki amaç, güneş gözlüğü pazarındaki marka gücünün komşu pazarlara aktarılmasıdır. (109) Bu noktada, Türkiye de taraflardan yalnızca ESSILOR un faaliyet gösterdiği oftalmik lenslerin toptan satışı pazarında 2014 -2017 dönemine ait adet ve ciro bazında pazar payları incelenecektir. Tablo 11 - Oftalmik Lenslerin Toptan Satışı Pazarında Paylar ı (%, 2014 -2017 ) 2014 2015 2016 2017 Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar OPAK OPTİK ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İŞBİR OPTİK ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İPEK OPTİK ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ALTRA OPTİK ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR TOPLAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MERVE CAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BETA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OPAK ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OPTİKON ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SEİKO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HAZEL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) NEŞE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) CEMFA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ADELLENS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HOYA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) CİHAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AKAY ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) KOZA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TURKUAZ CAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OPSA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ERCAMSA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DERYA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) COLOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ZARİF ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) FGS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ŞANLI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AYSAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SAR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GÖZSAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SAFİR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler (110) Tablo dan görüldüğü üzere, oftalmik lenslerin toptan satışı pazarında OPAK OPTİK, İŞBİR OPTİK, İPEK OPTİK ve ALTRA OPTİK i kontrolünde bulunduran ESSILOR, 2017 yılında tutar bazında % ( ..) payıyla pazarın lideri dir. ESSILOR u % ( ..) ile MERVE CAM, % ( ..) ile BETA, % ( ..) ile OPAK takip etmektedir. (111) Aşağıdaki tablo larda, 2017 yılı tutar bazında stok lens pazar payı en yüksek olanlar sıralamasına göre, oftalmik lenslerin toptan satışı pazarındaki paylar ı, stok lens ve R X kırılımında sunulmaktadır. Tabloda pazar payı %1 in üzerinde olan teşebbüsler in bilgilerin e yer verilmektedir. 18-36/585-286 20/37 Tablo 1 2- Oftalmik Lenslerin Toptan Satışı Pazarında Payların Stok Lens Kırılımı (% , 2014 -2017 ) Stok 2014 2015 2016 2017 Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar ESSILOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MERVE CAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BETA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OPAK LENS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OPTİKON ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SEİKO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HAZEL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) NEŞE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) CEMFA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ADELLENS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HOYA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) CİHAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AKAY ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) KOZA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Tablo 1 3- Oftalmik Lenslerin Toptan Satışı Pazarında Payların RX Lens Kırılımı (% , 2014 -2017 ) RX 2014 2015 2016 2017 Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar Adet Tutar ESSILOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MERVE CAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BETA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OPAK LENS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OPTİKON ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SEİKO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HAZEL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) NEŞE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) CEMFA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ADELLENS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HOYA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) CİHAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AKAY ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) KOZA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DİĞER ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler (112) Mevcut dosyada stok lens/yarı tamamlanmış lens ayrımına göre pazar tanımı yapılmamış, ancak bu ayrım değerlendirmede dikkate alınmıştır. Zira bu lensler hitap ettikleri görme bozukluklarının sıklığı, üretim/işlenme şekilleri, bu aşamalarda eklenen katma değerler ve fiyatları bakımından önemli ölçüde farklılaşmaktadır. (113) ESSILOR un, oftalmik lenslerin toptan satışı pazarınd aki payıyla karşılaştırıldığında, bu pazarın yarı tamamlanmış lens kısmındaki payı kayda değer ölçüde yüksek tir. Şöyle ki, 2017 yılında bu değer adet ve tutar bazında yaklaşık % ( ..) ve % ( ..) olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla optisyenlerin reçete laborat uvarların yapmış oldukları alımlar bakımından ESSILOR un vazgeçilmez bir tedarikçi olduğu anlaşılmaktadır. (114) Birleşmiş teşebbüsün ve büyük rakiplerinin üç ilgili ürün pazar ındaki payların a aşağıda yer verilmiştir. 18-36/585-286 21/37 Tablo 14 - Birleşmiş Teşebbüsün ve Büyük Rakiplerinin Pazar Paylar ı (%, 2014 -2017 ) Pazar Payları (Tutar) İlgili Pazar Teşebbüs 2014 2015 2016 2017 Markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SAFİLO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DERİGO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ENTERNASYONAL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Markalı reçeteli optik gözlük çerçevelerinin toptan satışı LUXOTTICA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MERCAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SER ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) EFOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Oftalmik lenslerin toptan satışı ESSILOR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BETA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OPAK ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OPTİKON ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak : Teşebbüslerden gelen bilgiler (115) Birleşmiş teşebbüs, incelenen üç pazarda da oldukça yüksek paylarla lider konumda olacaktır. Yukarıda LUXOTTICA nın hâlihazırda markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı pazarında hâkim durumda olduğu ve işlem sonrasında bu hâkim durumun daha da güçleneceği tespitinde bulunulmuştur. Mevcut dosyada, oftalmik lenslerin topt an satışı pazarı özelinde hâkim durum analizi yapılmasına ihtiyaç duyulmamıştır. Güneş gözlüklerinde olduğu gibi çok yüksek paylı bir markadan ve tüketicinin marka farkındalığından söz edilemeyecekse de, birleşmiş teşebbüsün oftalmik lenslerin toptan satış ı pazarında 2014 -2017 döneminde % ( ..) düzeyindeki payıyla hâkim durum eşiğinde olacağı açıktır. Bu durumda, birleşmiş teşebbüsün kaldıraç olarak kullanabileceği güneş gözlüğü pazarındaki gücünün yanında, biri bariz olmak üzere iki pazarda da oldukça güçlü konuma gelece k olması, işlemin konglomera etkilere yol açabileceği endişesini güçlendirmektedir. (116) Öte yandan bir optisyenin temel faaliyet alanlarının güneş gözlüklerinin perakende satışı, reçeteli optik çerçevelerin toptan satışı ve oftalmik lenslerin per akende satışından oluştuğu dikkate alındığında, birleşmiş teşebbüsün ilgili pazarlarda önemli pazar gücü elde ederek bir optisyenin ihtiyaçlarının çok büyük bir kısmını karşılayabiliyor olması , rakipler aleyhine kullanılabilecek önemli bir potföy gücünü de desteklemektedir. (117) Bununla birlikte b irleşmiş teşebbüsün bağlama ve paket satış uygulamalarında bulunması, rekabet kuralları karşısında risk arz edecektir. Nitekim LUXOTTICA nın güneş gözlüğü alanındaki benzer uygulamaları, soruşturma konusu olmuş ve 23.02 .2017 tarih ve 17 -08/99 -42 sayılı Kurul kararı ile 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında bulunmuştur . (118) Yukarıda yer verilen tespitlere göre, işlem sonucunda birleşmiş teşebbüs , yatay örtüşmenin söz konusu olduğu ilgili pazarlarda LUXOTTICA nın tek başına sahip olduğu lider konum dan daha güçlü bir pozisyonda olacaktır. Bunlardan markalı reçeteli o ptik çerçeve lerin toptan satışı pazarında, birleşmiş teşebbüsün payı , uygulamada kabul gören hâkim durum eşiğinin altındadır . Üstelik bu pazarda marka gücü güneş gözlüğünde olduğu kadar belirleyici değildir . Markalı güneş gözlü klerinin toptan satışı pazarında ise , hâlihazırda hâkim durumda ki LUXOTTICA yı bünyesine alacak olan 18-36/585-286 22/37 birleşmiş teşebbüs, bu konuma çok daha güçlü bir şekilde sahip ola caktır. Bunun karşısında , dengeleyici alıcı gücü ve etkili bir pazara giriş tehdi di de söz konusu değildir. (119) Dolayısıyla başvuru konusu işlem sonucunda, markalı güneş gözlü klerinin toptan satışı pazarında mevcut hâkim durumun güçlendirileceği ve böylece re kabetin önemli ölçüde azaltılacağı ndan hareketle , bildirim konusu işleme mevcut haliyle izin verilemeyecektir . G.3.3.3. Yazılı Savunmalar (120) Tarafların ortak yazılı savunmasında gündeme getirilen itirazlara ve bunlara dair yapılan değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir. - Nihai inceleme bildiriminde eksik veri seti kullanıldığı, TÜİK ve Euromonitor verilerinin dikkate alınması gerektiği, söz konusu verilere bakıldığında pazar büyüklüklerinin oldukça düşük seviyelerde gösterildiği, buna bağlı olarak da tarafların pazar paylarının yüksek olarak hesaplandığı iddiası : (121) TÜİK tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına intikal eden yazıda , dış ticaret istatistiklerinin metodolojisi anlatılmıştır. Buna göre, söz konusu istatistiklerin veri kaynağını, ihracatçıların ve ithalatçıların Gümrük İdarelerine sunduğu gümrük beyannameleri oluşturmaktadır. Dış ticaret verileri Ticaret Bakanlığından al ınmaktadır. Bu ham veriler üzerinde belirli istatistiksel teknikler kullanılarak miktar düzeltmeleri yapıl maktadır . Ayrıca 100 Amerikan Doları istatistiksel eşik olarak uygulanmaktadır. (122) Özetle , savunmada bahsi geçen TÜİK istatistikleri Ticaret Bakanlığı v erilerinden üretilmektedir. Mevcut dosyada da, üzerinde analizler gerçekleştirilen veri setinin oluşturulmasının ilk aşamasında anılan Bakanlığın verileri kullanılmıştır. Ayrıca bu veriler , ilgili pazarlarda faaliyet gösteren toptancılardan elde edilen bilgilerin doğrulanması amacıyla da değerlendirilmiştir. (123) Bu noktada, referans olarak gösterilen TÜİK veri setinin belirli bir eşiğin altındaki ithalat işlemlerini ve ayrıca üretim değerlerini içermediği belirtilmelidir. Oysa nihai inceleme döneminde toptancı lardan temin edilen veriler, büyüklüğünden ve kaynağından bağımsız olarak tüm satışları yansıtmaktadır. Diğer yandan, Ticaret Bakanlığından temin edilen veri seti incelendiğinde, mevcut dosyada belirlenen ilgili ürün pazar ları dâhilinde yer alamayan teşebb üslerin ve ürünlerin de bu listenin ilgili kalemleri altında yer bulduğu görülmektedir. Dosyada ise, doğrudan piyasanın incelenen seviyesinde faaliyet gösteren oyuncuların ilgili ürünlerine yönelik bilgi temin edilmiştir. (124) Euromonitor verileri perakende se viyedeki satışları yansıtmaktadır. İşlem tarafları ise ilgili ürünlerin toptan satışlarıyla iştigal etmektedir. Bunun tek istisnası, güneş gözlü klerinin perakende satışı alanında faaliyet gösteren SUNGLASS TÜRKİYE dir. Dolayısıyla Euromonitor verileri, tarafların rakibi konumunda olmayan perakendecilerin satışlarından oluşan çok daha büyük bir seti ni temsil etmektedir. Opti syenlerin kar marjları da dikkate alındığında, Euromonitor tahminlerinin ilgili pazarları ol andan çok daha büyük göster eceği anlaşılmakt adır. - ATASUN, MERT ve KENT gibi perakendeciler ile YKM ve Boyner gibi çok katlı mağazaların, ayrıca H&M ve Zara gibi markalı gözlüklerin güneş gözlüklerinin toptan satışı pazarı dışında kabul edilmemesi gerektiği, ayrıca optikçilerin doğrudan ithal etti ği markaların da rekabetçi baskı yarattığı iddiası: (125) Mevcut dosya kapsamında esas olarak incelenen , ilgili ürünlerin toptan satışı pazarlarıdır. Savunmada gönderme yapılan ATASUN, MERT ve KENT gibi oyuncular ise sektörün perakende seviyesinde faaliyet gösteren zincirlerdir. Dolayısıyla belirtilen zincirlerin satışlarının ilgili pazarlar dâhilinde değerl endirilmesi mümkün değildir. 18-36/585-286 23/37 (126) YKM, Boyner, H&M ve Zara gibi mağazaların esas faaliyet alanı giyim perakendeciliğidir. Bunlar esas faaliyetlerinin yanında, aksesuar kategorisi altında güneş gözlüğü satışı da gerçekleştirmektedir. Ticaret Bakanlığından temin edilen bilgiler söz konusu teşebbüslerin ilgili ürünleri ithalat ettiğini göstermekle birlikte, esas işi opti syenlik olmayan bu mağazaların güneş gözlüklerinin toptan satışları faaliyeti ile herhangi bir ilgisi bulunmamaktadır. - 2016 yılında optikçi lerin %60 ının Ray -Ban markalı ürünleri satmadan pazarda tutunabildiği, dolayısıyla Ray -Ban in vazgeçilmez bir ürün olmadığı iddiası: (127) Güneş gözlüklerinin toptan satışlarının markalara dağılımına bakıldığında , 2017 yılında Ray-Ban in % ( ..) pay ile açık a ra önde olduğu görülmektedir. Ray-Ban i %( ..) pay ile ESSILOR un ( ..) marka sı izlemektedir. ( ..) den sonra %( ..) üzerinde pazar payına sahip olan markalar ( ..) dir. Bu markaların da ( ..) hariç olmak üzere yine işlem taraflarına ait olması dikkat çekmektedir. Piyasa oyuncularının pazar araştırmalarında Ray-Ban markasının gücüne ve bilinirliğine dair yer verilen tespitler de bu durumu destekle mektedir. (128) Güneş gözlüğü toptan satıcılarından, bu nların çalıştığı perakende nokta sayısı bilgisi istenmiştir. Bu bilgi toptancı seviyesindeki pazar paylarıyla birlikte değerlendirildiğinde, özellikle LUXOTT ICA nın satış yaptığı nokta sayısına göre yüksek pazar payına sahip olduğu anlaşılmaktadır . (129) Savunm ada, Ray -Ban in 2016 yılında kaç noktada satıldığına dair bilgi verilmişti r. Ancak Ray-Ban in kaç noktada satışa sunulduğundan ziyade, Ray -Ban in satıldığı noktaların toplam perakende ticaretinin ne kadarını temsil ettiği daha değerli bir bilgi ol up, böylece söz konusu noktaların temsil ettiği satış potansiyeli gösterilmiş olabilecektir. Kaldı ki, satış noktalarının alım kararları, kendi tasarruflarının yanında LUXOTT ICA nın tercihlerinin de bir sonucudur. - Pazara girişin kolay olduğu iddiası: (130) Öncel ikle, etkilenen pazarlarda az sayıda teşebbüs ün bulunmadığı ve teşebbüs veya marka seviyesinde yeni girişlerin gözlendiği belirtilmelidir. Ancak yeni oyuncuların incelenen dönem sonunda pazarda edin diği konum da önem arz et mektedir. Zira yapılacak analizde , pazara girişler birleşmiş teşebbüs üzerinde yaratabileceği rekabetçi baskı ölçüsünde dikkate alınma ktadır . Yalnızca piyasada bulunan rakip lerin ve marka ların sayılarına bakmak yanıltıcı sonuçlara ulaşmaya neden olabilecektir. - Perakende zincirlerinin a lıcı gücü oluşturduğu iddiası: (131) TİTCK dan gö nderilen cevabi yazıya göre 20.02.2018 tarihi itibarıyla sektörün perakende seviyesinde 6 .000 civarında optikçi faaliyet göstermektedi r. Bu satış noktalarının bazıları perakende zincirlerine aittir. Zincir mağazaların toplam perakende satışlar içindeki payının % ( ..) aralığında olduğu tahmin edilmektedir. Buna göre, pazarın % ( ..) ini bağımsız optikçiler temsil etmektedir . (132) Sektörde ayrıca optikçilerin üye olduğu bazı d ernekler ve kooperatifler de faaliyet göstermektedir. Ancak bu örgütlerin de alıcı gücü oluşturduğunu söylemek mümkün değildir. Örneğin Türkiye Gözlük Sanayicileri Derneği nin yalnızca 81 üyesi bulunmaktadır . S.S. Tüm O ptisyenler ve Gözlükçüler Temin Tevzi Koopera tifinin (GÖZKOOP) üyeleri adına toplu alım anlaşmalarına taraf olduğu bilin se de toplu alımlar yoluyla üye op tikçilerin ihtiyacının çok az bir kısmının karşılandığı tahmin edilmektedir. Nitekim 2016 yılı it ibarıyla ( ..) üyesi bulunan GÖZKOOP alımları, yine 2016 yılı itibarıyla ( ..) mağazası bulunan ( ..) %( ..) si seviyelerindedir. Bir üyenin birden fazla mağazasının olabileceği akılda tutularak her ne kadar GÖZKOOP üyesi mağazalar ile 18-36/585-286 24/37 ( ..) mağazalarının aynı büyüklükte olmadığı kabul edilebilecekse de alımlar arasındaki büyük farklılığın optisyenlerin kooperatif dışı kanallardan da önemli ölçüde alım yaptığını gösterdiği değerlendirilmektedir. Bunun yanında, kendi markalarını ithal eden zincirlerden ( ..) alımları içinde birleşmiş teşebbüsün payının 2017 yılı tutar bazında markalı güneş gözlükleri için % ( ..) (%( ..) sı LUXOTTICA, % ( ..) ü MERVE OPTİK olmak üzere) düzeyinde , oftalmik lens için % ( ..) (ESSILOR ve iştiraklerinden) olması dikkat çekmektedir. Diğer taraftan LUXOTTICA ve ESSILOR un satışları incelenerek, zincir mağaza alanında en güçlü teşebbüs konumunda olan ( ..) alımlarının tarafların toplam satışlarındaki payı incelenmiştir . Tablo 15 - ( ..) Alım Miktarının LUXOTTICA ve ESSILOR Satışlarındaki Payı ( %, TL Bazında) 2014 2015 2016 2017 LUXOTTICA* ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESSILOR** ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler *markalı güneş gözlüğü satışları **oftalmik lens satışları (133) Bu çerçevede, büyük ölçüde parçalı bir yapıda olan perakende seviyesinde dengeleyici alıcı gücünün varlığından söz etmek mümkün değildir. - Optikçiler için ürün çeşitliliği önemli olduğundan bunların farklı tedarikçilerle çalışmayı tercih ettiği, SUNGLASS TÜRKİYE nin bile LUXOTTI CA dışındaki tedarikçilerden ürün temin ettiği iddiası : (134) Nihai inceleme döneminde optikçi zincirlerinden temin edilen bilgiler arasında bunların alımlarının dağılımı da bulunmaktadır. 2017 verileri güneş gözlüğü bakımından incelendiğinde, söz konusu perakendecilerin az sayıda tedarikçiyle çalışmadığı teyit edilm ektedir. Ancak aynı yılda bunların toplam alımlarının % ( ..) inden fazlasını temsil eden 6 zincirin alımları içinde ilk 3 tedarikçinin payı % ( ..) , ilk 5 tedarikçinin payı ise %( ..) aralığında olmuştur. İşlem taraflarının, bunların 2017 yılı alımlarının % ( ..) inden fazlasını temsil eden 6 zincirin alımları içindeki toplam payı ise % ( ..) aralığında seyretmiştir. Optikçilerin kaç tedarikçiyle çalıştığının yanı sıra, bunların alımlarının ne şekilde dağıldığı da önemlidir. Zira güneş gözlüğü örneğinden anla şılacağı üzere, savunmada belirtildiği gibi farklı kaynaklardan ürün tedarik etseler de, zincir perakendecilerin tekil alımları az sayıda tedarikçi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bunların başında da işlem tarafları gelmektedir. (135) Luxottica Grubu dâhilinde faaliyet gösteren SUNGLASS TÜRKİYE , 2017 yılı güneş gözlüğü alımlarının tamamına yakınını ana teşebbüsünden yapmıştır. Dolayısıyla farklı tedarikçilerle çalışma ihtiyacı bakımından SUNGLASS TÜRKİYE iyi bir örnek değildir . - LUXOTT ICA nın fiyat bandının en üstüne hitap ettiği ve ESS ILOR un yakın rakibi olmadığı iddiası : (136) Yazılı savunmada gündeme getirilen temel itirazlardan biri, ilgili pazarın olması gerekenden dar tanımlandığı yönündedir. Bu çerçevede, markalı/markasız ürün ayrımına itib ar edilmemesi gerektiği, güneş gözlüğü satışında bulunan giyim perakendecileri ve çok katlı mağazaların da ilgili pazar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Bir yandan pazarın daha geniş tanımlanması gerektiği savunulurken, diğer yanda n işlem taraflarının farklı fiyat segmentlerine hitap ettiğinin ve yakın rakip olmadığının belirtilmesi tutarlı değildir . 18-36/585-286 25/37 - Optisyenlerin lens talebi ni bir tedarikçiden d iğerine kolayca kaydırabileceği iddiası: (137) Optisyenlerin güneş gözlüğü tedarik kaynakların a dair yapılan değerlendirme, ana hatlarıyla oftalmik lens temini bakımından da geçerlidir. Perakende zincirlerinin oftalmik lens alımlarının az sayıda tedarikçiyle çalışmadığı doğrudur. Ancak zincirlerin alımlarının dağıl ımına bakıldığında, bunların her biri için yine az sayıda tedarikçinin öne çıktığı görülmektedir . Bu manzara karşısında, alımlar ın dağılımından ziyade yalnızca kaç tedarikçiden alım yapıldığına bakılarak opti syenlerin talebi bir lens tedarikçisinden diğeri ne kolayca kaydırabileceğini söylemek mümkün olmamalıdır. - Bir optik çerçeve tedarikçisinin kolaylıkla lens de tedarik edebileceği (örneğin bir laboratuvar ile birleşerek) iddiası : (138) Nihai inceleme döneminde bilgi istenen teşebbüslerden KOZA ve DERİGO /OPSA nın12 hem güneş gözlüğü ve optik çerçeve hem de oftalmik lens toptan satışı pazarlarında faaliyet gösterdiği görülmüştür. 2017 yılı TL bazında satışlarına göre, ilgili pazarlarda sırasıyla, - KOZA nın payları %( ..) , %( ..) ve % ( ..) , - DERİGO ve OPSA nın payları %( ..) , %( ..) ve % ( ..) olmuştur. Birleşik teşebbüsün aynı yıla ait güneş gözlüğü, optik çerçeve ve oftalmik lens toptan satışları pazarlarındaki payları ise sırasıyla % ( ..) , %( ..) ve %( ..) olarak gerçekleşmiştir. Bu durumda, söz konusu teşebbüs lerin ilgili pazarlardaki ağırlığının birleşmiş teşebbüs üzerinde rekabetçi baskı oluşturabilecek düzeyde olmadığı açıktır. (139) Diğer yandan, Avrupa Birliği Komisyonu LUXOTT ICA/ESS ILOR işleminin Avrupa Birliğinde ciddi düzeyde konglomera etkilere yol açmayacağı sonucuna varırken, komşu piyasalarda faaliyet gösteren firmaların birleşik teşebbüse karşı alternatif paketler sunabilme kapasitelerini de değerlendirmiştir. Mevcut dosya kapsamında görüşüne başvurulan piyasa oyuncuları, geçmişte bu yönde strate jilerin yaşama geçirilemediğini, işleme izin verilmesi durumunda birleşmiş teşebbüse karşı bunun uygulana mayacağını , böyle bir yoğunlaşma ya da işbirliği gerçekleştirilse bile birleşmiş teşebbüse karşı rekabetçi baskı yaratılamayacağı nı belirtmiş lerdir. Bu na göre , birleşmiş teşebbüse karşı rekabetçi paketler sunulabileceği ve bunun dengeleyici unsur teşkil edeceği öngörüsü desteksiz kalmaktadır . G.3.4. Taahhüt Metni Çerçevesinde İşlemin Değerlendirilmesi (140) Mevcut dosya kapsamında, LUXOTTICA ve ESSILOR un faal olduğu markalı güneş gözlüklerinin toptan satışı ve markalı optik çerçevelerin toptan satışı pazarlarında yatay örtüşmenin bulunduğu ve aynı zamanda oftalmik lensler de dikkate alındığında birleşmiş teşebbüsün sahip olacağı bütünleşik ürün portföyünden kaynaklanan konglomera etkilerin de meydana gelebileceği yönündeki rekabetçi endişeler hakkında, taraflar raportörlerce bilgilendirilmi ştir. Bu çerçevede taraflarca Birleşme/Devralma İşlemlerinde Rekabet Kurumunca Kabul Edile bilir Çözümlere İlişkin Kılavuz (Taahhüt Kılavuzu) esas alınarak bir taahhüt paketi oluşturulmuştur. Kurum kayıtlarına 14.09.2018 tarih ve 6709 sayı ile intikal eden metin le, işlemin yatay ve konglomera etkilerine ilişkin olarak birtakım yapısal ve davranışsal taahhütler sunulmuştur. Taahhütler e ilişkin değerlendirmelere geçmeden önce dikey ve yatay birleşme ve devralmalara yönelik 12 DERİGO ve OPSA aynı grupta bulunmaktadır. DERİGO markalı güneş gözlüklerinin ve optik çerçevelerin toptan satışı pazarlarında, OPSA oftalmik lenslerin toptan satışı pazarında faaliyet göstermektedir. 18-36/585-286 26/37 taahhüt mekanizmasının ne şekilde işlediğine yönelik kısa bilgiler e aşağıda yer verilmiştir. G.3.4. 1. Dikey ve Yatay Devralmalarda Taahhüt Mekanizması (141) Rekabet hukukunda, antirekabetçi etkileri bertaraf etmek için kullanılan başlıca iki yöntem, yapısal çözümler ve davranışsal çözümlerdir. Bir üçüncü seçenek ise söz konusu iki yöntemin bir arada kullanıldığı çözümlerdir. (142) Taahhüt Kılavuzu nda, işleme ilişkin rekabet sorunlarını gidermede sürdürülebilir ve en etkili yöntemin özellikle bir iş biriminin elden çıkarılması gibi pazarda yapısal değişiklikler yaratan çözümler olduğu belirtilmektedir. Davranışsal çözümlerin tek başına rekabet sorununu gidermedeki yeterliliğinin tespitinde, uygulama ve denetimden kaynaklanaca k maliyet ve risklerin dikkate alına cağı, yapısal taahhütlerin ise uygulandıktan sonra denetim gerektirmemesi sebebiyle amaca daha uygun olduğu ifade edilmektedir. (143) Taahhüt Kılavuzu nda, Kurulun çözümlerin sınırlı bir süre ile uygulanmasını kabul edebilece ği ve süre tespitinin somut olayın özellikleri çerçevesinde incelenerek karara bağlanacağı belirtilmektedir. (144) Uygun çözüm yöntemi seçildikten sonra, çözümün etkili bir şekilde uygulanıp uygulanmadığının takip edilmesi gerekmektedir. Bu noktada rekabet otori telerinin iş yükleri de dikkate alınarak üçüncü kişilerden yardım alınabilmektedir. (145) Taahhüt Kılavuzu nda, gerek ön inceleme gerekse de nihai inceleme aşamasında, yoğunlaşma işleminin ilgili pazarda hâkim durum yaratılması ya da hâkim durumun güçlendirilme si yoluyla rekabetin önemli ölçüde azalacağı endişesinin taşınması durumunda bu endişenin taraflara iletileceği, rekabet sorunlarını gidermeye yönelik çözüm önerip önermemenin tarafların takdirinde olduğu belirtilmiştir. Ardından, bir yoğunlaşmanın çözüm ö nerisiyle birlikte 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinin ihlaline yol açıp açmadığının değerlendirilmesinin yine Kurulun yetki ve görev alanında olduğu ifade edilmiştir. Bu noktada sunulan çözüm önerilerinin Kurulun izin kararına temel oluşturabilmesi için, t araflarca üstlenilen esasa ve uygulamaya ilişkin hususların tam ve ayrıntılı olarak belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, Kurulun uygun görmesi halinde konuyla ilgili üçüncü kişilerin görüşlerini alabileceği ifade edilmiştir. Bu bağlamda çözüm önerilerinin rekabetçi endişeleri tereddüde yer bırakmayacak şekilde ve sürdürebilir bir biçimde gidermesi ve her açıdan anla şılabilir olması gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, pazar koşulları çözüm önerisinin hayata geçirilmesine kadar aynı şekilde kalmayabileceğinden, çözüm önerilerinin mümkün olan en kısa zamanda ve etkili bir şekilde uygulanabilir olması gerektiğine dikkat çe kilmiştir. (146) Taahhüt Kılavuzu nda, bu konuda en etkili çözüm yolu olarak nitelendirilen bir iş biriminin elden çıkarılması şeklindeki yapısal taahhüde ve bu süreci takip edip raporlamak üzere atanacak olan elden çıkarma uzmanına ilişkin detaylı bilgi verilmi ştir. Taahhüt Kılavuzu nda, Kurum tarafından elden çıkarma işlemlerine ilişkin tüm aşamalarda tarafların taahhütlere uyumunun sürekli bir biçimde denetlenmesi mümkün olmadığından bu denetimi Kurum adına yapacak bir elden çıkarma uzmanı atanacağı ve tarafla rca yapılacak bu atamanın Kurul tarafından onaylanması gerektiği belirtilmiştir. Bu kapsamda, elden çıkarma uzmanının taraflara tüm tedbirleri önerebileceği, bununla birlikte tarafların Kurumun onayı olmaksızın elden çıkarma uzmanına emir ve talimat vereme yeceği belirtilmiş , bu suretle elden çıkarma uzmanının bağımsız çalışabilmesi koruma altına alınmıştır. Ayrıca Taahhüt Kılavuzu nda elden çıkarma uzmanının Kurum gözetiminde yürüteceği temel görevler ve sahip olması gereken başlıca yetkiler sayılmıştır. 18-36/585-286 27/37 (147) Taahhüt Kılavuzu nda, elden çıkarma uzmanı aday/adaylarının taraflarca Kurulun şartlı izin kararını izleyen en kısa sürede belirlenerek , Kurulun onayına sunulması ve söz konusu sürenin gecikmeyi haklı kılacak herhangi bir neden olmadıkça kısa kararın tebliğ inden itibaren otuz günü geçmemesi gerektiği ifade edilmiştir . G.3.4. 2. Taahhüt Paketi (148) Kurum kayıtlarına 14.09.2018 tarih ve 6709 sayı ile intikal eden yazıda özetle; - tarafların işlemin esaslı bir rekabetçi endişe yaratacağına yönelik iddialara katılmadıkları, ancak işlemin ertelenmiş olmasından kaynaklanan zaman baskısı sebebiyle bir taahhüt paketinin sunulmasına karar verildiği, taahhütlerin işlemden kaynaklanan yatay örtüşmeyi tamamen ortadan kaldıran bir elden çıkarma işlemi içerdiği, - elden ç ıkarma işlemi neticesinde, nihai inceleme bildiriminde yer verilen rekabet hukuku endişelerinin giderildiği görüşünde oldukları, ancak özellikle rekabet karşıtı konglomera endişeleri giderebilmek adına davranışsal bazı taahhütler de sunulduğu ifade edilmiş tir. G.3.4. 2.1. Yapısal Taahhüt (149) Aşağıda Taahhüt Metninde işlemin yatay boyutuna yönelik olarak sunulan taahhütlere yer verilmiştir. İşbu dilekçe ile Taraflar, Rekabet Kurumu nun İşleme ilişkin endişelerini ortadan kaldırmak için, İşlem in kapanışına bağlı olarak , Rekabet Kurumu nun gerekçeli kararının tebliğini takip eden ( ..) Essilor un Merve Optik Sanayi ve Ticaret A.Ş. de ( Merve Optik ) sahip olduğu hisselerinin tamamını elden çıkararak Merve Optik'in tek kontrolünü uygun bir alıcıya devredeceğin i taahhüt etmektedir . İşbu taahhüt kapsamında, Taraflar , Essilor un Merve Optik üzerinde tek kontrolünü sağlayan hisselerinin tümünü elden çıkarmayı taahhüt etmektedir. ( ..) . (150) Merve Optik'in İşlem öncesindeki güncel ortaklık yapısı aşağıda dikkatinize sunulmaktadır: Merve Optik'in Hissedarlık Yapısı Hisse Sayısı Hisselerin Nominal Değerlerinin Toplamı Hisse Oranı (%) Essilor Optica International Holding ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) 100 Merve Optik in sahibi olduğu ve Türkiye'de dağıtımını gerçekleştirdiği markalar aşağıdaki gibidir: 1. OSSE 2. HAWK 3. OPTELLI 4. MUSTANG 5. ORSELLI 18-36/585-286 28/37 6. SOLEIL 7. LAGONDA Merve Optik in ayrıca Marcolin S.p.A. ile aşağıda belirtilen ve Merve Optik in gelirinin yaklaşık ( ..) sini oluşturan ( ..) markayı13 içeren güneş gözlüklerinin ve çerçevelerin dağıtımı için bir lisans anlaşması vardır: ( ..) . (151) Taahhüt Kılavuzu nun 28. paragrafına göre, teşebbüs bünyesinden ayrılan iş birimi, uygun bir alıcı tarafından işletildiğinde uzun vadede taraflarla etkili bir biçimde rekabet edebilmelidir. Tarafların bağımsız olmayan bir iş birimini elden çıkarması durumunda, bu bağımlılığın ola sı bir alıcının rekabet etme yeteneğini olumsuz yönde etkilememesi için, elden çıkarılacak iş biriminin üretim ve dağıtım gibi işlevlerin etkin biçimde yürütülmesini sağlayacak asgari varlıkları içermesi gerekmektedir. Bu nedenle, hâlihazırda pazarda tek başına faal bir iş biriminin elden çıkarılması öncelikli kabul edilebilir çözümdür. (152) MERVE OPTİK in 1986 yılından itibaren güneş gözlüğü alanında, 2006 yılından itibaren ise optik çerçeve alanında faaliyet gösterdiği ifade edilmiştir. 2015 yılında MERVE OPTİ K in %( ..) oranında hissesi ve tek kontrolü ESSILOR tarafından devralınmıştır14. Taahhüt Metninde MERVE OPTİK in, ESSILOR tarafından devralınmadan önce sahip olduğu yeterli kaynak, müşteri, kendine yeten marka portföyü ve pazar gücü ile ilgili pazarda bağı msız bir biçimde faaliyet gösterebilen ayrı bir tüzel kişilik olduğu vurgulanmıştır. Bu kapsamda MERVE OPTİK in, ESSILOR dan doğrudan ( ..) desteği almadığı, ESSILOR veya iştirakleri ile ( ..) bulunmadığı, ortaklaşa yürüttüğü ( ..) ve ( ..) ifade edilmiştir. MERVE OPTİK in devralma sonrasında ESSILOR a ( ..) , dolayısıyla tek başına yaşayabilir ve güçlü bir oyuncu olduğu vurgulanmıştır. (153) Potansiyel alıcının, MERVE OPTİK'in tek kontrolüne sahip olması ile birlikte, MERVE OPTİK'in kullandığı tüm varlıkları ve markaları devralacağı, ilgili pazarlarda derhal ve etkili bir şekilde rekabet edebileceği ifade edilmiştir. MERVE OPTİK in 2017 yılında ( ..) den fazla müşteriye güneş gözlüğü ve optik çerçeve satışı gerçekleştirdiği, potansiyel alıcının paza rda yeni bir müşteri tabanı geliştirmesinin gerekmeyeceği ve birleşmiş teşebbüs karşısında güçlü bir rakip konumuna geleceği, nitekim MERVE OPTİK in 2017 yılındaki hacim bazlı pazar payının, optik çerçeveler için ( ..) , güneş gözlükleri için ( ..) . (154) Ayrıca oftalmik lens pazarına giriş maliyetlerinin düşük olması da dikkate alındığında, potansiyel alıcının Türkiye deki lens üreticileri/dağıtıcıları ile ortaklık kurmak için güvenilir bir konumda olacağı, bu sayede birleşmiş teşebbüsün benimseyebileceği herhan gi bir kaldıraç stratejisine cevap verebileceği ifade edilmiştir. (155) ( ..) 20.09.2018 tarih ve 6779 sayı ile intikal etmiştir . MERVE OPTİK ve ( ..) ifade edilmiştir. (156) Birleşmiş teşebbüs tarafından MERVE OPTİK in elden çıkarılması sonrasında Türkiye'de MARCOLIN markalı güneş gözlüklerinin distribütörü haline gelmeyecekleri ve mevcut elden çıkarma taahhüdünün aynı zamanda MERVE OPTİK'in MARCOLIN markalarının distribütörü konumunun devralınmaması taahhüdünü de kapsadığı vurgulanmış, ilgili 13 Bunlar ( ..) markaları olmakla birlikte; ( ..) markal arının dağıtım anlaşmasının sona erdiği, yalnızca stoklarda yer alan ürünlerin satıldığı ifade edilmiştir. 14 24.04.2015 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden izin talebi üzerine 4054 sayılı Kanun un 10. maddesinde düzenlenen 30 günlük hukuki inceleme s üresinin dolması ile 28.05.2015 tarihinde işlem hukuki geçerlilik kazanmıştır. 18-36/585-286 29/37 marka ların hiçbir şekilde birleşmiş teşebbüs portföyüne dâhil edilmeyeceği taahhüt edilmiştir. Dolayısıyla MARCOL IN ve MERVE OPTİK arasındaki ticari ilişki sona erse dahi hem MERVE OPTİK in hem de MARCOL IN markalarının yeni dağıtıcısının birleşmiş teşebbüs karş ısında derhal geçerli rakipler olacakları ve uzun vadede bu şekilde kalacakları belirtilmiştir. (157) Taahhüt Metninde MERVE OPTİK in elden çıkarılmasının, yatay ve konglomera rekabetçi endişeleri tamamen gidereceği, LUXOTTICA nın güneş gözlüğü ve optik çerçeve pazarlarındaki birleşme işleminden kaynaklanacak olan pazar payı artışının ve marka portföyündeki büyümenin ortadan kalkacağı, pazardaki rekabetçi yapının muhafaza edileceği ve birleşmiş teşebbüsün herhangi bir pazar kapama stratejisi uygulayabilecek konu mda olmayacağı vurgulanmıştır . G.3.4. 2.2. Davranışsal Taahhütler (158) Birleşmiş teşebbüsün ürün portföyünden kaynaklanan konglomera etkileri gidermek amacıyla sunulan davranışsal taahhütlere aşağıda yer verilmektedir: Yapısal olmayan taahhütlerin pazar kapamaya odaklanan konglomera etkileri gidermek için yeterli olabileceği Avrupa Komisyonu tarafından da birçok halde kabul edilmiştir. Bu itibarla Taraflar Merve Optik in elden çıkarılması taahhüdünün yanı sıra, herhangi bir muhtemel konglomera endişesinin tamamen giderildiğini daha da fazla temin edebilmek adına aşağıda açıklanan davranışsal taahhütleri sunmaktalardır: i. Taraflar ve Birleşik Teşebbüs, Türkiye deki optikçilere oftalmik lens, optik çerçeve ve güneş gözlüğü ürünlerinin birbirlerinden ayrı sa tılmasını önermeyi reddetmeyecek olması dahil olmak üzere, oftalmik lens, optik çerçeve ve güneş gözlüğü ürünlerinin bağlı satışını gerçekleştirmemeyi taahhüt etmektedirler. ii. Taraflar ve Birleşik Teşebbüs, optikçilere Tarafların rakiplerinin oftalmik le ns, optik çerçeve ve güneş gözlüğü ürünlerini satın almalarını yasaklayan veya sınırlayan sözleşmesel veya fiili münhasırlık hükümleri uygulamayacaklarını taahhüt ederler. iii. İşbu davranışsal taahhütlerin süresi İşlemin kapandığı günden itibaren üç yıl o lacaktır. yukarıda belirtilmiş olan bağlamaya ilişkin davranışsal taahhütlerden bağımsız olarak, Taraflar optikçiler tarafından talep edildiği takdirde farklı ürünlerin bağlı satışını gerçekleştirebilmekte özgür olacaklardır. Benzer şekilde münhasırlığa ilişkin davranışsal taahhüdün ifade edilişinden açıkça anlaşıldığı üzere, Taraflar bir optikçinin, münhasıran Taraflardan ürün tedarik etme yönünde bir talebi olduğu takdirde (örneğin alımlarım veya envanterini düzene koymak adına), münhasırlığın Taraflar tarafından dayatılmaması şartıyla, söz konusu talebe cevap verebilme özgürlüğünü haiz olmalıdırlar. Taraflar birinci davranışsal taahhüt kapsamında, Birleşik Teşebbüs ün tedarik ettiği herhangi bir ürünü (oftalmik lens, optik çerçeve ve güneş gözlüğü) müşt erilere tek başlarına temin etmeyi açıkça veya zımnen reddetmeyeceğini taahhüt ettiklerini vurgulamak istemektedirler. Birinci davranışsal taahhüt, Tarafların hâlihazırda müşterilerine sundukları her ürün kategorisinin (oftalmik lensler, optik çerçeveler v e güneş gözlükleri), İşlem sonrasında her durumda makul ve adil şartlarla, bağımsız ve ayrı bir şekilde de ulaşılabilir olacağını ve eşit konumdaki müşterilere ayrımcılık içeren koşulların uygulanmayacağını garanti altına almaktadır. Taraflar, ikinci davra nışsal taahhüdün kapsamının yalnız sözleşmesel (de jure) münhasırlık ile sınırlı olmadığını ve Birleşik Teşebbüs ün fiili (de -facto) münhasırlığa yol açacak hiçbir uygulamada (optisyenlerin rakip ürünlerini dağıtmasını engellemek gibi) bulunmayacağını beli rtmektedir. Bununla beraber, bu davranışsal taahhütler, Birleşik 18-36/585-286 30/37 Teşebbüs ü, Birleşik Teşebbüs ün birden fazla farklı ürününü satın alan müşterilerine yönelik indirim, avantaj vs. sağlamaktan alıkoymayacaktır. (159) Davranışsal taahhütlerin üç yıl süre ile geçe rli olmasının, potansiyel konglomera etki endişelerinin giderilmesi açısından yeterli olduğunun düşünüldüğü, zira ilgili ürün pazarlarının, güçlü yerli ve uluslararası rakiplerin faaliyet gösterdiği dinamik pazarlar olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca tüm ilgi li pazarlarda faaliyet göstermeyen rakiplerin, güneş gözlüğü, optik çerçeve ve oftalmik lensleri içeren bir portföye sahip olmanın rekabetçi avantaj getireceğini değerlendirmesi durumunda, üç yıl içinde, yeni pazarlara giriş yaparak ya da başkaca teşebbüsl er ile ortaklık kurarak ürün portföyünü genişletebileceği vurgulanmıştır. Ek olarak, yakın gelecekte e -ticaretin özellikle güneş gözlüğü satışlarında daha ön plana çıkacağı ve yeni güçlü markaların pazara girmesinin beklendiği ifade edilmiştir. (160) Birleşmiş t eşebbüsün gelecekteki pazar dinamiklerini ve sektörün koşullarını üç yılı aşan bir süre için öngöremediği, dolayısıyla davranışsal taahhütlerin süresinin daha uzun olmasının teşebbüsün iç işleyişi ve sektörün doğal işleyişi ile çelişki içinde olacağı; nitekim üç yılı aşan bir süre için satış hacimleri, teşebbüsün pazardaki konumu ve başka herhangi bir parametreyi öngöremedikleri belirtilmiştir. (161) Davranışsal taahhütlerin yürürlükte kalacağı üç yıl boyunca optik sektörünü etkileyen esaslı bir değişiklik meydana gelmesi halinde, ESSILOR ve LUXOTTICA nın Kuruma davranışsal taahhütlerin revize edilmesi ya da sonlandırılması yönünde

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI