Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -3-022 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 21-58/822 -403 Karar Tarihi : 02.12.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE (Başkan), Üyeler : Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER: Mehmet GERÇEK, Ebrar KOCAMAN, Osman Can AYDOĞDU, Fatma ABAZ C. BAŞVURUDA BULUNAN : - T.C. Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Dumlupınar Blv. Eskişehir Yolu 9. Km No:151 Ek Bin
Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -3-022 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 21-58/822 -403 Karar Tarihi : 02.12.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE (Başkan), Üyeler : Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER: Mehmet GERÇEK, Ebrar KOCAMAN, Osman Can AYDOĞDU, Fatma ABAZ C. BAŞVURUDA BULUNAN : - T.C. Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Dumlupınar Blv. Eskişehir Yolu 9. Km No:151 Ek Bina K:4 06530 Çankaya/Ankara D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN LAR : - Aslanlar Tar. Ürn. Paz. Tic. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:389 Bayrampaşa/İstanbul - Ay Dal Gıd. İnş Tur. San. Tic. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:239 Bayrampaşa/İstanbul - Ayhan AKAR İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:266 Bayrampaşa/İstanbul - Ayyıldız Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürl üğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:287 Bayrampaşa/İstanbul - Çakır Gıda. Tar. Ürn. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:360 Bayrampaşa/İstanbul - Çekok Gıda San. Tic. A.Ş. İ.D.O.S Bölgesi Vida la Sok. No:1 Tuzla/İstanbul - Çetinkollar Gıd. Tar. ve Su Ürn. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:263 Bayrampaşa/İstanbul - Ege Sürat Tar. Ürn. Tahmil Tahl. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:356 Bayrampaşa/İstanbul - Elmalı Gıda İnş. Nak. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Ataşehir Meyve Sebze Hali No:113 Ataşehir/İstanbul - Erturaç Tarım Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. 21-58/822 -403 2/17 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Ataşehir Meyve Sebze Hali No:116 Ataşehir/İstanbul - Fırat Org. Seb. ve Mey. Ürt. Paz. Nak. Tic. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:197 Bayrampaşa/İstanbul - Hamza ALTINOK İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:348 Bayrampaşa/İstanbul - Hasdakak Tar. Ürn. Gıd. Nak. İnş. Oto. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:135 Bayrampaşa/İstanbul - Hünerler Tar. Ürn. Tic. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:188 Bayrampaşa/İstanbul - Kadir HAKYOLDAŞ İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:382 Bayrampaşa/İstanbul - Karadağlar Org. Tar. Ürn. Gıd. Paz. Nak. Tahm. Tah. Amb. Tur. İnş. Oto. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:94 Bayrampaşa/İstanbul - Kasım DAKAK İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:142 Bayrampaşa/İstanbul - Mehmet Ali YILDIRIM İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Ataşehir Meyve Sebze Hali No:77 Ataşehir/İstanbul - Murat TOPAL İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:553 Bayrampaşa/İstanbul - Necat KARADAĞ İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:186 Bayrampaşa/İstanbul - Özdal Gıda İnş. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Ataşehir Meyve Sebze Hali No:95 Ataşehir/İstanb ul - Recep CESUR İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:400 Bayrampaşa/İstanbul - Sahra Gıda San. Paz. ve Tic. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:250 Ba yrampaşa/İstanbul - Salih ŞEN İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:288 Bayrampaşa/İstanbul 21-58/822 -403 3/17 - Ses Gıda Tar. Ürn. Teks. İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:413 Bayrampaşa/İstanbul - Sönmez Gıda Tar. Ürn. Nak. Amb. San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:354 Bayrampaşa/İstanbul - Yükselener Tar. Gıd. Ürn. İnş. San . Tic. Ltd. Şti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Haller Müdürlüğü Bayrampaşa Meyve Sebze Hali No:268 Bayrampaşa/İstanbul (1) E. DOSYA KONUSU: T.C. Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından İstanbul Toptancı Hali ne ilişkin düzenlenip gönderilen denetim raporunda yer alan eylemler de dikkate alınmak suretiyle yaş meyve sebze ticaretinde 4054 sayılı Kanun un ihlal edilip edilmediği. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: T.C. Ticaret Bakanlığı (Bakanlık) Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından İstanbul Toptancı Haller i'ne (Bayrampaşa ve Ataşehir) ilişkin düzenlenen denetim raporu nda (Rapor) ; - Kuru sarımsak piyasasında faaliyet gösteren teşebbüsler1 arasında rekabet karşıtı bir anlaşmanın bulunup bulunmadığının, - Bayrampaşa Hali nde 286 no .lu yazıhanede faaliyet gösteren ( ..) ın (KARADAĞ) havuç satışlarıyla ilgili olarak hal içerisinde hâkim durum da olup olmadığının ve fiyatlama davranışlarının bir kötüye kullanma hâli teşkil edip etmediğinin, - Sahra Gıda San. Paz. ve Tic. Ltd. Şti. nin (SAHRA) pırasa satışlarıyla ilgili olarak Bayrampaşa Hali içerisinde hâkim durum da olup olmadığının ve fiyatlama davranışlarının bir kötüye kullanma h âli teşkil edip etmediğinin, - 2019 Ocak ayında Bayrampaşa Hali ne gelen toplam patates miktarının %31,7' sinin Aslanlar Tarım Ürün. Ltd. Şti. 'ye (ASLANLAR) geldiği dikkate alındığında, bu firmanın haldeki patates fiyatları açısından etkili olabileceği belirtilerek ASLANLAR tarafından Ocak ayında yazıhanelerine gelmesine karşın satılmayıp Şubat ayına 1.435.0 50.000 kg patatesin stok olarak bırakılmasının patates fiyatlarının artması üzerinde etkili olup olmadığının veya hal fiyatlarının düşmesine engel olunması amacıyla mı yapıldığının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) kapsamın da Rekabet Kurum u (Kurum) tarafından incelenmesinin uygun olacağı kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. (3) G. DOSYA EVRELER İ: Kurum kay ıtlarına 18.04.2019 tarih ve 2739 sayı ile giren mezkûr Rapor üzerine haz ırlanan 03.05.2019 tarih ve 2019 -3-022/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu , Rekabet Kurulu nun (Kurul) 09.05.2019 tarihli toplant ısında görüşülmüştür. (4) Kurul; iddialar ın değerlendirilebilmesi bak ımından 21.02.2019 tarih ve 19 -08/108 -M sayılı kararla İstanbul, Ankara ve Antalya hallerinde faaliyet g österen te şebbüsler hakkında, yaş sebze ve meyvelerin toptan sat ışı ile iştigal eden te şebbüslerin rekabet karşıtı eylem ve davran ışlar içerisinde bulunup bulunmad ıklarının tespiti amac ıyla yürütülen soruşturmanın sonuçlarının beklenmesinin faydal ı olabilece ğinden hareke tle dosya konusunun ek çalışma yapılmak üzere incelemeye al ınmasına 19 -18/259 -M sayı ile karar vermi ştir. Soru şturma 10.01.2020 tarihinde s özlü savunman ın da 1 Rapor da 25 işletmenin ürün alış ve satış fiyatları arasında fahiş farklar bulunduğu bilgisine yer verilmiştir. 21-58/822 -403 4/17 yapılmasının ardından Kurulun 23.01.2020 tarih ve 20 -06/60 -32 tarihli karar ı ile tamamlanm ıştır. (5) Söz konusu Soru şturma s ürecinin tamamlanmas ının akabinde İlk İnceleme Raporu nun tekrar de ğerlendirilmesi talebiyle 04.03.2020 tarih ve 2019 -3-022/BN -01 sayılı Bilgi Notu haz ırlanmıştır. Bilgi Notu nun değerlendirilmesi sonucunda 05.03.2020 tarih ve 20 -13/74-M sayılı Kurul karar ı uyarınca dosya konusu iddialara y önelik önaraştırma açılmasına karar verilmi ştir. (6) İlgili karar uyar ınca düzenlenen 23.11.2021 tarih ve 2019 -3-022/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu g örüşülerek karara ba ğlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda , dosya konusu iddialar ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Taraflar2 I.1.1. Ayhan AKAR (AKAR) (7) 1998 yılında şahıs şirketi olarak kurulan ve Ayhan AKAR tarafından yönetilen teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde yaş meyve ve sebzelerin toptan satışına aracılık (komisyonculuk) etmektedir. I.1.2. Aslanlar Tar. Ürn. Paz. Tic. Ltd. Şti. ( ASLANLAR ) (8) 2008 yılında kurulan teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde yaş sebze ve meyvenin satışı işi ile iştigal etmektedir. Teşebbüs hisselerinin % ( ..) sı Oktay ASLAN a, % ( ..) si Feridun ASLAN a ve % ( ..) si Emin ASLAN a aittir. I.1.3. Ayyıldız Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ( AYYILDIZ ) (9) 2006 y ılında kurulan teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde yaş sebze ve meyve komisyonculuğu işi ile iştigal etmektedir. Teşebbüs hisselerinin % ( ..) Hayreddin DEMİRAY a aittir. I.1.4. Çakır Gıda. Tar. Ürn. Ltd. Şti. ( ÇAKIR ) (10) 1997 yılında kurulan teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde yaş meyve ve sebze komisyonculuğu yapmaktadır. Teşebbüs hisselerinin ( ..) Selahattin ÇAKIR a aittir. I.1.5. Çekok Gıda San. Tic. A.Ş. ( ÇEKOK ) (11) 2001 yılında kurulan teşebbüs, meyve sebze toptan ticareti ile iştigal etmektedir. ÇEKOK ayrıca; Türkiye nin üç ayrı bölgesinde farklı türlerde meyve yetiştiriciliği faaliyetinde bulunmaktadır. Teşebbüs hisselerinin % ( ..) sı İlhan ÇEKOK a % ( ..) ü Cevdet ÇEKOK a aittir. I.1.6. Ege Sürat Tar. Ürn. Tahmil Tahl. Ltd. Ş ti. (EGE SÜRAT ) (12) 2013 yılında kurulan teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde yaş meyve ve sebzelerin toptan satışına aracılık (komisyonculuk) etmektedir. Teşebbüs hisselerinin ( ..) Serdar DAYAN a aittir. I.1.7. Hasdakak Tar. Ürn. Gıd. Nak. İnş. Oto. Ltd. Şti. ( HASDAKAK ) (13) 2015 yılında kurulan teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde yaş sebze ve meyve 2 Bu bölümde sadece dosya kapsamında talep edilen bilgi ve belgelere ilişkin olarak cevabi yazı sunabilen teşebbüsler dikkate alınmıştır. 21-58/822 -403 5/17 komisyonculuğu işi ile iştigal etmektedir. Teşebbüs hisselerinin ( ..) Engin DAKAK a aittir. I.1.8. Kadir HAKYOLDAŞ ( HAKYOLDAŞ ) (14) 2003 yılında şahıs şirketi olarak kurulan ve Kad ir HAKYOLDAŞ tarafından yönetilen teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde yaş meyve ve sebzelerin toptan satışına aracılık (komisyonculuk) etmektedir. I.1.9. Karadağlar Org. Tar. Ürn. Gıd. Paz. Nak. Tahm. Tah. Amb. Tur. İnş. Oto. Ltd. Şti. ( KARADAĞLAR ) (15) 2010 yılında kurulan teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde yaş meyve ve sebze komisyonculuğu işi ile iştigal etmektedir. Teşebbüs hisselerinin ( ..) Mansur KARADAĞ a aittir. I.1.10. Kasım Dakak ( DAKAK ) (16) 2004 yılında şahıs şirketi olarak kurulan ve Kasım DAKAK tarafından yönetilen teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde yaş meyve ve sebzelerin toptan satışına aracılık (komisyonculuk) etmektedir. I.1.11. Recep CESUR ( CESUR ) (17) 1988 yılında şahıs şirketi olarak kurulan ve Recep CESUR tarafından yönetilen teşebbüs, Bayrampaşa H ali nde yaş meyve ve sebzelerin toptan satışına aracılık (komisyonculuk) etmektedir. I.1.12. Salih ŞEN ( ŞEN) (18) 2005 yılında kurulan ve Salih ŞEN tarafından yönetilen teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde yaş meyve ve sebze komisyonculuğu alanında faaliyet göstermektedir. I.1.13. Ses Gıda Tar. Ürn. Teks. İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ( SES GIDA ) (19) 2000 yılında kurulan teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde yaş sebze ve meyve komisyonculuğu işi ile iştigal etmektedir. Teşebbüs hisselerinin ( ..) Sebahattin BÜYÜKARSLAN a aittir. I.1.14. Sönmez Gıda Tar. Ürn. Nak. Amb. San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti. ( SÖNMEZ ) (20) 2006 yılında kurulan SÖNMEZ, Bayrampaşa Hali nde sebze ve meyve komisyonculuğu ile faaliyet göstermektedir. Teşebbüs hisselerinin % ( ..) ı Süleyman SÖNMEZ e % ( ..) si Hak an SÖNMEZ e, % ( ..) si Erhan SÖNMEZ e aittir. I.1.15. Yükselener Tar. Gıd. Ürn. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ( YÜKSELENER ) (21) 2011 yılında kurulan teşebbüs, Bayrampaşa Hali nde sebze ve meyve komisyonculuğu işi ile faaliyet göstermektedir. Teşebbüs hisselerinin ( ..) Alaettin YÜKSELENER e aittir. I.2. İlgili Pazar (22) Yaş meyve ve sebze; üretim, ürünlerin pazara hazırlanması, muhafazası, işlenmesi, soğuk zincirde dağıtım ve perakende satış olmak üzere tüketiciye ulaşana kadar birden fazla aşamadan geçmektedir. Bu aş amalarda yaş meyve ve sebze, üreticiden perakende satış noktasına kadar birçok kez el değiştirmektedir. Türkiye de işlenmiş ürünler bir tarafa bırakılırsa yaş meyve ve sebze, üreticiden kendi ya da başkası hesabına ürünü satan farklı özellikteki toplayıcı, simsar, komisyoncu, tüccar gibi aracılar yoluyla tüketiciye ulaştırılmaktadır. Bu zincirin esaslı unsurlarını üretici, komisyoncu, tüccar ve perakendeci oluşturmaktadır. İşbu dosya taraflarının toptancı 21-58/822 -403 6/17 hallerinde faaliyet gösteren teşebbüsler olması sebebiyle bu kısımda, toptancı hallerinin işleyişi ile bu pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüslerin faaliyet leri hakkında bilgi verilmiştir. (23) Meyve ve sebzenin üretimi, alımı, satımı ve devri ile toptancı halleri ve pazar yerlerinin kuruluş, işleyiş, yönetim ve denetimine ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak yaptırımlar 5957 sayılı Kanun Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticare tinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (5957 sayılı Kanun) kapsamında düzenlenmektedir. (24) Yaş meyve ve sebzenin hem toptan hem de perakende satışlarını düzenlemekte olan 5957 sayılı Kanun un 5. maddesine göre toptan satışlar; üreticiler, üretici örgütleri, komisy oncular ve tüccar tarafından yapılmaktadır. 5957 sayılı Kanun un 2. maddesine göre tüccar , malın toptan satışı amacıyla kendi adına ve hesabına çalışan meslek mensuplarını ifade etmektedir. Tüccar sıfatını haiz teşebbüsler, komisyonculardan farklı olarak , sattıkları ürünlerin bedelini ödemeleriyle ürünün mülkiyetine sahip olmakta ve yaptıkları ticari işlemlerdeki risk ve zararı üstlenmektedir. Bu çerçevede tüccarın; ürünün tarlada bakımı ile tarladan toplanması, nakliyesi, kasa bedelleri ve personel gider leri gibi masrafları bulunmaktadır. (25) Komisyoncu ise 5957 sayılı Kanun un 2. maddesinde, malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve başkası hesabına komisyon esası üzerinden çalışan meslek mensubu olarak tanımlanmıştır. İlgili Kanun un 5. maddesinde ko misyoncunun; alıcı ve satıcı arasında aracılık etmek, alıcı ve satıcının haklarını gözetmek, meslekî bilgi ve deneyimlerine dayanarak piyasanın durumu hakkında en doğru bilgileri aktarmak ve piyasanın oluşumuna katkı sağlamakla görevli olduğu belirtilmişti r. (26) Komisyoncunun satış bedeli üzerinden alacağı azami komisyon oranı 5957 sayılı Kanun un 5. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca yüzde sekiz olarak düzenlenmiştir. Bunun altında kalacak komisyon oranı taraflarca serbestçe tespit edilebilmekte olup Bakanlı k ayrıca bu oranı yarıya kadar indirmeye yetkilidir. Komisyoncuların komisyon ücreti alabilmek için fiilen aracılık hizmeti vermeleri zorunludur. Kanuni kesintiler satış bedelinden düşüldükten sonra, komisyoncu mal bedelini satış tarihinden itibaren 15 iş günü, vadeli satışlarda ise 30 iş günü içinde üreticiye veya üretici örgütüne ödemek zorundadır. Yine ilgili hükmün devamında, teslim alınan malların satış bedeli ile satın alınan malların alış bedelinden kanuni kesintiler dışında başka bir kesinti yapılam ayacağı düzenlenmiştir. (27) 5957 sayılı Kanun un 6. maddesinde; fiyatların, malların arz ve talebine bağlı olarak serbest rekabet şartlarına göre oluşmasının esas olduğu belirtilmiştir. Hükmün devamında, üretici ve tüketicilerin hak ve menfaatlerinin korunmas ı ve piyasada açıklığın sağlanması amacıyla toptancı hallerinde alım satıma konu olan ürünlerin cins, miktar ve fiyatları ile Bakanlık tarafından uygun görülecek diğer hususların toptancı hallerince elektronik ortamda kayıtları tutularak uygun görülen sist em ve araçlarla kamuoyuna duyurulacağı düzenlenmiştir. (28) Bakanlık uhdesinde olan söz konusu sistem, Hal Kayıt Sistemi (HKS) olarak adlandırılmaktadır. Hal müdürlükleri HKS üzerinden toptancı halinde işlem gören ürünlerin hal giriş ve hal çıkış işlemlerini yapmaktadır. Yapılan bu işlemler sonucunda HKS üzerinde Toptancı Hal Bülteni oluşmakta ve bültende halde işlem gören malların cinsi, türü, maksimum, minimum ve ortalama fiyatları yer almaktadır3. (29) HKS, 5957 sayılı Kanun un 16. maddesine istinaden Bakanlık bünyesinde elektronik 3 Halde oluşan fiyatlar toptancı hal bülteni dışında da yayımlanabilmektedir. 21-58/822 -403 7/17 ortamda kurulmuş ve 15/02/2012 tarihinde www.hal.gov.tr adresi üzerinden resmi olarak faaliyete geçmiştir. HKS ile sebze ve meyve ticaretine ilişkin güncel veri tabanının oluş turulması, sebze ve meyve ticaretinin elektronik ortamda takip edilmesi, meslek mensuplarının kayıt altına alınması, toptancı halleri arasında ortak bilgi paylaşımının ve iletişimin sağlanması, sektördeki kayıt dışılığın önlenmesi, hesap verilebilirliğin v e saydamlığın sağlanması, kamu sektörünün sebze ve meyve ticaretine yönelik olarak daha sağlıklı değerlendirmeler yapabilmesi/düzenlemeler oluşturabilmesi, tüketicilerin ürün künyeleri sayesinde tükettikleri ürünün nerede ve kim tarafından üretildiği gibi bilgilere ulaşabilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. (30) HKS bildirim modeli üzerine kuruludur. Bildirim; bildirim miktarı veya üzerindeki malların üretildiği ya da girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden veya herhangi bir sebeple sevki hâlinde sevk işlemi nden önce, bildirimciler tarafından HKS ye yapılan beyandır. İlgili beyan; ürün miktarını, alım ve satım işlemlerinde fiyatını, ürünün üreticisini ve üretildiği/ithal edildiği yeri, ürünün hangi üretim yöntemi4 ile üretildiğini ve ürün gideceği kişi ve yer i ihtiva etmektedir. Bildirim işlemi; hal müdürlükleri, il müdürlükleri, internet ve çağrı merkezi üzerinden gerçekleştirilebilmektedir. (31) Bildirim sonrasında bir künye oluşmaktadır. Künyede ürünün; üretim yeri, üretim/ithal tarihi, miktarı, alış fiyatı, ür eticisi ve satışa sunulduğu işletmenin adı yer almaktadır. HKS üzerinden bildirimci ; künye, ürün, toptancı hali, pazar yeri, üretici örgütü ve hal hakem heyeti sorgulaması yapılabilmektedir. Yine HKS üzerinden sebze ve meyvelerin üreticiden alış fiyatları minimum, maksimum ve ağırlıklı ortalama şeklinde yayımlanmaktadır. Sisteme yapılan satın alım ve satış bildirimlerinde ürün fiyatları da bildirimciler tarafından beyan edilmektedir. Bildirilen (üreticiden satın alınan fiyat) en yüksek fiyat maksimum fiyat, en düşük fiyat minimum fiyat, tüm bildirimlerin ağırlıklı ortalaması ise ağırlıklı ortalama fiyat olarak sistemde yayımlanmaktadır. (32) Öte yandan, 5957 sayılı Kanunun 6 . maddesinin birinci fıkrasında; fiyatların, malların arz ve talebine bağlı olarak serbest rekabet şartlarına göre oluşmasının esas olduğu belirtildiğinden, bu bültenlerdeki fiyatların bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Ayrıca, 5957 sayılı Kanun un 14. maddesinin birinci fıkrasına istinaden toptancı haline bildirilmeyen ürünleri taşıyanlara veya bu nları depolayanlara ilgili belediyeler tarafından ceza uygulanmaktadır5. Uygulanan cezalar ceza uygulayan belediyelerce HKS ye işlenmektedir. (33) Ek olarak, halde yapılan sebze ve meyve ürünlerine ilişkin alım satım işlemleri Ticaret Müfettişleri tarafından da denetlenmektedir. 17.04.2020 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan 7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covid -19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 6585 sayılı Pe rakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun da birtakım değişiklikler yapılarak Kanun a eklenen Ek 1 inci madde ile üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamaları yasaklanmış, aynı madde ile fiyat artışı ve stok çuluk uygulamalarına yönelik düzenlemeler yapmak, gerektiğinde denetim ve incelemelerde bulunarak idari para cezası uygulamak ve her türlü tedbiri almak amacıyla Haksız Fiyat Değerlendirme 4 Konvansiyonel, iyi tarım, organik. 5 2021 yılı için esas alınacak idari para cezası miktarı 5.115,00 TL dir. http://www.hal.gov. tr/IdariPara Cezalari/2021%20YILI%20TOPTANCI%20HALLER%20CEZA%20M%C4%B0KTARLARI.pdf , Erişim Tarihi: 22.11.2021. 21-58/822 -403 8/17 Kurulu (HFDK) oluşturulmuştur6,7. (34) İşbu dosya yaş meyve ve sebzeleri n toptan ticareti ile ilgilidir. Dosya kapsamında ileri sürülen iddialar kuru sarımsak, havuç, pırasa ve patates ürünlerinde İstanbul Toptancı Hali ndeki fiyat artışlarına yöneliktir. Bununla birlikte, Türkiye de yaş meyve ve sebze toptancılığı faaliyeti y ürütülen en geniş anlamıyla toplam 175 toptancı hali bulunmaktadır8. Türkiye genelinde ve İstanbul özelinde (Bayrampaşa ve Ataşehir) sarımsak, patates, havuç ve pırasa ürünlerinin bildirimci sayıları ise aşağıdaki gibidir: Tablo 1 : Önaraştırma Konusu Ürünler ve Bildirimci Sayıları Ürün Bildirimci Sayısı (Türkiye) Bildirimci Sayısı (İstanbul) Sarımsak 2.516 353 Patates 4.002 335 Havuç 3.271 498 Pırasa 3.259 603 Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı I.2.1. İlgili Ürün Pazarı (35) Önaraştırma tarafı teşebbüsler, birçok farklı yaş meyve ve sebze ürünün toptancılığı ile iştigal etmekte olup buradan hareketle ilgili ürün pazarının en geniş haliyle yaş meyve ve sebzenin toptan ticareti şeklinde belirlenebilmesi mümkündür. Öte yandan, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz un 20. paragrafında yer alan inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti b ozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir. hükmünden hareketle, dosya kapsamında ilgili ürün pazarının tanımlanmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanında, başvuru konusu iddialar; kuru sarımsak, havuç, pırasa ve patate s ürünlerindeki fiyat artışlarına yönel ik olduğundan, değerlendirmeler ürün ayrımı gözetilerek yapıl mıştır. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar (36) Önaraştırma tarafı teşebbüsler, birçok farklı yaş meyve ve sebze ürünün toptancılığı ile iştigal etmekte olup buradan ha reketle ilgili coğrafi pazarının en geniş haliyle Türkiye şeklinde belirlenebilmesi mümkündür. Öte yandan, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavu z un 20. paragrafında yer alan hükmünden hareketle, dosya kapsamında ilgili coğrafi pazarının tanımlanmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte önaraştırma taraflarının; Ataşehir ve Bayrampaşa hallerinde faaliyet göstermesi nedeniyle yapılacak değerlendirmelerde İstanbul ili dikkate alın mıştır. I.3. Değerlendirme I.3.1. 4054 say ılı Kanun un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme 6 HFDK nin oluşumu, görev ve yetkileri, denetim ve idari para cezası uygulamalarına ilişkin usul ve esaslar 28.05.2020 tarihli Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu Yönetmeliği ile düzenlenmektedir. 7 HFDK nin oluşturulmasından önce denetim raporları 6502 sayılı Tüket icinin Korunması Hakkında Kanun un 63. maddesi uyarınca oluşturulan Reklam Kurulu Başkanlığınca değerlendirilmekteydi. Bu kapsamda, HKS de bulunan veriler üzerinden yapılan bu değerlendirmede, alış ve satış fiyatı arasında fahiş fark bulunduğu tespit edild iğinde, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği nin Haksız Ticari Uygulama Olarak Kabul Edilen Örnek Uygulamalar Ekinde yer alan A -Aldatıcı Ticari Uygulamalar başlıklı 19. maddesindeki Girdi maliyeti ve döviz ku ru artışı gibi fiyat deği şimlerinden etkilenmemesine rağmen bu durumlardan etkileniyormuş gibi hareket ederek tüketiciye sunulan mal veya hizmetin satış fiyatında haklı bir gerekçe olmaksızın artış yapmak hükmü çerçevesinde idari para cezası verilebilmekteydi. 8 Bkz. https://retailturkiye.com/genel -haberler/175 -sebze -meyve -toptanci -halinin -sayisi -30a-dusecek/ , Erişim Tarihi: 22.11.2021. 21-58/822 -403 9/17 (37) 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde; rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran ya da doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliği karar ve eylemleri yasaklanmıştır. (38) T.C. Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından düzenlenen Rapor da Bayrampaşa ve Ataşehir hallerinde faaliyet gösteren 25 işletmenin kuru sarımsak alış ve satış fiyatları arasında c iddi farklılıkların bulunduğu, söz konusu farklılığın teşebbüsler arasındaki olası bir anlaşmadan kaynaklanmış olabileceği belirtilmiştir. (39) Bu çerçevede öncelikle ilgili dönemi de kapsayacak şekilde HKS ye bildirimi yapılan toplam kuru sarımsak miktarı (Türkiye) ve başvuruda sözü edilen teşebbüslerin bu toplamdan aldıkları paylar incelenmiştir. Aşağıdaki grafikte 2019 yılı Ocak ayı ile 2021 yılı Haziran ayı arasında bildirimi yapılan toplam kuru sarımsak miktarına ve teşebbüslerin toplam bildirimden aldı kları paylara yer verilmektedir: Grafik 1 : Kuru Sarımsak Bildirim Miktarları (kg) Kaynak: HKS (40) İlgili grafikten; bildirimi yapılan toplam ürün miktarının yanı sıra, başvuruda sözü edilen 25 teşebbüsün bu toplamdan aldıkları payın da önemli ölçüde değişik liğe uğrayabildiği görülmektedir. Söz konusu 25 teşebbüs içerisinde ÇEKOK un rakiplerinden önemli ölçüde ayrıştığı, diğer teşebbüslerin toplam bildirimlerinin incelenen dönemin tamamında ÇEKOK un bildirim miktarının altında olduğu görülmüştür. Örneğin ; 2019 yılı Ocak ayında yapılan toplam bildirim miktarı 612 ton olurken, bu bildirimlerin ( ..) tonu ÇEKOK; 31 tonu ise diğer 24 teşebbüs tarafından yapılmıştır. (41) Başvuruda sözü edilen fiyat anlaşması iddiasına ilişkin olarak teşebbüslerin HKS ye yaptıkları fiyat bildirimleri Bakanlık tan temin edilmiş olup aşağıdaki grafikte söz konusu teşebbüslerin aylık ortalama fiyatlarına yer verilmektedir: - 1.000.000 2.000.000 3.000.000 4.000.000 5.000.000 6.000.000 7.000.000 8.000.000 Toplam Bildirim 25 İşletme Toplam 21-58/822 -403 10/17 Grafik 2 : Kuru Sarımsak Aylık Ortalama Satış Fiyatları (TL)9 ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: HKS verileri 9 ELMALI nın ilgili dönemdeki bildi rim miktarı (2019 yılında toplam ( ..) kg) ihmal edilebilir seviyede olduğu için grafiğe aktarılmamıştır. 21-58/822 -403 11/17 (42) Grafikten, incelenen dönemin tamamı bakımından teşebbüslerin fiyatlarının farklılaştığı görülmektedir. Rakip fiyatlarındaki bu görüntünün teşebbüslerin rekabet karşıtı bir anlaşma içerisinde olduklarını göstermekten uzak olduğu değerlendirilmektedir. (43) Diğer taraftan olası bir anlaşmanın Bakanlık ın inceleme yaptığı dönemle sınırlı kalmaması ve HKS ye yapılan bildirimlerin yanıltıcı olabileceği endişeleriyle teşebbüslerden de veri temin edilerek günlük ortalama fiyatlar mukayese ed ilmiştir10. 10 İlgili grafikte tebligat gerçekleştirilemeyen teşebbüsler ile bilgi talebine yanıt göndermekle birlikte analize uygun veri sağlayamayan teşebbüsler in verilerine yer verilmemektedir. 21-58/822 -403 12/17 Grafik 3 : Kuru Sarımsak Günlük Ortalama Satış Fiyatları (2019 Ocak -Nisan) (TL)11 ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Veriler ve Raportör Hesaplamaları 11 Yalnızca günlük veri sunabilen teşebbüslerin verisi esas alınarak hazırlanmıştır. 21-58/822 -403 13/17 (44) Grafikten, incelenen dönemde teşebbüslerin günlük ortalama fiyatlarının farklılık göstermesinin yanı sıra tüm teşebbüsler bakımından fiyatların dalgalı bir seyir izlediği görülmektedir. Bu yönüyle piyasa fiyatlarının rekabetin kısıtlandığı piyasalardakine benzer bir görünüm sergilemediği değerlendirilmek tedir. Sonuç olarak kuru sarımsak ürününe ilişkin olarak, Rapor da sözü edilen teşebbüslerin rekabet karşıtı eylemler içerisinde bulunduklarını gösteren herhangi bir bulguya ulaşılamadığından önaraştırma tarafı teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına ge rek olmadığı kanaatine ulaşılmaktadır. I.3.2. 4054 sayılı Kanun un 6. Maddesi Çerçevesinde Yapılan Değerlendirme (45) Rapor da havuç, pırasa ve patates ürünlerindeki satış miktar ve fiyatlarından yola çıkılarak bu ürünler bakımından sırasıyla KARADAĞ, SAHRA ve ASLANLAR ın hâkim durumda olabileceği ve fiyatlama davranışlarının bir kötüye kullanma hâli teşkil edebileceği id dia edilmiştir. Bakanlık tarafından iletilen Rapor da söz konusu ürünler için teşebbüslerin rekabet karşıtı bir anlaşma içerisinde bulunduğuna ilişkin bir iddia yer almamakta, teşebbüslerin tek taraflı davranışlarının incelenmesi talep edilmektedir. (46) 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması hukuka a ykırı ve yasaktır. hükmünü haizdir. Madde lafzından da anlaşılabileceği üzere 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinin ihlal edildiğinden bahsedebilmek için; hâkim durumun ve kötüye kullanmanın birlikte varlığı aranmaktadır12. (47) Hâkim durum, 4054 sayılı Kanun un 3. maddesinde Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü olarak tanımlanmaktadır. Teşebbüslerin hâkim durumda bulunup bulunmadığına ilişkin öncül gösterge teşebbüslerin sahip oldukları pazar payı olup13 Kurulun yerleşik uygulamasında %40 altında pazar payına sahip teşebbüslerin hâkim durumda olması ihtimalinin düşük olduğu kabul edilmektedir14. (48) Bu çerçevede dosya kapsamında sırasıyla havuç, pırasa ve patates pazarlarındaki yoğunlaşma seviyeleri incelenerek ilgili pazarlarda Rapor da sözü edilen teşebbüslerin hâkim durumda olup olmadıkları ve hâkim durumda bulunan başkaca bir teşebbüsün mevcut olup olmadığı h ususu incelen miştir. I.3.2.1. Havuç (49) Rapor da Bayrampaşa Hali nde faaliyet gösteren KARADAĞ ın satış fiyatlarının incelendiği, bu incelemede KARADAĞ ın satış fiyatlarının kıyaslama yapılan bir diğer teşebbüse15 nazaran iki kata varan oranda yüksek olduğunun anlaşıldığı ifade edilmiştir. Rapor da ayrıca KARADAĞ tarafından uygulanan fiyatlardan yola çıkılarak teşebbüsün havuç ürününün satışlarıyla ilgili olarak hâkim durumda bulunup bulunmadığı ve fiyatlama davran ışının bir kötüye kullanma teşkil edip etmediği hususunun Kurum tarafından incelenmesinin uygun olacağı kanaatine ulaşıldığı 12 Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Davranışlarına İlişkin Kılavuz (Kılavuz) un ikinci paragrafında teşebbüsün hâkim durumda olma sının tek başına ihlal olarak değerlendirilemeyeceği yer almaktadır. 13 Kılavuz, para. 11. 14 Kılavuz, para 12. 15 Söz konusu karşılaştırmada bir diğer komisyoncu Niyazi Karadağ ın satış fiyatlarının kullanıldığı görülmektedir. 21-58/822 -403 14/17 belirtilmiştir. (50) Rapor da ayrıca 2019 Ocak ayında Bayrampaşa Hali ne 4.586.000 kg havuç girdiği, KARADAĞ ın ise aynı dönemde ( ..) kg'lık satış gerçekleştirdiği tespitleri yer almaktadır. Rapor da yer alan bu bilgilerden KARADAĞ ın 2019 yılı Ocak ayında hale gelen toplam ürünün % ( ..) sine karşılık gelen miktarda satış gerçekleştirdiği görülmektedir. (51) Teşebbüsün ilgili ayda gerçekleşt irdiği satış miktarının, hâkim duruma işaret edecek bir pazar payın ı göstermediği değerlendirilmekle birlikte , KARADAĞ ın pazardaki konumunun daha geniş bir zaman aralığında değerlendirilmesi amacıyla teşebbüs tarafından bildirimi yapılan havuç miktarı ile İstanbul ilinde bildirimi yapılan toplam havuç miktarı -2019 -2021 (ilk 6 ay) dönemi için - karşılaştırılmıştır16. Aşağıdaki tabloda söz konusu dönemde bildirimi yapılan toplam havuç miktarı ile KARADAĞ ın bu toplamdan aldığı paya yer verilm iştir: Tablo 2 : Hal Kayıt Sistemi Havuç Bildirimleri (İstanbul, kg) Teşebbüs 2019 2020 2021(ilk 6 ay) Miktar % Miktar % Miktar % KARADAĞ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 61.498.408 61.984.015 30.081.798 Kaynak: HKS (52) Tablodan görüleceği üzere, Rapor da hâkim durumda olabileceği ifade edilen KARADAĞ ın İstanbul ilinde yapılan havuç bildirimlerinde toplam satışlar içerisindeki payı ilgili dönemde % ( ..) ile % ( ..) arasında değişmektedir. Dolayısıyla teşebbüsün pazar payı seviyesinin -incelenen dönemin tama mı bakımından - hâkim duruma işaret edebilecek eşik seviyenin oldukça altında olduğu görülmektedir. (53) Yine Bakanlık tarafından gönderilen 2020 yılı verilerinin incelenmesinden İstanbul ilinde havuç ürünü bakımından KARADAĞ dan daha fazla bildirimde bulunan b aşkaca bir teşebbüsün bulunmadığı görülmektedir. Yine aynı bilgilerden, İstanbul da toptancı hallerinde havuç ürünü için 498 teşebbüsün bildirim yaptığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla yaş meyve ve sebze pazarlarına ilişkin geçmiş tarihli Kurul kararlarında17 ifade edilen düşük yoğunlaşma seviyesinin havuç pazarı için de geçerli olduğu ifade edilebilecektir. (54) Sonuç olarak KARADAĞ ın ilgili pazarda hâkim durumda olmadığı, dolayısıyla teşebbüsün davranışlarının 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında değerlendi rilemeyeceği anlaşılmıştır. I.3.2.2. Pırasa (55) Rapor da Bayrampaşa Hali nde pırasa ürününe ilişkin olarak yapılan incelemede, 2019 yılı Ocak ayında hale gelen ürün miktarında önceki yılın aynı dönemine göre %8'lik bir azalış olmasına rağmen SAHRA ya gelen ürün miktarında %38 oranında artış olduğu ifade edilmiştir. Rapor da ayrıca SAHRA nın aynı dönemde ortalama satış fiyatlarında %( ..) , kâr marjında ise % ( ..) oranında artışlar yaşandığı tespitleri yer almıştır. Rapor un pırasa ürününe yönelik sonucunda is e SAHRA tarafından uygulanan fiyatlardan yola çıkılarak teşebbüsün pırasa ürününün satışlarıyla ilgili olarak hâkim 16 Dosya kapsamında Bakanlık a iletilen iki ayrı bilgi talebinde Bayrampaşa ve Ataşehir Halleri için ayrı ayrı bilgiler talep edilmiş, ancak Bakanlık tan gelen her iki yanıtta da bilgiler iki hal için toplu olarak sunulmuştur. 17 03.07.2017 tarih ve 17 -20/318 -140 sayılı, 08.08.2018 tarih ve 18 -27/440 -210 sayılı, 12.12.2019 tarih ve 19 -44/731 -311 sayılı Kurul kararları. 21-58/822 -403 15/17 durumda bulunup bulunmadığı ve fiyatlama davranışının bir kötüye kullanma teşkil edip etmediği hususunun Kurum tarafından incelenmesinin uyg un olacağı kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. (56) Yine Rapor da 2019 Ocak ayında Bayrampaşa Hali ne 2.106.000 kg pırasa girdiği, SAHRA nın ise aynı dönemde ( ..) kg lık satış gerçekleştirdiği tespitleri yer almıştır. Bu bilgilerden SAHRA nın 2019 yılı Ocak ayında hale gelen toplam ürünün % ( ..) ine karşılık gelen miktarda satış gerçekleştirdiği görülmektedir. Bu çerçevede teşebbüsün, hâkim durumun başlangıç göstergesi olarak kabul edilebilecek %40 pazar payının oldukça al tında bir pazar payına sahip olduğu değerlendirilmektedir. (57) Diğer taraftan incelenen dönemin sınırlı bir zaman aralığını kapsaması nedeniyle SAHRA tarafından bildirimi yapılan pırasa miktarı ile İstanbul ilinde bildirimi yapılan toplam pırasa miktarı 2019 -2021 (ilk 6 ay) döneminin tamamı içi n ayrıca incelenmiştir18. Aşağıdaki tabloda anılan dönem de bildirimi yapılan toplam pırasa miktarı ile SAHRA nın bu toplamdan aldığı paya yer verilmektedir: Tablo 3 : Hal Kayıt Sistemi Pırasa Bildirimleri (İstanbul, kg) Teşebbüs 2019 2020 2021(ilk 6 ay) Miktar % Miktar % Miktar % SAHRA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 20.061.748 23.163.184 12.036.053 Kaynak: HKS (58) Tablodan görül düğü üzere, Rapor da hâkim durumda olabileceği ifade edilen SAHRA nın İstanbul ilinde yapılan pırasa bildirimlerinden aldığı pay ilgili dönemde %( ..) ile % ( ..) arasında değişmektedir. Dolayısıyla teşebbüsün pazar payı seviyesi incelenen dönemin tamamı bakımından , hâkim duruma işaret edebilecek seviyenin oldukça altındadır. (59) Konu hakkında Bakanlık tarafından gönderilen 2020 yılı verilerinin incelenmesinden İstanbul ilinde pırasa ürünü bakımından SAHRA dan daha fazla bildirimde bulunan başkaca bir teşebbü sün bulunmadığı görülmektedir. Diğer taraftan Bakanlık tarafından gönderilen bilgilerden, İstanbul da toptancı hallerinde pırasa ürünü için 603 teşebbüsün bildirim yaptığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla yaş meyve ve sebze pazarlarına ilişkin geçmiş tarihli K urul kararlarında ifade edilen düşük yoğunlaşma seviyesinin pırasa pazarı için de geçerli olduğu ifade edilebilecektir. (60) Sonuç olarak SAHRA nın ilgili pazarda hâkim durumda olmadığı, dolayısıyla teşebbüsün davranışlarının 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kap samın da değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır. I.3.2.3. Patates (61) Rapor da Bayrampaşa Hali nde patates ürününe ilişkin olarak yapılan incelemede, 2019 yılı Ocak ayında hale gelen ürün miktarında önceki yılın aynı dönemine göre %2,18 oranında, ASLANLAR a gelen ürün miktarında ise %47,83 oranında artış olduğu ifade edilmiş tir. Rapor da ayrıca ASLANLAR ın aynı dönemdeki ortalama satış fiyatında %187,21 oranında artış yaşandığı, teşebbüsün 2019 yılı Ocak ayındaki alış fiyatlarının ( ..) TL aralığında, ortalama satış fiyatının ise ( ..) TL olarak gerçekleştiği tespitlerine yer verilmiştir. 18 Dosya kapsamında Bakanlık a iletilen iki ayrı bilgi talebinde Bayrampaşa ve Ataşehir Halleri için ayrı ayrı bilgile r talep edilmiş, ancak Bakanlık tan gelen her iki yanıtta da bilgiler iki hal için toplu olarak sunulmuştur. 21-58/822 -403 16/17 (62) Rapor da ayrıca, 2019 yılı Ocak ayında Bayrampaşa Hali ne 13.045.000 kg patates girişi olduğu, aynı ay ASLANLAR ın ( ..) kg ürün almasına rağmen ( ..) kg satış gerçekleştirdiği, teşebbüsün kalan miktarı -( ..) - stoklarında tuttuğu tespitleri de yer almıştır. Rapor un patates ürününe ilişkin sonuç bölümünde ASLANLAR ın elinde bulundurduğu stok miktarından yola çıkılarak teşebbüs davranışlarının 4054 sayılı Kanun kapsamında incelenmesi talep edilmiştir. (63) İlgili Rapor dan 2019 yılı Ocak ayında Bayrampaşa Hali ne gelen toplam patatesin %( ..) sinin ASLANLAR tarafından alındığı görülmektedir. Teşebbüsün 2019 yılı Ocak ayında gerçekleştirdiği satışların ise Bayrampaşa Hali ne gelen toplam patates miktarının % ( ..) ine karşılık geldiği görülmektedir. (64) Teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla ASLANLAR tarafından bildirimi yapılan patates miktarı ile İstanbul ilinde bildirimi yapılan toplam patates miktarı 2019 -2021 (ilk 6 ay) döne minin tamamı için ayrıca incelenmiştir19. Aşağıdaki tabloda söz konusu dönemde bildirimi yapılan toplam patates miktarı ile teşebbüsün bu toplamdan aldığı paya yer verilmektedir: Tablo 4 : Hal Kayıt Sistemi Patates Bildirimleri (İstanbul, kg) Teşebbüs 2019 2020 2021(ilk 6 ay) Miktar % Miktar % Miktar % ASLANLAR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 161.019.382 164.771.653 70.756.491 Kaynak: HKS ve ASLANLAR Cevabi Yazı (65) Tablodan görül düğü üzere, Rapor da hâkim durumda olabileceği ifade edilen ASLANLAR ın İstanbul ilinde yapılan patates bildirimlerinde toplam satışlar içerisindeki payı ilgili dönemde % ( ..) ile % ( ..) arasında değişmektedir. Dolayısıyla teşebbüsün pazar payı seviyesinin inc elenen dönemin tamamı bakımından hâkim duruma işaret edebilecek seviyenin altında olduğu görülmektedir. (66) Yine Bakanlık tarafından gönderilen 2020 yılı verilerinin incelenmesinden İstanbul ilinde patates ürünü bakımından ASLANLAR dan daha fazla bildirimde b ulunan başkaca bir teşebbüsün bulunmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan mezkur bilgilerden, İstanbul da toptancı hallerinde patates ürünü için 335 teşebbüsün bildirim yaptığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla yaş meyve ve sebze pazarlarına ilişkin geçmiş tarihl i Kurul kararlarında ifade edilen düşük yoğunlaşma seviyesinin patates pazarı için de geçerli olduğu ifade edilebilecektir. (67) Bu çerçevede, ASLANLAR ın ilgili pazarda hâkim durumda olmadığı, dolayısıyla teşebbüsün davranışlarının 4054 sayılı Kanun un 6. madd esi kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır. (68) Yukarıda yer verilen bilgi, belge ve değerlendirmeler çerçevesinde; hakkında soruşturma yürütülen teşebbüsler tarafından rekabetin ihlal edildiğine ilişkin herhangi bir tespit bulunmaması nedeniyle, önar aştırma konusu iddialar ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır. 19 Dosya kapsamında Bakanlık a iletilen iki ayrı bilgi talebinde Bayrampaşa ve Ataşehir Halleri için ayrı ayrı bilgiler talep edilmiş, ancak Bakanlık tan gelen her iki yanıtta da bilgiler iki hal iç in toplu olarak sunulmuştur. 21-58/822 -403 17/17 J. SONUÇ (69) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca şikâyetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.