Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013 -3-37 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 13-44/553-247 Karar Tarihi : 11.07.2013 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN B. RAPORTÖRLER: Hakan Deniz KARAKOÇ, Nesrin SAĞLAM C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Yaşar YELKEN İçmeler Mah. Çağdaş Sk. No:7 Tuzla /İstanbul D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR: - Yeşil Körfez Su
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013 -3-37 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 13-44/553-247 Karar Tarihi : 11.07.2013 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN B. RAPORTÖRLER: Hakan Deniz KARAKOÇ, Nesrin SAĞLAM C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Yaşar YELKEN İçmeler Mah. Çağdaş Sk. No:7 Tuzla /İstanbul D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR: - Yeşil Körfez Su Birliği Atık Su Arıtma Tesisleri Çınarcık Yolu 1. km. Yalova - İSSU Gürbüz Ziya Gül ve Ortakları (1) E. DOSYA KONUSU: Yalova İskelesi nde gemi suyu temin eden Yeşil Körfez Su Birliği ile İSSU Gürbüz Ziya Gül ve Ortakları nın diğer alıcılara fahiş fiyattan su temin edilmesi yönünde anlaştıkları iddiası . (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle, Bostancı Ham idiye İskelesi nde gemi suyu temin edildiği, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) tarafından yapılan bir bildirimde bu iskelenin 31.12.2012 tarihinden itibaren hizmet vermeyeceğinin belirtildiği, İSKİ tarafından faaliyetine son verilmesi düşünülen Ha midiye İskelesi nde gemi suyunun tonunun 4,6 TL ye, Yalova da ise 1 TL ye temin edildiği, ancak Yalova da gemi suyu temin eden Yeşil Körfez Su Birliği ile İSSU adıyla kurulan kooperatifin İSSU dışındaki alıcılara 5 TL ye su temin edilmesi yönünde anlaştık ları, bu durumun İSSU dışındaki alıcıların faaliyetini zorlaştırdığı ifade edilerek konunun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) kapsamında değerlendirilmesi talep edilmektedir . (3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.12.2012 tarih ve 10494 sayı ile giren başvuru Rekabet Kurulu nun (Kurul) 14.02.2013 tarihli toplantısında değerlendiril erek 13-10/149 -M(1) sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. (4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 02.07.2013 tarih ve 2013 -3-37/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (5) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; önaraştırma konusu iddialar ile ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. 13-44/553-247 2 / 4 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Taraflar I.1.1. Yeşil Körfez Su Birliği (6) 5 Temmuz 1989 tarih ve 20216 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Bakanlar Kurulu Kararı ile İstanbul ve Kocaeli illerinde faaliyet göstermek üzere "Çınarcık, Yalova, Karamürsel, Değirmendere, Gölcük ve İhsaniye Belediyeleri Su Birliği" ya da kısa adı ile Yeşil Körfez Su Birliği (YKSB) adı altında kurulan Başkanlık, iki vilayet sınırları dahilinde su getirme hizmetlerini yürüten kamu tüzel kişiliğini haiz mahalli idare birliğidir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyeleri Kanununun yürürlüğe girmesiyle Kocaeli il sınırları içerisindeki hizmetlerin Büyükşehir Belediyesine devredilmesiyle Yalova ili sınırları içerisinde su getirme hizmetleri revize edilmiş, 07.12.2005 tarihinde Yalova Valil iği nce onaylanan YKSB Tüzüğü ne göre YKSB Yalova ili dahilinde içme, kullanma ve endüstriyel su temini konusunda imtiyaz sahibi kuruluş haline gelmiştir . I.2. İlgili Pazar I.2.1. İlgili Ürün Pazarı (7) Bilindiği üzere, inceleme konusu işlem, gerek ürün gere kse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa, pazar tanımı yapılmayabilmektedir. Mevcut dosya bakımından, yap ılacak değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden hareketle ilgili ürün pazarı belirlenmemiştir . I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar (8) Dosya kapsamında yapılacak değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden , ilgili coğrafi pazar tanımlamasına gerek görülmem iştir. I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme I.3.1. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bulgular (9) Raportörlerce başvuru sahibi ile yapılan görüşmede, şikâyetin konusunun YKSB nin İSSU dışındaki alıcılara yüksek fiyattan su temin ediyor olması değil, YKSB nin belirlediği suyun birim fiyatı 1 TL/metreküp iken Hamidiye İskelesi nde temin edilen suyun birim fiyatının 4 ,6 TL/metreküp olduğu, bu nedenle Hamidiye İskelesi nde suyun fahiş fiyatla temin edilmesinin olduğu ifade edilmiştir. Konuyla ilgili İSKİ ile yapılan görüşmede ise, Hamidiye İskelesi nde gemi suyu temini faaliyetine devam edildiği, bununla birlikte maliye tleri düşürmek için günün belli saatleri hizmet verilebildiği, Hamidiye İskelesi nde temin edilen suyun birim fiyatının Yalova İskelesi nde YKSB tarafından temin edilen suyun birim fiyatından yüksek olmasının Hamidiye İskelesi nde İstanbul şehir şebeke suy unun satışının yapılmasından kaynaklandığı ifade edilmiştir. (10) Önaraştırma kapsamında YKSB den, YKSB nin hukuki statüsü ve su tarifesinin belirlenmesi yöntemine, konusu gemi suyu temini olan sözleşmelerinin birer örneğine ilişkin bilgi ve belge talebine istinaden gelen cevabi yazıda YKSB nin hukuki statüsüne açıklık getirilmiştir. Yazı ekinde yer alan YKSB Tüzüğü ne göre YKSB, Yalova ve Çınarcık belediyeleri ile ihtiyacı olan diğer belediyelerin içme ve kullanma suyu ile endüstriyel su ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulmuş imtiyaz sahibi bir kamu tüzel kişisidir. YKSB nin temel karar organı olan Meclis, Yalova Belediye Meclisi üyelerince belirlenecek sekiz, Çınarcık Belediye Meclisi nce belirlenecek iki üye olmak üzere toplam 10 kişiden oluşmaktadır ve meclis kararları kesinleş mesini müteakip Yalova Valiliği ne gönderilmekle yürürlüğe girmektedir. (11) Anılan cevabi yazıda hizmet verilen alandaki su tarife gruplarının da YKSB Meclis kararı ile belirlenerek yürürlüğe girdiği belirtilerek , uygulanmakta olan güncel tarifeye ilişkin bilgi ve 13-44/553-247 3 / 4 belge sunulmuştur. Sunulan bilgi ve belgeler den, YKSB Meclisinin 27.05.2010 tarih ve 147 sayılı kararı ile belirlen en kademeli tarife uyarınca yıllık 360.000 metreküp su kullanım taahhüdü yapılması halinde birim fiyatın 1 TL/metreküp + KDV olarak uygulanması konusunda oy birliği ile karar alındığı anlaşılmaktadır. (10) Yazı ekinde sunulan garanti taahhütlü su aboneliği sözleşmesi örneğinde , sözleşme tarafının İSSU Gürbüz Ziya Gül ve Ortakları (İSSU) unvanlı bir adi şirket olduğ u, 5 yıl süre ile akdedilen sözleşmede yılda 360.000 metreküp su alınması taahhüdü karşılığında belirlenen birim fiyatın tarifeye ilişkin YKSB Meclis kararı paralelinde 1 TL + KDV olduğu görülmektedir. Yazıda ayrıca bugüne kadar İSSU dışında taahhütle su a lmak konusunda herhangi bir talebin iletilmediği, iletilmesi halinde YKSB Meclis kararı doğrultusunda ve İSSU yla aynı koşullarla su teminin mümkün olduğu ifade edilmiştir . I.3.2. Hukuki Değerlendirme (11) Şikayet konusu 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi hükmü çerçevesinde değerlendirilebilecektir. Nitekim başvuruda yer verilen iddia, sağlayıcı ve belli bir alıcı ya da alıcı grubunun, rakip alıcılara satış fiyatını piyasa fiyatının üzerinde olmak üzere bir araya gelerek belirlediğine ilişkindir . (12) Bu noktada öncel ikle YKSB nin teşebbüs niteliğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Rekabet hukukunun amacının rekabetçi sürecin korunması yoluyla serbest piyasa ekonomisine işlerlik kazandırmak olduğu noktasından hareketle, rekabet kurallarının muhataplarının iktis adi hayat içerisinde faaliyet gösteren ekonomik birimler olduğu açıktır. İktisadi hayatın içerisinde ise, kişi şirketlerinden holdinglere, kamu iktisadi teşebbüslerinden belediyelere, serbest meslek çalışanlarından kooperatiflere kadar çok farklı amaç ve kapsamda faaliyet gösteren çok sayıda kişi ve kuruluş yer almaktadır. İktisadi hayatta etkinliğin sağlanabilmesini teminen sağlıklı rekabet ortamının oluşturulmasını ve sürdürülmesini amaçlayan 4054 sayılı Kanun un Kapsam başlıklı 2. maddesinde de öngörül düğü üzere 4054 sayılı Kanun da yer alan kuralların muhatabı olan ekonomik birimler, eş anlatımla rekabet hukuku özneleri, teşebbüs kavramı altında toplanmıştır. Teşebbüs 4054 sayılı Kanunun 3. maddesinde tanımlanmakta olup, tanımda teşebbüsün belirle nmesinde öne çıkan iki temel unsurun varlığı dikkat çekmektedir. Bunlardan ilki ekonomik faaliyeti yerine getirmek , ikincisi ise anılan ekonomik faaliyetin bağımsız olarak yürütülmesidir. 4054 sayılı Kanun ve gerekçesinde yer alan hükümlerden söz konus u iki unsuru bünyesinde barındıran ekonomik birimin, hukuki statüsünden bağımsız olarak, 4054 sayılı Kanun kapsamında teşebbüs olarak kabul edileceği anlaşılmaktadır. Bu paralelde, 4054 sayılı Kanun da kamu teşebbüslerinin de muhatap sayılacağı açıkça yer bulmamış olsa da, Kanunun ikinci maddesinin gerekçesinde rekabet kurallarının kamu teşebbüslerine de uygulanacağı belirtilmektedir. Bu noktada, yapılan açıklamalar çerçevesinde kamu teşebbüslerinin devletten ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olabileceği gibi, merkezi, bölgesel veya yerel idare içerisinde yer alabileceğinin de kabulü gerek mekte dir. (13) Bu açıklamalardan hareketle 4054 sayılı Kanun un, teşebbüs olma koşullarını taşıyan ekonomik birimleri, hukuki statülerinden bağımsız olarak muhatap alacağı açıktır. YKSB nin ise başvuruya konu faaliyetinin dayanağını, YKSB ye 4054 sayılı Kanun bakımından teşebbüs niteliğini kaybettiren bir yasal veya idari düzenlemeden almadığı, bu çerçevede YKSB tarafından kamusal bir yetki kullanılmadığı anlaşıldığından, YKSB nin il gili faaliyeti 4054 sayılı Kanun kapsamında dır. (14) Öte yandan yukarıda da yer verildiği üzere YKSB tarafından sunulan bilgi ve belgede su tarifelerinin Meclis kararı ile belirlendiği ve bu kararların Valiliğe gönderilmekle yürürlüğe girdiği anlaşılmaktadır. Meclis kararı ile belirlenen tarifenin yürürlüğünün ildeki en yüksek mülki idare amirine havalesi ile mümkün olduğu, anılan tarifenin ilgililerce bilinmesinin 13-44/553-247 4 / 4 önünde yasal/fiili engel olmadığı dikkate alındığında , YKSB nin sözleşme ilişkisi içine girdiği taraflar ile bir araya gelerek rakip alıcılar için fiyat tespit etmesi mümkün gözükmemektedir. (15) YKSB tarafından konuya ilişkin yapılan açıklamada da, İSSU dışında su satın almak üzere talepte bulunan herhangi bir teşebbüs ün olmadığı, ancak talep olması halinde YKSB Meclisince belirlenen tarifeye uygun olmak kaydıyla su teminin mümkün olduğu belirtilmiştir. (16) Yukarıda yer verilen bilgilerden, İSSU nun 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiğine ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılama mıştır. J. SONUÇ (17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.