Rekabet Kurumu · D.2003 -2-86 Karar Sayısı : 05-13/156 -54 Karar Tari · K.05-13/156 -54 Karar Tarihi : 10.3.2005 Dosya Konus

10 BU KARAR DANISTAY 13.DAIRESI NCE IPTAL EDILMISTIR. REKABET KURULU NUN AYNI KONUYA ILISKIN 24.04.2007/08.11.2007/27.03.2008 TARIH VE 07-34/349 -129 / 07 -85/1051 -410 / 08 - 26/283 -91 NOLU KARARLARINA INTERNET SAYFAMIZDAKI KARAR ARAMA BÖLÜMÜNDEN ERİŞEBİLİRSİNİZ. 20 30 05-13/156 -54 2 40 Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -2-86 Karar Sayısı : 05-13/156 -54 Karar Tarihi : 10.3.2005 Dosya Konusu : Siemens San. ve Tic. A.Ş. ile trafik kontrol ürünlerinin 50 s

10 BU KARAR DANISTAY 13.DAIRESI NCE IPTAL EDILMISTIR. REKABET KURULU NUN AYNI KONUYA ILISKIN 24.04.2007/08.11.2007/27.03.2008 TARIH VE 07-34/349 -129 / 07 -85/1051 -410 / 08 - 26/283 -91 NOLU KARARLARINA INTERNET SAYFAMIZDAKI KARAR ARAMA BÖLÜMÜNDEN ERİŞEBİLİRSİNİZ. 20 30 05-13/156 -54 2 40 Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -2-86 Karar Sayısı : 05-13/156 -54 Karar Tarihi : 10.3.2005 Dosya Konusu : Siemens San. ve Tic. A.Ş. ile trafik kontrol ürünlerinin 50 satışı ve Ortana Elektronik Yazılım Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ledli sistemlerin satışı amacıyla imzalanmış olan bayilik sözleşmeleri, oluşturulan bayilik ağı - satış sistemi ve Siemens San. ve Tic. A.Ş. ve Ortana Elektronik Yazılım Taah . San. ve Tic. Ltd. Şti. ile bayilerin bu alandaki diğer uygulamalarının, ayrıca AMBER Elektronik İlet. Traf. Eğitim İnş. San ve Tic. A.Ş. isimli şirketin oluşumunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde incelenmesi. A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER: Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan), A. Ersan GÖKMEN, 60 R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN. B. SORUŞTURMA HEYETİ: Başkan : Tuncay SONGÖR Raportörler : Murat ÇETİNKAYA, Derya YEN İŞEN, Hakan BİLİR C. ŞİKAYET EDEN: İhbar D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN TEŞEBBÜSLER: 70 - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş . Yakacık Yolu No: 111 81430 Kartal İstanbul Temsilcisi : Av. Dr. Nurkut İNAN Çobanyıldızı Sk. 8/12 06680 Çankaya Ankara - EMT Ltd. Şti . Ata Mh. 1. Cd. 12. Sk. No: 6/3 Öveçler Ankara - SFA Elektronik İç ve Dış Ticaret A.Ş . Yeşilçam Sanayi Sitesi E Blok No: 126/A Etimesgut - Ankara Temsilcisi : Av. Tevfik DEMİREL Atatürk Bulvarı Emek İşhanı 95 1307 Kızılay 80 Ankara - Sintek Elektronik İnşaat Sa nayi ve Ticaret Ltd. Şti . İvedik Organize Sanayi Bölgesi Mat. Sit. 3. Blok 559. Sk. No: 34 Yenimahalle Ankara Temsilcisi : Av. Aycan MURSALOĞLU Atatürk Bulvarı 169/68 Kavaklıdere Ankara - Sinyalizasyon Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 100. Yıl Bulvarı 648. Sk. No: 12 Emek Küçük Sanayi Sitesi İvoksan 06370 Ostim Ankara 05-13/156 -54 3 Temsilcisi : Av. Evrim KAYA YILDIZ, Av. Selçuk YILDIZ 90 Cevat Dündar Cd. Kavacıklı İş Merkezi No: 15/21 Ostim Ankara - TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektroni k Sigorta Aracılık Hizmetleri Gıda Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti . Hürriyet Cd. No: 143/B Dikmen - Ankara Temsilcisi : Av. Ali Yaşar YÜCEL Farabi Sk. No: 42/3 Çankaya Ankara - Trasin Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 100 Tıp Fakültesi Cd. 1 02 Sk. No: 2/A Abidinpaşa Mamak - Ankara Temsilcisi : Av. Örpen HACALOĞLU ULUSOY Atatürk Bulvarı No: 169/57 Kavaklıdere Ankara - Ultra Ulaşım ve Trafik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti . Olgunlar Sk. No: 32 Kat: 4 06640 Bakanlıklar - Ankara - Amber Elektroni k İletişim Trafik Eğitim İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş İvedik Organize Sanayi Bölgesi 538. Sk. No: 69 İvedik Ostim Ankara 110 - Ortana Elektronik Yazılım Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Ostim Kocasinan Sanayi Sitesi 13. Sk. No: 37 -39 Yenimahalle Ankara E. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 30.10.2003 tarih ve 5268 sayı ile intikal eden ihbar üzerine hazırlanan 17.11.2003 tarih ve 2003 -2-86/B.N. -03-AD sayılı Bilgi Notu Rekabet Kurulu nun 20.11.2003 tarihli ve 03 -75/910 -M sayılı 120 toplantısında görüşülmüş ve konuyla ilgili olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 40. maddesi uyarınca önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 31.12.2003 tarih ve 2003 -2-86/ÖA -03-M.Ç. sayılı Önaraştırma Raporu nun görüşüldüğü Rekabet Kurulu nun 8.1.2004 tarihli toplantısında, 04 -01/11 -M sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile oluşturulan bayilik sistemi ve söz konusu sistem sonrası ihalelerde gerçekleştirmiş oldukları eylemlerin trafik sinyalizasyon pazarında rekabeti bozucu nitelikte etki ve sonuçlarının olabileceği göz önünde bulundurularak ; 130 - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Siemens), - TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektronik Sigorta Aracılık Hizmetleri Gıda Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (TKS), - TRASİN Elektronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (TRASİN), - Sintek Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (SİNTEK), - EMT Ltd. Şti. (EMT), - SFA Elektronik İç ve Dış Ticaret A.Ş. (SFA), - Sinyalizasyon Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Sinyalizasy on), 05-13/156 -54 4 - ULTRA Ulaşım ve Trafik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ULTRA), 140 - Amber Elektronik İletişim Trafik Eğitim İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AMBER), - Ortana Elektronik Yazılım Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Ortana) hakkında 4054 sayılı Rekabetin Koru nması Hakkında Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmıştır. Soruşturmanın konusunu özetle; - Siemens in trafik kontrol ürünleri ile ilgili olarak oluşturduğu bayilik sisteminin, - Siemens in oluşturduğu bayilik sistemine ek olarak ortaya çıkan 150 enteg ratörlük anlaşmalarının, - Ortana nın ledli sistemler ile ilgili olarak oluşturduğu bayilik sisteminin oluşumu ve Siemens ve Ortana ile bayilerin bu alandaki diğer uygulamaları ile - AMBER teşebbüsünün kuruluşunun 4054 Sayılı Kanun çerçevesinde değerlend irilmesi oluşturmaktadır. F. DOSYA EVRELERİ 160 Kurum kayıtlarına 30.10.2003 tarih ve 5268 sayı ile intikal etmiş olan ihbar üzerine hazırlanan 17.11.2003 tarih ve 2003 -2-86/B.N. -03-AD sayılı Bilgi Notu, Rekabet Kurulu nun 20.11.2003 tarih ve 03 -75/910 -M sa yılı toplantısında görüşülmüş ve söz konusu iddialarla ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 40. maddesi uyarınca önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. Yapıla n önaraştırma sonucunda hazırlanan 31.12.2003 tarih ve 2003 -2- 170 86/ÖA -03-MÇ sayılı Önaraştırma Raporu, Rekabet Kurulu nun 8.1.2004 tarih ve 04 -01/11 -M sayılı toplantısında görüşülmüş ve Kurul, oluşturulan bayilik sistemi ve söz konusu sistem sonrası ihalele rde gerçekleştirmiş oldukları eylemlerin trafik sinyalizasyon pazarında rekabeti bozucu nitelikte etki ve sonuçlarının olabileceği göz önünde bulundurularak ; - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Siemens), - TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektro nik Sigorta Aracılık Hizmetleri Gıda Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (TKS), - TRASİN Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (TRASİN), 180 - Sintek Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.(SİNTEK), - EMT Ltd. Şti.(EMT), - SFA Elektronik İç ve Dış Ti caret A.Ş.(SFA), - Sinyalizasyon Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Sinyalizasyon), - ULTRA Ulaşım ve Trafik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ULTRA), - Amber Elektronik İletişim Trafik Eğitim İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş (AMBER), - Ortana Elektronik Y azılım Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Ortana) 05-13/156 -54 5 190 hakkında anılan Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar vermiştir. Kurul un 8.1.2004 tarih ve 04 -01/11 -M sayılı Soruşturma Kararı üzerine, Rekabet Kurumu nun 20.1.2004 tarih ve 201 -210 sayılı yazıları ile toplam 10 teşebbüse, haklarında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açıldığı, Kanun un 43/2. maddesi uyarınca bildirilmiştir. Taraflar, aynı madde uyarınca ilk yazılı savunmalarını süres i içinde Kurum a intikal ettirmiştir. 200 30.4.2004 tarihli Siemens ve ULTRA arasındaki İkale Sözleşmesi ile tarafların 1.10.2003 tarihinde imzalamış oldukları Entegratörlük Sözleşmesi, 5.5.2004 tarihinden geçerli olmak üzere sona erdirilmiştir. 16.2.2004 ta rihinde Ortana ve Sinyalizasyon arasında imzalanan Protokol ile tarafların 6.3.2003 tarihinde imzalamış oldukları Bayilik Sözleşmesi feshedilmiştir. Aynı tarihte Ortana teminat çeklerini Sinyalizasyona, Sinyalizasyon da çözüm ortağı belgesi ve fiyat listes ini Ortana ya teslim etmiştir. 210 Siemens, Sinyalizasyon ile olan Bayilik Sözleşmesini 9.1.2004 tarihinde tek taraflı olarak feshetmiştir. 29.1.2004 tarihinde Siemens ve Sinyalizasyon arasında imzalanan Protokol ile de Siemens teminat çeklerini Sinyalizasyo n a, Sinyalizasyon da çözüm ortağı belgesi ve son fiyat listesini Siemens e teslim etmiştir. Ayrıca taraflar, Sinyalizasyon un üretim hakkına ilişkin Sözleşmenin rekabet yasağı hükmünün uygulanmayacağı konusunda karşılıklı olarak anlaşmaya varmışlardır. Siemens ayrıca bayilik sözleşmelerinde yer alan 3 yıllık rekabet yasağı hükmünü tadil ederek, hükmün sözleşmeden çıkarıldığını ve rekabet yasağı 220 hükmünün Sözleşmenin süresi boyunca geçerli olacağını tüm bayilerine bildirmiştir. Rekabet Kurulu tarafından, 2.7.2004 tarih ve 04 -44/556 -M sayılı karar ile yürütülmekte olan soruşturmanın 8.7.2004 tarihinde sona eren süresinin, 4054 sayılı Kanun un 43/1. maddesi çerçevesinde 8.7.2004 tarihinden itibaren 2 ay uzatılmasında karar verilmiştir. 8.9.2004 tarih ve SR /04-16 sayılı Soruşturma Raporu Kanun un 45/1. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu Üyeleri ne ve teşebbüslere 8.9.2004 230 tarihinde tebliğ edilmiş ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin ikinci yazılı savunmaları sür esi içinde Kurum kayıtlarına girmiştir. İlgili teşebbüslerden AMBER adına 2. yazılı savunma yapılmamıştır. Soruşturma Heyeti nin hazırladığı Ek Yazılı Görüşler hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslere ve Kurul Üyelerine 4054 sayılı Kanun un 45/2. maddes i uyarınca tebliğ edilmiştir. AMBER adına İkinci Yazılı Savunma yapılmadığı için bu teşebbüse bir Ek Yazılı Görüş gönderilmemiştir. 05-13/156 -54 6 240 Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin, Ultra ve SFA nın haricinde, Ek Yazılı Görüşe Cevapları süresi içinde Kurum a g önderilmiştir. Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüsler, 4054 sayılı Kanun un 46. maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısı yapılmasını talep etmişlerdir. 9.3.2005 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmıştır. Rekabet Kurulu, 10.3.2005 tarihinde, 05 -13/156 -54 sayı ile nihai kararını vermiştir. 250 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ İlgili raporda; Siemens bayilik sistemi ile ilgili olarak; A) Oluşturulan bayilik sistemi ve söz konusu sistem sonrası ihalelerde gerçekleştirmiş oldukları eylemlerin trafik sinyalizasy on pazarında rekabeti sınırlama amaç ve etkileri nedenleriyle, 260 - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. - TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnş. Elk. Elktr. San. ve Tic. Ltd. Şti. - TRASİN Elektronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - SİNTEK Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. - EMT Ltd. Şti. - SFA Elektronik A.Ş. - Sinyalizasyon Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. nin; - 4054 Sayılı Kanun un 4. maddesinde yasaklanan eylemleri gerçekleştirmeleri nedeniyle 16. maddenin ikinci fıkrası gereğince, 270 - Kanun un 10. madd esi gereğince bildirmeleri gereken bayilik sözleşmelerini Kuruma bildirmedikleri için 16. maddenin c bendi ve üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası ile cezalandırılmaları, - Soruşturma sürecinde sözleşmelerde yapılan değişiklikler ile Siemens in soruşturma sürecinde yapmış olduğu işbirliğinin de cezanın takdirinde ayrıca göz önüne alınması gerektiği, 280 - Sinyalizasyon un piyasadaki rekabet sınırlamalarının ortaya çıkarılmasındaki rolünün şirket lehine takdiri, B) Siemens ve bayileri arasında akdedilen Ba yilik Sözleşmelerinde rekabeti bozucu nitelikte oldukları tespit edilen, Sözleşmenin; - Sözleşme Bölgesi, Ek 1 de belirtilen faaliyet bölgesidir. Siemens sözleşme bölgesi içinde başka bir firmaya bayilik vermeyecektir ve Ek 2 ile sınırlı kalmak üzere dire k satış yapmayacaktır şeklindeki 1.2. maddesinin, 05-13/156 -54 7 - BAYİ iş bu sözleşme kapsamındaki ürün ve sistemlerle ilgili resmi 290 ihalelere Siemens e danışarak teklif verecektir . şeklindeki 2.3. maddesinin, - BAYİ, SIEMENS in yazılı izni olmaksızın; - - Sözleşme ye konu ürün ve sistemlerle veya bunların parçalarıyla doğrudan veya dolaylı - rekabet eden orijinal veya taklit ürünleri satamaz, üretemez, satımına aracılık edemez, bunlarla rekabet edemez ve pazarlayamaz, - Sözleşmeye konu ürün ve sistemlerle beraber kulla nılan veya onlara monte edilebilen veya eklenebilen ürünleri, direk ve trafik levhaları 300 hariç, üretemez ve satamaz, - Sözleşme ye konu ürün ve sistemlerle iştigal edecek şekilde ayrı bir şirket kuramaz, bu ürün ve sistemlerle iştigal eden mevcut şirketlere ortak olamaz. BAYİ şirket yapısında meydana gelecek pay sahibi değişikliklerini en geç 1 (bir) hafta içerisinde SIEMENS e bildirecektir . şeklindeki 11. maddesinin, belirtilen hükümlerinin, sözleşmeden çıkarılması, sözleşmelerde yer almamakla birlikte, i halelerde gerçekleştirilen Siemens ile bayiler ve bayilerin kendileri arasındaki fiili koordinasyonlara ve karın ortak 310 paylaşımına yönelik havuz uygulamalarına derhal son verilmesi ve söz konusu sözleşme değişikliklerinin gerekçeli kararın tebliği ertesind e 60 gün içerisinde yapıldığının Rekabet Kurumu na bildirilmesi gerektiği, C) Siemens ve ULTRA arasında imzalanan Entegratörlük Sözleşmesinin, hem Siemens ve hem de bayiler ile ULTRA arasındaki rekabeti ortadan kaldıran ve koordinasyona yol açan yapısı dikka te alındığında; - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. - ULTRA Ulaşım Trafik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. nin 320 - Kanun un 4. maddesinde yasaklanan eylemleri gerçekleştirmeleri nedeniyle 16. maddenin ikinci fıkrası gereğince, - Kanun un 10. maddesi gereğince bildirmele ri gereken anlaşmaları Kuruma bildirmedikleri için 16. maddenin c bendi ve üçüncü fıkrası uyarınca, idari para cezası ile cezalandırılmaları gerektiği, - Cezanın takdirinde hem sözleşmelerinin uygulanma zamanının kısalığı ve hem de sözleşmenin soruşturma a çılması ertesinde 330 sonlandırılmasının dikkate alınması gerektiği, Ortana bayilik sistemi ile ilgili olarak; A) Ortana bayilik sözleşmelerinin Rekabet Kurumu na bildirilmediği ve bayilik sözleşmelerinde 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiy eti Tebliğinde izin verilenler dışında sınırlamalar getirildiği de gözönüne alındığında; 05-13/156 -54 8 - Ortana Elektronik Yazılım Taah. San. ve Tic. Ltd.Şti. 340 - TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnş. Elk. Elktr. San. ve Tic. Ltd. Şti. - TRASİN Elektronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - SİNTEK Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. - EMT Ltd. Şti. - SFA Elektronik A.Ş. - Sinyalizasyon Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. nin; - Kanun un 4. maddesinde yasaklanan eylemleri gerçekleştirmeleri nedeniyle 16. maddenin ikinci fıkrası gereği nce, 350 - Kanun un 10. maddesi gereğince bildirmeleri gereken bayilik sözleşmelerini Kuruma bildirmedikleri için 16. maddenin c bendi ve üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası ile cezalandırılmaları, - Piyasadaki rekabet sınırlamalarının ortaya çıkarılmas ında büyük rol oynayan Sinyalizasyon un Kanun da öngörülen minimum para cezası ile cezalandırılmasının uygun olacağı, 360 B) Ortana tarafından gerçekleştirilen bayilik sistemine ilişkin olarak; Ortana nın pazardaki konumu ve bayilerin kendi arasındaki ilişkiler göz önüne alındığında, piyasadaki rekabeti bozucu etkileri olacağı düşünülen Sözleşmenin; i) Sözleşme Bölgesi, Ek 1 de belirtilen faaliyet bölgesidir. Ortana sözleşme bölgesi içinde başka bir firmaya bayilik vermeyecektir ve Ek 2 ile sınırlı kalmak üzere y a da dolaylı son kullanıcıya satış yapmayacaktır şeklindeki 1.2. maddesinin, ii) BAYİ iş bu sözleşme kapsamındaki ürünler ile ilgili resmi 370 ihalelere, EK 2 de belirtilen bayi fiyatının altında fiyat vermesi gerektiği durumlarda Ortana ya danışarak teklif ver ecektir. Bu işlem karşılıklı iki tarafından belirleyeceği kontak kişiler aracılığı ile yapılacaktır . şeklindeki 2.3. maddesinin, sözleşmeden çıkarılması ve yine sözleşmedeki şekliyle fiyat listeleri ve havuz uygulamalarına da son verilmesi gerektiği ve - 11. madde hükümleri, işbu Sözleşme nin ORTANA tarafından haklı nedenle feshi durumunda da Sözleşme nin sona 380 ermesinden itibaren 3 (üç) yıl süre ile geçerliliğini muhafaza edecektir. şeklindeki 11.2. maddesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün 2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ne uygun hale getirilmesi ve söz konusu sözleşme değişikliklerinin gerekçeli kararın tebliği ertesinde 60 gün içerisinde yapıldığının Rekabet Kurumu na bildirilmesi gerektiği, 05-13/156 -54 9 AMBER oluşumu ile ilgili olarak; 390 A) Amber Elektronik İletişim Trafik Eğitim İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ. ana sözleşmesinde yer alan rekabeti sınırlayıcı hükümler nedeniyle ana sözleşmenin Kanun un 4. maddesi bağlamında rekabeti sınırlayan ve Rekabet Kurumu na bildirilmesi gereken bir anlaşma olduğu, bu anlamda; - TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnş. Elk. Elktr. San. ve Tic. Ltd. Şti. - TRASİN Elektronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - SİNTEK Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. - EMT Ltd. Şti. nin 400 - Kanun un 4. maddesinde yasakla nmış bir ortak girişim anlaşmasına taraf olmalarından dolayı 16. maddenin ikinci fıkrası gereğince, - Kanun un 10. maddesi gereğince bildirilmesi gereken AMBER ana sözleşmesini Kuruma bildirmedikleri için 16. maddenin c bendi ve üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası ile cezalandırılmaları gerektiği, - Para cezasının takdirinde faaliyet ve süre gibi konuların teşebbüsler lehine 410 dikkate alınması gerektiği, B) Amber Elektronik İletişim Trafik Eğitim İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ. ana sözleşmesinde yer alan ve şirket ile kurucu ortaklar TKS, TRASİN, EMT ve SİNTEK arasındaki rekabetin sınırlanmasına neden olan ortak faaliyet alanlarının ana sözleşmeden çıkarılması ve yine şirket ile kurucu ortaklar arasındaki koordinasyona son verilebilmesini teminen şirket tüze l kişiliğinin 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ de yer alan koşulları taşıması halinde mümkün olabileceğinin taraflara bildirilmesi ve aksi takdirde şirket tüzel 420 kişiliğine son verilmesi gere ktiğinin taraflara bildirilmesi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile ilgili olarak ; - Kamu alım ihalelerindeki rekabetin kısıtlanmasının piyasadaki rekabete etkisinin 4054 sayılı RKHK çerçevesinde ele alınmasına ek olarak ilgisi bakımından Rekabet Kurulu nun konu ile ilgili gerekçeli kararının Kamu İhale Kurumu na gönderilmesi gerektiği, ifade edilmiştir. 430 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar 05-13/156 -54 10 H.1.1. İlgili Ürün Pazarı 440 Siemens ile 6 bayi arasında imzalanmış olan bayilik sözleşmesine konu olan ürün ve sistemlerin listesi, sözleşmenin 2 nolu ekinde yer almaktadır. Ek 2 de, trafik kontrol sistemlerinin kurulmasında gerekli olan çeşitli elektronik cihazlar (yaya sinyal verici, oto sinyal verici, yaya butonu, master ssm vb.), bu cihazların parçalar ı (halojen ampul, master saat pili vb.), cihazların tamirinde kullanılan diğer cihazlar (master ssm tamiri, master mmi tamiri vb.), elektronik olmayan üniteler (ünite camı, ünite siperlik, ünite gövde vb.) ve bunların parçalarından (ünite cam contası vb.) oluşan çok sayıda ve çeşitte ürün ve sistem sayılmıştır. Çeşitli yazılımların kurulmasını da gerektiren çok çeşitli elektronik ürün ve sistemden ve bunları tamamlayan parçalar ve elektronik 450 olmayan ünitelerden oluşan söz konusu ürün grubuna kısaca akıllı trafik kontrol ya da yönetim sistemleri de denilmektedir. Söz konusu ürünlerden oluşan pazar genel olarak trafik sinyalizasyon sistemleri olarak tanımlanabilir. Ortana ile bayiler arasında imzalanmış olan bayilik sözleşmesinde de sözleşme konusu ürünle r sözleşmenin 2 nolu ekinde yer almaktadır. Bu ürünler, değişken mesaj işaretleri (VMS), grafik değişken mesaj işaretleri (grafik VMS), değişken trafik işaretleri, doppler radar hız ikaz sistemi ve mobil değişken trafik işaretleri olmak üzere Siemens ile i mzalanan bayilik sözleşmesinden farklı ve genel olarak ledli sistemler olarak adlandırılan 460 ürünlerden oluşmaktadır. Ledli sistemler, grafiklerin veya yazılı mesajların (harf ve rakam) yer aldığı ışıklı uyarı ve bilgilendirme panolarıdır. Bu ürünlerin Türkiye deki en önemli üreticisi Ortana dır. Bu açıklamalar ışığında ilgili ürün pazarları trafik kontrol ünitelerini içeren trafik sinyalizasyon sistemleri ve ledli sistemler dir. H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Şikayet konusu sözleşme ve uygulamalara kon u ürünlerin tüm Türkiye 470 sınırları içinde satış ve pazarlamasının olması nedeniyle coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir. H.2. Hakkında Soruşturma Yapılan Taraflar H.2.1. Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Siemens) Siemens, el ektroteknik, elektronik, hassas mekanik, tıp tekniği, ulaşım tekniği, enformasyon, telekomünikasyon, veri ağları, akustik, aydınlatma, su, buhar, rüzgar, güneş, nükleer enerji gibi konularda ve enerji üretimi ve dağıtımı, bina 480 ve endüstri otomasyon sisteml eri, elektronik bileşenleri v.b. elektrik ve elektronikle ilgili teknik alanlarda kullanılan sınai ürünlerin imalatı, imal ettirilmesi, ithalatı, ihracatı, toptan ve perakende ticareti, her türlü pazarlanması, dahili ve harici toptan ticareti ve dağıtımı, bu alanlarda tesislerin kurulması, tasarlanması, işletilmesi, bakımı ve modernizasyonu faaliyetleri ile iştigal etmektedir. Şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: 05-13/156 -54 11 Ortaklar Pay (%) Siemens AG ( .) Dr. Nusret Arsel ( .) Dr. A. Zafer İncecik ( .) Süleyman İlden ( .) Oğuz Tezel ( .) Kaya Tütengil ( .) 490 Şirket yaklaşık 35 yıldır sinyal verici (trafik lambası) ve merkezi kontrol sistemleri (lambaların koordinasyonu) konusunda üretim, pazarlama, satış, Ar&Ge ve yazılım geliştirme işleri ile iştigal e tmektedir. H.2.2. Ortana Elektronik Yazılım Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Ortana) Ortana, trafik enformasyon ve komünikasyon sistemleri, trafik sinyalleri ve trafik işaretleri alanlarında üretim yapan bir firmadır. Şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki gibi dir: 500 Ortaklar Pay (%) Süleyman Erdoğan ( .) Umut Aydın ( .) Lale Uyar ( .) Ortana, Siemens in de bayileri olan 6 firma (EMT, SFA, SİNTEK, Sinyalizasyon Elektronik, TKS, TRASİN) ile bayilik sözleşmesi imzalayarak, 3 Haziran 2003 tarihi itibarıyla bayi lik teşkilatını oluşturmuştur. H.2.3. EMT Limited Şti. (EMT) EMT, 2001 tarihinden itibaren Siemens in bayisi olarak faaliyet göstermektedir. Teşebbüs % ( ) lik bir ortaklık payı ile Gürel Polatkaya nın kontrolünde bulunmaktadır. 510 Ortaklar Pay (%) Gürel Polatkaya ( .) Seval Polatkaya ( .) H.2.4. SFA Elektronik İç ve Dış Ticaret A.Ş. (SFA) SFA, 2000 yılından itibaren sinyalizasyon konusunda faaliyette bulunmaktadır. 2000 -2001 de ISKRA adlı yurtdışı menşeli firmanın distribütörü olarak ve kendi ürünle ri ile faaliyette bulunmakta olan şirket 2001 yılından itibaren Siemens bayisi olarak faaliyetlerine devam etmektedir. Ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: 520 Ortaklar Pay (%) Fahri Seçgin ( .) Ali Fuat Seçgin ( .) Rukiye Seçgin ( .) 05-13/156 -54 12 Fatma Durmaz ( .) Semiha Mercimek ( .) Fatma Seçgin ( .) İdris Tanal ( .) Cebrail Keskin ( .) H.2.5. Sinyalizasyon Elektronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Sinyalizasyon) Sinyalizasyon, 2001 yılından önce trafik sinyalizasyon ürünleri üreticisi olarak faaliyet göstermek te iken, Kasım 2001 tarihinden sonra Siemens bayisi olarak faaliyetlerine devam etmiş, soruşturma sürecinde Siemens ile olan bayilik sözleşmesine son verilmiştir. Teşebbüsün ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: 530 Ortaklar Pay (%) Hasan Erseven ( .) Süleyman Erseven ( .) H.2.6. SİNTEK Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (SİNTEK) SİNTEK, trafik sinyalizasyonu alanında üretici olarak faaliyet göstermekteyken Kasım 2001 tarihinden itibaren Siemens in bayisi haline gelmeyi kabul etmiştir. Teşebbüsün orta klık yapısı aşağıdaki gibidir: Ortaklar Pay (%) Fahir Çelik ( .) Halit Sağlam ( .) Ahmet Avşar ( .) H.2.7. TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektronik Sigorta 540 Aracılık Hizmetleri Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. (TKS) TKS, Kasım 200 1 tarihine kadar trafik sinyalizasyon ürünleri alanında üretim yapan bir firma iken bu tarihten itibaren Siemens in bayisi olarak faaliyet göstermektedir. Teşebbüsün ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: Ortaklar Pay (%) Cebrail Polat ( .) Kenan Çelik ( .) H.2.8. TRASİN Elektronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (TRASİN) 1989 yılında kurulmuş olan TRASİN, Kasım 2001 tarihine kadar trafik 550 sinyalizasyon ürünleri alanında üretim yapan bir firma iken bu tarihten itibaren Siemens in bayisi olarak faaliyet göster mektedir. Şirket hisseleri ortaklar arasında aşağıdaki gibi dağılmaktadır: Ortaklar Pay (%) Hüseyin Bal ( .) İsmail Bal ( .) 05-13/156 -54 13 H.2.9. ULTRA Ulaşım ve Trafik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ULTRA) 560 ULTRA, trafik kontrol sistemlerinin üretim, dağıtım, mon taj ve ticareti ile ilgilenmektedir. Şirket Siemens ve bayileri ile 1.10.2003 tarihinde entegratörlük sözleşmesi imzalamıştır. ULTRA nın hisseleri ortaklar arasında aşağıdaki şekilde dağılmaktadır: Ortaklar Pay (%) Halil Tunçbilek ( .) Emir Emrah Adal ( .) H.2.10. Amber Elektronik İletişim Trafik Eğitim İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AMBER) AMBER, 8.4.2003 tarihinde 4 Siemens bayisi ve 3 Siemens çalışanı 570 tarafından çeşitli enformasyon teknolojisi ürünlerinin, trafik kontrol sistemleri de dahil olmak üzere çeşitli elektronik ürünlerin ve bunların yanı sıra trafik işaretleri ve levhalarının üretimi, geliştirilmesi ve pazarlanması amacıyla kurulmuştur. Kurucu ortakları aşağıdaki kişilerden oluşmaktadır: - Ahmet Erhan Arıkkan - İsmail Fetih Ürkmez - Ziya Eren Tütüncüoğlu - EMT - TKS 580 - SİNTEK - TRASİN H.3. Yapılan Tespitler ve Deliller H.3.1. Siemens Bayilik Sisteminin ve Bayilik Sözleşmelerinin Değerlendirilmesi Trafik sinyalizasyon ve ledli sistemler pazarlarının en önemli alıcıları Karayolları Genel Müdürlüğü ve b elediyelerdir. Müteahhitlere taşeron olarak 590 yapılan işlerin miktarı ise kamu ile karşılaştırıldığında çok küçük bir tutar oluşturmaktadır. Dolayısıyla söz konusu sistemlerin asıl müşterisi kamu kesimidir. Bu anlamda piyasadaki rekabet de genellikle kamunun alımlarını gerçekleştirdiği ihalelerde ortaya çıkmaktadır. Söz konusu ihalelere bakıldığında, zaman zaman birden fazla ürün ve sistemin bir arada kullanılarak ve gerekli bağlantıların tesis edilerek kavşak, üst geçit, yaya geçidi v.b. projelerin trafik k ontrol sistemlerinin bir paket halinde kurulduğu anlaşılmaktadır. 600 Bu anlamda, söz konusu idareler alımları gerçekleştirirken, işlemi yalnızca trafik sinyalizasyon sistemi alımı olarak yapabilecekleri gibi, bir yapım veya müteahhitlik işi içerisinde trafik sinyalizasyon sistemine duyulan ihtiyacın da 05-13/156 -54 14 birlikte karşılanması şeklinde yapabilmektedirler. Bir başka deyişle örneğin bir tünel veya hemzemin geçit inşası içinde trafik sinyalizasyon sistemlerine de ihtiyaç duyulduğunda, alım işlemi söz konusu ihtiya cı da giderecek şekilde bir bütün olarak karşılanmaktadır. Bu anlamda söz konusu yapım işini üstlenmek isteyen ancak trafik sinyalizasyon ürünlerini üretmeyen teşebbüslerin de, söz konusu ürünleri bir şekilde temin etmeleri gerekmektedir. 610 Dolayısıyla tra fik sinyalizasyon ürünleri ile ilgili alım işlemleri için ihalelere katılan teşebbüsleri iki kategoriye ayırmak mümkündür: - Trafik sinyalizasyon sistemleri üreticileri, - Üretici olmamakla birlikte, trafik sinyalizasyon sistemlerini Türkiye de yerleşik diğer üreticilerden veya ithalat yoluyla temin eden diğer teşebbüsler. İkinci kategoriye giren teşebbüsleri yapım işini üstlenen müteaahitlerden, elektrik işi ile ilgilenen teşebbüslere kadar geniş bir yelpazade 620 konuşlandırmak mümkündür. Söz konusu teşebb üsler bütün bir şekilde açılan ihalelere katılmakta ve kazanmaları halinde kendi alanları dışındaki trafik sinyalizasyon sistemleri işini de ya taşeronlar vasıtası ile ya da doğrudan temin etmek suretiyle gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Aslında söz konusu teşebbüslerin trafik sinyalizasyon ürünlerini temin ettikleri kaynaklardan birisi de, birinci kategoride sayılan üreticilerdir. Yukarıda kısaca anlatılmaya çalışılan piyasanın yapısı, Karar ın devamında Siemens bayilik sisteminin neden rekabete aykırı ola rak oluşturulduğunun tespit edilmesi ve amacının ortaya konulması bakımından önem arz 630 etmektedir. Çünkü Siemens bayilik sistemini oluştururken, bayilerini kendisinin de yer aldığı birinci kategoride yer alan üreticiler arasından seçmiştir. Oysaki bu katego ride, ikinci kategoride yer alan teşebbüslerin aksine çok az sayıda teşebbüs bulunmaktadır. Bir başka deyişle trafik sinyalizasyon sistemlerini çok az sayıda teşebbüs üretmektedir. Bu anlamda Siemens tarafından oluşturulan bayilik sistemi ile amaçlanan es asen üreticilerin bir araya toplanarak rekabetin kısıtlanması ve pazardaki en büyük temin kaynağı haline gelmektir. Dolayısıyla, yukarıda yer verilen ayrım nedeniyle, Karar ın devamında sıkça 640 karşılaşılacak olan rakiplik kavramı ile trafik sinyalizasyon sistemlerini üreten firmalar arasındaki ilişkilerin kastedildiği anlaşılmalıdır. Siemens ile bayileri arasında imzalanan bayilik sözleşmelerinin değerlendirilmesine geçmeden önce, bayilik sistemi öncesinde Siemens ve bayileri arasındaki rekabetin ortay a konulması yapılacak olan değerlendirmeler açısından gereklilik arz etmektedir. Bu anlamda yapılacak tespit ve değerlendirmeler bayilik öncesi, bayilik sözleşmeleri ve bayilik sonrası durum olarak üç ana başlık altında ele alınacaktır. 650 H.3.1.1. Bayilik S istemi Öncesi Durumun Tespiti Türkiye de akıllı trafik kontrol sistemlerini az sayıda firma üretmektedir. 05-13/156 -54 15 Siemens in bayilik teşkilatını oluşturduğu 2001 yılı öncesinde ise soruşturma aşamasında Siemens in bayileri olan firmaların da bu alanda üretim yapt ıkları ve bu bayilerin birbirleri ile ve Siemens ile rekabet halinde oldukları bilinmektedir. Bu anlamda Siemens tarafından oluşturulan bayilik sistemi öncesi piyasada üretici veya satıcı olarak yer alan bayilerin, hem Siemens in hem de 660 birbirlerinin raki bi oldukları tespiti, yapılacak değerlendirmeler açısından çok önemlidir. Bu bölümde bayilik sözleşmeleri öncesi Siemens ve bayilerin rakip oldukları ve bu anlamda esasen bayilik sözleşmelerinin 4054 Sayılı Kanun un 4. maddesi anlamında yatay seviyede (ra kipler arasında) yapılan bir anlaşma1 olduğu gösterilecektir. Yerinde incelemeler esnasında SFA firmasından elde edilen ve aşağıda yer verilen belge, Siemens ve bayilerin bayilik sistemi öncesi rekabet halinde 670 olduklarını gösteren delillerden birisidir. B elge el yazısı ile yazılmıştır. 05/10/1999 5 Firma katıldı. TEKLİFLER SFA : 290 000 000 000 TL. SİMKO : 325 000 000 000 TL. ULTRA : 313 494 000 000 TL. SİNYALİZASYON : 168 800 000 000 TL. 680 DETAY : 229 000 000 000 TL. Komisyona havale edildi Simko aldı. SFA, DETAY, SİNYALİZASYON komisyonda elendi 5/10/1999 Görüldüğü üzere, Siemens ile sonradan Siemens in bayisi olan SFA, 690 Sinyalizasyon ve daha sonra entegratörlük anlaşması imzalanan ULTRA ihalede rekabet halinde fiyatlar ını sunmuşlardır. Bu tablolarda yer alan ihale bilgileri teşebbüslerin rakipliklerini gösterme amacından ziyade, bayilik öncesi ve bayilik sonrası dönemler arasındaki farkı net bir biçimde ortaya koymak için detaylı bir biçimde oluşturulmuştur. Bu bilgile re göre bayilik öncesi dönemde teşebbüsler farklı bölgelerdeki ihalelere birbirlerine rakip olarak girerlerken, bayilik sonrası dönemlerde bu durum ortadan kalkmıştır. Bayilik sistemi kurulduktan sonra birden fazla bayinin aynı bölgedeki ihalelere girmeler inin altında yatan amaç ise daha ayrıntılı bir 700 1 Üretim veya dağıtım zincirinin aynı seviyesinde yer alan teşebbüslerin yapmış oldukları anlaşmalar. Söz konusu anlaşma ların rekabeti sınırlayıcı olup olmadıkları Karar ın ilerleyen bölümlerinde ele alınmaktadır. 05-13/156 -54 16 şekilde izleyen bölümlerde ele alınacaktır. Aşağıda yer alan Tablolarda belediye ve karayolları ihaleleri ayrı ayrı gösterilmiştir. Siemens ve bayilerin isimleri büyük harfler ile diğer katılımcıların isimler i ise küçük harfler ile yazılmıştır. Bayilik öncesi ve sonrası dönem sözleşmelerin imzalandığı 1.11.2001 tarihine göre belirlenmiştir. Ancak bayilik sistemi ile ilgili hazırlıkların, sözleşmenin imzalanması öncesine uzandığı ilgili teşebbüsler arasındaki yazışmalardan anlaşılmaktadır. En az iki sistem üyesinin (Siemens veya bayiler) katıldığı 710 bazı ihaleler aşağıdadır. Tablo 1: Bayilik sistemi öncesi yapılan bazı belediye ihaleleri İşveren İhale Tarihi Katılımcılar Kazanan Ankara B.B. 22.5.2001 SIEMENS SFA Buharalılar Buharalılar Ardahan Bel. 13.7.2001 SIEMENS TRASİN SİNYALİZASYON SFA SIEMENS Erzurum B.B. 3.7.2001 TKS SFA Buharalılar Odisan Odisan Kayseri B.B. 29.5.2001 TKS SIEMENS SFA Buharalılar Odisan SIEMENS Kırkpınar Bel. 15.5.2001 SFA TKS Odisan SFA Sapanca Bel. 6.6.2001 SFA SİNYALİZASYON İsbak SFA İzmit B.B. 29.6.1999 SİMKO2 SİNYALİZASYON Kubik Nilka Gün.Alk. SİNYALİZASYON İzmir B.B. 2.11.2000 SİMKO ULTRA Yüzey y. Gül-iş Snef SİMKO Gaziantep Bel. 16.8.2001 TRASİN SIEMENS Teknotel SIEMENS Konya B.B. 21.12.1999 SİMKO ULTRA SİMKO Antalya B.B. 13.4.1999 SİMKO SİNYALİZASYON SİMKO 2 Simko (Siemens) bayilik sözleşmesi öncesi İzmit Belediyesi nin düzenlemiş olduğu 8 ihalenin 4 üne katılmasına rağmen bayilik sözleşmesi sonrası hiç bir ihaleye iştirak etmemiştir. 05-13/156 -54 17 13.8.2000 SİMKO SİNYALİZASYON SİMKO3 2.8.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON TKS Antalya Sin. Ant.Sin. 1.3.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON ULTRA SİNYALİZASYON Kayseri B.B. 29.5.2001 SIEMENS TKS SFA Buharalılar Akdol -Ortadoğu Buharalılar Bursa B.B.4 5.7.2001 TKS SİNYALİZASYON Selçuk m. Tgs. TKS 9.1.2000 SİNYALİZASYON SİMKO Selçuk m. Tgs. Selçuk m. 7.11.2000 SİNYALİZASYON TKS Selçuk m. Tgs. Tgs. Trabzon Bel. 22.8.2000 SFA TKS Angira SFA Bolu Bel. 14.8.2001 SFA TKS TRASİN TKS Denizli Bel. 7.10.1999 ULTRA SİMKO İsbak SİMKO Ankara B.B. 5.10.1999 SİNTEK SIMKO SİMKO 12.10.1999 SIMKO SFA SİNYALİZASYON ULTRA Detay SİMKO Tablo 2: Bayilik sistemi öncesi yapılan bazı ka rayolları ihaleleri 720 İşveren İhale Tarihi Katılımcılar Kazanan TCK 2. Bölge / İzmir 31.5.2000 SİMKO SİNTEK 3 Bayilik sözleşmeleri öncesi Antalya Belediyesi nin alımlarının çoğu SİMKO ve Sinyalizasyon tarafından karşılanmıştır. 4 1999 yılından bayilik sözleşmesi imzalanan döneme kadar Belediye toplam 12 ihale açmıştır. Sinyalizasyon söz konus u ihalelerin 8 tanesine, TKS 2 tanesine, SFA ve SIMKO (Siemens) 1 tanesine katılmış olmalarına rağmen söz konusu firmalar, bayilik sözleşmesi sonrasında yapılan 2 ihaleye de katılmamışlardır. 05-13/156 -54 18 ULTRA SİNTEK Göknil 28.6.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON SIEMENS SİNYALİZASYON 30.10.2001 SİNYALİZASYON SFA Ortadoğu Ortadoğu 30.10.2001 SİNYALİZASYO N SFA Odisan Odisan 22.10.2001 SFA ULTRA Aysolar SFA TCK 3. Bölge /Konya 4.9.2000 TRASİN SİNYALİZASYON TRASİN 8.11.2000 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNYALİZASYON 8.7.2001 TRASİN SİNTEK SİNYALİZASYON SIEMENS Buharalılar Ortadoğu SİNTEK 8.8.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON TRASİN Buharalılar SİNTEK TCK 4.Bölge/Ankara 17.6.1999 EMT ULTRA Buharalılar Buharalılar 1.10.1999 EMT ULTRA Ortana Ortana 3.4.2001 SFA SİNTEK SİNYALİZASYON SİNTEK 2.3.2001 SİNTEK SFA ULTRA SİNYALİZASYON Buharalılar Ortadoğu SİNTEK TCK 5 . Bölge/ Mersin 17.12.1999 SİNYALİZASYON SİNTEK TRASİN Tülü Çelebi TRASİN 14.6.2000 SİNYALİZASYON Arı SİNYALİZASYON 6.4.2001 SİNYALİZASYON SİNTEK SİNYALİZASYON 13.6.2001 SİNYALİZASYON SIEMENS Buharalılar Ortadoğu SIEMENS TCK 6. Bölge/ Kayseri 2.12. 1999 SİNYALİZASYON TRASİN TRASİN 05-13/156 -54 19 Zek.Mecan 11.6.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON SİNTEK Buharalılar Nurhat T. SİNYALİZASYON 10.7.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON SİNTEK TRASİN Asmen TRASİN TCK 7.Bölge/Samsun 10.9.1999 TRASİN ULTRA TRASİN 13.7.2001 TRASİN SIEME NS SİNYALİZASYON Ada T. Ceysan SİNYALİZASYON TCK 10. Bölge 16.6.2000 TRASİN ULTRA Ortadoğu Ortadoğu TCK 11. Bölge 23.6.2000 SİNYALİZASYON SİNTEK Buharalılar SİNYALİZASYON TCK 12. Bölge /Erzurum 7.10.1999 TRASİN SİNTEK Bay-Müh. Yıl.Dön. M.Seid. G. TRASİN 23.5.2001 TRASİN SİNYALİZASYON SFA Buharalılar Yıl.Dön. Özdemir Buharalılar TCK 13. Bölge /Antalya 9.11.1999 SİNTEK ULTRA SİNTEK 19.10.2000 SİNTEK SİNYALİZASYON Buharalılar SİNYALİZASYON 17.10.2001 SİNTEK SIEMENS Ortadoğu SİNTEK 17.10.2001 SİNT EK SIEMENS Ortadoğu SİNTEK 17.10.2001 SİNTEK SIEMENS Ortadoğu SİNTEK TCK 14. Bölge/Bursa 6.8.1999 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNTEK 22.11.1999 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNYALİZASYON 16.9.1999 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNYALİZASYON 30.5.2000 SİNTEK SİNYALİZASYON Ortadoğu Ortadoğu 05-13/156 -54 20 15.6.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON Ortadoğu Selçuk Buharalılar Buharalılar 15.6.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON Ortadoğu Selçuk Buharalılar Ortadoğu TCK 16. Bölge 22.6.2000 TRASİN SİNTEK SİNYALİZASYON Buharalılar Atılım TRASİN 26.10.2000 TRASİN SİNTEK SİNYALİZASYON TRASİN 5.9.2001 TRASİN SİNTEK SİNYALİZASYON TRASİN Tablolarda yer alan bilgilerden görüldüğü üzere Siemens ve bayileri ile entegratör ULTRA bayilik sistemi öncesinde ihalelerde birçok kez karşı karşıya gelmişlerdir. Bu durumd a bayilik sistemi öncesinde Siemens, bayiler ve ULTRA nın birbirlerine rakip oldukları çok açıktır. Dolayısıyla birbirine rakip olan teşebbüslerin bayilik sözleşmeleri imzalanmadan önce üretimlerini bırakarak pazardaki başka bir teşebbüsün bayisi olmak ama cıyla görüşmelerde bulundukları, bu çerçevede üretim faaliyetlerini sona erdirdikleri ve zaten az sayıda teşebbüsün yer aldığı ilgili pazardaki yatay rekabeti olumsuz yönde etkileyecek şekilde bayilik sözleşmelerinin yapıldığı 730 görülmektedir. Bu nedenle söz konusu bayilik sözleşmeleri her ne kadar görünürde dikey anlaşma niteliğine büründürülmeye çalışılsa dahi, esas itibarıyla sözleşmeler yatay etkiler içermektedir. H.3.1.2. Bayilik Sistemi ve Bayilik Sözleşmeleri H.3.1.2.1. Bayilik Sistemi Bayilik sözl eşmelerinde yer alan hükümlere geçmeden önce, Siemens ve bayileri tarafından oluşturulan sistemin rekabeti sınırlayıp sınırlamadığının 740 tespit edilebilmesi bakımından, söz konusu sistemin hangi amaçlar ile oluşturulduğu ve taraflara hangi avantajları sağlad ığı konularını açıklamak gerekmektedir. Siemens bayilik sistemi kurulduğu anda trafik sinyalizasyon alanında üretici olarak yer alan önemli büyüklükteki teşebbüsler aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. Kamu alımları incelendiğinde, bu alımlar için aşağıda belirtilen teşebbüslerin yanı sıra başkaca teşebbüslerin de teklif verdikleri görülmektedir. Söz konusu bu teşebbüsler kazandıkları ihalelerde kullanacakları ürünleri yine Türkiye deki az sayıdaki üreticiden veya 750 yurtdışından temin etmektedirler. 05-13/156 -54 21 760 Tablodan da görüleceği üzere, trafik sinyalizasyonu alanında Siemens ve bayileri dışında önemli büyüklükte üretici olarak faaliyet gösteren belli başlı 4 770 rakip teşebbüs bulunmaktadır. Dolayısıyla 2001 yılı öncesinde piyasada Siemens ve az sayı da üretici bulunurken, Siemens in 6 rakibi ile bayilik teşkilatı oluşturması sonrasında, bu sisteme rakip olabilecek, piyasada üretici niteliğinde çok az sayıda teşebbüs kalmıştır. Bayilik sözleşmeleri imzalanması öncesinde, Siemens ile bayilik teklifini kabul eden firmalar arasında yapılan toplantının tutanağında yer alan ifadeler esasında bayilik sisteminin hangi amaca yönelik olduğunu anlamak 780 bakımından önemlidir. Söz konusu tutanakta yer alan ifadeler aynen aşağıdaki gibidir: 1. T.C. Karayollarındaki fiyatlar belirlenene kadar tüm ihale ve satın almalara teşekkür mektubu verilecektir. 2. T.C. Karayolları birim fiyatları piyasa rayiçlerine ulaştığında tüm bayiler, işleri denk ciro payı sağlayacak şekilde alacaktır. İlk turda belirlenen sıra ile ikinci turda eşitlik sağlamaya yönelik dağılım olacaktır. 790 3. T.C. Karayolları 2002 birim fiyatları ilan edildiğinde fiyatların yetersiz olması durumunda ortak karar doğrultusunda davranılacaktır. ... 6. Bayiler dışında bir başka firmanın işlere teklif vermesi durumunda ihale indirimine Siemens karar verecek, işi olan firmanın ilgili işlerden beklediği kar karşılıklı mutabakat ile Siemens 800 tarafından karşılanacaktır. Böyle bir durumda Siemens satış fiyatının bayi transfer fiyatlarının altına düşmesi halinde bu i şe ait Siemens ve Bayileri 1. TKS 2. TRASİN 3. Sintek 4. EMT 5. SFA 6. Sinyalizasyon Entegratör 7. ULTRA + Rakipler 1. İSBAK 2. Buharalılar (Özbest) 3. Tekon 4. Odisan 05-13/156 -54 22 %10 ciro payı havuza ayrılmayacaktır. 7. Bayiler kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinlikle devredemez ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette bulunamaz. Aksi durum Ana Sözleşme koşullarına uymadığı anlamına gelecektir. Bayiler arası uzlaşmazlıklarda Siemens hakem olarak tanımlanmıştır. 810 8. Bayi sayısındaki artış, azalış veya ihracına ilişkin karar için 6 bayinin oybirliği esas ve yeterli olacaktır. Oy çokluğu halinde alınan kararı Siemens in veto etme yetkisi vardır. 9. Oy ço kluğu için 7 taraftan en az 4 oy alınması gerek ve şarttır. 10. Büyük şehirlerde yapılan satışların Siemens ciro toplamı 6 ya bölünerek bayilerin gerçekleştirdiği yıllık cirosuna eklenecektir. 11. TKS nin envanterinde bulunan malzeme 5.5 Euro/kg birim fiyatla 820 Siemens tarafından aşağıdaki meblağ baremine ve tekabül eden takvime göre satın alınacaktır . Bu tutanak 6.9.2001 tarihli olup, Siemens, TKS, TRASİN, SİNTEK, EMT, SFA ve Sinyalizasyon temsilcileri tarafından imzalanmıştır. 24.10.2001 tarihli ve y ine imzalı Bayi Toplantı Tutanağı nda aşağıda yer alan ifadeler bulunmaktadır: 830 - Teslim edilen kalıplarla ilgili tutanak yapılması kararlaştırıldı. - Çeklerin sözleşmenin şu maddesine göre alındığı ve 3. şahıslara verilmeyeceği ile ilgili tutanak verile ceği kararlaştırıldı. - 18.2.4. maddesi konuşuldu maddenin ortaklık değişiminin simensin aleyhine olması durumunda diye değiştirilmesi konuşuldu. - 21 maddenin son kısmı tartışıldı: münhasır lafının kaldırılması istendi daha sonra görüşülecek 840 - Tepkiler : Manisa : ne farkın vardı da bayi oldun, fiyat yükseldi, bende Bursadaki adamlardan alırım Bu benzeri tepkiler herkese geldiği söylendi. Sonuç olarak sinyal verici fiyatlarının aşağıya çekilmesi istendi. - Geri sayıcının fiyatı konuşuldu ve 240 euro ya iç inin verilebileceği konuşuldu, kötü ledle yapılanında 165 euro olarak söylendi. 850 - İstanbul da alınacak işlerde Siemens alacak ve %10 nunu potaya atacak. 05-13/156 -54 23 - 1 Kasım a kadar tüm bayiler ellerindeki işleri ekteki tutanakla belirttiler bundan sonraki işleri kes inlikle sözleşmedeki şartlar dahilinde yapılacağı söylendi. - Yürüyen yaya için iyi ledli olarak 225 euro, diğer ledle 160 euro + %10 karı+ gövde fiyatı olarak belirlendi 860 - Altyapı işleri ile ilgili ortak taşeronlar oluşturulmaya çalışılacak - Karayolları i şlerinin nasıl yürüyeceği tekrar konuşuldu: Karayolları işleri büyükşehirler kapsamında değerlendirilecek yani malzemeler ihale bedelinin %20 altına verilecek, altyapı işleri ise karı potaya kalacak maliyet hesabı için ortak karar verilip belirlenecek Karayollarından alınan işler ortak potada sayılacak ve herkese eşit 870 kota olarak dağılacak. - Liste fiyatına 200 lük ünitelerde %35 yapıldığı söylenmiştir. Ancak parça kalemlerde daha düşük fiyat istendi. - Bayilerin verdiği tüm tekliflerin bir örneği de no lu Siemens faksına çekilecektir. Bu tekliflerin alınma yüzdeleride belirtilecektir. 880 TKS de yerinde inceleme esnasında elde edilen ve bayilik sözleşmesinin imzalanmasından önce gerçekleştirilen bir toplantıya ait olduğu anlaşılan imzasız belgede yer ala n aşağıdaki ifadeler de bayilik sistemini anlamak bakımından önemlidir: Yapılan Toplantılarda Uzlaşılan Konular ve Sözleşmeye Ek Koşullar: 1. TC Karayolları Bölgelerinde fiyatlar netleşene kadar tüm ihale ve satın almalara teşekkür teklifi verilecektir . 890 2. TC Karayolları birim fiyatları istediğimiz noktaya geldiğinde çıkan tüm işler sekiz (8) firma arasında eşit paylaştırılacaktır. Merkezi alım olması durumunda Büyükşehirlere uygulanan havuz sistemi uygulanacaktır. 3. TC Karayolları 2002 birim fiyatla rı ilan edildiğinde ihaleli müteahhit ve taşeron ihalelerinde birim fiyatlarda %100, satınalma işlerinde %30 kar marjı sağlanacaktır. 900 05-13/156 -54 24 7. Büyükşehirlerde yapılacak ihale ve satınalmalarda ortak 1 nolu havuz oluşturulacak, bu havuzdaki kar oranı %30 un altın da olmayacaktır. 8. Diğer tüm işlerde %10 oranında 2 nolu ortak havuz oluşturulacaktır. 9. Siemens in trafik sistemlerinin temsilcileri, sözleşmede adı geçen 8 firma dışında başka firma olmayacaktır. 9. Firma için oybirliği ile karar alınacaktır. (Sözleşmedek i inhisari olmayan ibaresi çıkarılacaktır. 910 10. Taraflar dışında bir başka firmanın işlere teklif vermesi durumunda ihale indirimine Siemens karar verecek, işi alan firmanın ilgili işlerden beklediği kar Siemens tarafından karşılanacaktır. 15. 1 Kasım 20 01 tarihinde firmalar tarafından beyan edilecek stoktaki malzemeler için Siemens firmalara, maliyet + %25 kar =malzeme fiyatı tutarını peşin olarak ödeyecektir. 920 16. Sözleşmeyi fesh etmek 1+8 firmanın oyçokluğu ile olacaktır. Bunun dışında Siemens herhangi bir nedenle (oy çokluğu ile haklı nedenler dışında) sözleşmeyi fesh etmesi durumunda 500.000 USD yi firmaya ödeyecektir. 17. Büyükşehirlerdeki UTC işlerinde %10 kar payı 2 nolu havuza aktarılacaktır. 18. Diğer şehirlerdeki UTC işlerinde Bölgede çalışan firma ile iş, ortak yapılacak ve bölgede çalışan firmaya %20 kar payı aktarılacaktır. 930 19. Her firmaya Siemens tarafından kalıp bedelleri, işçi tazminatları ve geçiş dönemindeki cari harcamalar karşılığı 250.000 DM nakit ödeme yapılacaktır. Not: 1 nolu havuz %30 2 nolu havuz %10 oranındadır . Yukarıda yer alan belgelerdeki ifadelerden teşebbüslerin kendi aralarındaki rekabete son vererek kamu alımlarında ortak hareket etmeye ve dolayısı ile 940 rekabeti ortadan kaldırarak kazançlarını ençoklamaya çalıştıkları anlaşılmaktadır. Sonuçta taraflar arasında yapılan görüşmeler ve uzlaşılan konular dahilinde Siemens ve 6 firma arasında 1.11.2001 tarihinde bayilik sözleşmesi imzalanmıştır. Oluşturulan bayilik sistemi konusunda tarafların yerinde inceleme esnasında Raportörlere yapmış oldukları açıklamalar aşağıdaki gibidir: 950 05-13/156 -54 25 EMT: Bayilik sistemi 2001 yılı başlarında oluşturulmuştur. Bayilik konusu ürünlerde ihaleye Siemens markası ile girmenin avantajı sözkonusu olduğu için bayi olmak bizim açımızdan ava ntajlı olmuştur. Bayi olduğumuz zaman Siemens bayilerin üretim araçlarını satın alarak bedelini tarafımıza ödemiştir . SFA: 2000 -2001 tarihi itibariyle Iskra Distribütörü olarak ve kendi ürünlerimiz ile faaliyette bulunmaktaydık. Bu dönemde Siemens de ra kip olarak bizim karşımızda ihalelere girmekteydi. 2001 yılında ise Siemens bize ve diğer bazı firmalara bayilik teklif etmiştir. Biz de bu bayiliği kabul 960 ettik. SİNTEK : 24.10.2001 tarihi öncesinde trafik sinyalizasyonları ile ilgili olarak faaliyette bulunan ve bu alanda ihalelere katılan ve yukarıda açık adları belirtilen TKS , TRASİN , SİNTEK , EMT , SFA ve Sinyalizasyon adlı şirketler, SIEMENS in teklifi üzerine SIEMENS bayisi haline gelmeyi kabul etmişlerdir ve buna ilişkin bir bayilik sözl eşmesi imzalanmıştır. Daha önceden taşeron firmalar aracılığıyla bu işi yapmaya çalışan Siemens bu aşamadan sonra biz bayileri aracılığıyla bu işi yapmaya başlamıştır. Bu çerçevede daha önce üretim yapan ya da 970 bu malzemeleri diğer üreticilerden temin ede n firmalar fiili olarak işin üretim kısmından çekilerek Siemens bayisi olarak faaliyete devam etmişlerdir . SİNYALİZASYON: Ülkenin içinde bulunan krizden kurtulabilmek ve en az zararla çıkmak amacı ile imalatımızı 2001 yılında durdurduk. Çünkü dövizdeki %60 lara varan artış yüzünden firmamızın batışını önlemek istedik. Alman Siemens firmasıyla üretim hakkımızı devir sözleşmesi yapıp en az zararla çıkmayı düşündük . 980 TKS: 01.11.2001 tarihinde Siemens ile çalışmaya başladık. Çalışma teklifi Siemens ten gel di. O güne kadar pazarda bayilik sistemi yoktu . Daha önce, 13.11.1998 den beri, üretici olarak faaliyet göstermekteydik. Siemens tek tek firmalarla bağlantı kurarak sistemi oluşturuldu. Firma sayısı az olduğu için firmaları belirlemek sorun olmamıştır. Pazarda Siemens in üstünlüğü olduğunu söyleyebiliriz. Yaklaşık 35 yıldır Türkiye pazarında faaliyet göstermektedir. Daha önce kendi adına ihalelere katılıyordu. Biz bu ihalelere Siemens e rakip olarak giriyorduk . TRASİN : 1 Kasım 2001 tarihine kadar ür etim yapan bir firma oldukları, 990 Türkiye de sinyalizasyon konusunda idarelere sunulan ürün ve hizmetlerin kalite standardını yükseltmek amacıyla üretimi tamamen bırakıp, Siemens firmasının Türkiye de ürettiği ürünlerin ülke genelinde satışı ve dağıtımını ya pmak üzere bayilik sözleşmesinin imzalandığı Şirketin üretimde bulunduğu dönemde ürettiği ürünler ile Siemens bayisi olarak satışını yaptığı ürünlerin benzer ürünler olduğu . SIEMENS : Bayilik sistemi 2000 yılı sonu ve 2001 yılı başlarında meydana get irilmiştir. Genel anlamda müşterilerimizin belediyeler olması tüm Türkiye çapında belediye sayısı düşünüldüğünde satışların 1000 05-13/156 -54 26 merkezden kontrolü ve ihalelerin takip edilmesi zor olduğundan bayilik sistemi oluşturulmuştur. Bayilerin seçiminde ise bu iş ile iş tigal eden kimselerin tercih edilmesi uygun görülmüştür. Dolayısı ile daha önce aynı konularda üretim yapan kişiler bayi olarak seçilmiş, sözkonusu bayiler üretim faaliyetlerini bırakarak yalnızca tarafımızdan tedarik edilen malların satışı ile ilgilenmeye başlamışlardır. Zaten bayilik sisteminin temel amaçlarından biri bayiler arasında daha önce yaşanan çekişme ya da toplanarak beraber fiyatları belirlemek gibi konuların önüne de geçilmesidir. Kurulan sistem sonrası bayilerimize bir 1010 standart gelmesi bu yolla sağlanmaktadır . Görüldüğü üzere Siemens in teklifini kabul eden 6 rakip teşebbüs ile bir bayilik sözleşmesi imzalanmıştır. Bayilik sözleşmeleri ile hem Siemens ile bayilerin arasındaki hem de bayilerin kendi aralarındaki rekabet ortadan kaldırılmış tır. H.3.1.2.2. Bayilik Sözleşmeleri Tarafların bir önceki bölümde yer verilen toplantı tutanaklarına yansıyan iradeleri, 1.11.2001 tarihinde bayilik sözleşmesi adı altında resmiyet 1020 kazanmıştır. Soruşturma konusu açısından bayilik sözleşmelerinin öne çıkan maddeleri aşağıdaki başlıklar halinde toplanabilir: - Münhasır bölge tahsisi - Bayilerin üretim araçlarının devri ve bunun karşılığında Siemens tarafından bayilere yapılan ödeme - Bayilerin alım taahütleri ve Siemens e verilen teminat çekleri - Rekabet yasa ğı 1030 - Fiyat ile ilgili hükümler ve havuz uygulaması. Yukarıda yer alan konu başlıklarına bir bütün olarak bakıldığında; bayilerin üretim araçlarını devretmeleri ve rekabet yasağı karşılığında; hem münhasır bayiliğe hem de Siemens tarafından yapılan ödemelere hak kazandıkları anlaşılmaktadır. Ancak bayilerin bunların karşılığında yıllık olarak Siemens e belirli bir alım taahhüdünde bulundukları ve bunun karşılığında karşı tarafa teminat verdikleri de görülmektedir. A. Münhasır Bölge Tahsisi 1040 Bayilik sözleşmel eri ile önceden birbirlerine ve Siemens e rakip olan 6 teşebbüs, kendilerine tahsis edilen bölgelerde münhasır bayi olarak belirlenmişlerdir. Bayilik Sözleşmesinin konusu, Sözleşme ekinde belirtilen ürünlerin bayiye tahsis edilen bölgelerde bayi tarafından satışıdır. Siemens, Sözleşmenin 1.2. maddesi uyarınca sözleşme bölgesi içinde başka bir firmaya bayilik vermeyecektir ve bölgelere direkt satış yapmayacaktır . Siemens in her bayi ile imzalamış olduğu sözleşmelerin ekinde bayilere tahsis edilmiş bölg eler bulunmaktadır. Bölge tahsisi yapılırken her bayiye iki tane 1050 05-13/156 -54 27 büyükşehir belediyesi verilmiştir. Bu bilgilere göre her bayinin sorumluluğu altındaki bölgeler aşağıda belirtilmiştir. Bayilerin sorumluluğu altında olan bu illerden ilk iki tanesi bayilere tahsis edilen büyükşehirlerdir. Bayilere bölgeleri tahsis edilirken İstanbul tahsis dışı bırakılmıştır. Bunun nedeni ise İstanbul da İSBAK gibi güçlü bir rakibin olması ve belediyenin bir çok ihalesini İSBAK ın almasıdır. 1060 1070 1080 1090 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi imzalı bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: 1100 SİNYALİZASYON 1. ADANA 2. SAMSUN 3. Adıyaman 4. Aydın 5. Bayburt 6. Çanakkale 7. Siirt 8. Şanlıurfa 9. Tekirdağ 10. Tunceli 11. Uşak 12. Sinop 13. Bolu TRASİN 1. KAYSERİ 2. BURSA 3. Ardahan 4. Bartın 5. Hatay 6. Kilis 7. Malatya 8. Rize 9. Sivas 10. Tokat 11. Van 12. Kars 13. Artvin 14. Yalova SİNTEK 1. KONYA 2. ANTALYA 3. Bilecik 4. Denizli 5. Giresun 6. Hakkari 7. Isparta 8. Kırklareli 9. Şırnak 10. Yozgat 11. Osmaniy e 12. Mardin SFA 1. İZMİR 2. KOCAELİ 3. Bingöl 4. Bitlis 5. Çankırı 6. Edirne 7. Edirne 8. Erzincan 9. Erzurum 10. Karaman 11. Nevşehir 12. Trabzon 13. Elazığ 14. Niğde TKS 1. ANKARA 2. DİYARBAKIR 3. Afyon 4. Aksaray 5. Batman 6. Düzce 7. Iğdır 8. Kırıkkale 9. Kütahya 10. Manisa 11. Sakarya 12. Kahramanmaraş 13. Kırşehir 14. Ordu EMT 1. GAZİANTEP 2. ESKİŞEHİR 3. Ağrı 4. Amasya 5. Burdur 6. Çorum 7. Gümüşhane 8. İçel 9. Muğla 10. Muş 11. Zonguldak 12. Kastamonu 13. Karabük 05-13/156 -54 28 İŞ BEYANLARI Yürümekte olan eldeki ve ayrıca taahüt altındaki işlerin haricinde kavşak yapıldığı belgelenirse SIEMENS çe sözleşmenin ilg ili hükümlerinin yerine getirileceği bildirildi. Bölgelerdeki iş ayrımına kesinlikle uyulması gerektiği görüşüldü. Güven ortamının gerekliliğinin ve öneminin üstünde duruldu. 1110 ELDE KALAN MALLAR Önceki toplantılarda bayilerce verilen taahhüdü altındaki iş listeleriyle ilgili bu işlerin yapımında kullanılacak ve kullanılmış malzemelerin SIEMENS e belgeleriyle bildirileceği karara bağlandı ve bu bildirilen listeler dışında bayilerin kendi bölgeleri dışında iş yapamayacağı tekrar dile getirildi. 1120 Yapılan yerinde incelemelerde, Raportörlere, Siemens yetkilileri tarafından bayilik sisteminin oluşumu şu şekilde ifade edilmiştir: Bayilik sistemi oluşturulurken her bayi için kura ile bir bölge belirlenmiştir. Bölgelerdeki şehirler ise daha önce A ,B gibi kategorize edilmiş oldukları için bayi bazında belirli bir eşitliğin sağlanılmasına çalışılmıştır. Sistem ayrıca dönüşümlü olarak işleyecektir . SİNTEK te yerinde incelemeler esnasında elde edilen F.ÜRKMEZ (Siemens) tarafından bayilere gönderilen yeni bölgeler konulu 3.6.2003 tarihli elektronik 1130 postanın ekinde Türkiye haritası üzerinde bölgeler gösterilmektedir. Görüldüğü üzere münhasır bayilik sistemi ile sözleşme öncesinde birbirine rakip olan teşebbüsler arasında coğrafi pazar paylaşımı yapıl mış, münhasır bayiliğin dönüşümlü olması ile bayiler arasında bir eşitlik sağlanmaya çalışılmıştır. B. Üretim Araçlarının Devri ve Siemens Tarafından Bayilere Yapılan Ödeme 1140 Sözleşmenin en önemli noktalarından birisi daha önceden Siemens e üretim anlamınd a rakip olan şu andaki bayilerin, ellerinde bulunan üretim araçlarını Siemens e devretmeleridir. Siemens bu devir nedeniyle bayilere 125.000 EURO ödemeyi taahhüt etmiştir. Sözleşmenin 1.5. maddesi şu şekildedir: 1.5. İşbu Sözleşme nin akdedilmesi ile B AYİ, Sözleşme ye konu ürün ve sistemlerle ilgili olarak elinde bulundurduğu tüm üretim araçlarını kullanmayı durduracak ve söz konusu üretim araçlarını sözleşmenin 1150 05-13/156 -54 29 imza tarihinden itibaren 10 gün içerisinde SIEMENS e devredecektir . 27.12.2001 tarihinde S iemens ve bayiler arasında Ek Protokol imzalanmıştır. Ek Protokol ile Sözleşmenin yukarıda yer verilen 1.5. maddesi tadil edilmiş ve Siemens in bayilere, bayilerin üretim araçlarını kullanılamaz hale getirmeleri karşılığında ödeyeceği 125.000 EURO nun öden mesine ilişkin usuller belirlenmiştir. Ek Protokol ün ilgili hükümleri aşağıdaki gibidir: 1160 1. 01 Kasım 2001 tarihli Bayilik Sözleşmesinin 1.5 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: İşbu Sözleşme nin akdedilmesi ile BAYİ, Sözleşmeye konu ürün ve sistemlerle ilgili olarak elinde bulundurduğu tüm üretim araçlarını kullanmayı derhal durduracak ve söz konusu üretim araçlarını, Sözleşme nin imza tarihinden itibaren 10 gün içinde SIEMENS in gözetiminde kullanılamaz hale getirecektir . 1170 2. Faturaların t anzim ve ödeme takvimi ekli tablodaki gibi değiştirilmiştir. 3. BAYİ tarafından düzenlenecek faturaların açıklamasına SIEMENS Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile imzalanan 01 Kasım 2001 tarihli sözleşmeye istinaden yazılacak olup, .ibaresi eklenecektir. 1180 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi imzalı bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: ÖDEMELER Simens A.Ş. nin bayilere sözleşme gereği yapacağı ödemelerle ilgili tablo ekte sunulmuştur. Bayilerin bu ödemeye karşı keseceği faturaların t ek bir fatura olarak (70.000 euro) 2.1.2002 de TL bazında 1190 kesilmesi kararlaştırıldı. Ödemelerin ilki 15.01.2002 tarihinde 15.000 Euro olarak, diğerleri her ayın son Salı günü yapılacaktır. Tüm ödemeler, ödeme tarihindeki TCMB Döviz Satış kurundan ödenecekt ir. 19.2.2002 tarihinde toplam 70.000 euro nun %18 KDV si bir seferde fatura tarihindeki kur üzerinden TL bazında ödenecektir. Fatura açıklamasında SIEMENS A.Ş. ile imzalanan üretim faaliyetinin terkedilmesine ilişkin -tarih/ -sayılı sözleşmeye istinaden şeklinde yazılması istendi Mali ve hukuksal açıdan böyle yazılması gerektiği 1200 05-13/156 -54 30 ifade edildi. Üretim faaliyetinin terkedilmesi ifadesinin bayilerin imajını zedeleyici olduğu bayilerce dile getirildi. Bu ifadenin fatura açıklamasında yer alıp almayacağı kon usu, SIEMENS çe mali müşavirlere danışılarak bayilere bildirilecektir. Sözleşmenin 1.5 maddesindeki ifadenin devredilecek yerine kullanılamaz hale getirilecektir şeklinde değiştirilmesi kararlaştırılmıştır. Değişiklikleri içeren bir zeyilname hazırla nacaktır 1210 Sonuçta, üretim araçlarının devri ile Siemens ve bayileri arasındaki rekabet tamamen ortadan kaldırılmıştır. Bu durumun potansiyel rekabet üzerindeki etkilerinin yanı sıra, zaten 3 yıllık rekabet yasağı hükmü ile potansiyel rekabet olabildiğinc e ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır. C. Bayilerin Alım Taahütleri ve Siemens e Verilen Teminat Çekleri Sözleşmenin Hedef Ciro ve Teminatlar başlıklı 3. maddesi ile Sözleşmenin Ekleri ile Ek Protokol, bayilerin alım yükümlülükleri5 ile beraber bayiler 1220 tarafından SIEMENS e verilen teminat çeklerinin6 durumunu düzenlemektedir. 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi imzalı bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: ÇEK Bayilerce verilmiş çeklerin SIEMENS in muhasebe prosedörü gereği 1230 bankaya verildiği dile getirildi Bayiler bu durumun çeklerin takasa verildiği anlamına geldiğini söylediler. Bu konu çalışılacak ortak bir banka belirlenerek aşılmaya çalışılacaktır. Üretim araçlarının devri ile Siemens, bayisi olan teşebbüslerin rekabet inden tamamen kurtulmuş olduğu gibi, alım taahütleri ile de söz konusu bayilerin kendisinden mal tedarik etmesini de güvence altına almıştır. D. Rekabet Yasağı 1240 Sözleşme ile bayilere bayilik süresince ve daha da önemlisi bayilik sonrasında 3 yıllık bir re kabet yasağı7 getirilmiştir: 11. Rekabet Yasağı 5 Bayilerin 2003 yılı alım taahüdleri 350.000 Euro dur. 6 Teminat çekleri başlangıçta 100.000 Euro veya 200 milyar TL olarak belirlenmiş ve ilgili tutarın her yıl DİE enflasyon oranında artırılması hükme bağlanmıştır. 7 Sözleşmenin 11.1.4. numaralı bu hükmü soruşturma sürecinde rekabet yasağı sözleşme süresince olacak şekilde değiştirilmiştir. 05-13/156 -54 31 11.1 BAYİ, SIEMENS in yazılı izni olmaksızın; 11.1.1 . Sözleşme ye konu ürün ve sistemleri veya bunların parçalarını kendi başına değiştiremez, 1250 11.1.2 . Sözleşme ye konu ürün ve sistemlerle veya bunların parçalarıyla doğrudan veya dolaylı - rekabet eden orijinal veya taklit ürünleri satamaz, üretemez, satımına aracılık edemez, bunlarla rekabet edemez ve pazarlayamaz, 11.1.3 . Sözleşmeye konu ürün ve sistemlerle beraber kullanılan veya onlara monte edilebilen veya eklenebilen ür ünleri, direk ve trafik levhaları hariç, 1260 üretemez ve satamaz, 11.1.4 . Sözleşme ye konu ürün ve sistemlerle iştigal edecek şekilde ayrı bir şirket kuramaz, bu ürün ve sistemlerle iştigal eden mavcut şirketlere ortak olamaz. BAYİ şirket yapısında meydana gelecek pay sahibi değişikliklerini en geç 1 (bir) hafta içerisinde SIEMENS e bildirecektir. 11.2. 11. madde hükümleri, işbu Sözleşme nin SIEMENS 1270 tarafından haklı nedenle feshi durumunda da Sözleşme nin sona ermesinden itibaren 3 (üç) yıl süre ile geçerliliğini muhafaz a edecektir. Siemens, rekabet yasağı hükmü ile, bayiliklik sözleşmeleri bittikten 3 yıl sonra dahi bayilerin potansiyel rekabetini ortadan kaldırmayı amaçlamıştır. E. Fiyat ile İlgili Hükümler ve Havuz Uygulaması Sözleşmenin Sözleşme Yapma maddesi f iyatlar ile ilgili hükümleri 1280 düzenlemektedir. Madde metninde ; Sözleşme konusu olan ürün ve sistemlere esas teşkil edecek fiyatlar BAYİ nin SIEMENS ten aldığı geçerli fiyat listelerindeki fiyatlardır ifadelerinin devamında ; SIEMENS, BAYİ ye tavsi ye ettiği son müşteri satış fiyatlarını 1290 verecektir. Ancak, BAYİ kendi satış fiyatlarını belirlemekle serbesttir. BAYİ fiyatlarını diğer rakiplerin fiyatları ile rekabet edebilir ve pazar tarafından kabul edilebilir olmasını garanti edebilecek şekilde harak et etmelidir 05-13/156 -54 32 ifadelerine yer verilmiştir. Sözleşmenin Ek 2 sinde ise, sözleşme konusu ürünler sayılarak karşısında bayi fiyatı (euro) ve liste fiyatı ibareleri yer almakta bir başka deyişle aynı ürün için iki ayrı fiyat belirtilmektedir. 1300 Sözleşme e kinin ilgili bölümleri aşağıdaki gibidir: Ana Birim Bayi Fiyatı Liste Fiyatı Master 4 gr basic dedek. ( ...) ( ...) Master 4 gr compact ( ...) ( ...) . .. İlk bakışta yukarıda yer alan tablodaki fiyatlardan; - Bayi fiyatını, Siemens in bayiye ürün satış fiyatı, - Liste fiyatını, Siemens in bayinin nihai kullanıcı ürün satış fiyatı tavsiyesi olarak algılamak mümkündür. 1310 Ancak yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde yer alan bayi fiyatı ve liste fiyatı gibi kavramların kullanılarak söz konusu fiyatlar üzerinden havuzlara kaynak ayrılması, konuyu karmaşık hale getirmektedir. Söz konusu belgelerden anlaşıldığı kadarıyla en az 2 tip havuz oluşturulmaktadır: - 1 no lu havuz: Belediye ve Karayolları ihalelerinden elde edilen gelirlerin belirli bir oranının aktarıldığı havuz 1320 - 2 no lu havuz: Hedef ciro ve prim havuzu Metinlerden görüleceği üzere, 1 nolu havuzun amacı bayiler arasında gerçekleştirilen bölge dağılımında kaynaklanabilecek eşitsizliklerin bertaraf edilebilmesi amacıyla ortak bir havuz oluşturmak, ikinci havuzun amacı ise bayileri daha fazla teşvik etmek amacıyla prim sistemi oluşturmaktadır. Daha önce de yer verildiği üzere, Siemens yetkilileri tarafından bayilik sisteminin oluşumu şu şekilde ifade edilmiştir: 1330 Bayilik sist emi oluşturulurken her bayi için kura ile bir bölge belirlenmiştir. Bölgelerdeki şehirler ise daha önce A, B gibi kategorize edilmiş oldukları için bayi bazında belirli bir eşitliğin sağlanılmasına çalışılmıştır. Sistem ayrıca dönüşümlü olarak işleyecektir . Havuz uygulaması gibi bir konunun tartışılması ve uygulamaya konulmaya çalışılması dahi, esasen bayilik sisteminin kurulabilmesi ve devamı açısından ortak çıkarlardan bütün sistem üyelerinin faydalanabilmesinin önemini ortaya koymaktadır. Bir başka dey işle sistemin devamı ancak tüm üyelerin 1340 menfaatinin devamı ile mümkündür. Bilindiği gibi bu tür yaklaşımlar rekabeti bozucu nitelikler taşıyan anlaşmaların en önemli özelliklerindendir. 05-13/156 -54 33 Havuz uygulaması ve münhasır bayi bölgelerinin dönüşümlü olarak belirlenmesi gibi uygulamalar, herhangi normal bayilik uygulamalarının dışında; kurulan sistemin bozulmaması, bayilerin sistemi sabote etmemesi gibi nedenler ile bayilerin payını eşitlemeyi amaçlayan davranışlardır. Bunun dışında fiyatlar konusunda ise Siem ens in merkezi bir yönlendirmesinden bahsetmek mümkündür. 1350 F. Sözleşme Hükümlerinin Değerlendirilmesi Siemens ve bayileri arasında imzalanan sözleşmeye, özellikle yukarıda yer verilen hükümler açısından bir bütün olarak bakmak gerekmektedir. Bayilik sözle şmeleri öncesinde tarafların uzlaştıkları konular esasen sistemin neyi amaçlayarak kurulduğunu çok açık bir biçimde ortaya koymaktadır. - Bayilik sözleşmeleri birbirine rakip olan teşebbüsler arasında yapılmıştır: Bayilik sistemi ile daha önce rekabet halin de olan teşebbüsler birbirleri ile 1360 rekabet etmek yerine bir bayilik sistemi oluşturarak Siemens in bayisi konumuna gelmişler, münhasır bayi uygulaması ile sözkonusu bayilerin kendi aralarındaki rekabet de sona erdirilmiştir. Bunun dışında bayilik sözleşmes inin rekabet yasağı hükmü gereğince bayiler ile Siemens arasındaki rekabet de sonlandırılmıştır. Bu anlamda sözleşme ile hem bayiler ile Siemens, hem de bayilerin kendi aralarındaki rekabet sona erdirilerek ilgili pazarın önemli bir kısmında rekabet ortada n kalkmıştır. - Sistemin merkezinde Siemens bulunmaktadır: Siemens bayilik sözleşmeleri hem bayilerin rekabetini ortadan kaldırmış hem de bayilerin 1370 kendisinden mal temin etmelerini garanti altına almıştır. Sözleşme maddeleri ve uygulamalara birlikte bakıldı ğında, Siemens in bayileri merkezden çok sıkı bir biçimde kontrol ettiği görülmektedir. Hatta prim sistemi için getirilen havuz uygulamasındaki paralar dahi, bayilerin toplam ciroları üzerinden belirli oranda kesilen paralardan oluşturulmaktadır. - Bayile rin ödülü de rekabetin sınırlandırılmasıdır: Bayiler üretim araçlarının devri ile Siemens ten para almaya hak kazanmışlar, münhasır bayilik sistemi ile de kendilerine ait izole bölgelerde rekabetin 1380 sınırlandırılmasından olabildiğince faydalanmaya çalışmı şlardır. - Sistem bayilik sisteminden daha çok rakipler arasında yapılan ve rekabetin yatay kısıtlanması sonucunu doğuran özellikler ve etkiler taşımaktadır: Bayilik sözleşmelerinde yer alan hükümlere ve uygulamalara bakıldığında esasen oluşturulanın yalnız ca bir bayilik sistemi olmadığı çok rahat bir biçimde görülmektedir. Rekabeti sınırlayıcı anlaşmaların da özelliklerinden olan rekabet yasağı, pazar paylaşımı, havuz uygulaması, üretim araçlarının devri gibi hükümler bahsi geçen bayilik sözleşmelerinin de en önemli konularını oluşturmaktadır. 1390 H.3.1.3. Bayilik Sistemi Sonrası Durumun Tespiti 05-13/156 -54 34 Kararın daha önceki bölümlerinde değinildiği üzere, bayilik sistemi kurulması öncesinde hem Siemens hem de soruşturma aşamasında bayilik ağı içerisinde bulunan 6 teşeb büs bir çok ihalede birbirlerine rakip teklifler sunmuşlardır. Ancak bayilik sözleşmesi ile her bayiye münhasır bölgeler tahsis edilmiştir. Bir başka deyişle o bölgede Siemens ürünlerinin satışı (buna o bölgedeki 1400 belediyeler ve karayolları tarafından açıl acak ihaleler de dahil olmak üzere) yalnızca bölge sahibi bayi tarafından gerçekleştirilecektir. Bu durum sözleşmeyle teminat altına alınmış ve fiilen bir çok kezde uygulanmıştır. Ancak sözleşmenin söz konusu şartına rağmen bayiler birçok kez, sözleşme hükümleri uyarınca mal satmalarının yasak olduğu bölgelerdeki ihalelere katılarak teklif vermişlerdir. Bu durum ilk bakışta ilgili pazarda rekabetçi bir ortamın var olduğu şeklinde yorumlanabilir. Ancak bu ihalelerde de sistem içerisinde yer alan teşebbüsler arasında en iyi teklif bölge sahibine aittir.8 1410 Bayilerin esasen mal satmalarının yasak olduğu bir bölgedeki ihalelere teklif vermelerinin sebebi Siemens bayilik sisteminin oluşturulması ile aynıdır: Rekabetin ortadan kaldırılarak bütün ihalelerin olabild iğince sistemde yer alan teşebbüslerin kazanmasını sağlamak konusundaki ortak çıkar. Bu durumda her bayi kendi bölgesindeki ihaleyi kazanma konusunda en yüksek şansa ulaşmayı hedeflemiştir. Kazanılan her ihalenin Siemens açısından daha fazla ürün satışı a nlamına geldiği ise açıktır. Bu durumda Siemens tarafından oluşturulan bayilik sistemi temel olarak iki 1420 konuda rekabeti ihlal etmektedir: 1- Siemens de dahil olmak üzere, rakip durumundaki teşebbüslerin bayilik ve münhasır bölge tahsisi sonucu aralarındaki rekabetten vazgeçmelerine yol açan bayilik sözleşmeleri, 2- Bayilik sözleşmelerindeki satış yasağına rağmen münhasır bölgeler dışındaki ihalelere de danışıklı teklifler verilmesi suretiyle ihalelerin bölge bayisi veya sistemde yer alanlar tarafından kazanıl masını sağlamak. 1430 Görüldüğü üzere bayilik sisteminin temel amacı ve sonucu; piyasadaki rekabetin sonlandırılarak, sistem üyelerinin karlarının ençoklaştırmaya çalışmaktır. Bayilik sistemi bu konuda bayilere iki şekilde yardımcı olmaktadır: - Birincisi sist emde yer alanlara maksimum getiri sağlamak bakımından her bayiye münhasır bölgeler tahsis edilerek o bölgeler açısından risk olabildiğince azaltılmışken; ikinci olarak diğer rekabet unsurlarını kontrol 1440 8 Az sayıdaki istisnaya Karar içerisinde yer verilecektir. 05-13/156 -54 35 edebilmek, mevzuat engellerini aşabilmek veya rekabet yaşandığı görüntüsünü sağlamak amacıyla da bayiler bölge dışındaki ihaleler için danışıklı teklifler vermişlerdir. - Bu anlamda esasen oluşturulan bayilik sistemi ile genel olarak piyasada mal satma biçimi olan kamu ihalelerinde rekabet ortadan kaldırılmakta dır. H.3.1.3.1. Münhasır Bölge Tahsisi Bayilik sözleşmelerinin 1.2. maddesi tüm bayilere münhasır bir bölge tahsis etmektedir. Buna ek olarak sözleşmeler öncesinde yapılan yazılı mutabakatta 1450 da bayilerin kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinli kle devredemeyeceği ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette bulunamayacağı ifadeleri yer almaktadır. Her bir bayiye münhasır bölge tahsis edilmesi nedeniyle, bayiler bayilik sistemi öncesindeki piyasa yapısına göre rekabetin daha az yaşandığı ortamlarda ihalelere girebilme şansını elde etmişlerdir. (Bu durum tabiidir ki ayrıca sistem dışında kalan firmaların ihalelere katılıp katılmaması ile de bağlantılıdır.) 1460 Kararın yukarıda yer alan bölümlerinde bayilik sistemi öncesinde karayolları ve beled iye ihalelerinde Siemens ve bayilerin rekabet içinde oldukları bir başka deyişle birbirlerine rakip oldukları açıkça gösterilmiştir. Bu bölümde ise -tam tersine - daha önce rekabet içinde olan Siemens ve bayilerin, bayilik sistemi sonrasında, münhasır bölg e paylaşımı ile rekabeti nasıl ortadan kaldırdıkları tespit edilecektir. Aşağıda yer alan ihale örneklerinde görüldüğü üzere, bir bölgedeki ihaleye ister sadece bölge sahibi isterse birden fazla bayi katılsın, ihaleleri sistem içerisinden genellikle bölge sahibi kazanmaktadır. Bu durumun tesadüf 1470 sonucu olmadığı açıktır. Bölge sahibi bayi dışındaki bayilerin kazanmayı bir türlü başaramadıkları ihalelere neden katıldığı ise Kararda Danışıklı Tekliflerin anlatıldığı bölümde ortaya konulacaktır. Aşağıdaki T ablolarda en az bir sistem üyesinin yer aldığı ihalelere yer verilmiştir. Tablo 3: Bayilik sistemi sonrası yapılan bazı belediye ihaleleri İşveren İhale Tarihi Katılımcılar Kazanan Bölge Sahibi9 Diyarbakır B.Bel. 6.8.2003 TKS TKS TKS Edirne Bel. 16.5.2 002 SFA SFA SFA 16.5.200210 SFA SFA Gebze Bel. 17.10.2002 SFA Isbak SFA SFA İzmir B.Bel. 3.9.2002 SFA TKS SFA SFA Malatya Bel. 3.1.2002 TRASİN EMT TRASİN TRASİN 9 Siemens bayilik sisteminde bölgenin kime ait olduğu. Bayilik sözleşmeleri 1.10.2001 de imzalanmıştır. 10 Kararda tek bir idarenin aynı tarihli görülen ihalele ri farklı ihalelerdir. 05-13/156 -54 36 8.10.2002 TRASİN EMT SİNYALİZYON TRASİN 27.5.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 12.6.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 24.7.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 27.5.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN 5.9.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT Best TRASİN 5.9.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT Best TRASİN 2.12.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 10.12.2003 TRASİN EMT Best TRASİN 19.12.2003 TRASİN EMT Best TRASİN Sivas Bel. 2.7.2002 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN TRASİN 29.7.2002 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN 20.11.2002 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN 20.1.2003 TRASİN SİNYALİZ YON EMT TRASİN 19.2.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN İzmir B.Bel. 29.8.2002 SFA TKS SİNTEK SFA SFA İzmit B.Bel. 2.10.2003 SFA TKS Seda Kaya Kaya SFA11 Gaziantep Bel. 17.2.2002 TRASİN EMT EMT 11 Bayilik sözleşmesi sonrası İzmir Belediyesi nin açmış olduğu toplam 13 ihalenin 7 sine bayilerden yalnızca SFA katılmıştır. Yalnızca bir ihaleye TKS de teklif vermiş olmasına rağmen teklifi SFA dan daha yüksektir. Söz konusu ihale yi SFA da kazanamamıştır. 05-13/156 -54 37 TKS EMT 19.11.2002 TRASİN TKS EMT EMT 18.6.2003 TRASİN EMT Trafik Market EMT Konya B.Bel. 9.4.2002 SİNTEK SFA SİNTEK SİNTEK12 Antalya B.Bel. 14.4.2002 SİNTEK SİNYALİZASYON ULTRA Ant. T. Sin. Ant. T. Sin.13 SİNTEK 28.2.2002 SİNTEK SİNYALİZASYON ULTRA Ant. T. Sin. Ant. T. Sin. 10.10.2002 SİNTEK ULTRA Tgs Tgs Diyarbakır Bel. 6.8.2003 TKS TKS14 TKS Kayseri B.Bel. 20.11.2003 TRASİN ULTRA Özbest Teknopol Anadol E. TRASİN /Özbest TRASİN Bursa B.Bel. 4.6.2003 TRASİN Öztay TRASİN TRASİN 25.7.2002 EMT15 Tgs Özbest Özbest 4.12.2001 TRASİN Ortadoğu TRASİ N Trabzon Bel. 13.12.2001 SFA TKS ULTRA Yeni Akabe SFA SFA 4.7.2002 SFA TKS SİNYALİZASYON SFA 20.2.2002 SFA TKS Seç Oto. SFA Ankara B.B. 30.10.2003 TKS TKS TKS 26.8.2003 TKS Trafik Market TKS 20.8.2002 EMT16 SIEMENS ULTRA17 Anfa18 Anfa 12 Sintek, bayilik sözleşmeleri sonrası Konya Belediyesi nin düzenlemiş olduğu diğer 7 ihalenin 6 sına katılmış ancak sadece 1 tanesini kazanabilmiştir. Sözkonusu ihalelerin hiçbirine diğer bayiler teklif vermemişlerdir. 13 Antalya Belediyesinin yapmış olduğu ihalelerin birçoğunu yerel firmalar kazanmıştır. 14 İhaleye sadece TKS katılmıştır. Şirketin vermiş olduğu bedel yaklaşık 497 milyar TL. dir. 15 Bölge sahibi TRASİN ihaleye katılmamıştır. 05-13/156 -54 38 10.6.2002 SIEMENS TKS19 ULTRA Anfa SIEMENS 10.1.2002 SIEMENS SFA20 Özbest Afif Anfa Anfa 1480 Tablo 4: Bayilik sistemi sonrası yapılan bazı karayolları ihaleleri İşveren İhale Tarihi Katılımcılar Kazanan Bölge Sahibi21 TCK 2. Bölge /İzmir 2.11.2001 SFA ULTRA Aysolar SFA SFA 27.5.2002 SFA ULTRA Ortadoğu Ortadoğu 15.8.2003 SFA-Özgürler Satra Seltra SFA-Özgürler 27.10.2003 SFA Aysolar Özcan K. Ulukar Trafik M. Sun Power Aysolar 3.11.2003 SFA Aysolar Aysolar 20.11.2003 SFA ULTRA Odisan İPTAL TCK 3. Bölge/Konya 8.7.2002 SFA22 SİNTEK ULTRA Mah.Ek.. Ermak Özbest Özbest SİNTEK 10.7.2002 SIEMENS23 ULTRA Mah.Ek. Ermak SIEMENS 22.10.2003 SİNTEK Özc.Kam. Teknopol SİNTEK TCK 4. Bölge /Ankara 13.11.2002 (Ank-Bolu- Esk-K.kale) TKS SFA ULTRA TKS TKS 16 Teknik şartnamede istenilen temel özell ikleri taşımadığı için ihale dışı bırakılmıştır. 17 Teknik şartnamede istenilen temel özellikleri taşımadığı için ihale dışı bırakılmıştır. 18 Anfa Ankara Altınpark İşletmeleri Ltd.Şti. 19 Teknik şartnamede istenilen temel özellikleri taşımadığı için ihale dı şı bırakılmıştır. 20 İhale dışı bırakılmıştır. 21 Siemens bayilik sisteminde bölgenin kime ait olduğu. Bayilik sözleşmeleri 1 Kasım 2001 de imzalanmıştır. 22 Bu ihaleyi her ne kadar Sintek kazanamamış dahi olsa teklifi SFA dan daha düşüktür. 23 Siemens in ka zandığı bu ihaleye Sintek katılmamıştır. 05-13/156 -54 39 20.6. 2003 TKS-Ortana ULTRA C.Albayrak TKS-Ortana 8.10.2003 (Delice Ayrım, Güdül ..) TKS SFA TRASİN Ortana TKS 9.10.2003 (Mah -Ayr. Kazan .) TKS SFA TRASİN Ortana TKS TCK 6. Bölge /KAYSERİ 15.7.2003 TRASİN Özbest Ortadoğu Ortadoğu TRASİN 15.10.2003 EMT24 Uzman EMT TCK 7.Bölge/Samsun 12.8.2002 SİNYALİZASYON EMT Başkent SİNYALİZASYON SİNYALİZASYON TCK 8.Bölge/Elazığ25 5.12.2001 SİNYALİZASYON Nurhat Nurhat SİNYALİZASYON 30.9.2003 SİNYALİZASYON Ortadoğu Teknopol Özbest Özcan Kam. Ortadoğu TCK 10. Bö lge 30.10.2003 SFA Özbest SFA SFA TCK 11. Bölge 23.8.2002 SİNYALİZASYON Arma Süretli Ortadoğu Aker Süretli SİNYALİZASYON 18.7.2003 SİNYALİZASYON TKS SİNYALİZASYON TCK 12. Bölge /Erzurum 3.7.2003 SFA Özbest M.Ak.Ers. H.Ser.Kas. M.Ak.Ers. SFA 22.10.20 03 EMT26 Özbest Özbest TCK 13. Bölge /Antalya 14.8.2002 SİNTEK ULTRA ULTRA SİNTEK 14.8.2002 SİNTEK ULTRA SİNTEK SİNTEK 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Aksel SİNTEK 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Ortadoğu 24 Bölge TRASİN in olmasına rağmen, TRASİN ihaleye katılmamıştır. 25 Elazığ Karayolları ihaleleri açısından Sinyalizasyon, Belediye ihaleleri açısından SFA nın bölgesi içinde yer almaktadır. 26 SFA nın bölgesindeki ih aleye SFA katılmamıştır. 05-13/156 -54 40 Aksel 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Aksel ULTRA 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Aksel Özbest TCK 14. Bölge/Bursa 22.11.2001 TRASİN Ortadoğu Ortadoğu TRASİN 15.10.2002 TRASİN TRASİN 3.9.2003 TRASİN TEKON Özbest Tekon TCK 16. Bölge 18.9.2003 TRAS İN SİNTEK Tekon Teknopol Özbest SİNTEK27 14.11.2003 TRASİN ULTRA ULTRA Görüldüğü üzere, ihalelere ya bölge sahibi bayi sistem içerisindeki tek aday olarak katılmakta ya da birden fazla sistem üyesinin ihaleye katılarak bölge sahibi bayinin ihaleyi alm asına yardımcı olunmaktadır. H.3.1.3.2. Havuz Sistemi ve Fiyat Tespiti Sözleşmenin Sözleşme Yapma başlıklı 10. maddesi fiyatlar ile ilgili hükümleri düzenlemektedir. 1490 Madde metninde; Sözleşme konusu olan ürün ve sistemlere esas teşkil edecek fiyatl ar BAYİ nin SIEMENS ten aldığı geçerli fiyat listelerindeki fiyatlardır ifadesi yer almakta ve devamında da; SIEMENS, BAYİ ye tavsiye ettiği son müşteri satış fiyatlarını verecektir. Ancak, BAYİ kendi satış fiyatlarını belirlemekle serbesttir. 1500 BAYİ fi yatlarını diğer rakiplerin fiyatları ile rekabet edebilir ve pazar tarafından kabul edilebilir olmasını garanti edebilecek şekilde hareket etmelidir ifadelerine yer verilmektedir. Sözleşmenin 2 numaralı Ekinde ise, sözleşme konusu ürünler sayılarak 27 Bu ihale bölge sahibinin katılıp sistemdeki başka bir bayinin aldığı tek örnektir. İhaleyi kazanan SİNTEK taşeron olarak TRASİN ile anlaşmıştır. Bu konu Kararın H.3.1.3.3. numaralı bölümünde Danışıklı Teklifler başlığı altında daha detaylı olarak ele alınmıştır. 05-13/156 -54 41 karşısında bayi fiyatı (euro) ve liste fiyatı ibareleri yer almakta bir başka deyişle aynı ürün için iki ayrı fiyat belirtilmektedir. 1510 Sözleşme ekinin ilgili bölümleri aşağıdaki gibidir: Ana Birim Bayi Fiyatı (Euro) Liste Fiyatı (Euro) Master 4 gr basic dedek. ( ...) ( ...) Master 4 gr compact ( ...) ( ...) . .. Yukarıda yer alan tablodaki fiyatlardan; - Bayi fiyatının, Siemens in bayiye uyguladığı ürün satış fiyatı, - Liste fiyatının, Siemens in bayiye tavsiye ettiği nihai kullanıcı ürün satış fiyatı 1520 olduğu anlaşılmaktadır. Ancak yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde yer alan bayi fiyatı ve liste fiyatı gibi kavramlar kullanılarak söz konusu fiyatlar üzerinden havuzlara kaynak ayrılması konunun incelenmesini zorunlu hale getirm iştir. Söz konusu belgelerden anlaşıldığı kadarıyla 2 tip havuz bulunmaktadır: - 1 no lu havuz: Belediye ve Karayolları ihalelerinden elde edilen gelirlerin belirli bir oranının aktarıldığı havuzu ifade etmektedir. 1530 - 2 no lu havuz: Hedef ciro ve prim havuzun u ifade etmektedir. 1 nolu havuzun amacı bayiler arasında gerçekleştirilen bölge dağılımında kaynaklanabilecek eşitsizliklerin bertaraf edilebilmesi amacıyla ortak bir havuz oluşturmak ve sistem karını olabildiğince eşitlemek, ikinci havuzun amacı ise bayileri daha fazla satış hacmine teşvik etmek amacıyla prim sistemi oluşturmaktır. 25.9.2001 tarihli ve Siemens, TKS, TRASİN, SİNTEK, EMT, SFA ve Sinyalizasyon imzalı tutanakta aşağıda yer alan ifadelere yer verilmiştir: 1540 1. TC Karayolları Bölge Müdürlükler i ve Sözleşme kapsamında Büyükşehir kategorisinde bulunan illerde Siemens Bayiye keseceği faturayı liste fiyatı üzerinden düzenleyecek, liste fiyatı ile bayi fiyatı arasındaki tutar havuza aktarılacaktır . 24.10.2001 tarihli ve imzalı Bayi Toplantı Tuta nağında aşağıda yer alan ifadeler bulunmaktadır: 1550 05-13/156 -54 42 - Geri sayıcının fiyatı konuşuldu ve 240 euro ya içinin verilebileceği konuşuldu, kötü ledle yapılanın da 165 euro olarak söylendi . - Karayolları işlerinin nasıl yürüyeceği tekrar konuşuldu: Karayollar ı işleri büyükşehirler kapsamında değerlendirilecek yani malzemeler ihale bedelinin %20 altına verilecek, altyapı işleri ise karı 1560 potaya kalacak maliyet hesabı için ortak karar verilip belirlenecek Karayollarından alınan işler ortak potada sayılacak ve he rkese eşit kota olarak dağılacak. - Liste fiyatına 200 lük ünitelerde %35 yapıldığı söylenmiştir. Ancak parça kalemlerde daha düşük fiyat istendi. . 1570 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi imzalı bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: ORTAK BÖLGELERDE HESAP ÇIKARILMASI Karı potaya konulacak bölgelerde kar hesabının nasıl yapılacağı konuşuldu. Ortak bölgelerde alınacak işlerin sözleşme gereği maliyet dışında kalan karının potaya atılması gerektiği bir kez 1580 daha dile getirildi. Bu işlerle ilgili maliyet hesabının nasıl yapılacağı konuşuldu. Maliyetin belirlenmesindeki yöntemin Bayındırlık fiyatından belli bir indirim yapılması olabileceği konuşuldu. TKS de yerinde inceleme esnasında elde edilen ve sözleşme imzalanması öncesi bir toplantıya ait olduğu düşünülen imzasız belgede yer alan aşağıdaki ifadeler de son derece çarpıcıdır: 1590 Yapılan Toplantılarda Uzlaşılan Konular ve Sözleşmeye Ek Koşullar: 2. TC Karayolları birim fiyatları istediğimiz noktaya geldiğinde çıkan tüm işler sekiz (8) firma arasında eşit paylaştırılacaktır. Merkezi alım olması durumunda Büyükşehirlere uygulanan havuz sistemi uygulanacaktır . 3.TC Karayolları 2002 birim fiyatları ilan edildiğinde ihaleli müteahhit ve taşeron ihalelerinde birim fiyatlarda %100, satınalma işlerinde %30 kar marjı sağlanacaktır. 1600 05-13/156 -54 43 7. Büyükşehirlerde yapılacak ihale ve satınalmalarda ortak 1 nolu havuz oluşturulacak, bu havuzdaki kar oranı %30 un altında olmayacaktır. 8.Diğer tüm işlerde %10 oranında 2 nolu ortak havuz oluşturulacak tır. 17. Büyükşehirlerdeki UTC işilerinde %10 kar payı 2 nolu havuza aktarılacaktır. 1610 18. Diğer şehirlerdeki UTC işlerinde Bölgede çalışan firma ile iş, ortak yapılacak ve bölgede çalışan firmaya %20 kar payı aktarılacaktır. Not: 1 nolu havuz %30 2 nolu havuz %10 oranındadır . Siemens te yerinde inceleme esnasında elde edilen 3.1.2002 tarihli, Toplantı Notu konulu şirket içi elektronik postada aşağıda yer alan ifadeler bulunmakadır: 1620 - Ortak olan bölgelerde hesap yapma yönteminin aşağıd aki şekilde olması gerektiği görüşüldü : Sadece malzeme alımı işlerinde Siemens in söz konusu bayisine alınan işin keşfinden %20 sini masraf karşılığı vermesini geri kalan miktar ile bayi fiyatı arasındaki farkı (var ise) potaya ayırması istendi. Bu konu ile ilgili Siemens in görüşü Bayilere iletilecek 1630 Ortak bölgelerdeki altyapı işleri 2001 yılındaki düşük fiyatlar nedeniyle bu sene işi alan bayiler tarafından halledilecek ve bunlarla ilgili bir hesaplama yapılmayacaktır. Altyapı işleri 2002 yılı fiyat ları belli olduktan sonra tekrar görüşülecek, ancak altyapı işleri ile ilgili ortak taşeronlar oluşturulacak ve bu işler belirli bir kavşak başı birim fiyat ile bu taşerona verilecek. - Bayilerin kendi bölgeleri dışında yaptığı satışların kontrol edilmes i ve önlenmesi Siemens ten istendi. Bununla ilgili fatura kontrol çalışması 1640 yapılacak. Siemens te yerinde incelemeler esnasında elde edilen 20.12.2001 tarihli şirket içi elektronik postdaki ifadeler aşağıdaki gibidir: Bayiler organizasyonu neden iyle iki tip sipariş oluşmaktadır: 1- Normal bayi fiyatına göre açılan siparişler: 1650 05-13/156 -54 44 Bu siparişlerde bayi fiyatı sabittir. Maliyetlerde tedarikçilerden gelecek fiyatlar değişmedikçe daha önce verilen ekteki file gereği bellidir. Ancak bu sene potaya atılmay acak olan %10 ortak kar seneye atılacaktır. Bu gönderdiğim toplantıdan sonra geçerli fiyatlardır. Siparişlerin tarihlerine göre geçerli fiyatlara göre kalkülasyon yapılmalıdır. 2- Zararına alınan işler: 1660 Bu siparişlerde sözleşme gereği Simko onayı çerçeves inde bayilerin zararına aldığı işlerdir ve simko malzemeyi alınan keşif birim fiyatlardan %20 indirimle bayiye satmaktadır. Bu tip işlerde bayiler işi zararına aldığının belgeleri ile birlikte siparişi tarafımıza vermektedirler. Siemens te yerinde ince lemeler esnasında elde edilen 14.1.2002 tarihli şirket içi elektronik postadaki ifadeler ise aşağıdaki gibidir: Potaya girecek olan iller Sözleşme ekinde belirtilen şehirler ve Karayollarıdır. 1670 Bu kapsamda 3 türlü sipariş olacaktır: 1- Zararına alınan si parişler. Bunlar listede gösterilen bayi fiyatlarının altına alınmış işleri (Siemens oluru ile) kapsamakta olup, Siemens bayinin satmış olduğu fiyattan %20 indirimle bayilere vereceği siparişlerdir. 2- Bayi fiyatı ile liste fiyatı arasındaki siparişlerdir. B urada Siemens bayinin müşterisine satmış olduğu fiyattan Bayiye 1680 satış yapacak olup, aradaki fark potaya atılacaktır. Bu potada toplanan bedeller 3 ayda bir bayilere fatura karşılığında ödenecektir. (Bayiler toplam potada toplanan bedelin 1/6 sı oranında fa tura keseceklerdir. ) 3- Liste fiyatınında üstündeki siparişler. Siemens bayiye liste fiyatından fatura kesecektir. Liste fiyatı ile bayi fiyatı arasındaki fark gene potaya atılacaktır. Aynı metin üzerinde el yazısı ile verilen örnek aynen aşağıdaki gi bidir: 1690 60 .80. 100 20 20 1700 05-13/156 -54 45 20 lik bayi fatura kesecek Bayi satış fiyatı Potaya atılacak vv ayrılacak Siemens satış fiyatı Yukarıda yer v erilen bilgilerden anlaşıldığı üzere; havuz uygulaması, sistemin kuruluşu anında sistemde yer alan bayilerin gelirleri arasında oluşabilecek olası farklılıkları ortadan kaldırmak amacıyla oluşturulmuştur. Bilindiği gibi 1710 sistem içerisinde her bayiye bir böl ge tahsis edilmiş ve sistemin dönüşümlü olması kararlaştırılmıştır. Ancak yine de bazı bölgelerde çok fazla ve bazı bölgelerde çok az ihaleye çıkılması ve bayilerin gelirlerinde faklılıklar oluşması olasılığı karşısında; her bayinin kendisine düşen bölgeye rıza göstermesi bir diğer deyişle bayiler arasında oluşacak gelir farklılıklarını ortadan kaldırmak ve hem sistemin oluşumu hem de sistemin devamını sağlamak bakımından havuz sistemine ayrıca ihtiyaç duyulmuştur. Bayilik sistemi ile fiyatların yükselmiş olduğu konusundaki müşteri (Siemens veya bayilerden ürün alıp bunları satan diğer teşebbüslerin) şikayetlerine 1720 Kararın H.3.1.2.1. numaralı bölümünde yer verilmişti. Yukarıda yer verilen belgelerdeki ifadelerden bayilerin fiyatlar konusunda aralarında müza kerelerde bulunmalarının yanısıra Siemens inde birçok konuda ve özellikle fiyatlar ve kar paylaşımı ile ilgili olarak merkezi yönlendirmede bulunduğu görülmektedir. Dolayısı ile sistemin temel amacının; ihalelerin sistem içerisindeki firmalar tarafından, rekabetin sınırlandırılması yolu ile en iyi fiyat ile kazanılmasını ve bunun sistem üyeleri arasında paylaşımını sağlamak olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. 1730 H.3.1.3.3. Siemens in Merkezi Koordinasyonu ve Danışıklı Teklifler Bayilik sistemi ile esasen her ba yinin kendisine tahsis edilen bölgelerdeki ihalelere katılması esası benimsenmiş ve bu durum sözleşme ile hüküm altına alınmıştır. Bayilik sistemi içerisinde yasaklanmış olmasına rağmen zaman zaman bayilerin kendi bölgeleri dışındaki yerler için de teklif verdikleri görülmektedir. Ancak istisnalar dışında bayiler kendi bölgeleri dışındaki yerlerdeki ihaleleri kazanamamıştır. 1740 Bayilik sistemi ile yasaklanmış olmasına rağmen bayiler neden kendi bölgeleri dışındaki yerler için teklif vermektedir? Bu sorunun ol ası cevapları aşağıdadır: - Bayinin kendisine tahsis edilen bölgelerdeki ihalelere katılma yeterliğine sahip olmadığı bir durumda, ihalenin sistem içerisinde kalması için bayi ağı içindeki başka bir bayinin o ihaleye teklif verdiği durumlar, - Bir ihaleye ba yilik sistemi dışında yer alan yani rakip olan bir firmanın da teklif verdiği durumlarda, birden fazla bayinin birlikte danışıklı teklifler vererek yine ihalenin sistem içerisinde kalmasının sağlanması için, - İhaleye sistem dışından rakip bir teklif verilm ese dahi, ihalede rekabet 1750 yaşandığı görüntüsü vermek veya mevzuat engellerini bu yolla aşmak 05-13/156 -54 46 amacıyla28 danışıklı tekliflerin verilerek ihalelerin alınması için. Daha önce de belirtildiği üzere bayilik sistemi ile esas olarak amaçlanan 7 firma arasındaki rekabetin sonlandırılarak ihalelerin sistem içerisindeki firmalar tarafından kazanılmasıdır. A. Merkezi Koordinasyon Sözleşmenin 2.3. maddesine göre bayiler Sözleşme kapsamındaki ürün ve 1760 sistemlerle ilgili resmi ihalelere SIEMENS e danışarak teklif ver eceklerdir. Ayrıca, daha önce de belirtildiği gibi her ne kadar bayilerin kendi fiyatlarını belirleme serbestisi bulunsa dahi rekabetçi bir ihalede fiyatın düşürülmesi gerektiği durumlarda Siemens in onayı ile fiyatlar düşürülebilmektedir. Bu konuya yöne lik olarak TKS nin yerinde incelemeler esnasında Raportörlere yapmış olduğu açıklamalar aşağıdaki gibidir: İhalelere TKS teklif vermektedir. Tekliflerimizde Siemens ürünleri kullandığımız, onun bayisi olduğumuz belgelenmektedir. İhalelerde 1770 vereceğimiz te kliflerin fiyatlarını kendimiz belirliyoruz. Ürünün fiyatları zaten ürün fiyat listesinde belirlenmiştir. Ancak ihalenin türüne göre, (pazarlık usulünde örneğin) fiyatı düşürmek gerekebilir. Bu durumda Siemens i arayıp şu fiyata indirebilir miyiz diye sora rız. Ancak sonuçta Siemens i aldığımız ihaleler ilgilendirmez, kar zarar bize aittir . Bu gibi durumlar bayilik ağının oluşturulması aşamasında da gündeme gelmiştir. 25.9.2001 tarihli toplantıya ilişkin tutanakta şu ifadeler yer almaktadır: 1780 2. Zararı na alınan işlerde Siemens kendi sağladığı malzemeler için indirimli keşif bedelleri üzerinden %20 indirimle malzeme temin edecektir. Ancak bu işler için Siemens mutabakatının alınması şarttır. 3.Büyükşehir kategorisinde bulunmayan şehirlerdeki merkezi sis tem işleri SIEMENS tarafından alınacak ve o bölge Bayisi Siemens in taşeronu olarak çalışacaktır. SIEMENS merkezi sistem fatura bedeli üzerinden %20 oranındaki tutarı BAYİ ye ayrıca ödeyecektir. 1790 4. Bölge Bayi TCK işlerinden birini yapamayacağını belirtirs e SIEMENS hangi Bayinin işi yapacağına karar verecektir. Kendi bölgesinde yer alan bir ihaleye teklif verme konusunda yeterliliğe sahip olmayan bayinin bölgesinde diğer bir bayi Siemens in onayını alarak teklif verebilmektedir. Konuyla ilgili EMT taraf ından yerinde incelemeler esnasında Raportörlere yapılan açıklamalar aşağıdaki gibidir: 28 Örneğin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu pazarlık usulünde en az 3 katılımcı gereklidir. 05-13/156 -54 47 1800 Sözleşme gereği bayiler birbirlerinin bölgesindeki ihalelere teklif vermemektedirler. Ancak örneğin bir bayi teklif verme yeterliliğine sahip değilse Siemens in onayı alınarak bölge dışına da teklif verilebilir. Buna örnek olarak Erzurum, İzmir ihalesini gösterebilirim . 6.9.2001 tarihli Siemens ve bayiler imzalı tutanaktaki ifadeler aşağıdadır: . 5. Bayiler dışında bir başka firmanın işlere teklif vermesi durumun da 1810 ihale indirimine Siemens karar verecek, işi olan firmanın ilgili işlerden beklediği kar karşılıklı mutabakat ile Siemens tarafından karşılanacaktır. Böyle bir durumda Siemens satış fiyatının bayi transfer fiyatlarının altına düşmesi halinde bu işe ait % 10 ciro payı havuza ayrılmayacaktır. 8. Bayi sayısındaki artış, azalış veya ihracına ilişkin karar için 6 bayinin oybirliği esas ve yeterli olacaktır. Oy çokluğu halinde alınan kararı Siemens in veto etme yetkisi vardır. 1820 Siemens te yerinde incele meler esnasında elde edilen 20.12.2001 tarihli şirket içi elektronik postadaki ifadeler aşağıdaki gibidir: Bayiler organizasyonu nedeniyle iki tip sipariş oluşmaktadır: 1- Normal bayi fiyatına göre açılan siparişler Bu siparişlerde bayi fiyatı sabitt ir. Maliyetlerde tedarikçilerden gelecek fiyatlar değişmedikçe daha önce verilen ekteki file gereği bellidir. 1830 Ancak bu sene potaya atılmayacak olan %10 ortak kar seneye satılacaktır. Bu gönderdiğim toplantıdan sonra geçerli fiyatlardır. Siparişlerin ta rihlerine göre geçerli fiyatlara göre kalkülasyon yapılmalıdır. 2- Zararına alınan işler: Bu siparişlerde sözleşme gereği simko onayı çerçevesinde bayilerin zararına aldığı işlerdir ve simko malzemeyi alınan keşif birim fiyatlardan %20 indirimle bayiye satmaktadır. Bu tip işlerde bayiler işi zararına 1840 aldığının belgeleri ile birlikte siparişi tarafımıza vermektedirler. Siemens te yerinde incelemeler esnasında elde edilen 14.1.2002 tarihli şirket içi elektronik postadaki ifadeler ise aşağıdaki gibidir : Potaya girecek olan iller Sözleşme ekinde belirtilen şehirler ve Karayollarıdır . Bu kapsamda 3 türlü sipariş olacaktır: 05-13/156 -54 48 1850 1. Zararına alınan siparişler. Bunlar listede gösterilen bayi fiyatlarının altına alınmış işleri (Siemens oluru ile) kapsamakta olu p, Siemens bayinin satmış olduğu fiyattan %20 indirimle bayilere vereceği siparişlerdir. 2. Bayi fiyatı ile liste fiyatı arasındaki siparişlerdir. Burada Siemens bayinin müşterisine satmış olduğu fiyattan Bayiye satış yapacak olup, aradaki fark potaya atılac aktır. Bu potada toplanan bedeller 3 ayda bir bayilere fatura karşılığında ödenecektir. (Bayiler toplam potada toplanan bedelin 1/6 sı oranında fatura keseceklerdir. ) 1860 3. Liste fiyatınında üstündeki siparişler. Siemens bayiye liste fiyatından fatura kesece ktir. Liste fiyatı ile bayi fiyatı arasındaki fark gene potaya atılacaktır. Görüldüğü üzere Siemens sistemi sıkı bir biçimde kontrol etmektedir. Kurulan sistem ile her bayiye bir menfaat sağlanmaya çalışılmakta, bayiler arasındaki eşitliğin sağlanması ve denetim ile kontrol konuları Siemens e bırakılmaktadır. B. Danışıklı Teklifler 1870 Bayilik sistemi ile esasen her bayinin kendisine tahsis edilen bölgelerdeki ihalelere katılması esası benimsenmiş ve bu durum sözleşme ile hüküm altına alınmıştır. Buna e k olarak sözleşmeler öncesinde yapılan yazılı mutabakatta da bayilerin kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinlikle devredemeyeceği ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette bulunamayacağı ifadeleri yer almaktadır. Bu durum SİNTEK yetkilil eri tarafından Raportörlere yerinde incelemeler esnasında: 1880 bayiler listede yer alan ürünlere ilişkin olarak sözleşme ekinde yer alan yerler dışındaki ihalelere girmemeyi bayilik sözleşmesiyle taahhüt etmişlerdir . şeklinde ifade edilmiştir. Siemens ba yilerin ihalelere katılmaları hakkındaki görüşlerini yerinde incelemeler esnasında Raportörlere; 1890 İhaleler genel olarak trafik lambası gibi ürünlerin alımına yönelik olabileceği gibi, merkezi trafik sistemi kurulmasına yönelik olmaktadır. Merkezi sistem ihaleleri dışında, ihalelere yalnızca bayilerimiz katılmaktadır. Hangi ilin belediyesi ihaleye çıkmış ise, o bölgeden sorumlu bayimiz ihaleye katılmaktadır. Bir bayimizin katıldığı ihaleye doğal olarak başkaca bir bayimiz girmemektedir . şeklinde ifa de etmiştir. 05-13/156 -54 49 Bu durumu teyid eder nitelikte, Siemens ten elde edilen ve Fetih Ürkmez 1900 tarafından Siemens in diğer çalışanlarına elektronik posta ile gönderilen bir toplantı notunda, bayilerin kendi bölgeleri dışında teklif vermeleri konusu yer almaktadır. Toplantı notunun ilgili bölümü aynen; Bayilerin kendi bölgeleri dışında yaptığı satışların kontrol edilmesi ve önlenmesi Siemens ten istendi. Bununla ilgili fatura kontrol çalışması yapılacak şeklindedir. 1910 Siemens te yerinde incelemelerde elde edilen T oplantı Tutanağında da: YER: SFA Firması -Öveçler ANKARA Katılanlar: SFA, SİNYALİZASYON, TRASİN, TKS, EMT, SIEMENS, YAPI KREDİ Farabi Şb. ve Siteler Şb. Yetkilileri Toplantıda aşağıdaki hususlar görüşülmüştür: 1920 5. EMT ve Sinyalizasyon firmalarının Adana ve Datça da 3. Kişilere mal teslimatı/satımı hakkında endişeleri dile getirildi ve konuyla ilgili açıklama bekledikleri belirtildi. Bu bağlamda 3. Kişilere Siemens in mal satıp satmayacağı konusunda güvence istendi. ifadeleri yer almaktadır. 1930 6.9.2001 tarihli toplantı tutanağında aynen: 7. Bayiler kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinlikle devredemez ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette bulunamaz. Aksi durum Ana Sözleşme koşullarına uymadığı anlamına gelecektir. Bayil er arası uzlaşmazlıklarda Siemens hakem olarak tanımlanmıştır. ifadeleri yer almaktadır. 1940 Yukarıda yer verilen bilgi ve belgelere göre bayilerin kendi bölgeleri dışındaki bir bölgede ihalelere girmeleri yasaktır. Ancak, bayilik sistemi gereğince yasak olmasına rağmen, bayiler kendilerine ait olmayan bölgelerde çok sayıda ihaleye katılarak teklif vermişlerdir. Buradaki temel amaç ihaleyi kazanmak ya da fiyat rekabeti değil, danışıklı teklifler verilmesi suretiyle bölge sahibi bayinin ihaleyi kazanmasına yardımcı olmaktır. Bayilerin kullandıkları danışıklı teklif yöntemleri duruma göre değişiklikler göstermiştir. Danışıklı tekliflere genel olarak aşağıda yer alan iki temel amaç 05-13/156 -54 50 için başvurulmuştur: 1950 - Bir ihaleye bayilik sistemi dışında yer alan yani rakip olan bir firmanın da teklif verdiği durumlarda, birden fazla bayinin birlikte danışıklı teklifler vererek yine ihalenin sistem içerisinde kalmasının sağlandığı durum. - İhaleye sistem dışından rakip bir teklif verilmese dahi, ihalede rekabet yaşandığı görü ntüsü vermek veya mevzuat engellerini bu yolla aşmak amacıyla29 danışıklı tekliflerin verildiği durum. Dolayısıyla, bayilik sistemi kendisine tayin edilen bölge içinde bayilere sistem 1960 dışından rakip çıkması halinde, ihalenin sistemde kalmasını teminen bird en fazla bayinin danışıklı teklifleri ile bayiye yardımcı olmaktadır. 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi imzalı bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: Verilen teklifleri yan teklif olarak SIEMENS in de vermesi istendi. Bu konular idarelerce daha sonradan farklı yorumlandığı için uygun 1970 görülmemiştir. Her ne kadar SIEMENS in ihalelere katılarak yan teklif vermesi uygun görülmemiş ise de30, bu anlayış sistemce benimsenmiş ve bayiler ihalelerde birbirlerine destek olmak amacıyla da nışıklı teklifler sunmuşlardır. Yukarıda bahsedilen hususlar ile ilgili ilk örneğimizde, kendi bölgesinde ihale açılan bayi yüksek teklifte bulunmakta diğer bayi ise düşük teklifte bulunmaktadır. Bayilerin planı, sistem dışında yer alan firmanın teklifi h er iki 1980 bayinin teklifinin arasında ise, ihaleyi kazanan bayi taşeron olarak bölge sahibi bayiye işi devretmek, sistem dışında yer alan firmanın teklifi her iki bayinin teklifinin üzerinde ise, düşük teklif veren bayi ihale dokümanlarını tamamlamayarak ihal enin yapıldığı bölgenin bayisinin ihaleyi yüksek fiyattan kazanmasını sağlamaktır. Yapılan ihbarda şu ifadelere yer verilmiştir: T.C.K. Sivas 16. Bölge Müdürlüğü TRASİN Elektroniğin bölgesidir. Ancak SİNTEK firması diğer katılımcı firmaların işi almamas ı için 1990 60.000.000.000 (altmış milyar) TL teklif verdi. Tekeli oluşturan SİNTEK firmasında iş kalsa idi eksik evrakları tamamlamayıp yeterlilik dışı kalacaktı. İş tekelci dışı firmada kalacağı hissedildiği için TRASİN firmasının 95.000.000.000 (doksanbeşmil yar) TL verdiği teklifte iş kalmayacağı hissedildi ve işi SİNTEK firması yapacak ve SİNTEK ile TRASİN firmaları faturalaşacaklardır. SİNTEK firması evrakları tamamlamayıp iş SIEMENS bayisi dışında kalmamıştır . 29 4734 sayılı Kanuna göre pazarlık usulünde en az 3 katılımcı gereklidir. 30 SIEMENS in çok sayıda ihaleye katılıp kazanamaması ha li. 05-13/156 -54 51 Yerinde incelemeler esnasında, bu ifadeleri destekler nitelikte bir takım belgeler elde edilmiştir. Bu belgelere göre söz konusu ihalede SİNTEK 67 2000 milyar TL. teklif ile TRASİN in bölgesindeki ihaleyi kazanmış ancak TRASİN in 35 milyar TL lik taşeronluk teklifi üzerine, TRASİN ile 19.11.2003 tarihind e taşeronluk sözleşmesi imzalamıştır. TKS de yapılan yerinde inceleme esnasında elde edilen belgeler de bu durumu teyid eder niteliktedir. Bu belgeler, Ankara Büyükşehir Belediyesi nin bir ihalesine ait olan ve SFA, EMT ile SİNTEK e ait teklifler ve EMT i le SİNTEK e ait olan imzalı -mühürlü teklif zarflarıdır. Bilindiği gibi Ankara TKS nin bölgesi içerisinde yer almaktadır. TKS de yerinde 2010 incelemeler esnasında bulunan SİNTEK, EMT ve SFA ya ait Ankara Büyükşehir Belediyesi Satın Alma Dairesi Başkanlığı 6 k alem muhtelif sinyal verici alımı işi için hazırlanmış fiyat teklifleri aşağıdaki gibidir: SİNTEK EMT SFA Mikroproserlü .. ( ...) ( ...) ( ...) Ledli oklu . ( ...) ( ...) ( ...) Geri sayıcı ( ...) ( ...) ( ...) Kamaşma .200 lük ( ...) ( ...) ( ...) Kamaşma .300 lük ( ...) ( ...) ( ...) Halojen .. ( ...) ( ...) ( ...) TOPLAM 540.000.000.0000 599.000.000.000 551.000.000.000 Ancak Büyükşehir Belediyesi nin ihale komisyonu kararına bakıldığında, Başkanlığa yalnı zca 1 adet fiyat teklifi verildiği anlaşılmıştır. İhaleyi TKS 499.250.000.000 TL. toplam teklif ile kazanmıştır. Diğer firmaların fiyat teklifi ise Belediyeye sunulmamıştır. Diğer firmaların fiyat tekliflerinin faks ile TKS ye 2020 iletildiği üzerlerinde yer al an yazılardan anlaşılmaktadır. Ankara nın TKS nin bölgesi olduğu düşünüldüğünde, diğer bayiler tarafından ne için hazırlandığı belli olmayan ancak TKS nin elinde bulunan tekliflerin pek de rekabetçi teklifler olmadığı ve başlıca amaçlara hizmet için her olasılığa karşılık hazırlanmış olduklar

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI