Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-76 (İlk İnceleme) Karar Sayısı : 08-32/399 -135 Karar Tarihi : 8.5.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Hüseyin ORMAN C. ŞİKA YET EDEN : - MOBİSAD Mobil İletişim Sistemleri ve Araçları İşadamları Derneği Temsilcisi: Av. Derya ZENGİN Abide -i Hürriyet Cad., No: 182, K: 8,
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-76 (İlk İnceleme) Karar Sayısı : 08-32/399 -135 Karar Tarihi : 8.5.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Hüseyin ORMAN C. ŞİKA YET EDEN : - MOBİSAD Mobil İletişim Sistemleri ve Araçları İşadamları Derneği Temsilcisi: Av. Derya ZENGİN Abide -i Hürriyet Cad., No: 182, K: 8, Şişli / İstanbul 20 D. HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILAN: - Trend Mağazacılık ve İnternet Hizmetleri Kuy. San. ve Tic. A.Ş. Yukarı Dudulu Organize Sanayi Bölgesi, 1. Cadde, No: 13 Ümraniye / İstanbul E. DOSY A KONUSU: www.hizlial.com adlı internet sitesinin yıkıcı fiyat uyguladığı iddiası. 30 F. İDDİALARIN ÖZETİ : Mobil İletişim Sistemleri ve Araçları İşadamları Derneği (MOBİSAD) temsi lcisi tarafından g önderilen şika yet yazısında özetle; - Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre ticari şirketlerin kuruluş amacının kâr elde etme gayesi olduğu, - Gold Bilgisayar kuruluşu olan www.hizlial.co m adlı internet sitesinin rekla mında Nokia 6300 mode l cep telefonunun satış bedelinin 49 Avro + KDV olarak ifade edildiği, - Söz konusu marka cep telefonlarının Türkiye distribütörlüğünü yapan firmaların dahi anılan ürünü bu bedelle satmadıkları, - Şikâyete konu internet sitesinin anılan ürünü zararına satar ak Türk Ticaret 40 Kanunu nun 57. maddesin 10. bendini ve 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği ifade edilerek konunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde incelenmesi talep edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 29.2.2008 tarih, 1315 sayı i le yapılan başvuru üzerine şikâyet konusu hususların incelenmesi amacıyla MOBİSAD dan ve şikayet konusu internet sitesinin sahibi Trend Mağazacılık ve İnternet Hizmetleri Kuy. San. ve Dış Tic. A.Ş. den bilgi talep edilmiş, talep edilen bilgi ve belgeler sı rasıyla 8.4.2008 tarih, 2154 sayı ve 16.4.2008 tarih, 2319 sayı ile Kurumumuz kayıtlarına intikal etmiştir . Bunun üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 50 ilgili hükümleri çerçevesinde y apılan incel eme sonucunda hazırlanan, 28.4.2008 tarih , 08-32/399 -135 2 2008-2-76/İİ-08-HO sayılı İlk İnceleme Rapor u 1.5.2008 tarih ve REK.0.06.00.00 - 110/130 sayılı Başkanlık önergesi ile 0 8-32 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRÜ N GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; yapılan şika yete yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İnceleme Sürecinde Elde Edilen Bilgiler 60 Şikayet konusu hususların incelenmesi amacıyla MOBİSAD dan ve şikayet konusu internet sitesinin sahibi Trend Mağazacılık ve İnternet Hizmetleri Kuy. San. ve Dış Tic. A.Ş. den (Trend) bilgi talep edilmiştir. MOBİSAD ın bahsi geçen yazısında; - Hizlial.com un perakende satış yapan bir e -ticaret firması olduğu, - Anılan sitenin pazar payının % ( - ) aralığında olduğu, - Nokia markalı ürünlerin cep telefonu pazarındaki oranının yaklaşık % ( ) olduğu, Nokia 6300 model mobil telefonun ise toplam cep telefonu pazarındaki payının % ( ), Nokia markalı cep telefonları içindeki payının ise % ( ) olduğu, 70 - Gold Bilgisayar ile Hizlial.com un ortakları arasında organik bir bağ bulunduğu, Gold Bilgisayar ın ise cep telefonu pazarındaki payının % ( ) civarında olduğu ifade edilmektedir. Şikayet konusu sitenin sahibi şirket olan Trend in söz konusu yazısında ise; - Bahsi geçen internet sitesinde binlerce ürünün satışını yaptıkları, - Nokia 6300 model cep telefonu Metro Elektronik A.Ş. den KDV dahil ( ) Avro ya aldıklarını ve anılan ürünü KDV hariç 187 -207 Avro aralığında müşterilere sattıkları, - Sahip oldukları internet sitesinin anılan ürüne ilişkin üç günlük bir kampanya 80 düzenlediği, kampanya kapsamında anılan ürünü KDV hariç 49 Avro ya satışa sundukları, kampanya süresince de söz konusu üründen ( ) adet sattıkları, - İnternet sitelerinde satılan cep telefonları arasında Nokia markasının pazar payının % ( ) olduğu, Nokia 6300 model telefonun ise satılan Nokia marka mobil telefonlar içindeki payının % ( ) olduğu, - Sahibi oldukları internet sitesinin internet pazarındaki pazar payının % ( ) e tekabül ettiklerini düşündükleri , ifade edilmektedir. Ayrıca söz konusu yazıda Hizlial.com un Eylül 2007 - Mart 2008 aralığında satmış oldukları Nokia 6300 model cep telefonu satışlarına yer verilmektedir. 90 Tablo 1: Hizlial.com adlı siteden yapılan Nokia 6300 cep telefonu satışları Aylar Adet Eylül 2007 ( ) Ekim ( ) Kasım ( ) Aralık ( ) Ocak 2008 ( ) Şubat ( ) Mart ( ) Toplam ( ) I.2. İlgili Ürün Pazarları 08-32/399 -135 3 Şikayete konu ürün Nokia marka cep telefonu, şikayet edilen ise www.h izlial.com adlı internet sitesinin yıkıcı fiya t uygulamasıdır. Cep telefonu, içine takılan hizmet sağlayıcı kartlar (SIM CARD) sayesinde kablosuz iletişim sağlayan, taşınabilir, elektronik aygıtlardır. Günümüzde birçok yerli ve yabancı firma cep telefonu üretimi yapmaktadır. Bu firmaların başında ise Nokia, Siemens, LG, Samsung, Sony vb. markalar gelmektedir. Türkiye de cep telefonu satışı, üretici firmaların Türkiye distribütörleri ve 100 bu markaları paralel ithalat yoluyla yurtiçine getiren teşebbüsler vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. Şikayet konusu ürün ise Nokia tarafından üretilmektedir. Bu açıklamalar çerçevesinde dosya bağlamında ilgili ürün pazarlarından biri cep telefonu pazarı olarak tanımlanmıştır. Şikayet edilen www.h izlial.com adlı internet sitesi internet üzerinden perakende satış yapılan bir elektronik ticaret (e -ticaret) sitesidir. Dünya Ticaret Örgütü ne (WTO) göre e-ticaret; mal ve hizmetlerin üretim, reklam, satış ve dağıtımlarının telekomünikasyon ağları üzerinden yapılmasıdır. OECD ye göre e -ticaret; ilgili altyapı dahil olm ak üzere, internet gibi özel mülkiyet alanında olmayan ağlar üzerinden yapılan işlerdir . IBM ye 110 göre ise internet üzerinden ticari işlem yapmaktır. Bu işlemin kendisi ile birlikte satış öncesi müşteri çekme iletişi mi, satış sonrası destek ve servisi de i çerir . E-ticaret , son yıllardaki web ve wap teknolojilerindeki gelişmelerle ortaya çıkmış yeni bir tür alışveriş ortamıdır ve içeriğindeki sanal mağaza uygulamaları ile internet üzerinden tüketiciler elektronik ortamda; bilgisayardan otomobile, kitaptan pizzaya birçok ürü nü mağazalara gitmeksizin günün her vakti doğrudan alabilmektedir. İşlemi gerçekleştiren birimlerin türüne göre e -ticaret genel anlamda ikiye ayrılmaktadır. 1. İşletmeler arası e -ticaret (B2B: Business to business): İnternet vasıtasıyla 120 şirketlerin sağlay ıcıları ve dağıtımcıları ile aralarındaki alım -satım emri, faturalama, ödeme gibi işlemlerdir. 2. İşletmelerle tüketiciler arasındaki e -ticaret (B2C: Business to consumers): Günümüzde internet üzerinden faaliyet gösteren alışveriş merkezleri vasıtasıyla tüm t üketici mallarına online ulaşılarak gösterilen faaliyettir . Şikayete konu internet sitesinin bünyesinde yüzlerce ürün olması ve anılan ürünlerin nihai kullanıcılara hitap ettiği düşünüldüğünde ilgili ürün pazarı işletmelerle tüketiciler arasındaki e -ticaret hizmetleri pazarı olarak tanımlanması mümkünse de internet ortam ının değişkenliği, her türlü e -ticaretin tek bir site üzerinden yapılabilmesinin 130 mümkün olması sebebiyle ilgili ürün pazarı geniş olarak tanımlanarak e-ticaret hizmetleri pazarı olarak tanımlanmıştır. I.3. Değerlendirme Söz konusu şika yet temel olarak, haksız rekabet ve zararına satış yapma alt başlıkları ç erçevesinde değerlendirilmiştir . I.3.1. Haksız Rekabet Değerlendirmesi 140 Şikayet dilekçesinde; Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre ticari şirketlerin kuruluş amacının kâr elde etme gayesi olduğu ve şikayete konu internet sitesinin anılan ürünü zararına satarak Türk Ticaret Kanunu nun 57. maddesin 10. bendini ve 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği ifade edilmektedi r. 08-32/399 -135 4 Şikayette bahsi geçen Türk Ticaret Kanunu nun 57. maddesinde haksız rekabete örnek teşkil eden uygulamalar ifade edilmektedir. Anılan uygulamalara bir örnek de anılan maddenin 10. bendinde Rakipler hakkında da cari olan kanun, nizamname, mukavele yahu t mesleki veya mahalli adetlerle tayin edilmiş bulunan iş hayatı şartlarına riayet etmemek olarak ifade edilmiştir. 150 Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki uygulamalar adli yargı bünyesindeki ticaret mahkemelerinin, ticaret mahkemelerinin olmadığı yerlerde ise asliye hukuk mahkemelerinin görev alanına girmektedir. Rekabet Kurulu nun yetki ve inceleme alanı ise 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun dur. Söz konusu Kanun un Kapsam başlıklı 2. maddesinde; her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı re kabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki 160 her türlü hukuki işlem ve davranışla r, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer . denilmektedir. Özetle, bu olayda haksız rekabete ilişkin olarak öne sürülen ve bu bölümde yer verilen iddiaların, 4054 sayılı Rekabetin K orunması Hakkında Kanun kapsamında olmadığı kanaatine varılmıştır. I.3.2. Zararına Satış Yapma Şikayet bağlamında www.hizlial.com adlı internet sitesinde Nokia 6300 adlı mobil telefonun rayiç bedelin altında zararına satıldığı ifade edilmektedir. 170 Öncelikle vurgulamak gerekir ki, rekabetin tesisi ve serbest rekabet ortamının sağlanmasının en önemli unsurlarından biri piyasada faaliyet gösteren ekonomik aktörlerin kendi özgür iradeleriyle ekonomik kararlar alabilmesidir. Söz konusu kararlardan en baş ta geleni de firmaların sundukları ürünlerin satış fiyatlarını istedikleri gibi belirleyebilmesidir. Bahse konu özgürlüğün bir istisnası, hakim durumdaki firmaların rakiplerini piyasa dışına çıkarma veya piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırma amaçlı yıkıcı fiyat uygulamalarıdır. Söz konusu şikayet, anılan internet sitesinin ilgili ürün pazarında / pazarlarında hakim durumda olması durumunda 4054 sayılı Kanun kapsamında bir önem kazanacaktır. 180 Bu n edenle öncelikle Nokia nın ve www.h izlial.com adlı internet sitesinin ilgili ürün pazarlarındaki konumunu incelemek gerekmektedir. Cep telefonu pazarında faaliyet gösteren cep telefonu üreticilerin ciro bazlı pazar payları aşağıda verilmektedir. Tablo 2: Cep telefonu pazar payları: Ocak -Mayıs 2006 arası toplam1 Markalar Satış gelirleri pazar payı % Nokia ( ) Samsung ( ) Sony/Ericsson ( ) Motorola ( ) Siemens ( ) LG ( ) Diğerleri ( ) Toplam 100 1 22.2.2007 tarih ve 07 -16/149 -49 sayılı Rekabet Kurulu Kararı 08-32/399 -135 5 Ancak internet siteleri üzerinden satışı yapılan cep telefonları arasında Nokia nın pazar payının % ( ) olduğu, şikayete konu ürün bağlamında ise % ( ) olduğu Trend tarafından beyan edilmektedir. Cep telefonları pazarında Nokia nın pazar lideri olduğu 190 bir gerçekse de şikayete konu uygulamaya ilişkin Nokia nın bir girişimi söz konusu değildir. E-ticaret hizmetleri pazarında ise şikayete konu internet sitesinin % ( ) civarında bir pazar payına sahip olduğu gerek şikayet sahibi MOBİSAD, gerekse Trend tarafından dile getirilmektedir. Söz konusu paza rda cep telefonu pazarlayan bir çok internet sitesinin de varlığı göz ö nüne alındığında www.hizlial.com adlı internet sitesinin ilgili ürün pazarında hakim durumda olmadığı anlaşılmaktadır. Hakim durumda olmayan bir teşebbüsün ise yıkıcı fiyat vb. uygulamalarla hakim durumunu kötüye kullanmasından bahsedilemeyecektir. 200 Ayrıca şikayet konusu ürünün üç günlük kısa bir kampanya süresince ifade edilen fiyattan satıldığı ve satışının ( ) adetle sınırlı kaldığı, kampanya haricinde ise anılan ürünün maliyetlerinin üzerinde bir fiyattan tüketiciye sunulduğu Trend tarafından beyan edilmiştir. Sonuç olarak şikayete kon u uygulamanın rakipleri piyasa dışına çıkarma veya piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırma amaç ve etkisini taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çerçevede şika yet konusu uygulamaya ilişkin ön araştırma ya da soruşturma açıl masına gerek bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. J. SONUÇ 210 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir i şlem yapılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar veril miştir.