Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -2-317 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 11-23/436-134 Karar Tarihi : 14.04.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , 10 Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER : Erdem AYGÜN, Yalçıner YALÇIN C. BAŞVURUDA : - Gizlilik talebi bulunmaktadır. BULUNAN D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : - GlaxoSmithKline İlaçları San. ve Tic. A.Ş.
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -2-317 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 11-23/436-134 Karar Tarihi : 14.04.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , 10 Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER : Erdem AYGÜN, Yalçıner YALÇIN C. BAŞVURUDA : - Gizlilik talebi bulunmaktadır. BULUNAN D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : - GlaxoSmithKline İlaçları San. ve Tic. A.Ş. Büyükdere Cad. Telpa Plaza No: 195 K:4 Levent /İstanbul 20 E. DOSYA KONUSU : GlaxoSmithKline İlaçları San. ve Tic. A.Ş. nin, Alli markalı zayıflama ürününü alan müşterilerine kendi markası olan Corega diş protez yapıştırıcı kreminden 4 adet vermesi nedeniyle diş protez bakım kremi piyasasındaki rakiplerini piyasadan dışlamaya çalıştığı iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; - GlaxoSmithKline İlaçları San. ve Tic. A.Ş. nin (GSK) Corega markası ile diş protez yapıştırıcı kremini nihai tüketiciye ulaştırdığı ve bu piyasada %( ..) pazar payı ile hakim durumda olduğu, - GSK nın ayrıca Alli marka zayıflama ürünü de ürettiği, Alli alanlara Corega 30 kreminden 4 adet hediye ettiği ve kampanya adı altında farklı ürünleri bağladığı, - GSK nın eczanelere bedelsiz krem vermesi nedeniyle diş protez yapıştırıcı kremi piyasasında rekabetin bozulduğu iddia edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 24.12.2010 tarih ve 9610 sayı ile intikal eden başvuru üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 13.1.2011 tarih ve 2010 -2-317/İİ-11-359.EA sayılı İlk İnceleme Raporu , 27.1.2011 tarih ve 11 -06 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek , önaraştırma yapılmasına karar verilmi ştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme ve taraftan istenen bilgilerin 28.3.2011 tarih ve 2339 sayı ile Kurum kayıtlarına intikali sonucu nda düzenlenen 06.04.2011 tarih ve 2010 -2- 40 317/ÖA-11-359.EA sayılı Önaraştırma Rapor u 08.04 .2011 tarih ve REK.0.06. 00.00 - 110.02.02/1 87 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-23 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili rapor da; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması na gerek olmadığı ifade edilmiştir. 11-23/436 -134 2 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazarlar Başvuru konu sunun esas olarak , bir piyasada hakim durumda olduğu iddia edilen bir 50 teşebbüsün farklı ürünleri bağlayarak satması yoluyla rakiplerinin faaliyetlerini zorla ştırması ve hakim durumunu kötüye kullanma sı iddialarına dayandığı görülmüş, bu çerçevede ilgili pazarlar tespit edil miştir . I.1.1. İlgili Ürün Pazarları Başvuruya konu olan ve GSK nın birlikte sattığı öne sürülen ürünler; zayıflama ürünü olan Alli ve d iş protez yapıştırıcı kremi olan Corega dır. I.1.1.1. Alli Ülkemizde Sağlık Bakanlığı tarafından ara ürün statüsünde zayıflamaya destek tedavi olarak eczanelerde satılmak üzere izin verilen Alli, ABD de ve AB de eczanelerde reçetesiz ve tezgah üstünde sat ılabilmektedir. Diğer bir ifadeyle, Alli 60 zayıflamaya destek amacıyla satılan ve reçetesiz alınabilen bir üründür. Türkiye de ilaç olarak değerlendirilmeyen Alli, tek başına zayıflamayı sağlamamakta, diyet ve egzersiz ile birlikte kilo vermeye yardımcı olma ktadır. Bilindiği gibi, zayıflamaya yönelik olarak çok çeşitli tedaviler uygulanmaktadır. İlaç niteliğinde olan ve reçete ile satılan Xenical başta olmak üzere, çeşitli haplar, çaylar ve diyet ürünleri zayıflamaya yardımcı olarak kullanılabilmektedir. Alli nin dahil olduğu ilgili ürün pazarının belirlenmesinde hem talep hem de arz yapısına bakmakta fayda bulunmaktadır. Alli yi talep edenler açısından bakıldığında zayıflamaya destek olan ürünlerin birbirlerini ikame edebildiği görülmektedir. Zira Alli de dahil olmak üzere zayıflamaya destek olan ürünlerin hiçbirisi tek başına 70 zayıflamayı sağlamamaktadır. Bu nedenle, talep edenler açısından kilo vermek amacıyla alınan tüm ürünler birbirlerini ikame edebilir nitelikte olabilir. Hatta zayıflama çayları gibi diyet içecekler, yiyecekler ve egzersiz aletleri gibi ürünler dahi birbirlerini ikame edebilir. Ancak, zayıflamayı isteyen kişiler kendi içinde farklılaşabilmektedir. Bazıları daha iyi görünmek amacıyla küçük kilo artışlarında dahi zayıflamayı isterken, bazıları ise sağlık sorunlarını gidermek için hekim ya da diyetisyen kontrolünde kilo vermeye çalışmaktadır. Bu nedenle spor salonlarını kullanan kişilerle hekim ya da diyetisyen kontrolünde ilaç ya da ilaç olmayan ürünleri kullanarak zayıflamaya çalışan kiş ilerin talepleri farklılaşabilmektedir. Bu çerçevede, kilo vermeye yardımcı tedavi ürünleri sayılabilecek reçeteli ya da reçetesiz satılan ürünler ile zayıflama 80 çayları, egzersiz aletleri ve zayıflamaya destek olan eşofmanlar gibi giyecekler arasında ayrım a gidilebilmektedir. Arz tarafından bakıldığında, Alli gibi ara ürün statüsünde olan ve eczanelerde reçetesiz satılabilen ürünleri üreten ilaç firmaları ile zayıflama çayları, egzersiz aletleri ya da eşofman üretenler arasında arz ikamesi bulunmamaktadır. Diğer bir ifadeyle, kimyasal maddeler kullanılarak üretilen zayıflamaya yardımcı tedavi ürünleri üreticileri ile diğer üreticiler arasında arz ikamesi bulunmamaktadır. Bu kapsamda, Alli nin dahil olduğu ilgili ürün p azarı , zayıflamaya yardımcı tedavi ürünleri pazarı olarak değerlendirilm iştir1. Alli ve diğer benzer ürünler 42 ya da 84 kapsül gibi değişik kutularda satılabilmektedir. 90 1 ( .TİCARİ SIR .) 11-23/436 -134 3 I.1.1.2 .Corega Corega, diş protezi bulunanlar için bakım amaçlı kullanılmaktadır. Diş protezlerinin temizlenmesi ve yapı ştırılması için kullanılan bakım ürünleri farklılaşmaktadır. Zira iki grup ürünün kullanım amaçları değişmektedir. Temizlik amaçlı bakım ürünleri protezler üzerindeki lekeleri ve yemek artıklarını çıkarmaktadır. Yapıştırıcı ürünler ise protezin yerinden oy namamasını, protez ile diş eti arasına yiyecek parçası girmemesini ve ısırma gücünün azalmamasını sağlamaktadır. Bu yapıştırıcılar toz ve krem şeklinde olabilmektedir. Bu çerçevede diş protezi yapıştırıcıları pazarı diğer bir ilgili ürün pazarı ol arak b elirlenmiştir . 100 I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Dosya kapsamında incelenen ürünlerin ülkenin tamamında benzer koşullar altında satış ve dağıtımının yapıldığı dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenm iştir. I.2. Hakim Durum Değerlendirmesi Dosya kapsamında yer alan iddia GSK nın hakim durumunu kötüye kullanan faaliyetlerine ilişkindir. Bu nedenle öncelikle GSK nın ilgili pazarlarda hakim durumda olup olmadığı tespitinin yapılması gerekmektedir. Önaraştırma kaps amında raportörlerce yapılan yerinde incelemelerden elde edilen ve GSK dan alınan bilgiler çerçevesinde ulaşılan değerlendirmelere aşağıda yer verilm iştir. 110 I.2.1. Zayıflamaya Yardımcı Tedavi Ürünleri Pazarı İlgili pazara ilişkin bölümde belirtildiği üzere zayıflamaya yardımcı tedavi ürünleri hizmetleri pazarında ilaç ve ilaç olmayan ürünler bulunabilmektedir. İlaç olarak değerlendirilen Xenical in yarı dozundan yapılan ancak ilaç olarak değerlendirilmeyen Alli nin de dahil olduğu bu pazarda yer alan başlıca ürünlere ilişkin detaylı bilgiler aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Tablo 1 - Zayıflamaya Yardımcı Tedavi Ürünleri Hizmetleri Pazarındaki Ürünlere İlişkin Bilgiler Ürün Piyasaya Çıkış Tarihi Satış Adedi (Ekim 2010 - Şubat 2011) Pazar Payı (%) Xenical Eylül 1 999 ( ..) ( ..) Alli Ekim 2010 ( ..) ( ..) Formula 7 Mayıs 2008 ( ..) ( ..) Solgar Chrom.Pic. Ocak 2005 ( ..) ( ..) Solgar Maxi L -C Ocak 2005 ( ..) ( ..) Summer 7 Keto Nisan 2010 ( ..) ( ..) Apple Chromium Kasım 2008 ( ..) ( ..) MRN Forline CLA Şuba t 2006 ( ..) ( ..) Activin -T Mayıs 2009 ( ..) ( ..) Avicenna Form - ( ..) ( ..) Diğer - ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) Tablodan anlaşılacağı üzere, Alli 2010 yılının Ekim ayında piyasaya sunulan yeni bir üründür. Bu ürün piyasaya hızlı giriş yapmış ve %( ..) piyasa payına sahip olmuştur. Ancak, hakim durum açısından değerlendirme yapıldığında; 120 Alli nin piyasaya henüz girmiş olması, Piyasa payının yaklaşık %( ..) olması, Piyasa liderinin yaklaşık %( ..) pazar payı ile başka bir ürün olması, 11-23/436 -134 4 İlgili pi yasada 2008 yılı sonrasında yeni ürün girişlerinin çok olması, Piyasanın genişleme sürecinde olması gibi unsurlar dikkate alınarak Alli nin zayıflamaya yardımcı tedavi ürünleri pazarı nda hakim durumda olmadığı kanaatine varılmıştır . I.2.2. Diş Protezi Y apıştırıcıları Pazarı Diş protezi yapıştırıcıları pazarına ilişkin bazı bilgiler aşağıdaki gibidir: Tablo 2 - Diş Protezi Yapıştırıcıları Pazarındaki Ürünlere İlişkin Bilgiler 130 Satış Adedi Pazar Payı (%) Ürün Piyasaya Çıkış Tarihi 2009 2010 -2011 Şubat 2009 2010 -2011 Şubat Corega 1989 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Protefix 2001 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Fittydent 2002 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) 100 100 Görüldüğü üzere, pazarda lider konumda bulunan Corega nın son iki yıl içindeki piyasa payı yaklaşık %( ..) . Halihazırda piyasada yer alan ürünler arasında en eski ürün konumunda olan Corega istikrarlı biçimde pazar liderliğini sürdürmektedir. Bilindiği gibi, pazar payı hakim durum tespitinde önemli bir parametre olarak kullanılmaktadır. Zira pa zar payı ilgili piyasada fiyat ve arz koşullarını etkileyebilecek ölçüde pazar gücüne işaret edebilmektedir. Ancak, pazar payı tek başına hakim durum tespiti için yeterli unsur değildir. Potansiyel rekabet, alıcı gücü, giriş engelleri gibi diğer unsurlar d a hakim durum tespitinde önemli yer tutmaktadır. Dosya konusu bakımından diş protezi yapıştırıcıları pazarında mevcut durumda pazar lideri olan Corega nın hakim durumda olduğu varsayımı altında değerlendirme 140 yapılmasının sonucu değiştirmeyeceğinden hareke tle Corega nın hakim durum tespitinin net olarak ortaya konulmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır . I.2.3. Kötüye Kullanma Değerlendirmesi Dosya konusu iddialara sebep olan kampanya Kasım ayında y apılmıştır. Bu kampanyaya göre bir adet Alli standı alan eczaneye dört adet Corega krem bedelsiz verilmiştir. Alli standı ise dört adet 84 kapsül Alli ile bir adet 42 kapsül Alli den oluşmaktadır. Diğer bir ifadeyle toplam beş kutu Alli alan eczaneye dört adet Corega krem verilmiştir. Alli standının tavsi ye edilen satış fiyatı ( ..) TL iken Corega kremin tavsiye edilen satış fiyatı ( ..) TL dir . Dolayısıyla ( ..) TL lik ürün alan eczaneye ( ..) TL tutarında 150 bedelsiz ürün verilmiştir. Kampanya Aralık ayı başında şirket içi gözden geçirme sonrasında durdurul muştur. Ancak, ( ..) Ecza Deposu 8-31 Aralık tarihleri arasında kampanyaya devam etmiştir. Tablo 3 - Alli ve Corega nın satış rakamları Ürün Ekim 2010 Kasım 2010 Aralık 2010 Ocak 2011 Şubat 2011 Alli ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Corega ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kampanyaya ilişkin diğer bazı bilgiler ise aşağıdaki gibidir; Kampanya süresince kampanya kapsamında satılan toplam Alli standı sayısı ( ..), kutu sayısı ise ( ..) tir, 11-23/436 -134 5 Kampanya süresince bedelsiz verilen Corega kremi sayısı ( ..) dir, Kamp anya süresince toplam satılan Alli sayısı ( ..) dir, 160 Kampanya süresince satılan Corega krem sayısı ise ( ..) dur, Kampanya nedeniyle bedelsiz verilen Corega krem miktarı, kampanya döneminde satılan toplam miktarın %( ..) oluşturmaktadır, Kampanya süresince satılan Alli nin yaklaşık üçte biri kampanya kapsamında satılmıştır, Kampanyanın sona erdiği Ocak ve Şubat aylarında satılan toplam Alli miktarı kampanya dönemi olan Kasım ve Aralık ayında satılan toplam Alli miktarından fazladır. Yukarıda yer verilen bil giler çerçevesinde, başvuruya konu olan kampanya neticesinde diş protezi yapıştırıcıları pazarında önemli bir değişiklik olmadığı 170 anlaşılmaktadır. Zira kampanya döneminde yapılan satışların sadece %( ..) bir kısmı kampanya kapsamında verilen bedelsiz kreml erden oluşmaktadır. Ayrıca; Kampanyanın kısa dönem yapılmış olması, Kampanyanın piyasaya yeni girmiş olan2 ve henüz çok düşük pazar payına sahip olan bir ürünün piyasaya tutunabilmesi amacıyla yapılmış olması, Kampanyanın etkisinin hem zayıflamaya yardımcı tedavi ürünler hem de diş protezi yapıştırıcıları pazarlarında çok sınırlı olması, Bedelsiz verilen Corega kremin bağlandığı ürün olan Alli nin hakim durumda olmaması hususları birlikte d eğerlendirildiğin de, GSK nın diş protez yapıştırıcıları pazarında 180 hakim durumda olsa dahi, GSK tarafından düzenlenen kampanyanın bir kötüye kullanma eylemi olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır . J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 190 2 ( .TİCARİ SIR .)