Kamu İhale Kurulu · K.2025/UY.II-1318 · Bölge Müdürlüğü-5.Bölge Mersin Diğer Özel Bütçeli Kuruluşlar Karayolları Genel Müdürlüğü

2024/805396 İhale Kayıt Numaralı "Gaziantep-Nizip-Birecik Devlet Yolunda Km:11+600'De Büsem-2 Farklı Seviyeli Kavşak Köprüsü Ve Bağlantı Yolları Yapım İşi" İhalesi

Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Yazıcıoğlu Nak. İnş. A.Ş. - Mesar İnş. İth. İhr. San. Tic. ve Tur. Ltd. Şti. İş Ortaklığı VEKİLİ: Av. Erol Y AZICI İHALEYİ YAPAN İDARE: Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2024/805396 İhale Kayıt Numaralı “ Gaziantep-Nizip-Birecik Devlet Yolunda Km:11+600'De Büsem-2 Farklı Seviyeli Kavşak Köprüsü ve Bağlantı Yolları Yapım İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü tarafından 30.07.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Gaziantep-Nizip-Birecik Devlet Yolunda Km:11+600'De Büsem-2 Farklı Seviyeli Kavşak Köprüsü ve Bağlantı Yolları Yapım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Yazıcıoğlu Nak. İnş. A.Ş. - Mesar İnş. İth. İhr. San. Tic. ve Tur. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 12.09.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.09.202 4 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.09.2024 tarih ve 163568 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.09.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 14.05.2025 tarihli ve 2025/MK-68 sayılı Kurul kararı üzerine yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir. Başvuruya ilişkin olarak 2025/297-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki; a) Aşırı düşük teklif açıklamasında KGM/3790/K/P pozunun 10.130.1704 (Beton çeliği çubuğu, nervürlü 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) ve 10.130.1705 (Beton çeliği çubuğu, nervürlü 14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C) analiz girdileri için Detaş Sac Profil Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.den Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesi hükmüne uygun şekilde fiyat teklifi alındığı ve aşırı düşük teklif açıklaması ekinde sunulduğu, aksi kanaatin varlığı halinde mevzuatın bilgi ve belge tamamlama hükümleri dahilinde eksik olduğu düşülen bilgi ve belgelerin makul bir süre verilerek talep edilmesi gerektiği, Fiyat tekliflerinde “Mükellefin tespit yapılan üç aylık süreye ait yasal defter tasdik bilgileri 01.03.2024 – 31.05.2024 göre hazırlanmıştır.” ibaresinin bulunduğu, dolayısıyla fiyat tekliflerinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde düzenlendiği, fiyat tekliflerinin eki olan satış tutarı tespit tutanaklarının 4’üncü maddesindeki ağırlıklı ortalama birim satış tutarı başlıklı tabloda (Beton çeliği çubuğu, nervürlü 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) için; 51.345.280 ton, (Beton çeliği çubuğu, nervürlü 14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C) için; 90.133.622 ton satış yapıldığı ve bunun fiyat teklifini hazırlayan şirketin mali müşavirince beyan edildiği, dolayısıyla iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması şartının sağlandığı ve bu durumun fiyat tekliflerinin eki olan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarında açıkça belirtildiği, Fiyat tekliflerinde (Beton çeliği çubuğu, nervürlü 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) için: 16.100-TL/ton, (Beton çeliği çubuğu, nervürlü 14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C) için:16.100-TL/ton fiyat teklifleri verildiği, (Beton çeliği çubuğu nervürlü 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) fiyat teklifine dayanak olan EK-O.6 satış tutarı tespit tutanağının 4 nolu ağırlıklı ortalama satış birim satış tutarı tablosunda 3675 adet satış faturası ile toplamda 1.030.576.580,89 TL satış yapıldığı ve satış yapılan (Beton çeliği çubuğu nervürlü 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) miktarının 51.345.280 olduğu ve 1.030.576.580,89/51.345.280 = 20,0714 TL ağırlıklı ortalama satış tutarının olduğu fiyat teklifini hazırlayan firmanın mali müşavirince beyan edildiği, Ayrıca yine (Beton çeliği çubuğu, nervürlü 14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C) için ise 5477 adet satış faturası ile toplamda 1.798.700.601,15 TL satış yapıldığı ve satış yapılan beton çeliği çubuğu, nervürlü 14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C) miktarının 90.133.622 olduğu ve 1.798.700.601,15/90.133.622 = 19,9559 TL ağırlıklı ortalama satış tutarının olduğu, fiyat teklifini hazırlayan firmanın mali müşavirince fiyat teklifleri eki olan EK-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarının 4’üncü sıradaki tablolarında beyan edildiği, sunulan fiyat tekliflerindeki birim fiyatların ise ağırlık ortalama satış tutarlarının %80’inin altında olmadığının açık ve net bir şekilde belirtildiği, Fiyat teklifleri üzerinde (Beton çeliği çubuğu, nervürlü 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) için “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (21/08/2024) tarih ve (2024-01) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ve (Beton çeliği çubuğu, nervürlü 14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C) için “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (21/08/2024) tarih ve (2024-02) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibarelerinin yazılı olduğu, imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilerek kaşelenip mühürlendiği, Ayrıca gerek fiyat teklifinin dayanağı olan EK-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarını kaşeleyip imzalayan, satışı yapan şirket, gerekse de tüm bu incelemeleri, beyanları sunan ve satışı yapan mükellefin mali müşavirinin Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarındaki 6 nolu beyanlarının “Yukarıda yapılan tespitlerin mükellefin yasal defter ve belgeleri ile uyumlu olduğunu, Kamu İhale Genel Tebliğine İstinaden mükellefin yasal defter ve belgelerine göre 2 nüsha olarak hazırlanan ve mükellef ile birlikte imzalanan işbu tutanak kapsamındaki bilgilerin doğruluğunu beyan ve kabul ederiz.” şeklinde olduğu, dolayısıyla bilgilerin doğru ve net olduğu, Fiyat tekliflerinin ekinde sunulan ve mevzuat hükümleri dahilinde aşırı düşük teklif açıklaması ile birlikte sunulması zorunlu olmayan, ihaleyi gerçekleştiren idarenin talep etmesi halinde sunulacak olan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarında görüleceği üzere fiyat teklifi sunan firmanın son üç aylık dönemde sırf 8-12 mm ve 14-32 mm nervürlü beton çeliği için toplamda 9.152 adet fatura düzenlendiğini beyan ettiği, şirketin satışının sırf 8-12 mm ve 14-32 mm nervürlü beton çeliğinden ibaret olmadığı, birçok çapta, şekilde ve evsafta demir, sac, profil, çelik malzemesi de sattığı göz önünde bulundurulduğunda 9.152 adet faturanın tarihinin, seri numarasının, alıcı bilgilerinin Ek-O.6 formuna girilmesinin aşırı düşük teklif açıklaması için verilen 5 günlük sürede fiziken mümkün olmadığı, nitekim fiyat teklifini ve eki belgeleri düzenleyen meslek mensubunun bilgilerin doğruluğunu beyanları ile teyit ettiği, tüm bu hususlara rağmen meslek mensubunca yine fiyat teklifi verildiği döneme ilişkin 9.152 adet fatura içerisinden rastgele birkaç tanesinin bilgisinin Ek-O.6 tutanağına işlenmesi ve söz konusu faturalar dikkate alınması halinde ağırlıklı ortalama satış tutarının yine karşılandığı, Fiyat teklifi eki Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin bilgilere ait bir tablo varsa da söz konusu tabloda alıcının bilgilerine de yer verilecek olmasının alıcıların ticari sır niteliğindeki bilgilerinin paylaşılması kapsamına gireceği, 9.152 adet fatura ile satış yapan bir şirketin tüm alıcılarının hangi tarihte hangi kişinin ne kadar hangi fiyattan demir aldığını paylaşması ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğu, tüm beyanlara rağmen idarenin şüphe etmesi halinde bilgi ve belge eksikliği kapsamında doğrudan fiyat teklifini düzenleyen şirketten veya mükellefin mali müşavirinden bu bilgileri talep edilmesinin mümkün olduğu, b) İdare tarafından 16.08.2024 tarihli aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı kapsamında aşırı düşük teklif açıklama analizleri, nakliye formülleri ve mesafelere ilişkin bilgilerin kendilerine gönderildiği, birim fiyat teklif cetvelindeki bilgilerin bu süreçte kesinlik kazandığı, KGM/2200/P iş kaleminin yarma ve yan ariyet kazısının nakli analizinde (Yarma ve yan ariyet kazısının nakli için (mesafe = 3950 mt, F= 0.00034 x K x 1M-0.0034 x K ) nakliye formülünün verildiği ve nakliye mesafesi 3950 mt olarak belirlendiği bildirilmiş ise de birim fiyat teklif cetvelinde KGM/2209/P iş kalemi numarası ile 4’üncü sırada “dolguya gelen her cins ve klastaki kazı malzemesinin sulanması ve sıkıştırılması” iş kaleminin yer aldığı ve yine birim fiyat teklif cetvelinde bu iş kaleminin miktarının 520.000 m³ olduğunun açıkça görüldüğü, KGM/2200/P iş kalemi numaralı “her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması” iş kaleminin miktarının 155.000 m³ ve KGM/2202/P iş kalemi numaralı “her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması ve kullanılması” iş kaleminin miktarının ise 365.000 m³ olduğunun birim fiyat teklif cetvelinin incelenmesi neticesinde görülebileceği, yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında KGM/2209/P iş kalemi numarası ile birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü sırasında yer alan “dolguya gelen her cins ve klastaki kazı malzemesinin sulanması ve sıkıştırılması” iş kaleminde gerek KGM/2200/P nolu iş kalemi, gerekse de KGM/2202/P nolu iş kalemi dahilinde her türlü kazıdan çıkacak malzemenin dolguda kullanılacağı ve iş sahası dışına çıkarılmayacağının anlaşıldığı, aşırı düşük teklif açıklamalarının bu doğrultuda düzenlendiği, nakliye mesafesinin düşürülmediği, birim fiyat teklif cetvelindeki KGM/2209/P nolu iş kaleminde kazıdan çıkan malzemenin iş sahası dışına çıkarılmadan dolguda kullanılacağının dikkate alındığı, çıkan malzemenin projede kullanılacağı göz önüne alındığında taşıma ihtiyacı olsa bile, aşırı düşük açıklama analiz girdisinde yer alan 3950 metre mesafeden daha az bir mesafeye taşınacağının KGM/2209/P nolu iş kalemi ile sabit olduğu, aşırı düşük açıklaması kapsamında sundukları alanın iş sahasında kavşak projesinin içerisinde yer aldığı, taşıma mesafe hesabı yapıldığında ise 450 metre mesafenin bulunduğu, buna rağmen hesaplamanın 810 m üzerinden yapıldığı, İdarenin birim fiyat teklif cetvelinde her türlü kazıdan çıkan malzemenin KGM/2209/P iş kalemi kapsamında tamamının dolguda kullanılacağını beyan etmesi ve KGM/2200/P iş kalemi kapsamında analizlerde nakliye mesafesi ve nakliye formülü belirtmesi nedeniyle nakliye mesafesi hususunda ikilem oluştuğu, İhale dokümanında nakliye mesafelerine ilişkin itinererlere yer verilmediği, bu nedenle fiyat teklifi hazırlanırken KGM/2200/P nolu iş kalemi ve KGM/2202/P nolu iş kalemleri kapsamında kazıdan çıkacak malzemenin tamamının KGM/2209/P iş kalemi pozu dahilinde iş sahası içerisinde ve dolguda kullanılacağının kesinlik kazandığı, kendilerinin de bu doğrultuda fiyat teklifi hazırladığı ve aşırı düşük teklif açıklaması yaptıkları, aksi durumda ihale dokümanında itinerere yer verilmesi halinde KGM/2209/P nolu iş kaleminde yer alan dolguda kullanılacak 520.000 m³ malzemenin tamamının dışardan naklini ve KGM/2200/P nolu iş kalemi dahilinde kazıdan çıkan malzemenin dolguda kullanılamayacağı şeklinde itinererde nakliye mesafesine yer verilmesi ve KGM/2202/P nolu iş kalemi miktarının da 355.000 m³’e ilave olarak 155.000 m³ daha arttırılarak 520.000 m³’e çıkarılmasını gerekli kılacağı, bu durumda da birim fiyat teklif cetvelinin revize edilmesi gerekeceği, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması hazırlanırken iş kalemlerinin göz önünde bulundurulduğu, kazıdan çıkan malzemenin iş sahası içerisinde kalarak dolguda kullanılacak şekilde aşırı düşük teklif açıklaması yapıldığı, Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.15’inci maddesi kapsamında kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgelerden olmadığından bahisle sundukları belgelerin geçersiz sayıldığı, ancak idareye aşırı düşük teklif açıklaması için gönderilen bilgi ve belgelerde nakliye mesafesinin tevsiki için hangi belgelerin istenildiği veya dikkate alınacağının belirtilmediği, nitekim bilgi ve belgelerde eksiklik olması halinde teklif bedeline etki etmeyecek şekilde eksik bilgi ve belgelerin tamamlatılmasının istenilmesi gerektiği, teklif dosyasında sundukları tapu suretinin kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen belgelerden olduğu, doğruluk teyidinin yapılabilmesinin mümkün olduğu, sonuç olarak aşırı düşük teklif açıklamalarının ve tekliflerinin geçerli sayılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesi gerektiği, 2) Yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı, KGM/2200/P nolu iş kalemi ve KGM/2202/P iş kalemi analizlerinde kazıdan çıkacak malzemenin iş sahası dışına (3950 m) çıkarılacağının ve yaklaşık maliyet girdilerinin buna göre belirlendiği, ancak diğer tarafta birim fiyat teklif cetvelinde de KGM/2200/P iş kaleminden ortaya çıkacak kazı miktarı olan 155.000 m³ malzemenin ve KGM/2202/P iş kaleminde 365.000 m³ malzemenin tamamının yani 520.000 m³ kazı malzemesinin KGM/2209/P iş kalemi bazında dolguda kullanılacağı ve iş sahası dışına çıkarılmayacağının belirlendiği ve buna göre de yaklaşık maliyet girdilerine iş kalemi maliyeti girdisi eklendiği, işin yapımında ortaya çıkacak 520.000 m³ kazı malzemesinin iş sahası dışına çıkarılmasının ayrı bir girdi, iş sahası dışına çıkarılmadan dolguda kullanılmasının ayrı bir girdi olarak yaklaşık maliyet hesabına dahil edildiği, yaklaşık maliyetin tutarının ise kesinleşen ihale kararının kendilerine tebliği ile öğrenildiği, Birim fiyat teklif cetveli ile KGM/2200/P iş kalemi analizi arasındaki çelişkinin giderilmesi için birim fiyat teklif cetvelindeki KGM/2209/P iş kaleminin dikkate alınması, iş kaleminde belirtildiği gibi KGM/2200/P nolu iş kalemi ve KGM/2202/P iş kalemi dahilinde kazıdan çıkacak malzemenin tamamının dolguda kullanılacağı kabul edilerek KGM/2200/P analizinde değişiklik yapılması, kazıdan çıkan malzemenin iş sahası dışına naklinin iptal edilmesi veya iş sahası içerisinde nakliye mesafesi belirlenmesi ya da KGM/2209/P iş kaleminin iptal edilmesi ve birim fiyat teklif cetvelinden çıkarılması gerektiği, bunlardan hangisinin uygulanması gerektiğinin kesinleşen ihale kararı ile öğrenildiği, dolayısıyla şikâyete yol açan durumun kesinleşen ihale kararının tebliği ile farkına varıldığı, bu ikilem giderilmeden ihalenin neticelendirilmesinin mümkün olmadığı, gelinen aşamada ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. İhale süreci içerisinde başvuru konusu ihaleye ilişkin alınan 12.02.2025 tarihli ve 2025/UY.IV-470 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile “Başvurunun reddine” karar verildiği, Söz konusu Kurul kararında başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinde yer verilen iddialarına ilişkin “… Yapılan inceleme sonucunda Kuruma başvurunun avukat aracılığıyla 27.09.2024 tarihinde elden yapıldığı, söz konusu ihalenin ilan tarihinin ise 02.07.2024 olduğu dikkate alındığında, anılan ihaleye ilişkin olarak başvurunun EKAP üzerinden e-imza kullanılarak “e-itirazen şikâyet” ile Kuruma yapılması gerektiği, dolayısıyla Kuruma 27.09.2024 tarihinde fiziki ortamda yapılan başvurunun 15.04.2024 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren mevzuat düzenlemesi çerçevesinde öngörülen usul kuralına uygun olmadığı anlaşılmış olup, söz konusu başvurunun hukuken “itirazen şikâyet başvurusu” olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.” ifadelerine yer verilmek suretiyle “Başvurunun reddine” karar verildiği, Anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada, Ankara 9. İdare Mahkemesinin 16.04.2025 tarihli ve E:2025/463 sayılı kararında “Uyuşmazlıkta, ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından kesinleşen ihale kararının davacıya bildiriminde başvurunun e-şikayet yöntemi ile yapılması gerektiğine yönelik herhangi bir uyarının yapılmadığı, davacının 12.09.2024 tarihli dilekçe ile idareye şikayet başvurusunda bulunması üzerine ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından şikayetin incelenerek başvurunun reddine karar verildiği, davacı tarafından 27.09.2024 tarih ve 163568 sayı ile davalı idare kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikayet yoluna başvurulduğu, Kamu İhale Kurumu'nca idareye fiziki ortamda yapılan başvurunun "şikayet" olarak değerlendirilmeyeceğinden bahisle itirazen şikayet başvurusunun usul yönünden reddedildiği anlaşılmış olup, başvuru yolunun hatalı gösterilmesi nedeniyle idarenin doğru bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve hak arama özgürlüğünün ihlal edilmiş olması karşısında, fiziki ortamda yapılan şikayet başvurusunun, EKAP üzerinden e-imza kullanılarak “e-şikayet” yöntemi ile yapılmadığından, itirazen şikayet başvurusunun ön şartının gerçekleşmediğinden bahisle usul yönünden reddedilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.” gerekçesiyle dava konusu işlemin yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiği, Bu kapsamda alınan 14.05.2025 tarihli ve 2025/MK-68 sayılı Kurul kararında “1- Kamu İhale Kurulu’nun 12.02.2025 tarihli ve 2025/UY.IV-470 sayılı kararının iptaline, 2- Anılan mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin iddialarının esasının incelenmesine geçilmesine,” karar verildiği anlaşılmıştır. Söz konusu 14.05.2025 tarihli ve 2025/MK-68 sayılı Kurul kararı üzerine başvuru sahibinin iddialarının esas incelemesi yapılmıştır. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “… Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü, Anılan Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır. Aynı Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “ İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler. ” hükmü, Anılan Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “ Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır… ” hükmü yer almaktadır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuruların ve tekliflerin alınması, açılması ve belgelerdeki bilgi eksikliklerinin tamamlatılması” başlıklı 57’nci maddesinde “… (5) Başvuru veya teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, sunulan belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Bu çerçevede, tamamlatılması istenen bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak, idare tarafından iki iş gününden az olmamak üzere tamamlama süresi verilir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayanların başvuru veya teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü yer almaktadır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü yer almaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir. 45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. 45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir. Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir. Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir. Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. … 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; … b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, sunacaklardır. Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. … Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez. Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir. 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, … (Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır. … İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir. 45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. … 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. … 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır. 45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir. 45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır. 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir. İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır. Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir. 45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir. Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. … 45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. 45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.) 45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.) 45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. 45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir. Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir. Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir. İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir. 45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir. 45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır. 45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur. Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur. … 45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir. 45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz. 45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir. … 45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. … 45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklaması yer almaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin ekinde yer alan standart formlarda aşağıdaki açıklamalar yer almaktadır. “Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı … 4- Ağırlıklı Ortalama Birim Satış Tutarı: Fiyat teklifine konu mamul, mal veya hizmete ilişkin olarak, yukarıda belirtilen üç aylık süredeki 600 Yurtiçi Satışlar (varsa 601 Yurtdışı Satışlar) hesabında bulunan kayıtlara ilişkin bilgiler aşağıda olduğu gibidir; (Fiyat teklifi kapsamındaki her bir mamul, mal veya hizmete ilişkin ayrı tablo kullanılacaktır.) Yurtiçi Satışlar (varsa Yurtdışı Satışlar) Hesabında kayıtlı olan … [mamulün, malın veya hizmetin adı] ilişkin * Yevmiye Defteri Kayıt Adedi Toplam Tutarı (TL) (T) Toplam Miktarı (Birimi) (P) Ağırlıklı Ortalama Birim Satış Tutarı (S= T/ P) * (Yapım işleri ihalelerinde fiyat teklifi verilebilmesi için yukarıda belirtilen üç aylık sürede Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2.1 inci maddesine göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarına ilişkin olarak mükellef tarafından en az 45.1.13.1 inci maddede düzenlenen veya Kurum tarafından belirlenen oran kadar satış yapılmış olması gerekmektedir.) 5- Ağırlıklı Ortalama Birim Satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir; FATURA BİLGİLERİ TABLOSU Sıra No Fatura Tarihi Fatura Seri ve Sıra No. Mükellef Tarafından Düzenlenen Faturadaki Alıcının Adı ve Soyadı / Ticaret Unvanı ve T.C. / Vergi Kimlik No.su*** Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi Miktar Birim Fiyat Fatura Tutarı 1 2 3 …** … ** Tabloya beyan edilmesi gereken fatura sayısı kadar satır eklenecektir. 6- Yukarıda yapılan tespitlerin mükellefin yasal defter ve belgeleri ile uyumlu olduğunu, Kamu İhale Genel Tebliğine istinaden mükellefin yasal defter ve belgelerine göre 2 nüsha olarak hazırlanan ve mükellef ile birlikte imzalanan iş bu tutanak kapsamındaki bilgilerin doğruluğunu beyan ve kabul ederiz.” İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Gaziantep-Nizip-Birecik Devlet Yolunda Km:11+600'de BÜSEM-2 Farklı Seviyeli Kavşak Köprüsü ve Bağlantı Yolları Yapım İşi b) Türü: Yapım işleri c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2024E04-224101 ( - Büsem-2 Kavş. Köprüsü ve Bağ. Yol. Yapımı İşi) d) Kodu: e) Miktarı: İnşaat Bünyesine Giren Yuvarlak Demir Ve Nervürlü Çelik Zati Bedeli, Yüklenmesi, Taşınması, Boşaltılması, İstifi Ve İşçiliği (Ø50 Mm'ye Kadar Her Çaptaki ) (Köprülerde, Sanat Yapıları Hariç), Köprülerde Kuruda Veya Suda Her Dozda Demirli Beton (C 30/37 Hazır Beton Harcı İle) ve Birim Fİyat Teklif Mektubunda yer alan diğer işlerin yapımı Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Gaziantep-Nizip-Birecik Devlet Yolunda Km:11+600'de BÜSEM-2 Farklı Seviyeli Kavşak Köprüsü ve Bağlantı Yolları.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü tarafından 30.07.2024 tarihinde gerçekleştirilen “Gaziantep-Nizip-Birecik Devlet Yolunda Km:11+600'De Büsem-2 Farklı Seviyeli Kavşak Köprüsü ve Bağlantı Yolları Yapım İşi”ne 17 isteklinin katıldığı, teklifi sınır değerin altında kalan 4 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 3 istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı, 02.09.2024 onay tarihli ihale komisyonu kararıyla ihalenin Özha Grup İnşaat San. A.Ş. - İlkgün İnşaat A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Yazıcıoğlu Nakliyat İnşaat A.Ş. - Mesar İnşaat İthalat İhracat San. Tic. ve Tur. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ise aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmadığından teklifinin reddedildiği anlaşılmıştır. 02.09.2024 onay tarihli ihale komisyonu kararında başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının “KGM/3790/K/P pozunun 10.130.1704 (Beton çelik çubuğu, nervürlü 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) ve 10.130.1705 (Beton çelik çubuğu nervürlü 14-32 mm. (S420, B420B-C, B500B-C) nolu alt analizleri için fiyat teklifi ile açıklama sunmuştur. … Ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alman faturalar Ek-O.6 belgesinde sunulmakta olup faturaların toplam tutarına, faturaya konu malın toplam satış tutarının bölünmesi ile ağırlıklı ortalama birim satış tutarı bulunur. Bu tutar teklif alınan firmanın satış tutarı olarak kabul edilir ve alt analizde verilen teklif fiyata dayanak oluşturur. Bu itibarla yapılan incelemede ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin bilgilere göre miktar, birim fiyat ve fatura tutarı arasında hesaplama hatalarının yapıldığı ve yapılan işlemlerden hareketle hesaplanan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının nasıl bulunduğu anlaşılamamaktadır. … KGM/2200/P pozunun Yarma ve Yan Ariyet Kazisinin Nakli (Yarma ve Yan Ariyet Kazisinin Nakli (Mesafe: 3950 Mt, F= 0.00034x K x 1 M - 0.0034 x K) alt analizinde formülde verilen taşıma mesafesinin değiştirilerek hesaplandığı görülmektedir. Danıştay Onüçüncü Dairesinin 24.12.2019 tarihli ve E:2019/4041, K:2019/4589 sayılı kararında “... İsteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında, "yazı ekinde gönderilen tabloya göre nakliye mesafeleri göz önüne alınarak aşırı düşük sorgusuna cevap verileceğinin "belirtildiği, aşırı düşük teklif sorgulama istemine ilişkin yazının tebliğinden itibaren süresi içinde itiraz edilmeden kesinleşmesi nedeniyle, kesinleşen aşırı düşük sorgulama yazısının ekinde yer alan yaklaşık maliyet hesabına ilişkin olarak belirlenmiş olan mesafelerin dışında mesafeler kullanılarak aşırı düşük teklif açıklaması yapılamayacağı anlaşılmıştır. Ek olarak Kamu İhale Tebliğinin 45.1.13.15. (Ek madde: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) maddesi gerekince Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir. Yüklenici firmanın sunmuş olduğu belgeler kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler niteliği taşımamaktadır.” gerekçesiyle reddedildiği görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer alan açıklamalar kapsamında aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağının düzenleneceği, anılan tutanakların fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenleneceği ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulmasının zorunlu olduğu, Ayrıca anılan Tebliğ’in 45.1.13.15’inci maddesinde isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarında, ihale konusu iş kalemlerinin imalatının gerçekleştirilmesinde kullanılacak taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu malzemelerin işin yapılacağı yere nakliye giderlerinin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapacak isteklilerin nakliye girdilerine ilişkin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerektiğinin belirtildiği, Buna ek olarak aynı Tebliğ’in ekinde yer alan standart form kapsamında aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin satış tutarı tespit tutanağında ağırlıklı ortalama birim satış tutarıyla ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin bilgileri uyumlu şekilde doldurması gerektiği, bu kapsamda yevmiye defteri kayıt adedinde belirttiği sayı kadar fatura bilgileri tablosunda satır açarak faturalara ilişkin bilgilere yer vermesi gerektiği anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine yönelik iddiaları kapsamında yapılan incelemede; idare tarafından başvuru sahibi istekliye gönderilen 16.08.2024 tarihli ve E.89990431-755.02/1601971 sayılı yazıda “Gaziantep-Nizip-Birecik Devlet Yolunda Km:11+600'de BÜSEM-2 Farklı Seviyeli Kavşak Köprüsü ve Bağlantı Yolları Yapım İşi işine ait ihalede tekliflerin değerlendirmesi sürecine geçilmiş olup, beyan ettiğiniz bilgi ve belgeleri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan aşağıdaki belgeleri ekleri ile birlikte, İdari Şartnamenin 7.9. maddesine uygun olarak, 23.08.2024 tarihine kadar İdaremize sunmanız ve aşırı düşük teklif açıklamalarınızı 23.08.2024 tarihine kadar sunmanız gerekmektedir.” ifadelerine yer verilerek aşırı düşük açıklama talebinde bulunulduğu, anılan yazının ekinde açıklama istenmeyen analiz girdileri, açıklama istenilen iş kalemleri listesi ve sıralı analiz girdileri tablolarının yer aldığı tespit edilmiştir. Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamaları, ihale dokümanı düzenlemeleri, ihale komisyonu kararı, aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ve ekleri ile başvuru sahibinin iddiaları kapsamında yapılan incelemede; a) Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine gerekçe olarak gösterilen fiyat tekliflerinde; 2 adet analiz girdisine yönelik olarak (Beton çelik çubuğu, nervürlü 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C ve Beton çelik çubuğu nervürlü 14-32 mm. (S420, B420B-C, B500B-C) Detaş Sac Profil Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş.den alınan iki ayrı fiyat teklifi ve ekleri satış tutarı tespit tutanaklarının sunulduğu, söz konusu tutanakların meslek mensubu tarafından onaylandığı tespit edilmiştir. Beton çelik çubuğu, nervürlü 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) analiz girdisine yönelik sunulan fiyat teklifine dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanağında yevmiye defteri kayıt adedinin 3675 olduğunun belirtildiği, ancak ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin fatura bilgileri tablosunda sadece 5 adet faturanın tabloda doldurulduğu, bu kapsamda ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarıyla (toplam tutar, toplam miktar ve ağırlıklı ortalama birim satış tutarı) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan faturaların tutarları ve miktarları arasında uyumsuzlukların olduğunun görüldüğü, ayrıca fatura bilgileri tablosunda belirtilen beş adet faturanın miktarı ve birim fiyatların çarpımı sonucu ortaya çıkan tutarın da (fatura tutarı) hatalı hesaplandığı, Beton çelik çubuğu nervürlü 14-32 mm. (S420, B420B-C, B500B-C) analiz girdisine yönelik sunulan fiyat teklifine dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanağında yevmiye defteri kayıt adedinin 5477 olduğunun belirtildiği, ancak ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin fatura bilgileri tablosunda sadece 3 adet faturanın tabloda doldurulduğu, bu kapsamda ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarıyla (toplam tutar, toplam miktar ve ağırlıklı ortalama birim satış tutarı) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan faturaların tutarları ve miktarları arasında uyumsuzlukların olduğunun görüldüğü, ayrıca fatura bilgileri tablosunda belirtilen üç adet faturanın miktarı ve birim fiyatların çarpımı sonucu ortaya çıkan tutarın da (fatura tutarı) hatalı hesaplandığı, bu kapsamda söz konusu analiz girdilerine yönelik yapılan açıklamanın yukarıda aktarılan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine ve ekinde yer alan standart formlara aykırı olduğu, İdare tarafından şikayete verilen cevapta da “Aşırı düşük teklif açıklamanızın KGM/3790/K/P pozunun 10.130.1704 (Beton çelik çubuğu, nervürlü 0 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) ve 10.130.1705 (Beton çelik çubuğu nervürlü 0 14-32 mm. (S4 20, B42<B-C, B500B-C) nolu alt analizleri için fiyat teklifi ile açıklama sunulmuştur. Ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan faturalar Ek-O.6 belgesinde sunulmakta olup faturaların toplam tutarına, faturaya konu malın toplam satış tutarının bölünmesi ile ağırlıklı ortalama birim satış tutarı bulunur. Bu tutar teklif alınan firmanın satış tutarı olarak kabul edilir ve alt analizde verilen teklif fiyata dayanak oluşturur. … Aşırı düşük teklif açıklamanızda sunduğunuz 10.130.1704 (Beton çelik çubuğu, nervürlü 0 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) satış tutarı tespit tutanağında 5 adet fatura girdisi bulunmaktadır. 05.03.2024 tarihli PYS20240000000817 seri nolu Has Demir Kömür Pamuk Nak. Ltd. Şti. 08 mm nervürlü inşaat demiri satışının hesaplamasında hata bulunmaktadır. Miktar ve Birim fiyat baz alınarak işlem yapıldığında fatura tutarının 133.960,27 TL olması gerekirken, tutanakta tarafınızca belirtilen fatura tutarı 533.846,50 TL’dir. Miktar (ton) Birim Fiyat (TL) Fatura Tutarı(TL) Tarafınızca beyan edilen 8160 16.4167 133.960,27 533.846,50 Fatura tutarı baz alınarak işlem yapıldığında ise birim fiyat, beyan ettiğiniz (16,4167) tutarın üzerinde 65,4224 TL olarak çıkmaktadır. Miktar (ton) Birim Fiyat (TL) Tarafınızca beyan edilen F atura Tutarı(TL) 8160 65,4224 16,4167 533.846,50 Bu işlem geri kalan 4 satırda da aynı tekrarlı hatayı göstermektedir. … Bir diğer poz olan 10.130.1705 (Beton çelik çubuğu nervürlü 0 14-32 mm. (S420, B420B-C, B500B-C) satış tutarı tespit tutanağında 3 adet fatura girdisi bulunmaktadır. Aynı hesaplama hatası bu tutanak için de yapılmış ve sonuçları aşağıda tabloda belirtilmiştir.” şeklinde benzer ifadelere yer verilerek şikayet başvurusunun reddedildiği, Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45’inci maddesi uyarınca fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanaklarının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulmasının zorunlu olduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının bu kısmının da yerinde olmadığı, Ayrıca başvuru sahibi tarafından bahse konu hususun bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilmesi gerektiği iddia edilmekle birlikte, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri incelendiğinde, sunulan belgelerdeki bilgi eksikliğinin ancak teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla tamamlatılabileceği, mevcut durumda ise bilgi eksikliği değil mevzuata aykırı düzenlenen belgelerin söz konusu olduğu, belgelerdeki miktar, tutar, ağırlıklı ortalama birim satış tutarı yönünden mevzuat kapsamında bir değerlendirme yapma imkanının bulunmadığı ve bu durumun da teklifin esasını değiştirecek nitelikte olduğu anlaşıldığından başvuru sahibi isteklinin iddiasının bu kısmının da yerinde olmadığı, Buna ek olarak başvuru sahibi tarafından “… 9.152 adet faturanın tarihinin, seri numarasının, alıcı bilgilerinin Ek-O.6 formuna girilmesinin aşırı düşük teklif açıklaması için verilen 5 günlük sürede fiziken mümkün olmadığı” ileri sürülse de idare tarafından başvuru sahibi istekliye gönderilen 16.08.2024 tarihli ve E.89990431-755.02/1601971 sayılı yazıyla aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu yazıda aşırı düşük teklif açıklamalarının 23.08.2024 tarihine kadar sunulmasının istenildiği, başvuru sahibi tarafından aktarılan aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısına ilişkin on gün içerisinde idareye herhangi bir şikayet başvurusunda bulunulmadığı, yazının bu haliyle kesinleştiği, dolayısıyla kesinleşen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısına ilişkin yapılacak açıklamadaki sorumluluğun anılan istekliye ait olduğu, bu kapsamda başvuru sahibi istekli tarafından ileri sürülen iddianın bu kısmının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. b) Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine gerekçe olarak gösterilen KGM/2200/P poz içerisinde yer alan Yarma ve Yan Ariyet Kazısının Nakli girdisi için nakliye mesafesinin idarenin söz konusu iş kalemine ait analiz formatında belirttiği gibi 3950 metre değil, 810 metre mesafenin kullanıldığı, söz konusu nakliyeye ilişkin dökümü yapılacak taşınmaza ilişkin muvafakat, taşınmazın tapusu, taşıma mesafelerinin hesaplandığı belgelerin sunulduğu görülmüştür. Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçesi olan KGM/2200/P poz içerisinde yer alan Yarma ve Yan Ariyet Kazısının Nakli girdisi için nakliye mesafesinin idarenin söz konusu iş kalemine ait analiz formatında belirttiği gibi 3950 metre değil, 810 metre mesafenin kullanıldığı, söz konusu nakliyeye ilişkin dökümü yapılacak taşınmaza ilişkin muvafakat, taşınmazın tapusu, taşıma mesafelerinin hesaplandığı belgelerin sunulduğu görülmüştür. Nakliye mesafelerine ilişkin olarak, Gaziantep İli Şahinbey İlçesi Bayramlı Mahallesi 9281 Ada 28 Parselde bulunan muvafakat alınmış taşınmaz bilgilerinin yer aldığı, taşınmaza ilişkin Google earth üzerinden alınan genel vaziyet planının sunulduğu, sunulan tapu incelendiğinde gerçek kişiye ait taşınmaz bilgilerinin yer aldığı, muvafakat belgesinde taşınmaz sahibi olarak belirtilen şahsın imzasının bulunduğu, ancak söz konusu tapuya bağlı olarak sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi doğrultusunda kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenmediği ve/veya onaylanmadığı, her ne kadar taşınmaza ilişkin tapu sunulduysa da anılan belgenin ihale kapsamında kullanılması için kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen/onaylanan bir belge olmadığı, kamu kurum ve kuruluşları tarafından tapu belgesinin kullanılmasına yönelik (ekte sunulan belgeler dahil) düzenlenen/onaylanan bir belgenin de sunulmadığı, ayrıca anılan tapu belgesinde taşınmazın niteliğinin “bağ” olarak belirtildiği, dolayısıyla yarma ve yan ariyet kazısının nakli olarak kullanılacak alanın döküm yeri olarak kullanıldığına ilişkin belge sunulmadığı, mevcut sunulan belgelerin de Tebliğ’in yukarıda aktarılan 45’inci maddesi doğrultusunda kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen ve/veya onaylanan belgeler olarak sunulmadığı, Ayrıca başvuru sahibi tarafından “KGM/2200/P iş kaleminin yarma ve yan ariyet kazısının nakli analizinde (Yarma ve yan ariyet kazısının nakli için (mesafe = 3950 mt, F= 0.00034 x K x 1M-0.0034 x K ) nakliye formülünün verildiği ve nakliye mesafesi 3950 mt olarak belirlendiği bildirilmiş ise de birim fiyat teklif cetvelinde KGM/2209/P iş kalemi numarası ile 4’üncü sırada “dolguya gelen her cins ve klastaki kazı malzemesinin sulanması ve sıkıştırılması” iş kaleminin yer aldığı ve yine birim fiyat teklif cetvelinde bu iş kaleminin miktarının 520.000 m³ olduğunun açıkça görüldüğü…” ileri sürülse de (b iddiasının tamamı dikkate alındığında) idare tarafından başvuru sahibi istekliye gönderilen 16.08.2024 tarihli ve E.89990431-755.02/1601971 sayılı yazıyla aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu yazıda aşırı düşük teklif açıklamalarının 23.08.2024 tarihine kadar sunulmasının istenildiği, anılan yazının ekinde açıklama istenmeyen analiz girdileri, açıklama istenilen iş kalemleri listesi ve sıralı analiz girdileri tablolarının yer aldığı, söz konusu belgeler incelendiğinde başvuru sahibinin iddialarında belirtilen nakliye mesafelerine ilişkin detaylı bilgilere yer verildiği, istekli tarafından idarece belirlenen söz konusu analiz girdisinde yer alan nakliye mesafesine ilişkin (3950 metre) süresinde idareye şikayet başvurusunda bulunulmadığı, aşırı düşük isteme yazısının bu haliyle kesinleştiği, dolayısıyla başvuru sahibi istekli tarafından nakliye mesafesinin 3950 metre üzerinden yapılmasının gerektiği, İstekli tarafından daha düşük bir mesafe belirlenerek nakliye girdisinin açıklanabilmesi için Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.15’inci maddesinde yer alan “Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.” açıklamaya uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği, başvuru sahibi isteklinin açıklamasının ise aktarılan Tebliğ maddesine uygun olarak gerçekleştirilmediği, Ayrıca idare tarafından şikayete verilen cevapta da “ KGM/2200/P pozunun Yarma ve Yan Ariyet Kazisinin Nakli (Yarma ve Yan Ariyet Kazisinin Nakli (Mesafe: 3950 Mt, F= 0.00034* K x ’M - 0.0034 * K) alt analizinde formülde verilen taşıma mesafesinin değiştirilerek hesaplandığı görülmektedir. İş ortaklığınızca bu mesafe 810 m olarak alınmıştır. Ankara 17. İdare Mahkemesi kararının Kurum tarafından temyiz edilmesi üzerine verilen Danıştay Onüçüncü Dairesinin 24.12.2019 tarihli ve E:2019/4041, K:2019/4589 sayılı kararında “... Kamu İhale Genel Tebliği ile, iş kalemlerine ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olduğu tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, verilen bu formata göre açıklama yapması, idarece yapılacak değerlendirmelerde de söz konusu formatların esas alınması gerektiği kurala bağlanmış, ayrıca aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafelerin belirtileceğine ilişkin düzenleme ile, aşırı düşük teklif açıklamalarında ihale sürecine katılan bütün taraflar açısından öngörülebilirlik sağlanması amaçlanmıştır. Diğer tarafından, idarenin 03/05/2019 tarih ve E.128874 sayılı "Düzeltici aşırı düşük sorgusu" konulu yazısı ile, "daha önce gönderilen aşırı düşük sorgusunda yapılan inceleme ve firmaların itirazları sonucu malzeme ocaklarına ilişkin olan ve ocaklara istenilen girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler eksik gönderildiğinden ekte gönderilen tabloya göre nakliye mesafeleri göz önüne alınarak aşırı düşük sorgusuna cevap verilecektir. Dolayısıyla ilk gönderilen aşırı düşük sorgusu iptal edilmiştir... Kamu İhale Genel Tebliği 45. maddesine istinaden yapacağınız Analizleri ve Analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları) bu yazının tarafınıza tebliğ tarihinden itibaren 5 (Beş) iş günü içerisinde idaremize sunmanız gerekmektedir.” ifadelerine yer verilerek aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği anlaşılmaktadır. Sorgulama yazısı ekinde, idarece açıklama istenilen 6 adet iş kalemi için, her bir iş kalemini oluşturan analiz girdilerinin cins ve miktarlarının bulunduğu analiz formatına, açıklama istenilen ve istenilmeyen analiz girdilerine; ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin olan açıklanması istenen analiz girdileri kapsamında bulunan nakliye mesafelerine yer verildiği görülmüştür. İstekliler tarafından, ihale sürecindeki hukuka aykırı olduğunu düşündükleri diğer işlemlerde olduğu gibi, aşırı düşük teklif sorgulama yazısına ilişkin olarak da tebliğinden itibaren süresi içerisinde (ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21' inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hâllerde ise on gün içinde) şikâyet başvurusunda bulunulması gerekmektedir. Zira, aşırı düşük teklif sorgulama yazısının itiraz edilmeden kesinleşmesi hâlinde, aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi artık kesinleşen bu sorgu yazısına göre gerçekleştirilecektir. İsteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında, "yazı ekinde gönderilen tabloya göre nakliye mesafeleri göz önüne alınarak aşırı düşük sorgusuna cevap verileceğinin "belirtildiği, aşırı düşük teklif sorgulama istemine ilişkin yazının tebliğinden itibaren süresi içinde itiraz edilmeden kesinleşmesi nedeniyle, kesinleşen aşırı düşük sorgulama yazısının ekinde yer alan yaklaşık maliyet hesabına ilişkin olarak belirlenmiş olan mesafelerin dışında mesafeler kullanılarak aşırı düşük teklif açıklaması yapılamayacağı anlaşılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin 1. iddiayla ilgili kısmında hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir…” şeklinde karar verilmiştir. Bu minvalde İdarece hazırlanan nakliye mesafelerinin kullanılması gerektiği açıkça belirtilmiştir. Bir diğer husus; ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamaların Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmekte olduğu belirtilmiştir. İhaleyi yapan idarece aşın düşük teklif açıklamasında sunulması beklenen ruhsat, işletme izin belgesi, ÇED vb. ile ilgili açıklayıcı bilgi-belge ve ocaklara ait deney raporlarının söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasında sunulmadığı görülmüş ve sunulan tapu kaydının kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler niteliği taşımadığı anlaşılmıştır.” şeklinde benzer ifadelere yer verilerek şikayet başvurusunun reddedildiği, Buna ek olarak başvuru sahibi tarafından bahse konu hususun bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilmesi gerektiği iddia edilmekle birlikte, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri incelendiğinde, sunulan belgelerdeki bilgi eksikliğinin ancak teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla tamamlatılabileceği, mevcut durumda ise bilgi eksikliği değil mevzuata aykırı düzenlenen belgelerin söz konusu olduğu, ayrıca kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen ve/veya onaylanan belgelerin de bulunmadığı, her ne kadar taşınmaza ilişkin tapu sunulduysa da anılan belgenin ihale kapsamında kullanılması için düzenlenen/onaylanan bir belge olmadığı, kamu kurum ve kuruluşları tarafından tapu belgesinin kullanılmasına yönelik (ekte sunulan belgeler dahil) düzenlenen/onaylanan bir belgenin de sunulmadığı, bu durumun da teklifin esasını değiştirecek nitelikte olduğu, buna ek olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi kapsamında nakliye girdilerinin nasıl açıklanacağına yönelik düzenlemelere açık bir şekilde yer verildiği, idare tarafından anılan girdiye yönelik hangi belgelerin istenileceği veya dikkate alınacağının isteklilere belirtilmesi zorunluluğunun bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibi isteklinin iddiasının bu kısmının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “ Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30’uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır. İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır. ” hükmü, Anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “ İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler. ” hükmü, Aynı Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “ Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır… ” hükmü yer almaktadır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinde “… (5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez…” hükmü yer almaktadır. Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin “e-tekliflerin açılması” başlıklı 23’üncü maddesinde “(1) E-teklifler, aynı günün mesai saatleri içerisinde istekliler ve hazır bulunanlar önünde ihale komisyonu tarafından EKAP üzerinde açılır… İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet açıklanır ve EKAP üzerinden Ek-1’de yer alan “İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanak” hazırlanır. Hazırlanan bu tutanaklar durum izleme ekranında ihaleye katılan istekliler tarafından görülebilir ve EKAP üzerinde kayda alınır…” hükmü yer almaktadır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü yer almaktadır. İdari Şartname’nin “İhaleye ilişkin bilgiler” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1. a) İhale kayıt numarası: 2024/805396 b) İhale usulü: Açık ihale. c) İhale (son teklif verme) tarihi ve saati: 30.07.2024 Saat: 10:00 ç) İhale komisyonunun toplantı yeri (e-tekliflerin açılacağı adres): Karayolları 5.Bölge Müdürlüğü İhale Salonu / MERSİN 3.2. Teklifler, ihale (son teklif verme) tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden e-teklif olarak sunulur. İhale (son teklif verme) saatine kadar EKAP'a yüklenemeyen teklifler değerlendirmeye alınmaz.” düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, şikâyete konu edilen hususlar için şikâyet konusu işlemin/eylemin farkına varıldığı ya da farkına varılmış olması gerektiği tarihin şikâyet süresinin başladığı tarih olduğu; 4734 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesi uyarınca ihale günü ilk oturumda isteklilerin teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarının açıklanması suretiyle yaklaşık maliyetin alenileştiği, bu bakımdan yaklaşık maliyetin hesaplanması işlemlerinin hukuka aykırılığını iddia eden istekliler için ilgili durumun farkına varıldığı tarih veya farkına varılmış olması gereken tarihin, yaklaşık maliyetin mevzuat gereği tüm isteklilere açıklandığı ihale tarihi olduğu, Elektronik ortamda gerçekleştirilen ihalelerde de yaklaşık maliyetin ihaleye katılan tüm isteklilerce ihale tarihinde EKAP üzerinden ihale durum izleme ekranından görülebildiği, yaklaşık maliyetin doğru hesaplanmadığını ve bu nedenle hak kaybına uğramasının muhtemel olduğu hakkında şikâyet başvurusunda bulunacak istekliler için bu durumun farkına vardığı tarihin veya farkına varılmış olması gereken tarihin de ilk oturumun gerçekleştiği ihale tarihi olduğu, yaklaşık maliyetin hukuka aykırılığı iddiasıyla idareye şikâyet başvurusu süresinin de bu tarihten itibaren başlatılması gerektiği açıktır. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesine göre yaklaşık maliyetin ihale tarihinde açıklandığı dikkate alındığında, başvuru sahibinin yaklaşık maliyete ilişkin bilgileri, ihale tarihi olan 30.07.2024 tarihinde öğrendiği, dolayısıyla yaklaşık maliyete yönelik iddialarına ilişkin olarak şikâyet süresinin yaklaşık maliyetin açıklandığı 30.07.2024 tarihinden itibaren başlaması gerektiği, başvuru sahibinin bu tarihten itibaren 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 12.09.2024 tarihinde idareye şikâyet başvurunda bulunduğu anlaşıldığından yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği, Ayrıca başvuru sahibi tarafından “Yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı, KGM/2200/P nolu iş kalemi ve KGM/2202/P iş kalemi analizlerinde kazıdan çıkacak malzemenin iş sahası dışına (3950 m) çıkarılacağının ve yaklaşık maliyet girdilerinin buna göre belirlendiği…” ileri sürülse de idare tarafından başvuru sahibi istekliye gönderilen 16.08.2024 tarihli ve E.89990431-755.02/1601971 sayılı yazıyla aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, anılan yazının ekinde açıklama istenmeyen analiz girdileri, açıklama istenilen iş kalemleri listesi ve sıralı analiz girdileri tablolarının yer aldığı, söz konusu belgeler incelendiğinde başvuru sahibinin iddialarında belirtilen nakliye mesafelerine ilişkin detaylı bilgilere yer verildiği, dolayısıyla incelenen ihalede şikâyete konu edilen hususun farkına varılması gereken tarihin söz konusu yazının EKAP üzerinden gönderildiği tarih olan 16.08.2024 tarihi olduğu, başvuru sahibi tarafından bu tarihi izleyen 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiği, ancak bu süre geçtikten sonra 12.09.2024 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının bu kısmının da süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “ Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez. ” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde " başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.

• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.II-1570 · ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI - SOSYAL HİZMETLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI12.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.II-1570 · ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI - SOSYAL HİZMETLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI12.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UY.I-1502 · ADALET BAKANLIĞI - DESTEK HİZMETLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI04.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.I-1516 · Adana İl Sağlık Müdürlüğü SAĞLIK BAKANLIĞI BAKAN YARDIMCILIKLARI04.06.2026