Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -2-245 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 10-69/1450 -550 Karar Tarihi : 4.11.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr . Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Sinan ÇÖRÜŞ , Hatice YAVUZ C. BAŞVURUDA : - Re sen BULUNAN 20 D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : - Turkcel
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -2-245 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 10-69/1450 -550 Karar Tarihi : 4.11.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr . Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Sinan ÇÖRÜŞ , Hatice YAVUZ C. BAŞVURUDA : - Re sen BULUNAN 20 D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. Meşrutiyet Cad. No:71 Tepebaşı/İstanbul E. DOSYA KONUS U: Turkcell in İşteKazan Programı kapsamındaki uygulamalarının 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi k apsamında değerlendirilmesi. F. DOSYA EVRELERİ : Rekabet Kurumu kayıtlarına 21.4.2010 tarih ve 3273 sayı ile intikal eden ve Petrol Ofisi A.Ş. nin, Turkcell ile imzaladığı Turkcell & Petrol Ofisi 30 İşbirliği Kampanyası Sözleşmesi ne muafiyet verilmesine yö nelik başvurusu üzerine Turkcell in İşteKazan Programı kapsamında benzer başka kampanyalar düzenlediği tespit edilmiştir. Turkcell in s öz konusu programı kapsamındaki uygulamalarının incelenmesi amacıyla konuyla ilgili olarak hazırlanan 17.9.2010 tarih ve 2010 -2- 124/BN -10-372.ÜNÖ sayılı Bilgi Notu 4 .11.2010 tarih ve 10 -69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir . İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucu nda düzenlenen 25.10.2010 tarih ve 2010 -2- 245/ÖA-10-372.ÜNÖ sayılı Önaraştırma Rapor u 28.10.2010 tarih ve REK.0.06.00.00 -110/523 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili rapor da; 1. Dosya konusu uygulamalara yönelik olarak 4054 sayı lı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruş turma açılmasına gerek olmadığı, 2. Ancak 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Turkcell e bundan sonra yapılacak sözleşmelerde ve mevcut sözleşmelerin sürelerinin uzatılmasına ilişkin imzalanacak ek pro tokollerde, fayda sağlayan teşebbüslerin aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlanmayacağı şeklinde ki hükümlere yer vermemesi gerektiği yönünde bir görüş yazısı gönderilmesinin uygun olacağı 10-69/1450 -550 2 ifade edilmiştir. 50 H. İNCELEME VE D EĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. İlgili Ürün Pazarı Bilindiği üzere Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. ( Turkcell ) nin temel faaliyeti GSM hizmetleri alanındadır1. İnceleme konusu sözleşmenin bir parçası olduğu İşTcell Avantajlar Kulübü ise temel itibar ıyla Turkcell kurumsal müşterilerine sunulan indirimler bütünüdür. Bu kapsamda gerek Sözleşme uyarınca düzenlenen kampanyadan gerek İşTcell Avantajlar Kulübü kapsamında düzenlenen diğer kampanyalardan Turkcell in kurumsal müşterileri yararlanabilmektedir. Bu durum, dosya kapsamında ilgili ürün pazarının bir bütün olarak GSM hizmetleri pazarı olarak 60 mı yoksa k urumsal müşterilere yönelik GSM hizmetleri pazarı olarak mı tanımlaması gerektiği sorusunu gündeme getirmektedir. Her ne kadar ilgili ürün pazarının GS M hizmetleri pazarı ya da kurumsal müşterilere yönelik GSM hizmetleri pazarı olarak tanımlanmasının yapılacak değerlendirme üzerinde kayda değer bir etkisi olmayacak olsa da değerlendirmelere temel teşkil etmesi amacıyla ilgili ürün pazarının GSM hizmetle ri pazarı olarak belirlenmesi uygun görülmüştür. H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar İşlem açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermem esi nedeniyle ilgili coğrafi pazar 70 Türkiye olarak belirlen miştir. H.2. Yapılan İnceleme H.2.1 . İşteKazan Programı ve Program Kapsamında İmzalanan Sözleşme ler Hakkında Genel Bilgiler İşTcell, Turkcell in kurumsal müşterilerine yönelik olarak uyguladığı ve kapsamında yer alan Avantajlı Konuşma , Avant ajlı Internet , Avantajlı İşTcell Kontratları, Cihaz Kampanyaları ile İşteKazan gibi programları bulunduran bir avantajlar bütünüdür. Dosya konusu sözleşmenin de içinde bulunduğu İşteKazan programı hakkında ise Turkcell in internet sitesinde aşağıdaki bilgilere yer verilmektedir: İşteKazan şirketlere, ihtiyaca uygun tarifeler ve sektörel çözümler 80 sunmaktadır , Şirketler; gıda, akaryakıt, kargo, ofis malzemeleri, sigorta, finans, güvenlik, ulaşım, yazılım, donanım, toplantı, otel, eğitim, reklam, interne t, teknoloji harcamalarında tasarruf sağl ayabilmektedir , İşteKazan Programı ndaki indirimlerden İşTcell li şirketler kurumsal hatları ile ücretsiz olarak faydalanabilmektedirler . Turkcell tarafından gönderilen, Kurum kayıtlarına 5.10.2010 tarih ve 7686 say ı ile giren yazıda İşteKazan programı hakkında aşağıdaki bilgilere yer verilmektedir: İşteKazan programı, Şirketimiz kurumsal abonelerinin, Şirketimizin anılan program kapsamında işbirliği yaptığı markaların ürün ve hizmetlerinden 90 indirimli yararlanmaları nı konu edinen bir programdır. Program kapsamında, 1 Bkz. 09-60/1490 -379 sayılı Rekabet Kurulu kararı. 10-69/1450 -550 3 Şirketimiz kurumsal abonelerinin ana gider kalemlerinin neler olduğu dikkate alınmakta, kurumsal abonelerimizin bu kalemlerden indirim elde etmeleri sağlanmak suretiyle memnuniyetlerinin artırılması hedefl enmektedir. İşteKazan programı kapsamında kullanıcıların hangi alanda ne türden indirimlerden yararlanabileceği aşağıdaki tabloda görülebilecektir.2 Tablo 1: İşteKazan Programı Kapsamında Turkcell Abonelerine İndirim Sunan Markalar Marka Sektör İndirim M iktarı Akbank Bankacılık Bedava konuşma, 100 TL chip para Autodesk Yazılım 1.000 TL ye varan indirim Danone hayat su İçecek %40 a varan indirim Digıtürk Dijital platform üzerinden TV yayını %20 indirim Fleetcorp Araba kiralama 3 aya kadar ücretsiz Fiat Otomotiv hizmetleri %10 a varan indirim Google Arama Teknolojisi 100 TL indirim Jolly Tur Konaklama %20 indirim LG-Nortel Elektronik Sistemler Santral alımında %30 indirim Logo Yazılım %20 indirim Macro Center Yemek Hizmeti %50 ye varan indirim Microsoft Yazılım %20 ye varan indirim Migros3 Perakende tüketim %50 ye varan indirim Tansaş Perakende tüketim %50 ye varan indirim Petrol Ofisi Araba Kiralama Özel indirim Pronet Güvenlik 2 ay ücretsiz kullanım Superonline İnternet hizmetleri %30 a varan indirim Teknosa Bilişim ve teknoloji ürünleri 50 TL indirim Ticket Restaurant Yemek kuponu ve kartları 250 TL ye varan indirim YurtiçiKargo Kargo hizmetleri %25 indirim YurtiçiKurye Kurye hizmetleri %25 indirim ve toplu dağıtım hizmetlerinde öz el indirim Söz konusu yazıda, program kapsamında işbirliği yapılacak abonelerin belirlenmesinde Turkcell tarafından; markaların kurumsal abonelerimizce ilgili sektörlerde tercih edilme oranı, 100 Türkiye genelinde hizmet vermekte olmaları, yeterli bayi ağl arının bulunması gibi kriterler[in] dikkate alındığı belirtilmektedir. Söz konusu yazıda, anlaşmaya varılan markalarla imzalanan sözleşmelerin süresinin genellikle ( ..) ila ( ..) ay arasında değiştiği 2 http://www.turkcell.com.tr/kurumsal/kampanyalar/buyukmarkalard abuyukindirimler (18.10.2010) 3 Migros, 5M Migros ve Migros Sanal Market için ayrı kampanyalar bulunmaktadır. 10-69/1450 -550 4 ancak tarafların talep etmesi halinde teşebbüsler ar asındaki işbirliğine devam edilebildiği ifade edilmektedir. Yine anılan yazıdan, program kapsamında aynı sektörde bulunan birden fazla markayla çalışılmaması yönünde bir uygulamanın bulunmadığı; buna karşın aynı sektörde bulunan firmaların programda aynı a nda yer alma yı istememesi nedeniyle, genelde aynı dönemde her sektörden tek bir markanın programa dahil olduğu anlaşılmaktadır4. 110 Turkcell ile İşteKazan kampanyası kapsamında işbirliği yapan teşebbüsler arasında Turkcell İşbirliği Kampanyası Sözleşmesi imzalanmaktadır. Sözleşmelerde yer alan ve değerlendirme açısından önem taşıyabilecek maddeleri aşağıdaki gibidir: Madde 1: Tanımlar İşTcell Avantajlar Kulübü: 01.02.2010 tarihi itibariyle hayata geçecek olan, üzerine kayıtlı kurumsal hatlarının %50 si nden fazlasını rakip operatöre geçirmemiş ve en az %50 sinin ödenememiş borcu olmayan Kurumsal Abonelerin otomatik olarak üyesi olacakları ve Turkcell in işbu sözleşme konusu Fayda dan üyelerine yararlanma hakkı verdiği kulüptür. Bu şartları yerine getirme yen Kurumsal 120 abone ve bu aboneye ait hatları kullanan Kullanıcılar, üyelikten Kurumsal Abone şartları tekrar sağlayana kadar çıkarılır. İşbu kulüp TURKCELL uygulamasıdır. KURULUŞ ile ilgisi bulunmamaktadır. Madde 3.4. KURULUŞ işbu sözleşme konusu kampany anın yürürlülükte olduğu Madde 2 de belirtilen dönem içerisinde ve bu kampanya kapsamında Müşterilere sunulan Ek 2 de yer alan indirim koşullarıyla herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlemeyecektir . Madde 3.8. KURULUŞ kampanya konusu indirimi, sad ece Müşteri ve Kullanıcılara 130 sağlayacaktır. Sözleşme nin 3.4. numaralı madde si Turkcell in İşteKazan programı kapsamında imzaladığı sözleşmelerin büyük çoğunluğunda5 aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlanmayacağı şeklinde düzenlenmiştir. Ayrıca, ( TİCARİ SIR ) ile imzalanan sözleşmede her üç Faydayı da sağlayacak şekilde toplu olarak herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak bir kampanya uygulamayacaktır. ifadesine yer verilirken, ( TİCARİ SIR ) ile imzalanan sözleşmede Müşterilerin bir kısmına ya da tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak herhangi bir kampanya uygulayacak olursa, işbu sözleşme konusu FAYDA yı daha avantajlı hale getirmek 140 için FAYDA kapsamı nda belirtilen oranlar ve teklifleri yukarıya çekeceğini kabul ve taahhüt eder. ifadesi yer almaktadır. 4 Anılan yazıda, bu duruma örnek olarak Akbank ve Garanti Bankası ile Varan ve Ulusoy un aynı anda İşteKazan programında yer almak istemedikleri örnek olarak sunulmuştur. Bu nedenle, program kapsamında Turkcell in Akbank ve Garanti Bankası ile farklı zamanlarında işbirliği yaptığı ifade edilmiştir. 5 ( TİCARİ SIR ) firmaları ile birlikte çalışıldığını ancak, söz konusu firmalar ile sözleşmeleri n henüz tamamlanmamış olduğunu ifade etmiştir. Bu nedenle, bahse konu sözleşmelerde ne tür hükümler yer aldığına dair herhangi bir bilgi mevcut değildir. 10-69/1450 -550 5 Konuya ilişkin BTK görüşüne yer verildikten sonra sözleşmede yer alan bu maddelerin ve buna ilişkin uygulamaların 4054 sayılı Kanun un 6 (a) maddesinde yer verilen şekilde Ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler kapsamında olup olmadığı incelenecektir. H.2.2. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Görüşü BTK görüşünde, konuyla ilgili olarak 5.8.2010 tarih ve 20 10/DH-10/465 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu kararın ın alındığı ifade edilmiştir . Görüşün ekinde yer 150 alan Turkcell in Münhasırlık Sözleşmeleri Yapmasına İlişkin Değerlendirme Raporu başlıklı raporda da; Halihazırda Turkcell in kurumsal müşterilerinden İşteKazan Kulübü üyesi olan ve üzerlerine kayıtlı hatlardan %50 sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş kurumsal müşterilerin İşteKazan Pro gramı kapsamındaki indirimlerden yararlanabildiği, Turkcell den elde edilen bilgiye göre, POAŞ da dahil olmak üzere firmaların sözleşme gereği kampanyanın yürürlükte olduğu dönem içerisinde ve bu kampanya kapsamında müşteri ve kullanıcılara sunulacak ind irimin dışında, kurumsal müşterilerinin tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek oranda 160 herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak herhangi bir kampanya uygulamayacaktır. şeklinde bir taahhüt altına girdiği (POAŞ tarafından yapılan muafiyet talebinde, bu koşulun POAŞ kampanya döneminde aynı indirim koşullarında herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlememeyi vaat etmektedir şeklinde yer aldığı), Aktif Turkcell hattı olan tüm abonelerin Turkcell liler Kazanır marka tekliflerinden yararlanabildiği ve yine benzer şekilde bu kampanyaya firmaların da sözleşme gereği kampanyanın yürürlükte olduğu dönem içerisinde ve bu kampanya kapsamında müşteri ve kullanıcılara sunulacak indirimin dışında, kurumsal müşterilerinin tamamına yönelik aynı ya da daha yük sek 170 oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak herhangi bir kampanya uygulamayacaktır. hükmüne muhatap olduğu, POAŞ ve Turkcell arasında imzalanan Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası dahil olmak üzere birçok anlaşmada Turkcell in münha sırlık ilişkisini devam ettirmek istediğinin görüldüğü hususlarına dikkat çekilmiştir. Ayrıca, Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası ndan yararlanan abone sayısının toplam ( ..) olduğu ve bu rakamın aylık bazda dağılımın aşağıdaki şekilde olduğu ifade edilmektedir: Tablo 2: Turkcell -Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyasından Yararlanan Abone Sayısı 180 Yıl/Ay Programdan Faydalanan Abone Sayısı 2010/03 ( ..) 2010/04 ( ..) 2010/05 ( ..) Toplam ( ..) BTK raporunda, Turkcell in Mayıs ayı itibariyle abone s ayısının ( ..) olduğu dikkate alındığında kampanyadan yararlanan abonelerin Turkcell in toplam aboneleri içindeki 10-69/1450 -550 6 payının % ( ..) gibi oldukça düşük bir düzeyde kaldığı ifade edilmektedir. Ancak, raporda anılan işletmeci tarafından benzer kampanyaların yapı ldığı, tek başına bakıldığında bu oran küçük olsa da toplamda çeşitli yöntemlerle abonelerinin bağımlı kılındığı ve bu kampanyalarda diğer işletmecilerin piyasaya girmesini engelleyen münhasır hükümlerin olduğu düşünüldüğünde söz konusu uygulamanın önemli olduğu belirtilmektedir. Anılan raporda yer alan , Turkcell tarafından kampanyalara ilişkin yapılan anlaşmalarda yer verilen münhasırlık şartının etkilerine ilişkin değerlendirmede ; 190 Sözleşmede yer alan POAŞ kampanya döneminde aynı indirim koşullarında herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlememeyi vaat etmektedir. ifadesinden Turkcell in, POAŞ ın rakip GSM operatörleriyle benzer bir kampanya düzenlemesini engellemeye çalıştığının anlaşıldığı ve abone sayısına göre mobil telekomünikasyon hizmeti piyas asındaki % ( ..) oranında pazar payına sahip olan bir işletmecinin diğer işletmecileri dışlamayı hedef alan bir indirim uygulamasının mobil pazarlama hizmetlerinin sunumu için engel teşkil edebileceğinin düşünüldüğü, Bu tür kampanyalara katılan firmaların, kampanyanın yürürlükte olduğu dönem boyunca kurumsal müşterilerin tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek 200 oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak bir kampanya uygulamayacak olmalarının, diğer işletmecilerin abonelerinin elde etmeleri olası bir faydadan mahrum kalmaları anlamına geldiği ve bu şekilde hem indirimden yararlanacak tüketici sayısını sınırladığı, hem de tüketicilerin daha yüksek oranda bir indirimden yararlanma fırsatlarının ellerinden alındığı, GSM işletmecilerinden herhangi birinin kendi abonelerini çeşitli ek imkanlardan yararlandırırken diğer işletmecilerinin abonelerinin yararlanmamalarını sağlamalarının perakende seviyedeki mobil telekomünikasyon hizmetleri piyasasındaki rekabetçi yapıyı etkilediği, Kampanyadan yararlanma koşulla rı arasında yer alan Turkcell kurumsal 210 abonelerinin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50 sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş olmaları koşulunun piyasadaki potansiyel rekabet ortamını bozabileceği, Herhangi bir işletmecinin (özellikle hakim durumda bulunan bir işletmecinin) düzenlediği kampanyalardan yararlanma şartını firmanın sadece kendisinden hizmet alma şartına bağlamasındaki veya firmanın kurumsal abonelerinin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50 sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş olma sı şartını aramasındaki amacın, münhasırlık ilişkisini artırmak ve piyasada oluşabilecek rekabetçi ortamı engellemek olabileceği, Turkcell in sadece POAŞ a değil, İşteKazan Kulübü üyesi olan AVIVA Sigorta, 220 Bilgi Üniversitesi, Danone, POAŞ, Superonline, Ulu soy, YurtiçiKargo ve Atlasjet Havacılık gibi şirketlere de münhasırlık şartını getirdiği ve bu firmalara da indirim uyguladığı, Kampanya döneminde aynı indirim koşullarında herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlememesi şartı ile kampanyadan faydalan abilmek için Turkcell kurumsal abonelerinin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50 sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş olması koşulunun, alternatif 10-69/1450 -550 7 işletmecilerin benzer kampanya düzenlemesini engelleyebileceği ve söz konusu kampanyaların ve potansiye l rekabetin gelişmesinin güçleşebileceği, Ayrıca AB rekabet hukuku kapsamında loyalty rebate veya fidelity rebate 230 başlıkları altında incelenmekte olan sadakat indirimi uygulamasının Komisyon, İlk Derece Mahkemesi (CFI) ve ATAD tarafından analiz edilmek sizin yasaklandığı, bu kapsamda söz konusu uygulamalara Turkcell tarafından son verilmesinin rekabetçi bir piyasanın oluşabilmesi açısından önemli olduğu ifade edilmiştir. H.2.3. Hakim Durum Analizi 4054 sayılı Kanun un üçüncü maddesinde hakim durum, Belli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü olarak tanımlanmıştır. 240 Tek başına yeterli olmasa da bir teşeb büsün hakim durumda bulunduğunun en önemli göstergesi, ilgili pazarda sahip olduğu pazar payıdır. GSM hizmetleri pazarındaki tablonun bütünü görmek açısından bu pazardaki pazar payları önem taşımaktadır. Söz konusu pazardaki abone sayısı ve ciro rakamların a göre 2009 yılı pazar payları aşağıda verilmektedir: Tablo 3: 2009 Yılı GSM Hizmetleri Abone Sayısı ve Cirosuna Göre Hesaplanmış Pazar Payı Bilgileri 2009 Abone Sayısı (Aylık Ortalama) Pazar Payı (%) Ciro (TL) Pazar Payı (%) Turkcell ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Vodafone ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Avea ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Görüldüğü üzere, 2009 rakamlarıyla, Turkcell in pazar payı ( TİCARİ SIR ) Ayrıca , Turkcell in pazar payı en yakın rakibinin iki katından fazladır. Tablo 4: 2009 Yılı Kurumsal Müşteri Abone Sayısı ve Cirosuna Göre Hesaplanmış Pazar Payı Bilgileri 250 2009 Abone Sayısı (Aylık Ortalama) Pazar Payı (%) Ciro (TL) Pazar Payı (%) Turkcell ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Vodafone ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Avea ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GSM pazarındakine benzer bir durum kurumsal aboneler için sağlanan GSM hizmetleri pazarı için de geçerli görünmektedir. Kurumsal müşterilere yönelik GSM hizmetleri pazarında yine Turkcell in pazar payı ( TİC ARİ SIR ) ; bunun yanında Turkcell in ciro dikkate alınarak hesaplanan pazar payı en yakın rakibinin ( TİCARİ SIR ) büyüktür. Bunun yanında ilgili pazarda yasal düzenlemelerin yoğunluğu, yatırım gereksinimlerinin yüksekliği ve giriş engellerinin büyüklü ğü de hakim durumun tespit edilmesinde dikkate alınması gereken hususlardır. Yukarıda incelenen hususlar ve BTK görüşünde pazara ilişkin olarak sunulan bilgiler birlikte dikkate alındığında Turkcell in kurumsal aboneler için sağlanan GSM 260 hizmetleri pazarı nda hakim durumda bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. 10-69/1450 -550 8 H.2.4. Değerlendirme Turkcell in İşteKazan programı kapsamında imzaladığı sözleşmelerin ve gerçekleştirdiği eylemlerin Ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak e ngel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler kapsamında olup olmadığı değerlendirilm iştir. Sözleşmelerin birinci maddesinde kampanyalardan yararlanma koşulları arasında üzerine kayıtlı kurumsal hatlarının %50 sinden fazlasını rakip operatöre geçirmemiş olmak sayılmaktadır. Bu kapsamda, abonenin başka operatör şebekesinde kayıtlı 270 bulunan hatların sayısına bakılmaksızın Turkcell şebekesinde kayıtlı bulunan hatları dikkate alınmaktadır. Söz konusu koşul, abo nenin diğer şebekelerinde kayıtlı bulunan hatları Turkcell e taşımasını gerektirmemektedir. Dolayısıyla, sözleşmede yer alan bu koşulun, mevcut uygulamasıyla, Turkcell in rakiplerinin aleyhine kendi lehine olacak abone kaybına yol açmasına neden olmaktan z iyade mevcut abone tabanın makul ölçülerde korunması ve müşteri kaybının azaltılması amacına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Değerlendirmede dikkate alınması gereken ikinci husus, İşteKazan türü programların kullanıcılarının gözündeki ve gerçekteki önemidi r. Turkcell tarafından gönderilen, Kurum kayıtlarına 5.10.2010 tarih ve 7686 sayı ile giren yazıda, kurumsal abonelerin, 280 abonelik kararı verirken esas olarak GSM işletmecilerinin sunmakta oldukları tarifeleri dikkate aldıkları; İşteKazan gibi kampanyalar k apsamında verilen faydaların, telekomünikasyon hizmetine ve tarifelere ilişkin faydalar olmadığı ve dolayısıyla bu kampanyaların abonelerin abonelik kararı vermelerinde ikincil öneme sahip olduğu ifade edilmektedir. Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. yetkilile ri ile raportörlerce yapılan görüşmede ise, İşteKazan ve İş Ortağım gibi programlar genelde yeni kurumsal müşteri elde etmek yerine müşteri sadakatini artırmak amacıyla kullanılmaktadır. Sadakat programları yapısı itibarıyla mevcut aboneleri elde tutmak amacıyla tasarlandığından, bu programların tek başına abonenin hattını taşıması ya da 290 operatörünü elde tutmak açısından belirleyici olması beklenemez. ifadelerine yer verilerek bu konuda Turkcell in öne sürdüğü görüşler bir bakıma teyit edilmiş görünmekte dir. Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. yetkileri ile yapılan görüşmede ise İşteKazan programının muadili olarak değerlendirilebilecek Doya Doya Avantaj platformu gibi uygulamaların müşteri kazanma bakımından çok avantajlı olmadığı, ticari beklentilerinin düşü k olması nedeniyle kampanyaların yoğun olarak duyurulmadığı ifade edilmektedir. Buna karşın, Avea yetkilileri tarafından kurumsal müşterilerin hem GSM faydasını hem de GSM dışı faydayı dikkate aldığı, dolayısıyla kurumsal müşteriler bakımından önemli olanı n toplam fayda olduğu ifade edilmiştir. 300 Her üç operatör tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alındığında, kurumsal müşteriler için GSM operatörleri tarafından sağlanan toplam faydanın önemli olduğu, toplam faydanın önemli bir kısmının GSM faydasında n kaynaklandığı dolayısıyla, mevcut dosyanın inceleme konusunu oluşturan İşteKazan gibi programların ancak ikincil düzeyde bir öneme sahip olduğu anlaşılmaktadır. İşteKazan programının 4054 sayılı Kanun un 6(a) maddesi kapsamında değerlendirilmesi çerçeve sinde ele alınacak bir diğer husus da rakiplerin benzer kampanyalar düzenleyip düzenleyemedikleridir. İşteKazan programına rakip olarak 10-69/1450 -550 9 değerlendirilebilecek programlar hem Vodafone hem de Avea tarafından düzenlenmektedir. Yapılan incelemelerde Turkcell in İşteKazan programı ile 310 Vodafone un İş Ortağım programının kapsamının Avea nın Doya Doya Avantaj programından daha kapsamlı olduğu görülmektedir. Vodafone tarafından gönderilen ve Kurum kayıtların a 22.10.2010 tarih ve 8100 say ı ile giren yazıda İş Ortağım programı Kurumsal ihtiyaçlara uygun pazarlarda faaliyet gösteren ve Vodafone Türkiye ile işbirliktelik yaparak Vodafone Kurumsal müşterilerine indirim ve/veya avantaj sunmayı kabul eden firmalar ile marka sadakati hedefleyen bir program olarak tanımlanm ıştır. Yine Vodafone yetkilileri ile yapılan görüşmede Vodafone un 25 civarında şirket ile ortak indirim programının bulunduğu ve Vodafone tarafından Turkcell in İşteKazan kapsamında yaptığı kampanyalara karşılık gelecek kampanyalar düzenlendiği ifade edil miştir. Avea tarafından 320 düzenlenen kampanyalar incelendiğinde, düzenlenen kampanyaların ve sağlanan avantajların Turkcell ve Vodafone ile aynı büyüklüğe sahip olmasa da benzer kurguya sahip olduğu görülmektedir. Nitekim her üç operatör tarafından gönderile n yazılarda da kampanya kurgularının GSM operatörleri ile işbirliği yapan firmaların GSM operatörlerinin kendilerine abonelerini yönlendirmesi karşılığında GSM abonelerine fayda sağlanması üzerine kurulduğu ifade edilmektedir. Dolayısıyla, GSM operatörleri abonelerine fayda sağlarken kampanya tanıtım maliyeti dışında herhangi bir maliyete katlanmamaktadır. Aşağıdaki tabloda anılan programlar kapsamında her üç operatör tarafından bugüne kadar düzenlenmiş kampanyalara yer verilmektedir. 330 Tablo 5: GSM Operatörl eri Tarafından Kurumsal Müşterilere Yönelik Düzenlenen Kampanyalar Sektör Turkcell Vodafone Avea Bankacılık Akbank , Garanti HSBC Yazılım Autodesk İçecek Danone hayat su Dijital platform üzerinden TV yayını Digitürk Araba kiralama Fleetcorp Budget Setur Otomotiv hizmetleri Fiat, Ford Fiat Mondial Assistance Arama t eknolojisi Google Google Google Konaklama Hilton Divan Divan Seyahat acenteliği Jolly Tur Işıltur Setur Eğitim İstanbul Bilgi Üniversitesi English Time, Netron Bilge Adam Krurumsa l Elektronik insan kaynakları Kariyer.net Yenibiriş.com Elektronik sistemler LG-Nortel Yazılım Logo Mikro Yemek Macro Center ISS Catering Services Bonny Food Yazılım Microsoft Perakende tüketim Migro s, Tansaş, Danone Hayat Koçtaş Akaryakıt Petrol Ofisi BP Güvenlik Pronet , G4S Alfa Güvenlik İnternet hizmetleri Superonline Borusan Telekom Bilişim ve teknoloji ürünleri Teknosa, Anadolu Bilişim Alfa Teknoloji, Logitech, Navking, Xerox Akıllı kart hizmeti Ticket Restaurant Multinet 10-69/1450 -550 10 Kargo hizmetleri YurtiçiKargo Fedex, MNG Sürat Kargo Kurye hizmetleri YurtiçiKurye Sigorta Acıbadem Sigorta Allianz Taşımacılık Asya Nakliyat Çiçekçilik 444 Çiçek 444 Çiçek Temizlik ve bakım ISS Facility Services Ulaşım Ulusoy Metro Turizm, Pegasu s Kırtasiye Office 1 Superstore Görüldüğü üzere özellikle Turkcell ile Vodafone tarafından düzenlenen kampanyaların birçok alanda rakip olabilecek özelliğe sahip olduğu görülmek tedir. Avea tarafından düzenlene n kampanyaların da çok sayıda alanı kapsad ığı gözden kaçırılmamalıdır. Son olarak, söz konusu programlar kapsamında, Turkcell in düzenlediği kampanyalardan Mart -Ağustos 2010 döneminde ( ..) şirket, ( ..) TL lik alışveriş üzerinden toplam ( ..) TL lik6 bir fayda elde ederken, Vodafone kampanyaları ile abonelerine toplam ( ..) TL fayda sağlamıştır7. Bu bağlamda, kampanyaların kapsamı gibi, kampanyalarda sağlanan faydaların da karşılaştırılabilir olduğu 340 anlaşılmaktadır . 4054 sayılı Kanun kapsamında yapılacak değerlendirmede dikkate alınacak son husus ise Turkcell ile işbirliği yapan teşebbüslerin diğer operatörlerle de işbirliği yapıp yapamadığıdır. Bilindiği üzere sözleşmelerde Madde 3.4. KURULUŞ işbu sözleşme konusu kampanyanın yürürlülükte olduğu Madde 2 de belirtilen dönem içerisinde ve bu kampa nya kapsamında Müşterilere sunulan Ek 2 de yer alan indirim koşullarıyla herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlemeyecektir. 350 Madde 3.8. KURULUŞ kampanya konusu indirimi, sadece Müşteri ve Kullanıcılara sağlayacaktır. maddeleri yer almaktadır. Yine , İşteKazan programı kapsamında imzalanan sözleşmelerin büyük çoğunluğunda aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlanmayacağı şeklinde hükümlere yer verilmiştir. Öte yandan, Vodafone yetkilileri ile yapılan görüşmede de Turkce ll in fayda sağlayan şirketlerle münhasıran çalıştığı iddia edilmiştir. Konuya ilişkin olarak Turkcell tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 5.10.2010 tarih ve 7686 sayı ile giren yazıda; 360 Program kapsamında Şirketimizle işbirliği gerçekleştiren marka lara getirilen herhangi bir münhasır çalışma yükümlülüğü bulunmamaktadır. Markalarla imzalanan sözleşmeler çerçevesinde, markaların yapacakları diğer kampanyalara ilişkin getirilen tek yükümlülük; markaların kampanya süresince 6 Dosya mevcudu bilgilere göre, Migros tan alınan indirimler, toplam indirimlere yansıtılamamıştır. 7 Avea ile söz konusu kampanyaları düzenleyen firmalar arasında, kampanyadan faydalanan abone sayısı bilgisinin derlendiği/raporlandığı bir iş kurgusu bulunmadığından, kampanyadan faydalanan abone sayısı bilgisini temin etmek mümkün olamamıştır. 10-69/1450 -550 11 Şirketimiz abonelerine sunula n menfaatlerin aynısını sağlayan kampanyalar düzenlememeleri yönündeki yükümlülüktür . Zira aynı menfaatleri içeren kampanyaların aynı dönemde yapılması, kampanyanın kendi ne özgü niteliklerini yitirmesine ve kampanyadan beklenen faydaların ortadan kalkmasın a neden olacaktır. Öte yandan, markaların, sözleşmelerde yer alan menfaatlerden farklı menfaatler sunmak kaydıyla kampanyalar düzenlemeleri 370 her zaman mümkündür. ifadelerine yer verilmiştir. Yapılan incelemelerde Turkcell in İşteKazan programı kapsamında fayda sunan firmalarla münhasır çalıştığına dair bir bilgi ya da belgeye ulaşılamamıştır. Öte yandan Avea tarafından gönderilen yazıda Google firmasının Google Adwords hediye çeki kampanyasını her üç operatörle de yürüttü ğü ifade edilmiştir. Ayrıca, dosy a kapsamında elde edilen bilgilere göre, Fiat firmasının Turkcell ve Vodafone ile, Divan Otelleri ve 444 Çiçek firmalarının da Vodafone ve Avea ile kampanya yürüttüğü anlaşılmaktadır. Buna karşın, Kurum kayıtlarına giren sözleşmelerin büyük çoğunluğunda Tu rkcell in iddia ettiğinin aksine fayda sağlayan firmalara Turkcell 380 abonelerine sağlanan içerikle aynı içeriğe sahip olan kampanya düzenlememe sınırlarını aşan hükümlerin getirildiği görülmektir. Söz konusu sözleşmelerde Turkcell abonelerine sağlanan indiri mle aynı ya da söz konusu indirimden daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlan amayacağı yönünde de bir hüküm getirilmekte dir. Böylelikle rakiplerin fayda sağlayan firmalarla yapacağı olası sözleşmelerle elde edilebilecek faydanın , Turkcel l tarafından temin edilen faydadan daha düşük kalmasına neden olunması ihtimali ortaya çıkmaktadır. Böyle bir durumda, rakiplerin Turkcell ile anılan sözleşmeleri imzalayan firmalarla bir işbirliğine gitmesinin bir anlamı kalmayacak ve dolaylı olarak Turkc ell ile münhasır çalışılması sonucu da doğurabilecektir. 390 İşteKazan, İş Ortağım ve Doya Doya Avantaj gibi uygulamalar pazarda yeni yeni kendine yer bulan uygulamalardır. Dolayısıyla, bu uygulamaların henüz gelişme aşamasında olduğunu söylemek yanlış olmayac aktır. Yukarıda da belirtildiği gibi söz konusu uygulamalar GSM hizmetlerinden yararlanan kurumsal aboneler in operatör tercihleri bakımından ikincil düzeyde de olsa önem taşımaktadır. Turkcell in pazardaki konumu dikkate alındığında Turkcell tarafından kam panya düzenleyen firmalara Turkcell abonelerine sağlanan indirimle aynı ya da Turkcell abonelerine sağlanan indirimden daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlan amayacağı yönünde hükümler getirilmesi, kampanya düzenleyen firmanın pazardaki konumu, tüketici nezdindeki algısı, verilen indirim miktarı, kampanya süresi 400 gibi unsurlara bağlı olarak, rekabet sorunları yaratma potansiyeline sahip görünmektedir. Bu durum pazarda yeni yeni yer bulmaya başlayan uygulamalar açısından daha büyük bir ön em arz etmektedir. Bu bağlamda, pazarda sağlıklı bir rekabet ortamının yaratılabilmesi bakımından, 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Turkcell e, münhasırlık yaratabilecek nitelikte düzenleme ve uygulamalardan kaçınılması gerektiği yön ünde bir görüş yazısı gönderilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi 410 uyarınca soruş turma açılmasına gerek olmadığına , 10-69/1450 -550 12 2. Bununla birlikte, münhasırlık yaratabilecek nitelikte düzenleme ve uygulamalardan kaçınılması gerektiği hususunda aynı Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. ye görüş bildirilmesi hususunda Başkanlığın görevlendi rilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.