Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -4-049 (Muafiyet ) Karar Sayısı : 20-12/143 -79 Karar Tarihi : 27.02.2020 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER: Esin AYGÜN, Damla YAZ, Barış BİRCAN, Burçin GÜLEŞ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - IVECO Araç Sanayi ve Ticaret A.Ş. Temsilcileri: Bahadır BALKI, Dr. M. Fevzi TOKSOY, Barış YÜKSEL, Mustafa AYNA
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -4-049 (Muafiyet ) Karar Sayısı : 20-12/143 -79 Karar Tarihi : 27.02.2020 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER: Esin AYGÜN, Damla YAZ, Barış BİRCAN, Burçin GÜLEŞ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - IVECO Araç Sanayi ve Ticaret A.Ş. Temsilcileri: Bahadır BALKI, Dr. M. Fevzi TOKSOY, Barış YÜKSEL, Mustafa AYNA Francalacı Sok. No:28 Arnavutköy 34345 Beşiktaş/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: IVECO Araç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından IVECO markalı ticari araçlara ilişkin olarak yürütülen satış sonrası hizmetlerde uygulanmakta olan niteliksel seçici dağıtım sistemine son verilerek, niceliksel dağıtım sistemine geçilmesine ilişkin Yedek Parça Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi ne muafiyet tanınması talebi. (2) E. DOSYA EVRELER İ: Rekabet Kurum u (Kurum) kayıtlarına 23.08.2019 tarih ve 5530 sayı ile giren başvuru üzerine haz ırlanan 19.02.2020 tarih ve 2019 -4-049/MM sayılı Muafiyet Raporu görüşülerek karara ba ğlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; - IVECO Araç Sanayi ve Ticaret A.Ş. (IVECO ) ve yetkili servisleri arasında imzalanan Yedek Parça Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi nin (SÖZLEŞME) , 2017/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2017/3 sayılı Tebliğ) kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı , - SÖZLEŞME nin 31.1. maddesinde yer alan yetkili servisin IVECO yu piyasanın durumu, SÖZLEŞME kapsamındaki faaliyetleri ve kendi bünyesi dışındaki rakip firmaların genel faaliyetleri ile ilgili düzenli olarak bilgilendirme yükümlülüğünün SÖZLEŞME den çıkarılmasının uygun olacağı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Bildirime Konu Yedek Par ça Satış ve Yetkili Servis S özleşmesi (4) Bildirime konu i şlem, IVECO ile yetkili servisler aras ında imzalanan ve nicel se çici dağıtım esaslar ına göre düzenlenen S ÖZLEŞME ye ilişkindir. IVECO h âlihazırda IVECO marka ticari ara çların satış sonrası hizmetlerini nitel se çici dağıtım sistemi esaslar ına göre yürütmektedir. Bildirim Formunda, s öz konusu S ÖZLEŞME nin, Rekabet Kurulu (Kurul) karar ını takiben ticari ara ç yetkili servisleriyle de imzalanaca ğı ve bu süreç sona erdiğinde IVECO markas ına özgü servis hizmetlerinin nicel se çici dağıtım sistemi esaslarına göre yürütüleceği belirtilmi ştir. (5) Yapılan bildirime g öre bahsi ge çen SÖZLEŞME uygulanmaya ba şlandığında hâlihazırda uygulanmakta olan kriterlerin aranmas ına devam edilecek olmakla birlikte, bu kr iterleri 20-12/143 -79 2/10 karşılayan yetkili servislerin belirli bir kalitede hizmet sunabilmeleri i çin sayılarının sınırlandırılması söz konusu olacakt ır. (6) IVECO taraf ından , dağıtım sisteminde bu de ğişikliğe gidilmesinin amac ı, ticari ara çların yetkili servislerinin say ısının sınırlandırılarak sat ış sonrası hizmetlerde iyile ştirme yapılması, güvenilirliğin, kalitenin ve m üşteri memnuniyetinin art ırılmasının sağlanması olarak belirtilmi ştir. (7) Teşebbüs tarafından ayr ıca, IVECO nun yedek par çalarının satışı ve pazarlanmas ı için ayrı bir yedek par ça dağıtım ağı bulunmad ığı, yetkili servis olarak faaliyet g österen teşebbüslerin ayn ı zamanda yedek par ça dağıtım faaliyetini de s ürdürdükleri ifade edilmiştir. G.2. İlgili Taraf ( IVECO Ara ç Sanayi ve Teknik A. Ş. - IVECO) (8) lVECO markal ı ticari ara çların, araç ve yedek par ça satışı ile servis hizmetlerini y ürüten lVECO'nun , sermayesin in %100 ü CNH Industrial N.V. te aittir . (9) CNH lndustrial Grubu1 başta kamyon, ticari ara çlar ve otob üsler olmak üzere kara ticareti bakımından önem teşkil eden ara ç türlerinin yan ı sıra, tarım araç ve ekipman ı, traktörler, deniz ara çları ve motorlar ı ve enerji üretimi ara çlarının motor ve şanzımanlarının tasarım, üretim, pazarlama, sat ış ve finansman ı alanında faaliyet g östermektedir. G.3. İlgili Pazar (10) Bildirim konusuna ili şkin ilgili ürün pazarı IVECO nun kurmak istedi ği nicel da ğıtım sistemine dahil edece ği teşebbüsler ile akdedece ği SÖZLEŞME nin etki do ğuracağı pazarları kapsayaca ktır. Motorlu Ta şıtlar Sekt öründeki Grup Muafiyeti Tebli ğini Açıklayıcı Kılavuz un (Kılavuz) 65. paragraf ında Bilindiği üzere, bak ım ve onar ım hizmetleri, belirli bir marka motorlu ta şıtın satın alınmasının ardından ihtiya ç duyulan ve o marka özelinde al ınması gereken hizmetlerdir. Bu nedenle, bak ım ve onar ım hizmetleri bakımından ilgili ürün pazarı tanımı genellikle marka özelinde yap ılmaktadır. ifadesi yer almaktad ır. Bu ifade de dikkate al ınarak, ilgili ürün pazarının IVECO markal ı araçlara yönelik olarak belirlenmesi nin uygun olaca ğı değerlendirilmektedir. (11) Bildirim kapsam ında yer verildi ği üzere IVECO taraf ından sunulan sat ış sonrası hizmetler, yedek par çaların dağıtımı ile bakım ve onar ım hizmetlerinin sunulmas ından oluşmaktadır. (12) Bildirim Formunda IVECO taraf ından, ilgili ürün pazarının IVECO markal ı ağır ticari araçlara yönelik satış sonrası hizmetleri pazar ı olarak tan ımlanabilece ği belirtilmektedir. Dosya kapsam ında sunulan ek bilgi ve belgelerde ise IVECO yetkili servislerinde sat ış sonrası hizmetlerin sunuldu ğu hafif ticari ara çların da bulunmas ının tespit edilmesi üzerine ilgili ürün pazarının IVECO markalar ı ticari ara çlar bakımından herhangi bir ayrıma gidilmeksizin IVECO markal ı ticari ara çlara sunulan sat ış sonrası bakım ve onarım hizmetleri pazar ı olarak tek bir pazar şeklinde belirlenebilece ği ifade edilmi ştir. İlave bilgiler kapsam ında ayrıca IVECO marka ticari ara çların yedek par ça satış ve satış sonrası hizmetlerine y önelik tek bir yetkili da ğıtım ağı bulunduğu ifade edil mektedir. (13) Dosya kapsam ında IVECO taraf ından gönderilen cevabi yaz ıda, IVECO markal ı araçların satış sonrası hizmetleri bak ımından uygulanmakta olan nitel se çici dağıtım sisteminde 31 ilde toplamda 48 yetkili servis bulundu ğu belirtilmekte ve nicel se çici dağıtım sistemine ge çilmesi ile birlikte yetkili servislerin ülke genelindeki co ğrafi bölgelerde daha homojen bir bi çimde dağılmasının hedeflendi ği ifade edilmektedir. 1 CHN Industrial N.V. tara fından doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol edilen şirketler grubudur. 20-12/143 -79 3/10 (14) Kılavuz un 54. paragraf ında, İlgili pazar ın ne şekilde tan ımlanaca ğına ilişkin temel esaslar Rekabet Kurulu tarafından yay ımlanan İlgili Pazar ın Tanımlanmas ına İlişkin Kılavuz da etraflıca açıklanmıştır. Bu Tebli ğ in uygulanmas ı bakımından da ilgili pazar ın tanımında bu Kılavuz da açıklanan esaslar dikkate al ınacaktır. Bu nedenle bu K ılavuz da ilgili pazarın tanımlanmas ına ilişkin detayl ı açıklamalara yer verilmesine ihtiya ç duyul mamıştır. Bununla birlikte, l üzum görüldükçe, motorlu ta şıtlar sekt örü bakımından özellik arz eden baz ı faaliyetler bak ımından ilgili pazar ın ne şekilde tanımlanabilece ğine geçmiş Rekabet Kurulu kararlar ı ışığında yer verilecektir. Ancak, bu noktada, örnek olarak verilen bu ilgili pazar tan ımlarının Rekabet Kurulu bakımından ba ğlayıcı olmayaca ğının ve Rekabet Kurulunun her bir dikey anla şma özelinde ve o dikey anla şmaya konu olan mal ve hizmetlerin niteli ğini dikkate alarak ilgili pazar de ğerlendirmesi yapa cağının vurgulanmas ında fayda g örülmektedir. denilm iştir. (15) Satış sonrası pazarı, tüketicinin art ık satın almış olduğu markaya ili şkin uzman bakım/onarım hizmetine ihtiya ç duyması ve o markan ın yedek par çalarını almasının gerekmesi dolay ısıyla rekabet çi endişelerin daha yo ğun olduğu bir pazard ır. Çünkü tüketicinin arac ını satın aldıktan sonra, arac ının markas ına yönelik uzman bak ımı alması ve yedek par çayı kullanmas ı gerekmektedir2. Bu bağlamda sat ış sonrası pazarlarda ilgili pazarın tanımlanmas ına ilişkin değerlendirmeler motorlu ara çların dağıtımına ilişkin ilgili pazar de ğerlendirmelerinden farkl ılık arz etmektedir. K ılavuz un 59. paragraf ında yedek parça dağıtımına ilişkin olarak a şağıdaki açıklama yer almaktad ır: Bir taşıt sağlayıcısının yedek par ça faaliyetleri bak ımından, ilgili ürün pazarı genellikle marka özelinde tan ımlanmaktad ır. Örneğin, X marka ara çlara yönelik yedek par ça pazarı. Ancak, ilgili dikey anla şmanın gerektirdi ği durumlarda X markas ının belirli bir modeline y önelik yedek par çalarla ya da belli bir yedek par ça türü ile sınırlı olmak üzere daha dar bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılması da mümkündür. (16) Benzer şekilde Kılavuz un 65. paragraf ında bakım ve onar ım hizmetleriyle ilgili olarak, Bilindiği üzere, bak ım ve onar ım hizmetleri, bel irli bir marka motorlu ta şıtın satın alınmasının ardından ihtiya ç duyulan ve o marka özelinde al ınması gereken hizmetlerdir. Bu nedenle, bak ım ve onar ım hizmetleri bak ımından ilgili ürün pazarı tanımı genellikle marka özelinde yap ılmaktadır. Örneğin, X mar ka araçlara yönelik bakım ve onar ım hizmetleri pazar ı açıklamalar ına yer verilm iştir. (17) Dosya kapsam ında ilgili pazara ili şkin IVECO taraf ından ileri s ürülen hususlar ve ba şvuru kapsamında pazar paylar ının niceliği göz önünde bulunduruldu ğunda3 dosya sonucuna etkisi olmamas ı nedeniyle, dosya kapsam ında hafif ticari ve a ğır ticari ara ç ayrımı yapılmasına ihtiyaç bulunmad ığı değerlendirilmektedir4. 2 ŞENGÖREN Z. (2012), Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmaların Düzenlenmesinde Yeni Dönem: AB Uygulamaları Işığında Türkiye İçin Yol Haritası , Rekabet Kurumu Uzmanlık Tezleri Serisi, No: 126, s.83 -89. 3 IVECO tarafından pazar payı hesaplaması hafif/ağır ticari ayrımı altında ve hafif/ağır ticari toplam araç sayılarına yönelik olarak sunulmuş, her iki alternatif bakımından da pazar payının %30 un altında kaldığı açıklanmıştır. 4 Benzer yönde bkz. 25.11.2009 tarihli , 09-57/1349 -345 sayılı ve 25.2.2009 tarihli, 09-08/155 -48 sayılı Kurul kararları. 20-12/143 -79 4/10 (18) Sonuç olarak, ilgili ürün pazarlar ı IVECO marka ticari ara çlara yönelik bak ım ve onar ım hizmetleri pazarı ve IVECO marka ticari ara çlara yönelik yedek par ça pazarı olarak belirlen miştir. (19) Diğer taraftan, ilgili coğrafi pazar ise SÖZLEŞME nin Türkiye deki faaliyetlere ili şkin olması ve satış sonrası hizmetlere y önelik dağıtım ağı yapılanmasının tüm ülkede uygulanacak olmas ı neden leriyle Türkiye olarak tespit edilmi ştir. G.4. Değerlendirme G.4.1. 4054 say ılı Kanun un 4. Maddesi Kapsam ında Değerlendirme (20) Yukarıda da a çıklandığı üzere bildirim konusu i şlem, IVECO markas ına özgü satış sonrası bakım ve onarım ile yedek par ça satış hizmetlerinin nicel se çici dağıtım esaslarına göre yürütülmesine y öneliktir. IVECO, h âlihazırda servis hizmetlerini nitel seçici dağıtım sistemi esaslar ına göre yürütmektedir. Yap ılan bildirimde, IVECO markal ı ticari ara çlara s unulan sat ış sonrası hizmetlerde iyile ştirme yap ılmasının, kalite, güvenilirlik ve m üşteri memnuniyetinin artt ırılmasının gündeme geldi ği belirtilerek, b u sisteme ge çilmesi ile birlikte h âlihazırda uygulanmakta olan ve i şin niteliği itibarıyla gerekliliği tespit edilmi ş kriterlerin uygulanmaya devam edilece ği, buna ek olarak yetkili servislerin say ılarının kısıtlanacağı ifade edilmi ştir. Bu temel hususun yan ı sıra SÖZLEŞME yetkili servislerin di ğer markalara hizmet vermeleri, sat ış fiyatının belirlenmesi, e ş değer kalitede yedek par ça kullanımı gibi konularda da d üzenlemeler getirmektedir. (21) Bildirime konu SÖZLEŞME de, bakım onarım hizmetleri ile yedek par ça pazarlar ında nicel seçici dağıtım sistemine ge çilmesi öngörülmektedir. Nicel se çici dağıtım sistemi tanımı gereği, asgari ya da azami sat ış miktarı şartı veya satıcıların sayısının doğrudan tespit edilmesi gibi do ğrudan sat ıcıların potansiyel say ısını sınırlayan bir tak ım kriterlerin kullanıldığı bir sistemi ifade etti ğinden, somut olayda sat ıcıların potan siyel say ısını doğrudan sınırlayan bir tak ım kriterleri i çeren SÖZLEŞME 4054 say ılı Kanun un 4. maddesi kapsamında yer almaktad ır. G.4.2. 2017/3 Say ılı Tebliğ Açısından De ğerlendirme (22) 2017/3 say ılı Tebliğ in 2. maddesine g öre Bu Tebliğ, yeni motorlu ta şıtların alımı, satımı veya yeniden sat ımı; motorlu ta şıtların yedek par çalarının alımı, satımı veya yeniden satımı ve motorlu ta şıtlara yönelik bak ım ve onar ım hizmetlerinin sa ğlanması konulu dikey anla şmaların, dikey s ınırlamalar i çermeleri halinde, bu Teb liğde düzenlenen koşullara uymak kayd ıyla, 4054 say ılı Kanunun 4 üncü maddesindeki yasaklamadan Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına dayan ılarak grup olarak muaf tutulmalar ını kapsar. Bu çerçevede, yetkili servislere sat ış sonrası hizmetleri sa ğlama yetkisi ver en SÖZLEŞME nin nitelikleri dikkate al ınarak, 2017/3 say ılı Tebliğ kapsamında değerlendirme yapılmıştır. (23) 2017/3 say ılı Tebliğ'in 5. maddesi, grup muafiyetinin uygulanmas ı için anlaşmaların uyması gereken genel ko şulları belirlemektedir. Bu çerçevede, maddenin ilk f ıkrasında, nicel seçici dağıtımı ve münhasır dağıtımı konu alan anla şmalar bak ımından muafiyetin uygulanmas ını belirli pazar pay ı eşiklerine ba ğlayan hükümler yer almaktad ır. Buna g öre; muafiyet h ükümleri, motorlu taşıt veya yedek par ça ya da bak ım ve onar ım hizmetleri pazarına yönelik olarak sa ğlayıcının pazar pay ının %30 u geçmemesi durumunda uygulanacakt ır. Nitel se çici dağıtım sistemi öngören anlaşmalar bak ımından ise pazar payı eşiği bulunmamaktad ır. (24) Bildirim konusu S ÖZLEŞME incelendi ğinde, IVECO nun yetkili servisleri i çin nicel se çici dağıtım sistemi uygulamak istedi ği görülmektedir. K ılavuz un 66. paragraf ında bakım ve 20-12/143 -79 5/10 onarım hizmetleri bak ımından pazar pay ının bakım ve onar ım hizmetlerini yetkili servislerden alan ara ç adedinin (servise giren ara ç adedinin) ilgili markan ın araç parkında bulunan (trafi ğe kayıtlı) araç adedine oranlanarak bulunabilece ği belirtilmi ştir. Bu esaslara g öre IVECO taraf ından hesaplanan pazar pay ı bilgileri incelendi ğinde IVECO marka ticari ara çların 2018 y ılı yedek par ça pazarındaki pazar pay ının %( ..); aynı yıl bakım ve onar ım hizmetleri pazar ındaki pazar pay ının %( ..) olarak ger çekleştiği görülmektedir. Dolay ısıyla Tebli ğ de getirilen pazar pay ı eşiğinin sağlandığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda IVECO marka ticari ara çlara yönelik SÖZLEŞME nin grup muafiyetinden yararlanma imk ânı bulunduğu değerlendirilmektedir. (25) Tebliğ in 5. maddesinde yer alan muafiyetin genel şartları ile ilgili di ğer hükümlere ise aşağıda yer verilmektedir: Muafiyet sa ğlayıcı ile dağıtıcı arasında yapılan anlaşmanın; a) En az be ş yıl süreli olmas ı ve anlaşmada yer alacak olan yenilememe iste ğini anlaşmanın sona ermesinden asgari alt ı ay önce bildirmeyi her iki taraf ın da kabul etmesi veya, b) Belirsiz bir s üre için yapılması halinde feshi ihbar s üresinin her iki taraf i çin de en az iki yıl olması ancak bu s ürenin; sa ğlayıcının anlaşmaya son vermesi durumunda kanundan veya anla şmadan dolay ı uygun bir tazminat ödemek zorunda oldu ğu veya dağıtım sisteminin önemli bir k ısmını ya da tamamını yeniden d üzenlemesinin zorunlu olması nedeniyle sa ğlayıcının anlaşmayı sona erdirmesi hallerinde en az bir y ıla indirilmesi, koşullarıyla uygulan ır. (26) Bu kapsamda S ÖZLEŞME nin 2017/3 say ılı Tebliğ ile öngörülen muafiyetten yararlanabilme si için süre koşuluna uygun olarak d üzenlenmi ş olması gerekmektedir. Bildirime konu S ÖZLEŞME nin ilgili h ükümlerine bak ıldığında Sözleşmenin S üresi ve İmzalanmas ı başlıklı 58. maddenin a şağıda yer verildi ği şekilde d üzenlendiği görülmektedir: 58.2. ( ..). 58.3. ( ..). (27) İlgili hükmün incelenmesinden S ÖZLEŞME nin belirsiz s üre için geçerli olmak üzere düzenlendiği ve fesih usul ünün Tebliğ de öngörülen şekle uygun oldu ğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bildirime konu S ÖZLEŞME nin 2017/3 say ılı Tebliğ in 5. maddesi çerçevesinde belirtilen muafiyet i çin gerekli olan genel ko şulları sağladığı anlaşılmaktadır. (28) 2017/3 say ılı Tebliğ in 6. maddesi ise anla şmaları grup muafiyeti kapsam ı dışına çıkaran sınırlamaları düzenlemektedir. Buna g öre, tavsiye niteli ğinde fiyatlar istis na olmak şartıyla dağıtıcının kendi sat ış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi ya da Tebliğ de belirlenen baz ı istisnalar d ışında dağıtıcının anlaşma konusu mal veya hizmetleri sataca ğı bölgeye veya m üşterilere ili şkin kısıtlamalar getirilmesi, se çici dağıtım sisteminde, sistem üyelerinin kendi aralar ındaki alım ve sat ımın engellenmesi gibi baz ı haller anla şmaları grup muafiyeti kapsam ı dışına çıkarmaktad ır. (29) SÖZLEŞME nin Yetkili Servis Al ım ve Sat ış Fiyatları başlıklı 21. maddesi a şağıda yer verildiği şekilde düzenlenmi ştir: 21.1. ( ..). 21.2. ( ..). 20-12/143 -79 6/10 (30) Söz konusu maddede belirlenen fiyatlar, tavsiye edilen fiyat ın belirlenmesi niteli ğinde olduğu için 2017/3 say ılı Tebliğ in 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyar ınca sözleşmenin grup muafiyetinden yararlanmas ını engelleyen s ınırlamalardan de ğildir. (31) SÖZLEŞME nin 6.9. ve 6.10. maddeleri a şağıda yer alan şekilde düzenlenmi ştir: 6.9. ( ..). 6.10. ( ..). (32) Aynı konuyla ba ğlantılı olan SÖZLEŞME nin 27.2. maddesi şu şekildedir: 27.2. ( ..). (33) 6.9. ve 27.2. maddelerin incelenmesi sonucunda s özleşme konusu olanlar dışındaki yedek par çaların, sözleşme konusu yedek par çalar ile e ş değer kalitede oldu ğunu ispatlama y ükümlülüğünün yetkili servise y üklendiği görülmüş ve bahse konu h ükümlerin uygulama esaslar ı hakkında taraftan bilgi talep edilmi ştir. Taraf ça, kullan ılacak yedek parçanın eş değer kalitede oldu ğunun akredite kurulu şlar tarafından düzenlenen bir sertifika ile belgelenmi ş olmasına ilişkin ispat y ükümlülüğünün yetkili servislere yüklenmiş olmasının ticari hayat ın olağan gerekliliklerinden oldu ğu, zira eş değer kalitede yedek par çaların IVECO taraf ından üretilmedi ği/tedarik edilmedi ği ve IVECO taraf ından talep edilen ispat y ükümlülüğünün sadece Akredite kurulu şlar tarafından düzenle nen bir sertifika ile belgelenmi ş olmasına ilişkin olduğunun açık şekilde anla şılabilmesi i çin bahse konu ifadenin madde metnine eklendi ği ifade edilmi ştir. (34) Tarafça, 6.10. ve 27.2. maddelerin amac ının, IVECO markal ı araçlara sunulan sat ış sonrası hizmetle rde eş değer kalitede yedek par çanın kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zararlardan IVECO nun sorumlu olmayaca ğını düzenlemek ve m üşterileri bu çerçevede bilgilendirmek oldu ğu, bu durumlarda IVECO taraf ından sa ğlanan orijinal yedek par ça yerine ara ç sahibi ve yetkili servisin inisiyatifiyle e ş değer yedek par ça kullanıldığı ve bu par ça nedeniyle bir zarar olu şmasının söz konusu oldu ğu ve IVECO nun bu durumda sorumlulu ğu kendi ticari karar ını serbestçe alan yetkili servise bıraktığı belirtilmiştir. (35) Bu kapsamda IVECO nun, yetkili servisi taraf ından kullan ılacak olan e şdeğer kalitede yedek par çalara ilişkin bir kısıtlama getirmedi ği anlaşılmaktadır. Ancak, e şdeğer kalitede yedek par ça kullanılması durumunda yetkili servise m üşteriyi bilgilendirme, e şdeğer parçanın markas ını faturada g österme ve kendi sorumlulu ğunda olmak üzere yaz ılı garanti verme y ükümlülüğü getirilmekte ve bu par çaların kullanılması nedeniyle bir zarar oluşması halinde IVECO nun sorumlulu ğunun doğmayacağı düzenlenmektedir. Bahse konu yükümlülüklerin amac ının eş değer kalitede yedek par çanın kullan ılması sonucunda ortaya çıkabilecek zararlardan IVECO nun sorumlu olmayaca ğının belirtilmesine y önelik oldu ğu anlaşıldığından , anılan yükümlülüklerin ticari hayat ın olağan akışı içerisinde maku l olduğu değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, getirilen bu yükümlülüklerin 2017/3 say ılı Tebliğ in 6. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi ve ilgili Kılavuz da yer verilen a çıklamalar5 çerçevesinde s özleşmeyi grup muafiyeti kapsamından çıkarmayaca ğı değerlendirilmektedir. Sonu ç olarak, yap ılan inceleme çerçevesinde bildirime konu IVECO nun yetkili servisleri ile yapaca ğı örnek sözleşmenin hükümlerinin 2017/3 say ılı Tebliğ ile tanınan muafiyet i çin gerekli genel ko şulları taşıdığı ve anlaşmayı muafiyet kap samı dışına çıkaracak k ısıtlamalar i çermediği anlaşılmaktadır. 5 Kılavuz un 32. paragrafı şu şekildedir: Sağlayıcı, yetkili dağıtıcılara ve yetkili servislere, eş değer kalitede yedek parça kullanılması halinde müşteriyi önceden bilgilendirme ve faturada söz konusu parçaların markalarını gösterme yükümlülüğünü getirebilir ve bu yükümlülüğün getirildiği dikey anlaşmalar Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanabilir. 20-12/143 -79 7/10 (36) 2017/3 say ılı Tebliğ in Rekabet Etmeme Y ükümlülüğü ve Ek Tesis Yerlerinin Açılmasının Kısıtlanması başlıklı 7. maddesi, Tebli ğ kapsamında muafiyetten yararlanamayacak olan y ükümlülükleri düzenlemektedir. S öz konusu y ükümlülükler anlaşmanın geri kalan ından ayr ılabiliyorsa, s özleşmenin bu y ükümlülükler dışında kalan hükümleri muafiyetten yararlanmaya devam etmektedir. Anılan Tebliğ, motorlu ta şıtların yedek par çalarının dağıtımını ve bu ta şıtlara yönelik bak ım ve onar ım hizmetlerinin sunulmas ını kapsayan sat ış sonrası faaliyetler bak ımından rekabet d üzenini bozma potansiyeli ta şıyan sorunlar ın bulundu ğu ve pazardaki rekabetin tesisi i çin birtak ım düzenlemelere ihtiya ç olduğu sonucundan hareketle bakım onarım hizmetleri ve yedek parça dağıtım faaliyetleri bak ımından çok markal ılığı amaçlamaktad ır. Böylece bak ım ve onarım veya yedek par çaların dağıtımı ile ilgili olarak getirilebilecek do ğrudan veya dolaylı her türlü rekabet etmeme y ükümlülüğü Tebliğ in 7. maddesi ile yasaklanm ıştır6. 2017/3 say ılı Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde bak ım ve onar ım zincirleri bak ımından zincir servislere s üresi beş yıla kadar olmak üzere getirilen rekabet etmeme y ükümlülüğü saklı kalmak ko şuluyla bak ım ve onar ım hizmetlerinin sa ğlanması bakımından; al ıcıya anlaşmanın süresi içinde getirilen her t ürlü rekabet etmeme yükümlülüğü ile alıcıya anlaşmanın sona ermesinden sonraki d öneme ilişkin olarak getirilen her t ürlü rekabet etmeme y ükümlülüğü grup muafiyetinden yararlanamayacak uygulamalar aras ında sayılmıştır. Ayrıca rekabet etmeme y ükümlülüğü mezkur Tebliğ in 4. maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde al ıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mallar ı veya hizmetleri üretmes ini, satın almasını, satmas ını veya yeniden satmas ını engelleyen do ğrudan ya da dolayl ı her türlü yükümlülüğü (ayrıca alıcının bir önceki takvim y ılındaki alımları esas alınarak, ilgili pazardaki anla şma konusu mal veya hizmetlerin ya da onlar ı ikame eden mal veya hizmetlerin yeni motorlu ta şıtların satışı pazarında %80 inden, sat ış sonrası pazarında %30 undan fazlas ının sağlayıcıdan veya sağlayıcının göstereceği başka bir te şebbüsten sat ın almas ına yönelik olarak alıcıya doğrudan veya dolayl ı biçimde getir ilen herhangi bir y ükümlülük de rekabet etmeme y ükümlülüğü olarak kabul edilir.) ifade etmek üzere tan ımlanmıştır. Bu kapsamda a şağıda bildirime konu S ÖZLEŞME nin çok markal ılığa yönelik hükümleri incelen miştir. (37) SÖZLEŞME nin 11.6. maddesinde yetkili servis in her türlü işaret ve levhaland ırma ile personel k ıyafetlerinin belirlenmesinde çok markal ılığa doğrudan ya da dolayl ı olarak engel olabilecek uygulamalardan ka çınacağı belirtilmektedir. G örüldüğü üzere yetkili servisin di ğer markalara da hizmet vermesi e ngellenmemektedir. S ÖZLEŞME nin 11.5. maddesinde ise yetkili servisin üçüncü kişilerle yapaca ğı anlaşma sonucu ba şka markalar ın satış sonrası hizmetlerini ger çekleştirmek istemesi halinde en az d ört hafta öncesinden IVECO yu yazılı olarak bilgilendirmek il e yükümlü olduğu düzenlenmi ştir. Bu düzenlemenin yetkili servislerin di ğer markalara da hizmet vermesini engellemeyece ği dolayısıyla 2017/3 say ılı Tebliğ e aykırılık teşkil etmedi ği anlaşılmıştır. 6 Bağımsız yedek parça sağ layıcılarının kurdukları yedek parça dağıtım ağları ve bakım ve onarım zincirleri bakımından bkz. 7. madde nin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri. 20-12/143 -79 8/10 (38) SÖZLEŞME nin 16.1. maddesinde ürünlerin yıllık olarak pl anlanan al ımlarının bir önceki yıldaki satışlara ve pazar ın gelişimine uygun olarak taraflarca m üştereken belirlenece ği; IVECO nun bir önceki takvim y ılında ilgili ürün pazarında sözleşme konusu mallar ve onları ikame eden mallar bak ımından yapt ığı alımların toplam ının %30 unu aşmayacak kısmının kendisinden veya IVECO nun gösterdiği diğer kaynaklardan yap ılmasını zorunlu k ılabileceği hüküm altına alınmıştır. Servis daha fazla al ım yapmak isterse buna engel bir durum s öz konusu de ğildir. Bahsi ge çen hükmün 2017/3 say ılı Tebliğ in 4. maddesinin birinci fıkrasının (k) bendine g öre bir rekabet etmeme y ükümlülüğü olmadığı görülmektedir. S ÖZLEŞME nin 17.1. ve 17.2. maddelerinde ise taraflarca m üştereken belirlenen y ıllık alım hedefi do ğrultusunda taslak bir Y ıllık İş Planı hazırlanacağı; taraflarca kar şılıklı mutabakat sa ğlanarak imza alt ına alınacak olan Y ıllık İş Planında yıllık asgari al ım miktarlar ının aylık asgari al ım miktarlar ını belirtilecek şekilde düzenlenece ği ifade edilmi ştir. Söz konusu d üzenlemenin ta rafların karşılıklı iradeleriyle belirlenen y ıllık alım miktar ının aylara da ğılımına ilişkin olduğu görülmektedir. (39) SÖZLEŞME de yer alan çok markal ılığa yönelik hükümlerin, 2017/3 say ılı Tebliğ ve Kılavuz da yer alan ilkelerle uyumlu oldu ğu değerlendirilmek tedir. (40) 2017/3 say ılı Tebliğ in 7. maddesinin ikinci fıkrasında ise yedek par çaların dağıtımı ve/veya bak ım ve onar ım hizmetleri bak ımından, se çici dağıtım sisteminin uyguland ığı hallerde ek tesis yerlerinin a çılması ile ilgili olarak getirilen do ğrudan ve ya dolayl ı yükümlülüklere Tebli ğ ile tanınan muafiyetin uygulanmayaca ğı düzenlenmi ştir. Bu kapsamda S ÖZLEŞME de yer alan d üzenlemelere bak ıldığında, 6.6. maddede IVECO nun yetkili servisi olarak faaliyet g östermek üzere başka yerlerde ek tesis yeri açılabileceği, ancak yeni tesis yerinin IVECO taraf ından belirlenen kalite standartlar ı ve prosedürlerine uygunlu ğunu tespit i çin IVECO nun onay ının gerekti ği ve söz konusu tesislerin IVECO dan onay almadan a çılamayaca ğı düzenlenmektedir. (41) Bu hüküm çerçevesinde e k tesis yeri a çılmasının, söz konusu tesis yerinin özelliklerinin standartlar ı sağladığının tespit edilmesinden sonra faaliyet g östermesinin m ümkün olduğu düzenlenmektedir. (42) Bunlara ek olarak S ÖZLEŞME nin 18. maddesinde belirtilmi ş olan yetkili servislere yönelik sınıflandırmanın nasıl yapılacağı hakkında taraftan a çıklama talep edilmi ştir. Tarafça, IVECO nun yetkili servislere y önelik olarak bir s ınıflandırma yapmas ı ve yetkili servislerden bir üst sınıftaki yatırımın talep edilmesi i çin belirli kriterleri göz önünde bulunduraca ğı; bu kapsamda da bahse konu maddenin a şağıdaki şekilde güncellendi ği belirtilmiştir: 18. ( ..). (43) Tarafça ayrıca, IVECO nun yetkili servislere y önelik olarak; gayrisafi milli has ıla ve nüfus yoğunluğu/dağılımı değerlendirmede esas alınmak suretiyle, il baz ında bir kategorizasyon ger çekleştirmeyi planlad ığı; bu kategorizasyon i çerisinde y ürüyen IVECO ara ç parkı, il bazında satılan araçların tüm Türkiye de satılan toplam ara ç sayısı içindeki ağırlığı, Türkiye genelindeki y ük trafiğinin dağılımı, ilde liman ve/veya s ınır kapısının bulunup bulunmad ığı gibi hususlar ı değerlendirmeyi planlad ığı ifade edilmi ştir. Ek olarak, IVECO nun bir üst sınıfa geçiş için belirledi ği kriterlerin t üm yetkili servisler i çin eşit ve şeffaf şekilde uygulana cağı belirtilmiştir. Sözleşmede yap ılan değişiklik uyar ınca sınıflandırma kriterlerine ve uygulama esaslar ına yönelik olarak belirlilik sa ğlandığı, mevcut haliyle bahse konu kritelerin ticari hayat ın olağan akışı içinde makul olarak kabul edilebilece ği değerlendiril mektedir. 20-12/143 -79 9/10 (44) SÖZLEŞME nin 31.1. maddesinde yetkili servisin IVECO yu piyasan ın durumu, SÖZLEŞME kapsam ındaki faaliyetleri ve kendi b ünyesi dışındaki rakip firmalar ın genel faaliyetleri ile ilgili d üzenli olarak bilgilendirmekle y ükümlü olduğu düzenlenmiştir. Teşebbüse yetkili servislerin rakip firmalar ın genel faaliyetleri ile ilgili sa ğlayıcıyı düzenli olarak bilgilendirme y ükümlülüğü ile ulaşılmak istenen ama ç hakkındaki açıklamalar ı sorulmuştur. Teşebbüs tarafından g önderilen cevabi yaz ıda rakiplerin genel faaliyetleriyle s ınırlı olmak üzere getirilen bilgilendirme y ükümlüğünün pazardaki rekabetçi koşullar hakk ında bilgi sahibi olmak ve kar şı aksiyonlar alabilmek amac ı taşıdığı ifade edilmi ştir. Ayrıca, geçmiş kararlarında7 Kurulun pazar bil gisi toplamak amacıyla bayi kanal ından elde edilen rakip te şebbüs bilgileri ni rekabeti k ısıtlayıcı bir davranış olarak görmediği dile getirilmi ştir. IVECO , bayilere getirdi ği bu yükümlülükle; pazardan toplad ığı bilgiler yoluyla rakiplerine kar şı daha rekab etçi olma amac ını taşıdığını ve gerekli g örülürse söz konusu maddenin S ÖZLEŞME den çıkarılabileceğini ifade etmi ştir. Tarafça örnek olarak g österilen , Kurulun bahsi ge çen önaraştırma ve soruşturma kararlar ında, bayiler kanal ıyla elde edilen bilgiler çerçevesinde rakiplerin uygulamalar ının takip edilmesi ve pazar hakk ında rekabet çi amaçlar ile genel bilgi edinilmesinde sak ınca görülmediği hükmedilmi şse de anılan kararlarda bu değerlendirmenin pazarda halihaz ırdaki bir uygulama hakk ında oldu ğu göz önüne alınmalıdır. Muafiyet ba şvurusuna konu S ÖZLEŞME nin ilgili maddesi ile ise yetkili servislere s özleşme kapsam ında bağlayıcı bir bilgilendirme y ükümlüğü getirilmekte ve rakiplerin genel faaliyetlerinin düzenli olarak takibini esas al ınmaktadır. Bu yükümlülüğün getirilmesi sonucunda bayilerin da ğıtıcıya bilgi sa ğlamak için ek bir çaba içine girebilecekleri değerlendirilmektedir. Böyle bir bilgilendirme y ükümlülüğünün piyasadaki şeffaflığı arttırabileceği şüphesi has ıl olmuştur. Bu y önde getirilecek bir hükmün 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde yer alan bireysel muafiyet h ükümlerini de karşılamayaca ğı, zira rakip te şebbüslere yönelik bilgilendirme y ükümlüğünün rekabetin zorunlu olandan fazla k ısıtlanmasına yol a çabileceği değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, ilgili maddenin s özleşmeden çıkartılması gerekmektedir . (45) Başvuru konusu S ÖZLEŞME nin 2017/3 say ılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanıp yararlanmad ığına ilişkin olarak bu ba şlık altında yap ılan değerlendirmeler sonucunda; yukarıda sözü edilen, yetkili servislere getirilen düzenli olarak rakip firmalar ın genel faaliyetleri hakkında IVECO yu bilgilendirme y ükümlülüğünün sözleşmeden çıkarılması halinde, SÖZLEŞME nin, Tebli ğ in 5. maddesinde say ılan muafiyetin genel koşullarını taşıması ve 6. maddesinde say ılan anlaşmayı grup muafiyeti kapsam ı dışına çıkaran sınırlamaları doğrudan ya da dolayl ı olarak içermemesi nedeniyle, 2017/3 say ılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararland ığı kanaatine ula şılmıştır. 7 18.04.2011 tarih ve 11 -24/464 -139 sayılı; 09.08.2012 tarih ve 12 -41/1246 -402 sayılı; 08.02.2018 tarih ve 18-24/49 -26 sayılı Kurul kararları. 20-12/143 -79 10/10 H. SONUÇ (46) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, - IVECO Araç Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve yetkili servisleri arasında imzalanan Yedek Parça Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi nin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında olduğuna, - Yedek Parça Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi nin 31.1. maddesinde yer alan yetkili servisin IVECO yu piyasanın durumu, Yedek Parça Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi kapsamındaki faaliyetleri ve kendi bünyesi dışındaki rakip firmaların genel faaliyetleri ile ilgili düzenli olarak bilgilendirmekle yükümlülüğünün sözleşmeden çıkarılması koşuluyla, bahsi geçen Yedek Parça Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi nin 2017/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin ka psamında grup muafiyetinden yararlandığına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.