Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -4-136 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 05-78/1063 -301 Karar Tarihi : 10.11.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Hatice AKKAYA KARAYOL C. ŞİKAYET EDEN : Ganmaktaş Ganioğulları Makine Ticaret ve Sanayi A.Ş. Ankara Yolu Üzeri Gale riciler Sit. No:2 47050 Karatay/Kon
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -4-136 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 05-78/1063 -301 Karar Tarihi : 10.11.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Hatice AKKAYA KARAYOL C. ŞİKAYET EDEN : Ganmaktaş Ganioğulları Makine Ticaret ve Sanayi A.Ş. Ankara Yolu Üzeri Gale riciler Sit. No:2 47050 Karatay/Konya 20 Temsilcisi: Av. Memduh OĞUZ, Av. Çiğdem SAK Kemerli Çarşı A Blok No:2/201 Konya D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN : Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. Büyükdere Cd. Tofaş Han No:145 Zincirlikuy u/İstanbul E. DOSYA KONUSU : Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. (Tofaş) ve bayileri arasında imzalanan bayilik sözleşmelerinin 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında 30 yer almayan rekabet k ısıtlamaları içermesi nedeniyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un ihlal edildiği iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, Ganmaktaş Ganioğulları Makine Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Ganmaktaş) nin 1973 yılından itibaren Tofaş markalı motorlu kara taşıtlarının Konya ve çevre bölgesinde ana bayiliğini sürdürdüğü ve servis hizmeti verdiği, Tofaş ın özellikle son dönemde bayiye düzenli biçimde mal teslim etmek, sözleşme bölgesinde başkaları ile sözleşme yapmamak gibi sözleşmenin kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirmediği belirtilmektedir. Şikayet dilekçesinde , ayrıca , Tofaş ile şikayetçi arasında 2000 yılında yapılan bir 40 anlaşma ile şikayetçinin aylık ( .- ) otomobil almasının öngörüldüğü; ancak yaşanan ekonomik kriz nedeniyle i stenen satışlara ulaşılamadığı ve stokların arttığı; bu şekilde mali sıkıntıya düşen şikayetçinin sözleşmeden doğan borçlarının ödenmesinde aksaklıklar yaşandığı; şikayetçi ile Tofaş arasındaki dağıtım anlaşmasının Tofaş tarafından ( .) tarihi itibar ıyla herhangi bir feshi ihbar süresi tanınmaksızın fes hedildiği ve bu konuda Konya Asliye Ticaret Mahkemesi nde açılan davanın sürmekte olduğu ifade edilerek; Tofaş ın dağıtım 05-78/1063 -301 2 sözleşmesini usulsüz feshetmek ve dağıtım bölgesine yeni bir dağıtıcı atamak suretiy le 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerine aykırı davranışlarda bulunduğu iddia edilmiştir. 50 G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.4.2005 tarih, 2449 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 15.7.2005 tarih, 2005 -4-136/İİ-05-SC sayılı İlk İnceleme Raporu, 21.7.2005 tarih, 05 -48 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve söz konusu şikayetin reddine karar verilmekle beraber , söz konusu Rapor da yer alan dosya konusu iddialara yönelik olarak soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla da, 4054 sayılı Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 05-48/692 -M sayı ile karar verilmiştir. Anılan karar uyarınca düzenlenen 1.11.2005 tarih 2005 -4-136/ÖA -05-SY sayılı 60 Önaraştırma Raporu 7.11.2005 tarih, REK.0.08.00.00/ 328 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-78 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; - Türkiye Otomobil Fabrikaları A.Ş. ile bayileri arasında akdedilen bayilik sözleşmelerinin 1998/3 say ılı Tebliği kapsamında birer anlaşma olduğu, ancak Tofaş ile 46 bayisi arasında akdedilen bayilik sözleşmelerinin 1 nolu ekinde yer alan A.Şirket in, tek taraflı olarak etki alanını yeniden düzenleme hakkı saklıdır B.. Şirket Bölgede tek taraflı olarak y eni bayi tayin etme hakkını saklı tutar. şeklindeki hükümlerin 1998/3 sayılı Tebliğ in 7 . maddesinin birinci fıkrası ( d) 70 bendine uygunluk göstermesi nedeniyle bayilik sözleşmelerinin 1998/3 sayılı Tebliğ in sağladığı grup muafiyetinden yararlanamadığı, - Bu haliyle Tebliğ hükümlerinin aşılması veya genişletilmesi niteliğinde olan söz konusu düzenlemeleri içeren bayilik sözleşmelerinin bireysel muafiyet almalarının da mümkün olmadığı, - Ancak, ilgili sözleşmelerin söz konusu rekabeti sınırlayıcı hükümlerin in Tebliğ de öngörülen amaca aykırı bir etki yaratacak şekilde uygulandıklarına dair herhangi bir bulguya rastlanamadığı, bu nedenle, sözleşmelerin tarafları hakkında şu aşamada bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı, - İlgili sözleşmelerdeki söz konusu rekabeti sınırlayıcı hükümlerin Kurul ca takdir 80 edilecek bir süre içerisinde kaldırılmasının ve yapılan değişikliğin Kurum a tevsik edilmesinin gerektiği, - Aksi takdirde Kanun un muafiyet ile ilgili hükümlerinden yararlanamayan sözleşmelerin tarafları hak kında Kanun un 40. maddesi uyarınca soruşturma açılacağının ilgili taraflara bildirilmesinin uygun olacağı görüşlerine yer verilmiştir. 90 05-78/1063 -301 3 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı Tofaş tarafından üretilen veya dağıtılan motorlu araçların içerisinde rekabet ettiği ilgili ürün pazarı "yeni otomobil pazarı ile hafif ticari araç pazarı" olarak tespit edilmiştir. Ayrıca önaraştırmanın konusu Tofaş bayi sözleşmesinin rekabet mevzuatına aykırı maddeler içermesi olduğundan ve bu sözleşmelerle düzenlenen Tofaş 100 bayiliği satış, servis ve yedek parça satışını içeren 3S sistemi üzerine kurulduğundan, Tofaş tarafından dağıtımı yapılan yedek parçalar ile bayi sözleşmesi kapsamındaki araçlara ilişkin servis hizmetleri pazarları da ay rı ilgili pazarlar olarak kabul edilmiştir. I.1.1. İlgili Coğrafi Pazar İlgili ürünler olarak tespit edilen binek otomobiller ve hafif ticari araçlar ile bunların yedek parçalarının satışının ve bakım -onarımlarının ülkemiz genelinde herhangi bir ayırım ol madan arz ve talep edilen ürünler olması nedeniyle coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti Sınırları olarak belirlenmiştir. 110 I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller I.2.1. Tofaş ve Bayileri ile Yapılan Görüşmeler I.2.1. 1. Tofaş ta Yapılan Görüşme Tofaş yetkilileri , görevli Raportörler ile yap tıkları görüşmede, Tofaş ın d ağıtım sistemine ilişkin olarak; 3S olarak adlandırılan sistemi n ana şirkete doğrudan doğruya bağlı ana bayilerden oluş tuğunu belirtmişlerdir. Ana bayilerin altında onlara bağlı yetkili satıcı ve se rvisler vardır ya da bu bayiler kendileri satış ve servis uydu noktası açarak yapılanabil mektedirler. Şirketin halen 79 ana bayi si, 8 uydu satış ve servis noktası, 36 uydu satış noktası, 5 uydu servis i, 12 yetkili satıcı sı, 42 yetkili teknik servis i ve 19 yedek parça yetkili satıcısı bulunmaktadır . 120 Ana bayiler dışındaki satış ve servis noktaları genelde ana bayilerle anlaşma yapan ayrı tüzel kişiliklerdir. Tofaş bu anlaşmaların tarafı değildir. Ana bayilerle yapılan sözleşmeler tek tip sözleşmeler olup moto rlu taşıt satışı, servisi ve yedek parça s atışının hepsini kapsamaktadır. Tofaş bayilerinin bölgelerinin belirlenmesi yöntemine, bölge sınırlarında ya da bayi sayısında yapılan değişikliklere ve bu konudaki sözleşmesel düzenlemelere ilişkin olarak ise yetk ililer; bölgenin genellikle il bazında belirlen diğini , bununla birlikte bölge belirlenmeden önce DİE istatistikleri nin kullanılarak bölge potansiyeli nin hesaplan dığını, büyük şehirlerin nüfusu nun ve kişi başına düşen gelirin görece yüksekliği nin dikkate alı narak bu şehirlere birden fazla ana bayilik 130 verilebil diğini, illerin potansiyelindeki değişikliğe bağlı olarak bölge sınırı ve bayi sayısı nın değiştiril ebildiğini, bazı durumlarda ise mevcut bir bayinin bölgesi nin genişletilebil diğini belirtmişlerdir. Yetk ililere göre, bu konu daki değişiklik ler 05-78/1063 -301 4 tarafların karşılıklı mutabakatı ile yapılabilmektedir. 2001 yılı önce sinde ki sözleşmeler de Tofaş ın bayinin bölge sınırını değiştirebileceği ya da bölgeye yeni bayi atayabileceği düzenlenmek le birlikte, uygulamada b ayilerin mutabakatı aranmıştır. 2001 yılından itibaren aktedilen sözleşmelerde ise, sözleşmenin Ek - 1 inde yer alan Tofaş ın bölgede yeni bayi tayin etme hakkı saklıdır ibaresi uygulamaya paralel olarak çıkarılmıştır. Yetkililer, b ölge değişikliği konusu nda mevcut uygulamaya örnek olarak, 2005 140 yılında, Adana ilindeki Birmot A.Ş. (Birmot) nin yetkili satıcısı (tali bayii) olan Mıçılar ın bayilik talebi üzerine, Birmot ile mutabık kalınarak Birmot un bölgesinin bir kısmı nın Mıçılar için ayrıl masını göstermi şlerdir. Tofaş yetkililerine göre, zaman zaman sözleşmelerin feshi dolayısıyla boşalan bölgelere mevcut bayilerden ya da dışarıdan bayi ataması da yapılabilmektedir. 1999 yılından bu yana yalnızca Konya da bulunan Ganmaktaş ın bayiliği fesih yoluyla sona e rmiştir. Feshin sebebi Ganmaktaş ın Tofaş a olan borçlarını ödememesidi r. Mezkur şirket yerine o bölge için Koyuncu ile bayilik sözleşmesi yapılmıştır. Ganmaktaş dışında kalanların bayilikleri ise kendi istekleri ile veya karşılıklı mutabakatla sona ermişt ir. Örneğin Afyon da bulunan Kadayıfçıoğlu A.Ş. 150 kendi isteği ile Tofaş bayiliğini bırakmış, bu bölge Konya Akşehir de bulunan Akhanlar ın bayilik sözleşmesinde değişiklik yapılarak o nun bölgesine dahil edilmiştir. I.2.1.2. Fırat Otomotiv de Yapılan Görüşme Raportörlerin Tofaş ın İstanbul daki ana bayilerinden Fırat Otomotiv in yetkili si ile yaptıkları görüşmede , anılan şahıs tarafından ; - Sözleşme EK -1 in a bendinin 1/1 maddesinde acentenin İstanbul hudutları içerisindeki fiili etki alanı nın belirtil diği, - Yeni giren bayiler in kendileri ile aynı etki alanında olması halinde doğal olarak olumsuz etkile necekleri, bu durumda yeni yatırım yapma eğilim lerinin de olumsuz 160 etkile nebileceği, -Tofaş tan aldı kları araçların bedeline kendi kar marj larını koyarak tüket icilere sattıkları, Tofaş tarafından herhangi bir sınırlama nın söz konusu olmadığı, yalnızca tavsiye mahiyetinde fiyat bildir ildiği, - Tofaş tarafından Fırat Otomotiv in ticari politikaları na herhangi bir müdahale yapılmadığı, belirtilmiştir. I.2.1.3. Üstü n Otomotiv de Yapılan Görüşme Raportörlerin Tofaş ın Ankara daki ana bayilerinden Üstün Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. (Üstün Otomotiv) yetkilisi ile yaptıkları görüşmede , Tofaş ana bayilik 170 faaliyetlerine , sözleşmede belirtilen bölgelerin in sınırlarında veya bölgede faaliyet gösteren bayii sayısında değişiklik olup olmadığına ve Tofaş ın bayinin yeniden satış fiyatı, diğer satış koşulları ve ticari politikaları konusundaki etkisine ilişkin olarak , 05-78/1063 -301 5 - Sözleşme de belirtildiği şekilde belirlenen bölge içeris inde faaliyet göster dikleri, vermiş oldu kları hizmetlerde (satış, servis ve yedek parça) bölge sınırlaması bulunma dığı, - Bayilik sözleşmesini imzaladıkları 2003 Nisan ayından itibaren bölge lerinin sınırlarında veya bölge lerindeki bayii sayısında herhangi bir değişiklik olmadığı, bölgede herhangi bir değişiklik söz konusu olduğu takdirde , bunun bayii ve 180 Tofaş ın mutabakat ı ile gerçekleşeceği, - Tofaş ın yayınladığı tavsiye edilen fiyat listesi dikkate alınarak marj larını n belirle nmesi suretiyle satış yap tıkları, Tofaş ın Üstün Otomotiv in s atış politika sı üzerinde herhangi bir yaptırımı bulunmadığı Yetkili tarafından ifade edilmiştir. I.2.1.4. Ali Uğurlu Motorlu Araçlar da Yapılan Görüşme Raportörlerin Tofaş ın Ankara daki ana bayilerinden Ali Uğurlu Motorl u Araçlar Paz. A.Ş. yetkilisi ile yaptıkları görüşmede, 1.6.2002 tarihinden itibaren Tofaş ana bayiliği yaptıklarını ifade eden söz konusu yetkili tarafından, bölgelerinde daha önce bayi bulunmadığı ve faaliyete başladıkları tarih sonrasında bölgelerin in 190 sınırlarında değişiklik olmadığı, esasen, uygulamada bölge tespitinin önemi nin bulunmadığı, a ktif satışlarda dahi herhangi bir sınırlama bulunmadığı ifade edilmiştir. Yetkili, ayrıca, Tofaş ın sadece tavsiye edilen fiyat ı bildirdiğini, kendilerinin pazarlığ a ve piyasa şartlarına göre fiyatı oluşturduklarını, Tofaş ın bayinin politikaları na hiçbir müdahalesi nin bulunmadığını belirtmiştir. I.2.1.5. Kartaş Otomotiv de Yapılan Görüşme Raportörler in Tofaş ın Ankara daki ana bayilerinden Kartaş Karaoğuzlar Otomot iv San. Mamulleri Tic. A.Ş. yetkilileri ile yaptıkları g örüşmede, Kartaş ın 1.8.2003 ten beri Tofaş ana bayisi olarak Çankaya -Ankara bölgesinde faaliyet 200 gösterdiğini belirten şirket yetkilileri , - bölgeyi bayinin ve bölgenin potansiyeline göre Tofaş ın belirlediğini, bölge sınırı nın yalnızca tesisleşme açısından önemli olduğunu, satış ve aktiviteler açısından herhangi bir önemi bulunmadığını , bölge leri dışın a satış yapabil diklerini, - Sözleşme ile belirlenen bölge lerinde bugüne kadar herhangi bir değişikli k olmadı ğını, bölge sınırlarının değişmesi veya bölgeye yeni bir bayiliğin verilmesi söz konusu olduğunda Tofaş ın mutlaka kendilerini bilgilendireceğini , - Tofaş ın yalnızca tavsiye edilen fiyat listesi gönder diğini, kendilerinin Tofaş tan alış bedeli ile işletme maliyetleri ne kar marjı nı da eklemek suretiyle satış 210 fiyatlarını belirlediklerini, bu fiyatlar ın genel olarak tavsiye edilen fiyatın altında olduğunu, - Tofaş ın anılan bayinin satış koşulları na ve ticari politikaları na herhangi bir müdahalesi nin olma dığını, Ifade etmişlerdir. 05-78/1063 -301 6 Raportörlerce, ö naraştırma sırasında yukarıda değinilen bayiler dışında, İstanbul Esenler de Tofaş ana bayisi olarak faaliyet gösteren Gürses Oto ya ve Ankara Yenimahalle de faaliyet gösteren Birmot Yenimahalle Temsilciliği ne gidilmiştir. Bu bayilerde önaraştırma konusu sözleşme maddesinin uygulanmasına yönelik olarak bilgi alınabilecek kişilere ulaşılamamıştır. Ancak anılan bayilerde 220 görüşülen satış müdürlerinden, genel olarak Tofaş ın bayileriyle olan ilişkilerinde Tofaş t arafından bayilere herhangi bir baskının uygulanmadığı yönünde bilgi edinilmiştir. I.2.2. Tofaş ile Bayileri Arasında Akdedilen Bayilik Sözleşmelerine İlişkin Tespitler Öncelikle, Tofaş ın dağıtım sistemi, yapılanmalarını 3S (satış, yedek parça ve servis) olarak gerçekleştiren ve ana bayi olarak adlandırılan bayilerden oluşmakta olup , 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında bulunmaktadır. Tofaş Genel Müdürlüğü nden edinilen ve Tofaş ile bay ileri arasında akdedilen 230 bayilik sözleşmeleri tek tip olarak hazırlanmış sözleşmelerdir. Bu sözleşmelerin kapsamı 1.1.(a) maddesinde; Tofaş ve Fiat markalı (ayrı ayrı veya ikisi birlikte sözleşmede Marka olarak adlandırılmaktadır) yeni otomobil ve/veya haf if ticari araç (ayrı ayrı veya ikisi birlikte) çeşitlerinin ve ayrıca bu araçların Tofaş tarafından dağıtımı yapılan orijinal yedek parçalarının Ek:1 de tanımlanan Bölgede satışını yapmak ve sözleşme kapsamındaki araçlara ilişkin satış öncesi ve satış sonr ası servislerini s ağlamak olarak belirtilmektedir . Sözleşmelerin Bölge başlıklı 1.3. maddesinde ise, İşbu Sözleşmede Ek:1 de Bölge tanımlanmış olup, bunun yanı sıra, Sözleşm enin yürürlüğe girdiği tarihte Bölgede mevcut olan tüm diğer bayilerin (varsa) toplam sayısı ve kimlikleri de 240 belirtilmiştir. Bu diğer bayiler ve Şirket tarafından bunların yerine atanacak yeni bayiler işbu Sözleşmede Mevcut Bayiler olarak anılacaktır. denilmektedir. Bu maddenin devamında da, bayinin doğrudan doğruya veya dolaylı olarak bölge dışında, sözleşme kapsamındaki ürünlerin dağıtımı için depo veya şubeler bulundurmayacağı, sözleşme kapsamındaki ürünlerin pazarlanmasına yönelik herhangi bir faaliyette bulunmayacağı ve bu ürünlerin dağıtımı ve servisi için üçüncü sahısları kullanmayacağı düzenlenmektedir . Önaraştırma açılmasına neden olan bölge tanımı ile ilgili hüküm ise, sözleşmelerin 1 no lu ekinde yer almaktadır. Bu hüküm aşağıdaki gibidir: A. Bu Sözleşmenin 1.1. maddesinde sözü edilen Bölge aşağıdaki gibidir: 250 Şirket in, tek taraflı olarak etki alanını yeniden düzenleme hakkı saklıdır. B. Bölgedeki Mevcut Bayiler: Şirket Bölgede yeni bayi tayin etme hakkını saklı tutar. Sözleşmelerin Ek -1 maddelerinde bayinin bölgesi belirlenirken bölge ve fiili etki alanı olmak üzere iki kavram kullanılmakta, bölge genellikle belirli bir il olarak belirtilip fiili etki alanı ise söz konusu il sınırları içerisinde ilçe, semt veya cadde lerle sınırları ayrıntılı olarak çizili daha dar bir alan olarak gösterilmektedir. Raportörlerin konuya ilişkin açıklama talebi çerçevesinde , Tofaş yetkilisi 05-78/1063 -301 7 tarafından, etki alanı ifadesi ile bölge teriminin aynı anlamda kullanıldığı bildirilmiştir. 260 Bu çerçevede, ilgili sözleşmelerin yukarıda belirtilen Ek -1 hükümleri, Tofaş ın bayinin bölge/etki al anını tek taraflı olarak yeniden düzenleme ve bölgede yeni bayi tayin etme hakkının saklı olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, sözleşmenin Genel Hükümler ve Özet başlıklı 8.11. maddesinde 1 den 6 ya kadar numaralandırılmış tüm eklerin sözleşmenin ayrılmaz pa rçasını oluşturdukları da belirtilmektedir. Sözleşmenin 1 no lu ekinde yer alan söz konusu hükümler, 1998/3 sayılı Tebliğ in Grup Muafiyeti Kapsamı Dışında Kalan Koşul ve Yükümlülükler başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrası (d) bendinde yer alan sağlay ıcının, anlaşma ile satıcının anlaşma bölgesinde faaliyet gösteren başka satıcı teşebbüslerle, 270 anlaşma konusu malların dağıtım ve servisi konusunda veya anlaşma bölgesini değiştirmesi konusunda anlaşma yapma hakkını saklı tutması şeklindeki Tebliğ hükmüne paralel bir düzenleme niteliğindedir. Yine, Tebliğ in aynı maddesinin ikinci fıkrasında Bu maddenin a, b, c ve d bentlerinde sıralanan rekabet sınırlamalarından bir veya birkaçı anlaşmada yer alıyorsa anlaşmada yer alan rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki t üm hükümler de muafiyetten yararlanmaz. denilmektedir. Tebliğ de yer alan söz konusu düzenlemenin amacı, bayinin yatırımlarını korumak ve sağlayıcıların anlaşmaların fesih ile ilgili kurallarından kaçınmalarını önlemektir. Böylece bayilerin sağlayıcı kar şısındaki bağımsızlıkları güçlenecek ve 280 daha rekabetçi hareket edebilmeleri sağlanabilecektir. Bu çerçevede Tofaş ın bayilik sözleşmesinin 1 no lu ekinde yer alan hüküm, söz konusu dağıtım sözleşmelerini 1998/3 sayılı Tebliğ le tanınan grup muafiyeti kapsa mı dışına çıkarmaktadır. Ancak Tofaş bayilik sözleşmeleri incelendiğinde söz konusu hükümlerin, bayilik sözleşmelerinin tamamında değil, 2001 yılından önce akdedilen ve bölge ve etki alanı şeklinde iki ayrı alan ın tanımlandığı sözleşmelerin büyük çoğunluğu nda yer aldığı, 2001 yılı ve sonrasında akdedilen ve yalnızca bölgenin tanımlandığı bayilik sözleşmelerinde ise , söz konusu hükümlerin yer almadığı tespit edilmiştir. Buna göre, Tofaş ın bayileri ile 2000 yılında imzala dığı 52 sözleşmenin 46 290 tanesinde öna raştırma konusu düzenleme bulun makta olup, 2001 yılı ve sonrasında akdedilen 26 sözleşmede ise bu düzenleme yoktur. Dolayısıyla 2000 yılında akdedilen ve halen yürürlükte olan 46 adet bayilik sözleşmesi, içerdikleri hükümler sebebiyle 1998/3 sayılı Tebliğ le tanınan grup muafiyeti kapsamı dışında kalmaktadır. I.2.3. Tofaş ile Bayileri Arasındaki Yazışmalara İlişkin Tespitler Tofaş Genel Müdürlüğü nde yapılan yerinde incelemede önaraştırma konusu ile ilgili çeşitli yazışmalar elde edilmiştir. Örneğin, Tofaş tarafından Birleşik Motor San. ve Tic. A.Ş. (Birmot) Ankara -Çankaya Temsilciliği ne gönderilen 19.4.2 002 tarih ve 3119 sayılı yazıdan Kartaş ve Üstün Otomotiv e Ankara da ana bayilik 300 verilmesi sırasında Ankara daki mevcut bayi olan Birmot un gelişmeden ha berdar 05-78/1063 -301 8 edildiği, Birmot Genel Müdürü ile konunun görüşüldüğü ve bu çerçevede Kartaş ile Üstün ün taleplerinin değerlendirildiği anlaşılmaktadır. Tofaş yetkilileri tarafından imzalanarak Birmot Adana Temsilciliği ne gönderilen, Mıçılar ın ana bayi statüsün de hizmetlerine devamı konusundaki 22.3.2005 tarih , 2164 sayılı yazıda ise, aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Mutabık kaldığımız üzere, mevcut yetkili satıcınız Mıçılar Motorlu Araçlar Tic. ve San. Ltd. Şti. 2005 yılı Nisan ayından itibaren hizmetlerine ana bayi statüsünde devam edecektir. Bu amaçla, aranızdaki sözleşmenin 2005 yılı Mart ayı sonunda sona erdirilmesi gerekmektedir. Tofaş A.Ş. ile Birmot Adana Temsilciliği 310 arasındaki sözleşmenin ise, ilgili sayfasının güncellenmesi gerekmektedir. Bu amaçla ekte gönderilen sözleşmenin 16. sayfasının kaşe ve imzalı olarak (2 kopya) geri gönderilmesini rica ederiz. Birmot Adana nın bölgesi, 2001 yılında imzalanan ve bölge hükmünün sonradan değiştirildiği sözleşme ile Adana ilinde, Seyhan, Karaisalı, Tufanbe yli, Pozantı, Feke, Aladağ, Salimbeyli ilçeleri ve Osmaniye ili hudutları olarak belirlenmiştir. Mıçıların bölgesi ise 2005 yılında imzalanan sözleşme ile Adana ilinde Yüreğir, Ceyhan, Kozan, Karataş, İmamoğlu ve Yumurtalık ilçeleri olarak belirlenmiştir. Yukarıda değinilen yazıdan, Mıçılar ın o dönemde Adana bölgesinde Birmot un yetkili satıcısı olarak faaliyet gösterdiği, şirkete ana bayilik verilmeden önce de, 320 Adana ilindeki o dönemdeki mevcut ana bayi olan Birmot la mutabık kalın dığı anlaşılmaktadır. Söz konusu olay, Raportörl erinTofaş yetkilileri ile yaptıkları görüşmede tutulan bilgi tutanağında da, Tofaş yetkilileri tarafından bölge değişikliklerinde bayinin onayının alın dığına örnek olarak verilmiştir . Tofaş tarafından Konya a na bayilerinden Akhanlar Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. ye gönderilen 28. 1.2003 tarih ve 961 sayılı yazıda ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: İlgi yazınızda, Afyon ili sorumluluğunun Şirketinize verilmesi talebiniz ifade edilmektedir. Afyon ili yapılanma çalışmalarımız çerçevesinde bu ilin sorumluluğunun Şirketinize verilmesi talebiniz olumlu bulunmuştur. 330 Yukarıda değinilen yazıdan, Afyon ilinin Akhanlar ın bölgesine katılmasının, Akhanlar ın talebi üzerine ve Tofaş ın uygun görmesi sonucunda gerçekleştiğ i anlaşılmaktadır. Nitekim bu husus da Tofaş ta düzenlenen bilgi tutanağında Afyon da faaliyet gösteren Kadayıfçıoğlu A.Ş. nin sözleşmesinin kendi isteği ile sona ermesi sonucunda bölgenin Akhanlar ın bögesine ilave edildiğine yönelik ifade ile belirtilmiş tir. Bölge değişikliğinden önce, Akhanlar Otomotiv ile Tofaş arasından akdedilen 27.7.2000 tarihli Sözleşme nin 1 no lu ekinde , Bayinin bölgesi Konya ili hudutları içi, Bayi nin fiili etki alanı ise Akşehir, Doğanhisar, Tuzlukçu, Yunak Çeltik ve Ilgın ilçeleri sınırları olarak tanımlanmıştır. Bu sayfada ayrıca Şirketin tek taraflı olarak 340 etki alanını yeniden düzenleme ve bölgede yeni bayi tayin etme hakkının saklı olduğu da düzenlenmiş, ancak yukarıda değinilen 28.1.2003 tarihli yazışma ekinde Afyon ilinin de Akhanlar ın bölgesine dahi l edilmesi nedeniyle sözleşmenin revize edilen ilgili sayfasında bu hükmün kaldırılmış olduğu tespit edilmiştir. 05-78/1063 -301 9 Revize edilen ilgili hüküm, Akhanlar tarafından imzalanarak gönderilen sözleşme sayfasında şu şekildedir: A. Bu Sözleşmenin 1.1 maddesinde sözü edilen Bölge aşağıdaki gibidir: Bayi nin bölgesi, Konya ilinde Akşehir, Doğanhisar, Tuzlukçu, Yunak Çeltik ve Ilgın ilçeleri ve Afyon ili hudutlarıdır. Bu çerçevede , Tofaş ın bölge değişikliğine ilişkin olarak sözleşmenin yeniden 350 düzenlenmesi durumunda sözleşmenin 1 no lu ekinde etki alanını tek taraflı olarak yeniden düzenleme ve bölgede yeni bayi tayin etme haklarını saklı tutan hükümlere yer vermediği tespit edilmiştir. Aynı konuya ilişkin olarak Tofaş Hukuk Bölümü yetk ilileri tarafından imzalanan ve Tofaş ın ilgili bölümü yetkililerine gönderildiği anlaşılan 31.1.2003 tarihli yazıda ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Konya ili bayilerimizden Akhanlar Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin Afyon ilinin sorumluluğunun k endine verilmesi ile ilgili talebinin olumlu karşılanmasında yürürlükteki rekabet mevzuatı açısından herhangi bir sakınca bulunmamaktadır. Ancak, bu taleple ilgili olarak olumlu yönde verilebilecek bir kararın yine 360 yürürlükteki rekabet mevzuatı çerçevesind e; -Bayimizin bu yeni bölge içinde uygun gördüğü şekilde yapılanabileceği, -Tofaş ın, Bayimizin mutabakatı olmadan bu yeni bölgeyi değiştiremeyeceği, anlamına geleceğini bilgilerinize sunarız. Yukarıda değinilen yazı, Akhanlar ın bölgesinin genişletilere k Afyon ilinin de eklenmesi sırasında Tofaş ın bayilerle ilgili biriminin, Tofaş Hukuk bölümünden aldığı bir görüş niteliğindedir. Bu görüşte yer alan ifadelerden de Tofaş ın uygulamada tek taraflı olarak bayinin bölgesini değiştirmediği ve bu konuda yürür lükteki rekabet mevzuatını dikkate aldığı anlaşılmaktadır. Tofaş tarafından gönderilen faks mesajı ekinde yer alan ve Muğla ana 370 bayilerinden Binlik Motorlu Araçlar San. ve Tic. A.Ş. tarafından Tofaş a gönderilen yazıda ise 20.000 USD yıllık kira çok oldu ğundan ve zarar ettiğimizden, Marmaris Showroom u kapatıyoruz. Levhanın 25 -26 Aralık tarihlerinde sökülüp alınmasını rica ederiz . ifadeleri yer almaktadır. Binlik Otomotiv in bu talebi üzerine Tofaş ta rafından cevaben gönderilen 30. 1.2002 tarih ve 791 say ılı yazıda ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: satış ve servis olarak yapılanmanız gereken Marmaris ilçesinin ve buna bağlı olarak Datça ilçesinin sorumluluk bölgenizden çıkarıldığını bilgilerinize sunarız. Aramızdaki sözleşmenin yapılanma bölgesi il e ilgili sayfasının revize halini ekte bilgilerinize sunuyoruz. Bu sayfaya kaşe ve imza atarak Şirketimize geri 380 göndermenizi rica ederiz. Bu ifadelerden, Marmaris ve Datça nın bayinin bölgesinden çıkarılmasının bayinin talebinden kaynaklandığı ve sözleşme nin ilgili sayfasının da buna göre revize edildiği anlaşılmaktadır. 05-78/1063 -301 10 Tofaş tarafından Bozüyük Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. ye gönderilen 18.6.2001 tarih ve 2852 sayılı yazıda ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Bilecik ili Merkez ilçedeki bayimizin bayili k sözleşmesinin sona erecek olması sebebiyle bu ilin tamamının sorumluluğunun Şirketinize verilmesi öngörülmektedir. Bu hususta mutabık olmanız halinde, ekte sunulan yapılanma/etki alanınız ile ilgili sözleşme sayfasını imzalayıp Şirketimize 390 göndermenizi r ica ederiz. Bozüyük Otomotiv, 2000 yılında Tofaş ile bayilik sözleşmesi imzalayarak Tofaş dağıtım sistemine katılmıştır. Yukarıda değinilen yazıda bir taraftan bölge değişikliği konusunda bu bayinin mutabakatının arandığı görülürken , diğer taraftan d a bu yazının ekinde yer alan ilgili sözleşme sayfasında, sözleşmenin 1 no lu ekinin 2000 yılındaki Tofaş a tek taraflı olarak etki alanını değiştirme ve bölgeye yeni bayi tayin etme hakkı tanıyan şeklinin muhafaza edildiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla il gili ekte bayinin bölgesinin Bilecik ili, etki alanının Bilecik ili sınırları olduğu; Şirket in tek taraflı olarak etki alanını yeniden düzenleme hakkının saklı olduğu; Şirket in Bölgede yeni bayi tayin etme hakkını saklı tuttuğu 400 ifadeleri muhafaza edilmiş tir. Önaraştırmada elde edilen bir diğer belge Tofaş tarafından Çimenler Otomotiv Tic. San. A.Ş. ye gönderilen 30.12.2004 tarih ve 9787 sayılı yazıdır. Bu yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Karşılıklı olarak mutabık kaldığımız üzere, Kars ve Ardaha n illeri şirketinizin sorumluluk alanından çıkarılacaktır. Ekte verilen, sözleşmenizin revize olan ilgili sayfasının kaşe ve imzalı olarak gönderilmesini rica ederiz. Bu ifadelerden, Erzurum, Bayburt, Gümüşhane, Erzincan, Kars ve Ardahan illerinde faaliy et gösteren bayinin bölgesinin daraltılması sırasında mutabakatının alındığı; Tofaş ın tek taraflı olarak bayinin anlaşma bölgesini değiştirmediği 410 anlaşılmaktadır. Çimenler Otomotiv ile 2000 yılında yapılan bayilik sözleşmesinin Ek:1 inde; A. Bayi nin b ölgesi, Erzurum, Bayburt, Gümüşhane, Erzincan ili hudutları içi olup, Bayi nin fiili etki alanı Erzurum, Bayburt, Gümüşhane, Erzincan illeri sınırlarıdır. Şirket in, tek taraflı olarak etki alanını yeniden düzenleme hakkı saklıdır. B. Bölgedeki Mevcut Bayi ler: Şirket Bölgede yeni bayi tayin etme hakkını saklı tutar . denilmektedir. Yukarıdaki bölge 2003 yılında Kars ve Ardahan illerini de kapsayacak şekilde genişletilmiş, ancak bayinin bölgeden gerekli randımanı alamaması üzerine 420 yaptığı talep üzerine 2004 yılı sonunda varılan mutabakat sonucu söz konusu bölgeden Kars ve Ardahan illeri çıkarılmıştır. Gerek 2003 yılındaki bölge genişlemesi gerekse 2004 yılındaki bölge daralması nedeniyle yapılan sözleşmenin ilgili sayfasının revizyonu sırasında Tofaş ın tek t araflı olarak etki alanını yeniden düzenleme ve bölgede yeni bayi tayin etme hakkını saklı tuttuğuna ilişkin ifadelerin kaldırıldığı görülmektedir . 05-78/1063 -301 11 Yine, Tofaş tarafından Kasapoğlu Kolektif Şti. ne gönderilen 14.6.2001 tarih ve 2851 sayılı yazıda , aşağıda ki ifadelere yer verilmiştir: Bolu daki bayimizin sözleşmesinin sona erecek olması sebebiyle bu ilin sorumluluğunun, karşılıklı mutabık kaldığımız üzere Şirketinize verilmesi 430 öngörülmektedir. Bu kapsamda, yine şifahen mutabakatınız bildirdiğiniz üzere Güm üş Otomotiv, Şirketinize bağlı yetkili teknik servis ve yedek parça yetkili satıcısı olarak hizmetlerine devam edecektir. Bu amaçla, ekte Şirketiniz ile Gümüş Otomotiv in imzalaması öngörülen sözleşmeler verilmiştir. Yukarıdaki yazıdaki ifadelerden, Bolu daki bayinin sözleşmesinin sona ermesi sonucunda Bolu ilinin, Kasapoğlu Kolektif Şti. nin bölgesine şirketin mutabakatı ile dahil edildiği anlaşılmaktadır. J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK Motorlu taşıt sektöründe dağıtım, genellikle bir kategori olarak tanım lanabilecek benzer kısıtlamalar içeren yeniden satış anlaşmaları ağıyla örgütlenmekte olup 440 söz konusu anlaşmalar rekabet hukuku açısından 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği çerçevesinde değerlendir ilmektedir. 1998/3 sayılı Tebliğ, motorlu taşıtlar sektörüne yönelik bir düzenleme olmakla birlikte, sektörde yapılan yalnızca belirli türdeki anlaşmaları kapsamaktadır. Motorlu taşıtların, yedek parçaların ve servis hizmetlerinin bir arada dağıtımı konusu nda imzalanan anlaşmalar 1998/3 sayılı Tebliğ in sağladığı muafiyetten yararlanabilmektedir. Esas olarak Avrupa Birliği Komisyonu nun Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına ilişkin 1475/95 sayılı Blok Muafiyet Tüzüğü nün mehaz teşkil ettiği 1998/ 3 sayılı Tebliğ in amacı, motorlu taşıt dağıtımı ve servisinin tüketici yararı 450 doğrultusunda etkin bir şekilde yapılmasını sağlamak ve sağlayıcının dağıtım sistemi içerisinde ve üreticilerin dağıtım sistemleri arasında etkin rekabetin gerçekleşmesini sağla maktır. Tebliğ, yukarıda ifade edilen amaçları gerçekleştirmeye yönelik olarak yetkili satıcıların kendilerine sağlanan münhasır bir bölgede faaliyet göstererek yaptıkları yatırımın karşılığını alabilmelerini, sağlayıcı karşısındaki ekonomik bağımsızlıkla rını sürdürebilmelerini ve bu yolla rekabetçi güce sahip olmalarını sağlamayı da hedeflemektedir. Önaraştırmanın konusu ise, Tofaş ın, bayileri ile akdettiği bayilik sözleşmelerinde, bayinin bölgesini yeniden düzenleme ve bölgede yeni bayi tayin etme hakk ını 460 saklı tutan hükümlere yer vermek suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabet kısıtlaması oluşturup oluşturmadığının ve soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespitidir. Değinilen hükümler, tek tip bayilik sözleşmelerinin 1 no l u ekinde yer alan ve Tofaş ın bayinin bölgesini (etki alanını) tek taraflı olarak yeniden düzenleme ve bölgede yeni bayi tayin etme hakkının saklı olduğunu belirten hükümlerdir. Söz konusu hükümler, 1998/3 sayılı Tebliğ in 7. maddesi birinci fıkrası (d) be ndinde açıkça muafiyet alamayacak koşul ve yükümlülükler arasında yer almakta olup 05-78/1063 -301 12 Tebliğ in aynı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bu durumda anlaşmada yer alan rekabeti kısıtlayıcı tüm hükümler de muafiyetten yararlanamamaktadır. 470 Tebliğ in 7. maddesi birinci fıkrası (d) bendinde yer alan söz konusu düzenlemenin amacı bayinin yatırımlarını korumak ve sağlayıcıların anlaşmaların fesih ile ilgili kurallarından kaçınmalarını önlemektir. Böylece bayilerin sağlayıcı karşısındaki bağımsızlıkları güçlenecek ve daha rekabetçi hareket edebilmeleri sağlanabilecektir. Tebliğ de açıkça yasaklanan ve anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanamamasına yol açan söz konusu hükümler Tebliğ hükümlerinin aşılması ve genişletilmesi niteliğinde ol up, bu hükümleri içeren söz kon usu anlaşmaya 4054 ayılı Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet verilmesi de mümkün değildir . 480 Önaraştırma konusu olan bayilik sözleşmesinin 1 no lu ekinde yer alan hükümlerin rekabet hukuku mevzuatına aykırı olduğu açık olmakla beraber, önara ştırma sırasında Raportörlerce yapıla n inceleme ve görüşmelerde söz konusu hükümlerin uygulamada Tebliğ de öngörülen amaca aykırı bir etki yaratıp yaratmadığı da incelenmiştir. Tofaş ile Türkiye sınırları içerisinde faaliyet gösteren bayileri arasında 200 0-2005 yılları arasında imzalanan toplam 78 adet bayi sözleşmesinden, 2000 yılında imzalanan 46 adet bayi sözleşmesinin 1 no lu ekinde Tofaş ın tek taraflı olarak bayilerin fiili etki alanını değiştirme ve bölgeye yeni bayi tayin etme konusundaki haklarını saklı tuttuğunu belirten hükümlerin yer aldığı görülmektedir. 2000 490 yılından sonra imzalanan sözleşmelerin hiçbirinde söz konusu hüküm bulunmamaktadır. Diğer taraftan; Tofaş yetkilileri nin fiili etki alanı ve bölgenin eş anlamlı olduğunu belirten açıklama sı doğrultusunda, 1998/3 sayılı Tebliğ anlamında anlaşma bölgesi olarak, sözleşmelerde dar bir biçimde tanımlanmış etki alanının esas alınması halinde, mevcut durumda Tofaş dağıtım sistemi içerisindeki tüm bayilerin bölgelerinin birbirinden farklı olduğu v e birbirleriyle kesişmediği görülmektedir. Her bir bölgeninin müstakil olarak bir bayiye tahsis edildiği ve sözleşmelerin bu şekilde düzenlendiği Tofaş tarafından Kurum a gönderilen yazıda da teyit edilmektedir . 500 Raportörlerin Tofaş ta yap tıkları görüşmede , bölgenin genellikle il bazında belirlendiği ancak ilin potansiyelinin zamanla büyümesi gibi nedenlerle ihtiyaç halinde bölge sınırının ve bayi sayısının değiştirildiği, bazen mevcut bayinin bölgesinin de genişletilebildiği, bu konulardaki değişikliklerin ise tarafların karşılıklı mutabakatı ile yapılabildiği ifade edilmiştir. Bu görüşmede, 2001 yılından önceki sözleşmelerin bazılarında Tofaş ın, kendisine bölge sınırlarında kolaylık sağlaması amacıyla tek taraflı olarak bayinin bölge sınırını değiştirebil eceği ya da bölgeye yeni bayi atayabileceği şeklinde hükümler içerdiği yetkililerce kabul edilmiş olup, u ygulamada daima bayilerin mutabakatının arandığı, 2001 yılından itibaren imzalanan sözleşmelerin Ek:1 inde yer alan Tofaş ın bölgede yeni bayi 510 tayin e tme hakkı saklıdır ibaresinin uygulamaya paralel olarak çıkarıldığı belirtilmiştir. 05-78/1063 -301 13 Bu görüşmede bölge değişikliği konusunda şu andaki uygulamaya örnek olarak, 2005 yılında, Adana ilindeki Birmot A.Ş. nin mutabakatı alınarak bölgesinin bir kısmının Mıçıl ar için ayrılması gösterilmiştir. Nitekim taraflar arasında yapılan bu konuya ilişkin olarak yapılan yazışmalarda da Birmot un mutabakatının alındığına dair bir ifade görülmektedir. Söz konusu görüşmede ayrıca, zaman zaman sözleşmelerin feshi dolayısıyla boşalan bölgelere mevcut bayilerden ya da dışarıdan bayi atamasının da yapılabildiği; 1999 yılından bu yana Tofaş tarafından sözleşmenin feshedilmesi 520 yoluyla sona eren tek bayiliğin, Tofaş a olan borçlarını ödememesi nedeniyle Konya ilinde bayiliği sona er en Ganmaktaş ın bayiliği olduğu ; Ganmaktaş yerine o bölge için Koyuncu ile bayilik sözleşmesi yapıldığı ifade edilmiştir. Bu konuya ilişkin olarak verilen diğer bir örnek ise, Afyon da bulunan Kadayıfçıoğlu A.Ş. nin kendi isteği ile Tofaş bayiliğini bırakm ası üzerine Afyon ilinin, Konya Akşehir de bulunan Akhanlar ın bayilik sözleşmesinde değişiklik yapılarak onun bölgesine dahil edilmesidir. Taraflar arasında 2003 yılında Afyon ilinin Akhanlar ın talebi ve Tofaş ın onayı ile bu bayinin bölges ine eklendiğin e dair yazışmalar bulunmaktadır. Şikayet dilekçesi ekinde yer alan ve Ganmaktaş ile Tofaş arasında 2.10.2000 530 tarihinde akdedilen bayilik sözleşmesinin bölge ve etki alanına ilişkin hükmü şu şekildedir: A. Bayinin bölgesi, Konya ve Karaman illeri hudutlar ı içi olup, Bayinin Fiili etki alanı Karatay, Selçuklu, Meram, Kulu, Cihanbeyli, Altınekin, Sarayönü, Kadınhanı, Derbent, Çumra, Ereğli, Emirgazi, Halkapınar, Karapınar, Beyşehir, Seydişehir, Derebucak, Bozkır, Hadım, Taşkent, Akören, Güneysınır ilçeleri sınırları ve Karaman ili sınırlarıdır. Şirket in tek taraflı olarak etki alanını yeniden düzenleme hakkı saklıdır. B. Bölgedeki mevcut bayiler: Akhanlar Otomotiv A.Ş. Şirket Bölgede yeni bayi tayin etme hakkını saklı tutar. 540 Bununla beraber, Akhanlar ın sö zleşmede tanımlanan bölgesi ile Ganmaktaş ın bölgesi, fiili etki alanı itibar ıyla birbiriyle kesişmemektedir. Kaldı ki, Ganmaktaş ın bayilik sözleşmesinin Ek:1 inde, sözleşmenin imzalandığı tarihte Akhanlar ın bölgede mevcut bayi olarak belirtildiği de gör ülmektedir. Yine Konya ilinde Ganmaktaş ın sözleşmesinin ( .) tarihin de feshedilmesinin ardından 23.1.2002 tarihinde bayilik sözleşmesi akdedilen Koyuncu Akaryakıt Otomotiv A.Ş. nin bölgesi ise Ganmaktaş ın bölgesi ile hemen hemen aynıdır. Dolayısıyla şikayet dilekçesinde iddia edildiği gibi sözleşme süresince Ganmaktaş ın bölgesine yeni bir dağıtıcı atanması söz konusu olmamıştır. Ayrıca, uygulamada bayilerin bölgeleri değiştirilirken ya da bölgeye yeni bayi 550 tayin edilirken ne gibi bir usul izlendiğin e ilişkin olarak yapılan incelemede, bayilik sözleşmesinin Ek:1 inde rekabeti kısıtlayıcı ilgili hükümler bulunan Bozüyük ve Kasapoğlu, sözleşmesinde başlangıçta bu hükümlere yer verilip sonradan çıkartılan Akhanlar ve Çimenler, ayrıca sözleşmesinde ilgili hüküm bulunmayan Binlik isimli bayiler olmak üzere toplam 5 bayinin sözleşme bölgesinin bayinin 05-78/1063 -301 14 mutabakatı doğrultusunda değiştirildiğine; mevcut bir bayinin bölgesinden bazı bölgelerin çıkarılarak bu bölgeler için yeni bayi tayin edilmesi ile ilgili olar ak ise, Birmot (Adana) tan Adana ilinde Mıçılar a bayilik verilirken mutabakat alındığına ve Ankara ilinde Üstün ve Kartaş a Birmot (Çankaya) ile görüşüldükten sonra bayilik verildiğine ilişkin tespitlere ulaşılmıştır. 560 İncelemeler sırasında, Tofaş ın, bay ilik sözleşmelerinin bir kısmında yer alan ve kendisinin tek taraflı olarak bayilerin bölge/fiili etki alanını değiştirme ve bölgeye yeni bayi atama hakkının saklı olduğunu düzenleyen hükmü uyguladığına ilişkin bir yazışmaya rastlanmamıştır. Diğer tarafta n, bayilerle yapılan görüşmelerde Tofaş ın bayilerin satış ve diğer ticari politikalarına ilişkin olarak herhangi bir müdahalede bulunmadığı, uygulamada bölge tespitinin de bayilerin tesis yapılanmaları dışında bir önemi olmadığı, hatta Tofaş ın, bayilik s özleşmelerinde yasaklanmış olmasına rağmen bayiler tarafından bölge dışına aktif satış yapılmasına müdahale etmediği bilgileri edinilmiştir. Netice itibarıyla , bayilik sözleşmelerinin 1 no lu ekinde yer alan 570 hükümlerin, Tebliğ deki düzenleme ile öngörülen amaca aykırı bir biçimde uygulandığına dair herhangi bir bulguya ulaşılamamıştır. K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre: - Türkiye Otomobil Fabrikaları A.Ş. (TOFAŞ) ile bayileri arasında akdedilen bayilik sözleşmelerinin 1998/3 sayı lı Tebliği kapsamında birer anlaşma olduğu, ancak Tofaş ile 46 bayisi arasında akdedilen bayilik sözleşmelerinin 1 no lu ekinde yer alan A.Şirket in, tek taraflı olarak etki alanını yeniden düzenleme hakkı saklıdır B.. Şirket Bölgede tek taraflı olarak y eni bayi tayin etme hakkını saklı tutar. 580 şeklindeki hükümlerin 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin Grup Muafiyeti Kapsamı Dışında Kalan Koşul ve Yükümlülükler başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrası (d) bendine uygunluk göstermesi nedeniyle bayilik sözleşmelerinin 1998/3 sayılı Tebliğ in sağladığı grup muafiyetinden yararlanamadığına, - Bu haliyle Tebliğ hükümlerinin aşılması veya genişletilmesi niteliğinde olan söz konusu düzenlemeleri içere n bayilik sözleşmelerine bireysel muafiyet tanınmasının da mümkün olmadığına, - Ancak, ilgili sözleşmelerin söz konusu rekabeti sınırlayıcı hükümlerinin Tebliğ de öngörülen amaca aykırı etki yaratacak şekilde uygulanmamaları nedeniyle 590 sözleşmelerin tarafl arı hakkında bu aşamada soruşturma açılmasına gerek olmadığına, - İlgili sözleşmelerdeki söz konusu rekabeti sınırlayıcı hükümlerin sözleşme metinlerinden çıkarılması ve yapılan değişikliklerin Kurum a tevsik edilmesi için Kararın tebliğinden itibaren 60 g ün süre verilmesine, aksi takdirde Kanun un muafiyet ile ilgili hükümlerinden yararlanamayan sözleşmelerin tarafları hakkında 05-78/1063 -301 15 soruşturma açılacağının ve aynı Kanun un 16 ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının ilgili taraflara bildirilmesine OYBİRLİĞ İ ile karar verilmiştir.