Rekabet Kurumu · D.2002 -1-42, 2002 -1-75 Karar Sayısı : 03 72/874 -3 · K.03 72/874 -373 Karar Tarihi : 10.11.2003 Dosya Kon

BU KARAR DANISTAY 13.DAIRESI NCE IPTAL EDILMISTIR. REKABET KURULU NUN AYNI KONUYA ILISKIN 08.02.2007 TARIH VE 07 -13/101 -30 NOLU KARARINA INTERNET SAYFAMIZDAKI KARAR ARAMA BÖLÜMÜNDEN ERİŞEBİLİRSİNİZ. 03 72/874 -373 2 Rekabet Kurumu Başkanl ığından, REKABET KURULU KARARI (Soruşturma) Dosya Sayısı : 2002 -1-42, 2002 -1-75 Karar Sayısı : 03 72/874 -373 Karar Tarihi : 10.11.2003 Dosya Konusu : Çukurova Elektrik A.Ş. nin, Enerjisa Enerji Üretim A.Ş. nin otoprodüktör santralinde üreteceği elektriğin

BU KARAR DANISTAY 13.DAIRESI NCE IPTAL EDILMISTIR. REKABET KURULU NUN AYNI KONUYA ILISKIN 08.02.2007 TARIH VE 07 -13/101 -30 NOLU KARARINA INTERNET SAYFAMIZDAKI KARAR ARAMA BÖLÜMÜNDEN ERİŞEBİLİRSİNİZ. 03 72/874 -373 2 Rekabet Kurumu Başkanl ığından, REKABET KURULU KARARI (Soruşturma) Dosya Sayısı : 2002 -1-42, 2002 -1-75 Karar Sayısı : 03 72/874 -373 Karar Tarihi : 10.11.2003 Dosya Konusu : Çukurova Elektrik A.Ş. nin, Enerjisa Enerji Üretim A.Ş. nin otoprodüktör santralinde üreteceği elektriğin nakli için gerekli sözleşmeyi ve ulusal iletim ve dağıtım hattına ulaşım için gerekli bağlantıyı yapmadığına; Toros Enerji Üretimi Otoprodüktör Grubu A.Ş. ye ait otoprodüktör tesislerinde üretilen elek triği taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı bir biçimde satın almadığına ve Toros un ortaklarına enerji nakli yapmasını engellediğine ilişkin iddiaların incelenerek 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesini ihlal edip etmediğinin tespi ti. A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER: Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Kublay ATASAYAR, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B- SORUŞTU RMA HEYETİ: Başkan : Rıfkı ÜNAL Raportörler : M. Ömür PAŞAOĞLU, F. Yeşim AKCOLLU, Harun ULU, Mert KARAMUSTAFAOĞLU C- ŞİKAYET EDEN: - Enerjisa Enerji Üretim A.Ş. (Enerjisa) Kentsa 41220 Alikahya - KOCAELİ - Toros Enerji Üretimi Otoprodüktör Grubu A.Ş. (Toros) Toros Binası, Akatlar 80630 İSTANBUL D- HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN: - Çukurova Elektrik A.Ş. (ÇEAŞ) - Temsilcisi: Av. Mehmet İPEK İpek Hukuk Bürosu Nispetiye Cad. Başa Sok. Alemdar Apt. No:9/1 80620 1.Levent -İstanbul 03 72/874 -373 3 E- İDDİALARIN ÖZETİ: ÇEAŞ ın, Enerjisa nın otoprodüktör santralinde üreteceği elektriğin nakli için gerekli sözleşmeyi ve ulusal iletim ve dağıtım hattına ulaşım için gerekli bağlantıyı yapmadığı; yine aynı teşe bbüsün Toros a ait otoprodüktör tesislerinde üretilen elektriği taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı bir biçimde satın almadığı ve Toros un ortaklarına naklini engellediği; bu eylemleriyle ÇEAŞ ın bölgedeki hakim durumunu kötüye kullandığı iddia edilmekte dir. F- DOSYA EVRELERİ: Enerjisa nın Kurum kayıtlarına 9.4.2002 tarih ve 1653 sayıyla giren şikayetine yönelik olarak hazırlanan 12.4.2002 tarih ve 2002 -1-42/BN -02-YA sayılı Bilgi Notu, 30.4.2002 tarih ve 01 -26 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş, dosy a konusu şikayetteki iddiaların açıklığa kavuşturulabilmesi amacıyla 4054 sayılı Kanun un 40/1. maddesi uyarınca ÇEAŞ hakkında önaraştırma yapılmasına ve Enerjisa nın tedbir talebinin önaraştırma sürecinde değerlendirilmesine karar verilmiştir. Başkanlıkça görevlendirilen Kurum Uzmanlarının 16.5.2002 tarihinde ÇEAŞ ta yerinde inceleme yapması ÇEAŞ yetkilileri tarafından engellenmiştir. Bu durum, teşebbüsün konuya ilişkin görüşlerine de yer veren bir tutanakla tespit edilmiştir. Söz konusu tutanak, 16.5.2002 tarih ve 02 -201 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve yerinde inceleme yapılmasına ilişkin yazılı bir davet gönderilinceye kadar, Kararın tebliğinden başlamak üzere ÇEAŞ a her gün için 581.610.000 TL. süreli idari para cezası uygulanmasına karar verilm iştir. ÇEAŞ ın Kurum kayıtlarına 21.5.2002 tarih ve 2300 sayı ile giren dilekçesinde, yazılı bir davet yer almadığından ve Kurul un süreli idari para cezası kararına dayanak teşkil eden 16.5.2002 tarihli tutanakta yer verilen görüşlerden farklı bir husus b ulunmadığından, söz konusu dilekçe bir davet olarak değerlendirilmemiştir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı na (Bakanlık) gönderilen 23.5.2002 tarih ve 1162 sayılı yazı ile; soruşturma sürecinde değerlendirilmek üzere bazı bilgi ve belgeler istenilmişti r. Bakanlık 4.6.2002 tarih ve 8766 sayılı yazı ile ilgili belgeleri göndermiştir. Önaraştırma sonucunda hazırlanan 6.6.2002 tarih ve 2002 -1-42/ÖA -02-MÖP sayılı Önaraştırma Raporu, 4.7.2002 tarih ve 02 -42 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek, ÇEAŞ hakkınd a soruşturma açılmasına ve Enerjisa nın ihtiyati tedbire ilişkin talebinin soruşturma aşamasında değerlendirilmesine karar verilmiştir. ÇEAŞ a gönderilen 15.7.2002 tarih ve 1559 sayılı yazı ile, hakkında soruşturma açıldığı bildirilmiş ve konuyla ilgili ilk yazılı savunmasını 30 gün içerisinde Kurum a göndermesi istenilmiştir. Ayrıca, 15.7.2002 tarih ve 1557 sayılı yazı ile Enerjisa ya soruşturmanın açıldığına ve geçici tedbir talebinin soruşturma aşamasında değerlendirileceğine dair bilgi verilmiştir. 03 72/874 -373 4 Toros un Kurum kayıtlarına 24.6.2002 tarih ve 2748 sayı ile intikal eden şikayetine yönelik olarak hazırlanan 2.7.2002 tarih ve 2002 -1-75/BN -02-MÖP sayılı Bilgi Notu, 4.7.2003 tarih ve 02 -42 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek ÇEAŞ hakkında önaraştırma aç ılmasına karar verilmiştir. Önaraştırma sonucunda hazırlanan 18.7.2002 tarih ve 2002 -1-75/ÖA -02-MÖP sayılı Önaraştırma Raporu, 25.7.2002 tarih ve 02 -45 sayılı toplantısında görüşülerek, ÇEAŞ hakkında soruşturma açılmasına ve bu soruşturmanın ÇEAŞ hakkında yürütülen mevcut soruşturma ile birleştirilerek yürütülmesine karar verilmiştir. ÇEAŞ ın temsilcisi tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 23.7.2002 tarih ve 3254 sayı ile giren dilekçede; Enerjisa nın başvurusu sonucu açılan soruşturma ile ilgili savu nma süresinin 30 günden 60 güne uzatılması ve ilgili dosyadaki tüm belgelerin kendilerine verilmesi talep edilmiştir. ÇEAŞ ın ilk savunma süresinin uzatılması talebi 01.08.2002 tarih ve 02 -46 sayılı Kurul toplantısında reddedilmiştir. Bu durum, 5.8.2002 ta rih ve 1715 sayılı yazı ile bildirilmiş ve ilgili dosyadaki diğer belgelerin birer kopyası 6.8.2002 tarihinde ÇEAŞ temsilcisine teslim edilmiştir. Kurum kayıtlarına 29.7.2002 tarih ve 3362 sayı ile intikal eden dilekçede, Toros, grup ortaklarına enerji nak linin ÇEAŞ tarafından engellemesinin önlenmesi ile ilgili ihtiyati tedbir talebinde bulunmuştur. ÇEAŞ a gönderilen 6.8.2003 tarih ve 1733 sayılı yazı ile, Toros un başvurusu üzerine yürütülmekte olan soruşturma kapsamının genişletildiği bildirilmiş ve konu yla ilgili ilk yazılı savunmasını 30 gün içerisinde göndermesi istenilmiştir. ÇEAŞ ın, Enerjisa nın şikayeti üzerine açılan soruşturma ile ilgili ilk savunması 19.8.2002 tarih ve 3634 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Enerjisa, Kurum kayıtlarına 12.8.2002 tarih ve 3538 sayı ile giren dilekçesinde ihtiyati tedbir talebini yinelemiştir. Toros un şikayeti ile ilgili olarak hazırlanan Önaraştırma Raporu ve ekleri 26.8.2002 tarihinde ÇEAŞ temsilcisi tarafından incelenmiş ve talep ettiği belgelerin b ir kopyası kendisine teslim edilmiştir. ÇEAŞ ın, Toros un şikayeti üzerine açılan soruşturmaya ilişkin yazılı savunması 9.9.2002 tarih ve 3947 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. ÇEAŞ tarafından gönderilen ve değerlendirilmeye alınması istenen, İd are Hukuku öğretim üyelerinden Prof. Dr. T A nun dosya konusu ile ilgili hukuki mütalaası Kurumumuz kayıtlarına 19.11.2002 tarih ve 4957 sayı ile intikal etmiştir. Soruşturma Heyeti nin talebi üzerine soruşturma süresinin, 4.1.2003 tarihinden itibaren 6 ay uzatılmasına 26.12.2002 tarih ve 02 -81 sayılı Kurul toplantısında karar verilmiş ve taraflar bilgilendirilmiştir. 03 72/874 -373 5 Enerjisa nın Kurum kayıtlarına 20.1.2003 tarih ve 246 sayı ile giren yazısında; ÇEAŞ la varılan anlaşma sonrası otoprodüktör santralinin ge çici kabulünün yapıldığı ve 1.10.2002 tarihinde faaliyete geçtiği belirtilmiştir. 31.1.2003 tarihinde, ÇEAŞ a bir kez daha gidilerek yerinde inceleme yapılmıştır. Ancak, yerinde inceleme sırasında talep edilen bazı belgelerin temin edilememesi ve teşebbüs yetkililerinin bu belgelerin hazırlanması için süre talep etmesi üzerine, Kurum uzmanlarınca istenilen belgeler bir tutanağa bağlanarak, teşebbüsün söz konusu belgeleri 26.2.2003 tarihine kadar Kuruma göndermesi talep edilmiştir. Söz konusu belgeler, Kurum kayıtlarına 3.3.2003 tarih ve 848 sayı ile intikal etmiştir. Kurulun 6.3.2003 tarih ve 03 -16 sayılı toplantısında, Soruşturma Heyeti Başkanlığı na, görev süresi dolan Dr.Kemal Erol un yerine Rekabet Kurulu Üyesi Rıfkı Ünal ın getirilmesine karar verilmişt ir. 3.4.2003 tarih ve ve 03 -22 sayılı Kurul toplantısında, ÇEAŞ ta yapılmak istenen yerinde incelemenin engellenmesi ile ilgili olarak; 18.5.2003 tarihinden incelemenin gerçekleştirildiği 31.1.2003 tarihine kadar geçen süre için ÇEAŞ a toplam 160.349.850.0 00 TL . süreli idari para cezası tahakkuk ettirilmesine karar verilmiştir. Danıştay 10. Dairesi, Ankara 1. İdare Mahkemesi ve Ankara 5. İdare Mahkemesi ne 28.1.2003 tarihinde gönderilen yazılarla konuya ilişkin devam etmekte olan davalar hakkında bilgi ta lep edilmiştir. Danıştay 10. Dairesi nin cevabi yazısı 26.2.2003 tarih ve 795 sayıyla, Ankara 1. No lu İdare Mahkemesi nin yazısı 31.1.2003 tarih ve 453 sayıyla, Ankara 5. İdare Mahkemesi nin yazısı ise 3.4.2003 tarih ve 1412 sayıyla Kurum kayıtlarına inti kal etmiştir. Soruşturma Heyetince hazırlanan 30.6.2003 tarih, 2003 -1-7/SR -03-MÖP sayılı Soruşturma Raporu, 4054 sayılı Kanun un 45. maddesinin birinci fıkrası ve Rekabet Kurumu Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik in 62. maddesi uyarınca ÇEAŞ a ve Kurul Üyelerine 2.7.2003 tarihinde, Enerjisa ve Toros a 3.7.2003 tarihinde tebliğ edilmiştir. ÇEAŞ temsilcisinin, 23.7.2003 tarihinde Kurumumuza intikal eden dilekçesinde yer alan savunma süresinin uzatılması talebi, Kurulun 30.07.2003 tarihli toplantı sında görüşülmüş ve ÇEAŞ ın savunma süresinin 30 gün uzatılmasına karar verilmiştir. ÇEAŞ ın Soruşturma Raporuna ilişkin savunması 1.9.2003 tarihinde, Enerjisa nın Soruşturma Raporu ile ilgili görüşleri ise 11.8.2003 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal e tmiştir. Kanun un 45. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Soruşturma Heyeti nce hazırlanan Ek Görüş, ÇEAŞ a 16.9.2003 tarihinde gönderilmiş; söz konusu Ek Görüş e ÇEAŞ ın cevabi savunması ise 17.10.2003 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 03 72/874 -373 6 ÇEAŞ ın sözlü savunma talebinin olmaması ve sözlü savunma toplantısına gerek görülmemesi nedeniyle Kurul 10.11.2003 tarihinde 03 -72/874 -373 sayılı nihai kararını vermiştir. Bu Karar gereğince nihai kararın tefhimi Kurumumuz adresinde 17.11.2003 tarihinde yapılm ıştır. G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; - ÇEAŞ ın zorunlu unsuru elinde bulundurduğu ve altyapı hizmeti pazarında hakim durumda olduğu, ÇEAŞ ın, şikayetçi teşebbüslerin altyapıya erişimlerini engellediği, bunu yaparken de öne sürmüş olduğ u gerekçelerin, engellemeyi haklı kılacak hukuki ve teknik dayanaklardan yoksun olduğu, - Enerjisa nın şikayeti ile ilgili olarak ihlalin, Aralık 2001 ve Ağustos 2002 tarihleri arasındaki dönemi kapsadığı, bu dönem boyunca, Enerjisa nın sisteme bağlantı talebinin çeşitli gerekçelerle ÇEAŞ tarafından reddedildiği, - ÇEAŞ ın, Toros un sisteme erişimini engellemeye yönelik tedbirleri Mayıs 2002 tarihinden itibaren almaya başladığı, bu tarihten sonra, Toros tarafından verilen enerjinin ortaklara naklinin sisteme ÇE AŞ tarafından konulan ters rölelerle engellendiği, ters rölelerin Ağustos 2002 tarihi itibarıyla Mersin Asliye Ticaret Mahkemesi nin ihtiyati tedbir kararıyla kaldırıldığı, dolayısıyla, ortaklara yapılan enerji naklinin yeniden başlatıldığı; ancak, fazla enerjinin satışı konusunda ÇEAŞ ın baskısının bu tarihten sonra da devam ettiği, - Nitekim Toros ile ÇEAŞ arasında 17.3.2003 tarihinde imzalanan Sözleşme de, Toros un ortakları dışında hiç kimseye hiçbir şart altında enerji nakli yapamayacağına ilişkin hüküm lerin yer aldığı, bahsi geçen hükümlerin Toros a ÇEAŞ ın baskısıyla kabul ettirildiği, dolayısıyla ihlalin kısmen devam ettiği, - İhlale tümüyle son verilmesi için, 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Toros un fazla enerjisini üçün cü taraflara satışını engellemeye yönelik Sözleşme hükümlerinin iptal edilmesini ve mevcut Sözleşme de Toros un üçüncü taraflarla anlaşması ve mevzuatta gösterilen nakil bedellerini ÇEAŞ a ödemesi koşuluyla söz konusu enerjinin ÇEAŞ ça nakledilmesine yönel ik düzenlemelere yer verilmesini sağlayacak bir tedbirin Rekabet Kurulu nca alınmasının yerinde olacağı, - ÇEAŞ ın hakim durumunu kullanarak şikayetçi teşebbüslerin zorunlu unsura erişimini engellemeye ve zorlaştırmaya yönelik eylemlerinin, Kanun un Ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler şeklindeki 6(a) maddesi anlamında bir kötüye kullanma halini teşkil ettiği, 03 72/874 -373 7 - Söz k onusu uygulamalar ile, ÇEAŞ ın, kendisine bölgede tanınan imtiyazları kullanarak, üretimde tekelleşmeye yönelik amacını açıkça gösterdiği, bu yönüyle alt pazardaki hakim durumunu kullanarak, bölgede fiili ve potansiyel rekabeti engellediği, bu çerçevede, Ç EAŞ ın tutum ve davranışlarının aynı zamanda Kanun un 6(d) maddesinde yer alan Belirli bir piyasadaki hakimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticari avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabet koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, - Bu nedenlerle, ÇEAŞ ın Kanun un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca idari para cezası ile cezalandırılmasının gerektiği ifade edilmektedir. H- İNCELEME ve DEĞERLENDİRME H.1. ŞİKAYETÇİLERİN İD DİALARI VE ÇEAŞ IN SAVUNMALARI H.1.1. Enerjisa nın İddiaları Enerjisa nın şikayet dilekçelerinde özetle; - Enerjisa nın, 3096 sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkın da Kanun (3096 sayılı Kanun) ve bu Kanun a dayalı olarak çıkarılan yönetmelikler çerçevesinde, Adana ili Tarsus yolu üzerinde toplam 120 MW (3x40) gücünde otoprodüktör üretim tesisi kurmak üzere 24.5.2000 tarihinde Bakanlığa ön müracaatta bulunduğu, - Enerj isa nın, mevzuat gereği teslim etmesi gereken fizibilite raporunu 21.8.2000 tarihinde Bakanlığa gönderdiği; söz konusu raporun ilgili kuruluşlarca değerlendirilmesinin ardından Bakanlık ile Enerjisa arasında Otoprodüktör Statüsünde Üretim Tesisi Kurulması , İşletilmesi ve Enerji Fazlasının Satışına İlişkin Sözleşme nin (İzin Sözleşmesi) 9.10.2000 tarihinde imzalandığı, - 4.12.2001 tarihi itibarıyla, tesisin tamamen kabule hazır halde bekletildiği, - Adana Asliye Ticaret Mahkemesi ne verilen 29.1.2002 tarihli B ilirkişi Raporu ile santralin gaz türbini ve jeneratörü kısmının tamamlandığı, gaz türbinlerinin işletilmeye hazır olduğu, ancak, iletim bağlantısı yapılmadığı için boşta döndüğü; santralin Bakanlık ile Enerjisa arasındaki 09.10.2000 tarihli sözleşme eki f izibilite raporundaki hususlara ve Türkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş. (TEAŞ) tarafından tespit edilmiş ulusal işletme esaslarına uygun olarak inşa edildiği; 154 kV luk şalt tesisine ÇEAŞ tarafından gerilim uygulanmadığının tespit edildiği, 03 72/874 -373 8 - Adana Üçüncü Su lh Hukuk Mahkemesi ne verilen 13.3.2002 tarihli Bilirkişi Raporu ile teknik olarak, tesisin işletilmesine ilişkin herhangi bir engel bulunmadığının tespit edildiği, - Mevcut mevzuat uyarınca, anılan tesisin devreye alınabilmesi için projelerinin onayı ve ona ylı projelere göre de Bakanlık başkanlığındaki bir kabul heyeti tarafından kabul işlemlerinin tamamlanması, ancak, bunun için de öncelikle, Bakanlık ve Enerjisa arasında imzalanan sözleşme ve ilgili mevzuat uyarınca, santralin sisteme bağlantı detaylarını içeren bir Enerji Alış ve Enerji Nakline İlişkin Sözleşme nin (Alış ve Nakil Sözleşmesi) şikayetçi olunan ÇEAŞ ile imzalanması gerektiği, - Enerjisa nın, 19.12.2000, 25.9.2001, 31.10.2001, 24.11.2000 tarihli yazılarla nakil hattına bağlantı sağlaması ve ge rekli sözleşmenin hazırlanarak imzalanması için ÇEAŞ a başvurduğu; bu taleplerini birçok kez Bakanlığa da bildirdiği, - Bakanlığın, 26.10.2001 ve 14.11.2001 tarihli yazıları ile ÇEAŞ ı, Enerjisa ile Elektrik Satış Anlaşması (ESA) imzalayarak, bir nüshasını B akanlığa göndermesi hususunda talimatlandırdığı, - ÇEAŞ ın çeşitli gerekçelerle söz konusu taleplere olumsuz cevap verdiği, - ÇEAŞ ile Sisteme Bağlantı ve Enerji Nakil Şartlarını Belirleyen Sözleşme nin 17.8.2002 tarihinde imzalandığı, anılan Sözleşme nin im zalanmasından sonra tesise gerilim uygulanmasına yönelik 10.9.2002 tarihli bir Uygulama Zabtı nın düzenlendiği, santralin geçici kabulünün 28.9.2002 tarihinde yapıldığı ve 1.10.2002 tarihinde de faaliyete geçtiği, - Daha önce imzalanan Sözleşme ile ÇEAŞ a teklif edilen Sisteme Bağlantı ve Enerji Nakil Şartlarını Belirleyen Sözleşme taslağı arasında özü itibarıyla hiçbir fark bulunmadığı, - İmzalanan Sözleşme ile teklif olunan Sözleşme arasındaki farklılığın sadece teknik detaylarda görülebileceği, ancak bu farklılıkların ÇEAŞ açısından bir avantaj ya da dezavantaj oluşturmasının söz konusu olmadığı, bu tür teknik farklılıkların giderilmesi için 10 ay beklenilmesinin gerekmediği, - ÇEAŞ ın 17.8.2002 tarihli Sözleşme yi imzalamasının, daha önce teklif edilen Sözleşme ye oranla daha uygun koşulların oluşmasından ya da şartların olgunlaşmasından kaynaklanmadığı, ÇEAŞ ın, hukuka aykırı ve hakim durumunu kötüye kullanması halini teşkil eden tutumunun, aynı zamanda Bakanlıkla imzalamış olduğu İmtiyaz Sözleşmesi nin ip tal sebebi olduğunu farketmesinden kaynaklandığı, - Bir an için ihlalin 17.8.2002 tarihli Sözleşme nin imzalanması ile ortadan kalktığı düşünülecek olsa dahi, santralin üretim ve kabule hazır olduğu 4.12.2001 tarihi 03 72/874 -373 9 ile söz konusu sözleşme tarihi arasında ih lalin oluştuğu, kesintisiz devam ettiği ve bu çerçevede telafisi güç zararların meydana geldiği, - Şikayetin devamından bahisle ÇEAŞ ın bu tutumunun cezalandırılması gerektiği ifade edilmektedir. H.1.2. ÇEAŞ ın Enerjisa nın İddialarına Yönelik Savunması ÇEAŞ ın, ilk savunmasında özetle; - T.C. Hükümeti adına hareket eden Bayındırlık Vekaleti ile 23.12.1953 tarihinde yapılan sözleşme ile elektrik üretim, iletim, dağıtım ve ticaretine ilişkin bölgesel imtiyaz verilen ÇEAŞ ın 3096 sayılı Kanun un geçici 2. madd esi doğrultusunda Bakanlar Kurulu nun 26.9.1988 tarihli Kararı ile görevli şirkete dönüştüğü, - ÇEAŞ a verilen imtiyaza karşılık külfetlerin yüklendiği, bu doğrultuda ÇEAŞ ın görev bölgesinde birçok elektrik üretim, iletim ve dağıtım tesisleri inşa ettiği ve bu yatırımların tamamının devletten hiçbir yardım alınmaksızın yapıldığı, Adana 3. Asliye Hukuk Mahkemesi nin 3.4.2000 tarihli tespitine göre bu yatırımların değerinin 3.221.304.309 ABD Doları olduğu, - ÇEAŞ ın özkaynakları ile yaptığı hidrolik santraller ve son olarak Berke Hidroelektrik Santrali nin (HES) devreye alınmasıyla Mayıs 2002 döneminde bölgenin ihtiyacının üzerinde enerji üretildiği ve fazla enerjiyi Türkiye Elektrik Taahhüt ve Ticaret A.Ş. ye (TETAŞ) satarak dövizin enerji gideri olarak yurt dışına çıkmasının önlendiği, - Görev sözleşmesine göre, ÇEAŞ ın kendi öz kaynakları ile yaptığı tüm tesislerin işletme hakkının sözleşme süresinin sonunda (2058 yılında) Bakanlığa ve Bakanlığın gösterdiği kuruluşlara devredilecek olduğu, - Görev sözleşmesinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay 10. Daire nin 4.10.2000 tarihli 1998/4917 E. ve 1998/4828 E. sayılı kararlarında; sözleşmede nimet/külfet dengesinin kurulduğuna işaret edilerek davanın reddedildiği, - Şikayetçi Enerjisa nın hiçbir külfet yüklenmeden, hiçbir enerji alt yapı yatırımı yapmaksızın, başka şirketlerin kendi öz kaynakları ile yaptığı iletim ve dağıtım hatlarını kullanarak imtiyaz hukukuna tabi enerji ticareti yapmak istediği, bu bakımdan ÇEAŞ ın hukuki imtiyazının hakim durumun kötüye kullan ılması olarak nitelendirilemeyeceği, - Adana Sulh Hukuk Mahkemesi nin 2002/43 D. iş sayılı dosyası ile yaptırdığı tespitte, Enerjisa nın ortaklarının ÇEAŞ ın büyük müşterilerinden olduğu Enerjisa nın santrallerinin devreye girmesiyle 2001 yılı itibarıyla ÇEA Ş ın %9.38 03 72/874 -373 10 oranında daha az enerji satacağının belirtildiği, bu bakımdan nimet/külfet dengesinin ÇEAŞ aleyhine bozulduğu hususlarına yer verildiği, - ÇEAŞ ın bir kamu hizmeti gördüğü, özel bir kişi tarafından görülüyor olsa bile hizmetin kamusal niteliğini y itirmeyeceği, bir kamu hizmeti ve kamu imtiyazı söz konusu olduğunda, sözleşmede öngörülmemiş olsa bile idarenin, imtiyaz sahibinin tekel hakkını korumak yükümlülüğü altında olduğu, - İdarenin imtiyaz sahibini, kamu hizmetinin niteliği gereği, rekabete karşı koruma yükümlülüğü altında olduğu, çünkü, yatırım yapması ve bunun uzun bir süreye yayılı olarak tahsilinin güvence altına alınması durumunda olduğu, ancak, Enerjisa nın otoprodüktör maskesi altında kamu imtiyazı konusu olan elektrik ticaretini istediği ş artlarda yapma arayışında olduğu, - Enerjisa santrallerinin kurulurken, ilgili mevzuat doğrultusunda alınması gereken DPT görüşünün alınmadığı, bu bakımdan Enerjisa nın yasal bir piyasa aktörü olmadığı, - 17.4.1996 tarih ve 22614 sayılı Resmi Gazete de yayımla nan Yönetmeliğin 3. maddesinde değişiklik yapan 1. maddesinde otoprodüktör grubunun kendi faaliyet alanlarının enerji ihtiyacını karşılamak üzere kurulacağının belirtildiği, Enerjisa nın santrallerinin kendi şirketlerinin ihtiyacının çok üzerinde, Seyhan Barajı ve HES Barajı nın 3 katı kapasiteye sahip olduğu, otoprodüktör değil, prodüktör olarak planlanıp kurulduğu, bunun altında ise hiçbir külfete girmeksizin kar amaçlı olarak ticaret yapma imtiyazı elde etme isteğinin yattığı, - ÇEAŞ ın bir çok yatırım yap ma ve birçok yere bedelsiz elektrik verme yükümlülüğü mevcut iken, Enerjisa nın hiçbir kamu hizmeti yatırımı yapmadan elektrik üreten ve ürettiği elektriği ÇEAŞ a ilettiren ve ÇEAŞ abonelerine ÇEAŞ aracılığı ile satan, kamu hukukundan yararlanarak oluşan ama kamu yükümlülüklerine tabi olmayan bir özel hukuk kişisi olduğu, - Kendi ihtiyacının çok üstünde üretim yapan Enerjisa ya verilen imkanın otoprodüktör işlevi değil, örtülü ve tüm ülke üzerinde kullanabileceği bir imtiyaz hakkı devri olduğu, bu imtiyaz ha kkının ise Bakanlar Kurulu Kararı ve Danıştay incelemesi olmaksızın verildiği, - Kanuna karşı kurulan bu otoprodüktör tesisleri ile ilgili olarak Ankara 5. İdare Mahkemesi nde 2002/349 E. ve Ankara 1. İdare Mahkemesi nde 2002/24 ve 2002/37 E. sayılı davalar ının devam ettiği, - Enerjisa ya karşı, bölgedeki diğer otoprodüktör şirketlerden farklı muamele yapıldığı iddiasının doğru olmadığı, Enerjisa ya verilen iznin hukuka uygunluğunun tartışmalı olduğu, diğer otoprodüktörlerin toplam üretim kapasitesinin Enerjis a ya verilen elektrik üretim ve iletim şeklinde özetlenebilecek örtülü imtiyaz kapasitesinin yarısına bile ulaşamadığı, 03 72/874 -373 11 - Bakanlığın Rekabet Kurumu na gönderdiği 4.6.2002 tarih ve 2624 sayılı yazıda, ÇEAŞ aleyhine, şikayetçi lehine açık bir tutum sergilenmi ş olduğu, şöyle ki; ÇEAŞ ile Enerjisa arasında imzalanması istenen sözleşmenin ileri sürülen bir takım iddialar nedeniyle bugüne kadar imzalanmadığı belirtilmekle birlikte, bu iddiaların ne olduğu hususuna yer verilmemiş olduğu, - ÇEAŞ ın sözleşme yapmaya ha zır olduğu, ancak bu sözleşmelerin koşullarının Enerjisa tarafından tek taraflı olarak değil, tarafların teknik, mali ve hukuki konuların karşılıklı görüşülerek belirlenmesi gerektiği, - Bakanlığın talebi üzerine, Enerjisa ya sözleşme yapmaya hazır oldukları nın bildirildiği, ancak Enerjisa nın ÇEAŞ ı teknik ve mali konularda tek taraflı olarak hazırladığı bir sözleşme metnini kabule zorladığı, buna karşılık, ÇEAŞ ın tarafların asgari hak ve yükümlülükleri ile hizmet gereklerini dikkate alarak mevzuat hükümler ine uygun olarak hazırladığı sözleşmeyi ihtirazi kayıtla imzalayıp Enerjisa ya ve idareye gönderdiği (ÇEAŞ ın bu tutumu sayesinde sözleşmenin imzalandığı), - Enerjisa nın gönderilen sözleşmeyi imzalaması nedeniyle, şikayet konusunun ortadan kalktığı, diğer y andan sözleşmenin imzalanamamış olmasında kusurun Enerjisa da olduğunun ortaya çıktığı ifade edilmektedir. H.1.3. Toros un İddiaları Toros un şikayet başvurularında özetle; - Bakanlar Kurulu nun 26.9.1998 tarih ve 88/13314 sayılı Kararı uyarınca ve Bakanl ıkla akdettiği 9.3.1998 tarihli İmtiyaz Sözleşmesi gereği, Çukurova bölgesinde elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı ve ticareti konularında imtiyaza sahip özel hukuk sermaye şirketi olan ÇEAŞ ın anılan bölgede iletim konusunda fiili ve akdi bir tekele sahip olduğu, - ÇEAŞ ın Bakanlıkla imzaladığı İmtiyaz Sözleşmesi nin yükümlülüklere ilişkin 6. maddesinin (b) bendinde hizmet bölgesindeki talepleri hiç bir aksaklığa meydan vermeden yerine getirmekle yükümlüdür. , aynı maddenin (h) bendinde ise müşterilerle ar asındaki ilişkileri düzenleyen ve Bakanlık tarafından yürürlüğe konulmuş ve konulacak yönetmeliklere aynen uyacaktır. hükümlerinin bulunduğu, - Ortaklarının enerji ihtiyacını karşılamak üzere, ilgili yönetmelik uyarınca Bakanlıktan aldığı izin ve bu doğrul tuda Bakanlık ile imzaladığı Sözleşme çerçevesinde elektrik üretmek üzere otoprodüktör grubu statüsünde kurulmuş bir şirket olan Toros un, Ceyhan tesisleri ile Mersin Akgübre tesislerinde ürettiği elektrik enerjisi nedeniyle ÇEAŞ ın doğrudan rakibi durumun da olduğu, 03 72/874 -373 12 - Enerji üretim tesisi olmayan grup şirketlerinin ÇEAŞ dışındaki tek alternatifinin söz konusu otoprodüktör grubunun olduğu, - İmtiyaz Sözleşmesi ve Enerji Nakil ve Satışına İlişkin Sözleşmeler gereği Toros un ihtiyaç fazlası enerjiyi ÇEAŞ a satmak durumunda olduğu; bu durumun ÇEAŞ ın hukuki ve fiili tekel olmasından ve Toros un ürettiği enerjinin ÇEAŞ olmaksızın başkalarına satışının mümkün olmamasından kaynaklandığı, - İlgili pazarın Çukurova bölgesindeki elektrik üretimi, satışı ve nakli hizmetleri pazarı olduğu, - ÇEAŞ ın bölgedeki tekeli nedeniyle, Toros un, ürettiği enerjinin grup ortaklarına nakli için ÇEAŞ tan ücreti mukabili hizmet almak ve ihtiyaç fazlası enerjiyi de yine ÇEAŞ a satmak durumunda bulunduğu, - Toros ile ÇEAŞ arasında, Toros un Ada na ve Mersin tesislerinde üretilen elektriğin grup ortaklarına nakli ve ihtiyaç fazlası elektriğin satın alınması hususunda 26.7.1999 tarihinde Enerji Alış -Satışına ve Enerji Nakline İlişkin Enerji Sözleşmesi (ESA) akdedildiği; Toros un otoprodüktör tesisl erine ilave yapılması nedeniyle ESA nın 18.4.2001 tarihinde revize edildiği, - Taraflar arasında imzalanan ESA da; a) ÇEAŞ ın, Toros un ürettiği elektriği grup ortaklarına nakletmekle yükümlü olduğu, bunun karşılığında Toros un sözleşmede belirtilen oranda b ir nakil bedeli ödeyeceği (m.17.4), b) Toros un ürettiği ihtiyaç fazlası elektriği ÇEAŞ a satacağı, tesislerinin ihtiyacı olduğu takdirde de ÇEAŞ tan elektrik satın alacağı (m.21), c) Toros ile ÇEAŞ ın, karşılıklı olarak alıp verdikleri enerji miktarları için kW/saat bazında mahsuplaşma yapacakları (13.9.1999 tarihli ek sözleşme m.14.1), d) Enerji nakli yapılacak grup şirketlerinin mevcut abone sözleşmelerini iptal ederek, ÇEAŞ la tek terimli tarife üzerinden yeni abonelik sözleşmesi akdedecekleri (m.17.3); Toros a ait Mersin ve Ceyhan tesislerinin ise çift terimli tarifeye tabi olacağı (m.8.2.b.1) hususlarının yer aldığı, - Nisan 2002 ayında, Berke HES in inşaatının bitmesini takiben ÇEAŞ ın İmtiyaz Sözleşmesi ne ve ESA ya aykırı uygulamalara başladığı; Toros un ür etimini durdurmaya ve kendi enerjisini almaya zorladığı, - ÇEAŞ ın ilk defa 8.4.2002 tarih ve 7096 sayı ile 15.5.2002 tarih ve 9406/9407 sayılı ihtarnamelerle Toros un sisteme enerji vermesini önlemek üzere teknik çalışmalar başlattığını bildirdiği, 03 72/874 -373 13 - ÇEAŞ ye tkililerinin 17.5.2002 tarihinde Toros a şifahen tesislerinden enerji akışını önlemek üzere ters röleler takmakta olduklarını ve enerji verilmesi halinde söz konusu tesislerin ulusal şebeke dışında kalacaklarını belirttikleri, - ÇEAŞ a ve Bakanlığa gönderile n 17.5.2002 tarihli yazıya cevaben, Bakanlığın ÇEAŞ a gönderdiği 31.5.2002 tarih ve 2595 sayılı yazıda Toros un enerji nakletme hakkı olduğunu ve ÇEAŞ ın enerji nakline engel olmaması gerektiğini bildirdiği, - ÇEAŞ ın 21.5.2002 tarih ve 5199/5200 sayılı yazı ları ile Toros un grup ortaklarına nakil yapılmayacağını belirttiği ve ücreti mukabilinde naklettiği enerji için kendi enerjisiymiş gibi fatura tanzim ederek ödenmesini istediği, - Söz konusu faturalara 29.5.2002 tarih ve 2083 sayılı, 30.5.2002 tarih ve 2710 2 sayılı ihtarnamelerle itiraz edildiği ve faturaların iade edildiği, - ÇEAŞ ın, Toros ile akdettiği ESA gereğince mahsuplaşma yapmak ve Mersin İLE Ceyhan tesisleri için %15 oranında güç bedeli tahakkuk ve fatura etmek durumunda olduğu, ancak, 21.5.2002 tari h ve 5191/5192 sayılı yazıları ile mahsuplaşmaya itiraz ettiği ve keyfi olarak tek terimli tarifeden ve %15 yerine %100 güç bedeli üzerinden fatura tanzim ederek Toros u haksız bir ödemeye zorladığı, - ÇEAŞ ın söz konusu yazılarına 29.5.2002 tarih ve 26870, 26868, 26869 sayılı yazılarına noter vasıtasıyla itiraz edildiği ve faturaların iade edildiği, - ÇEAŞ ın 07.06.2002 tarih ve 5920, 5921, 5922 ve 5923 sayılı yazıları ile haksız olduğu iddia edilen fatura bedellerinin 17.06.2002 tarihine kadar ödenmesini istediği, aksi takdirde bir ihtara hacet kalmadan Toros un elektriğinin kesileceğini ihbar ettiği; - Ceyhan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi nin 2002/191 D. iş sayılı dosyasından 21.6.2002 tarihinde yapılan keşifte; Toros a ait Ceyhan tesislerinden sisteme enerji veri ldiğinde bir süre sonra bağlantının kesildiği, ÇEAŞ ın tesislerinde yapılan incelemede ters güç rolelerinin takılı olduğu, ÇEAŞ çalışanının beyanına göre 18.4.2002 tarihinde ters güç rölesi takılarak ve 20.5.2002 tarihinde devreye alındığı hususlarının tes pit edildiği, - Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi nin 2002/191 D. iş sayılı dosyası ile 21.6.2002 tarihinde yapılan bilirkişi incelemesinde Toros un Mersin Akgübre tesislerinde ürettiği enerjinin nakli için ÇEAŞ ın kontrolündeki trafo merkezindeki fiderlere t ers güç roleleri bağlandığı hususunun tespit edildiği, - İtirazlara rağmen, ÇEAŞ ın haksız fatura bedellerini talep etmeye devam ettiği, - Bakanlığın son kez 25.6.2002 tarihli yazısı ile, ÇEAŞ ı yönetmelik ve ESA ya aykırı uygulamalara son vermesi hususunda uy ardığı, 03 72/874 -373 14 - Buna karşılık, ÇEAŞ ın, Ceyhan tesislerinin elektriğini 9.7.2002 tarihi itibari ile keserek enerji akışını bu tarihten itibaren durdurduğu; bu durumun Ceyhan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından 2002/210 D. iş sayılı dosya ile tespit edildiği, - ÇEAŞ ın, çeşitli bankalardan verilen teminat mektuplarını Toros un itirazlarına rağmen haksız yere nakde çevirdiği, - ÇEAŞ ın ESA eklerini, (a) Bakanlığın, otoprodüktör grubunun üretip ÇEAŞ a sattığı ihtiyaç fazlası enerjinin satış fiyatını belirleme yetkisinin olmadığı ve bu fiyatın TEAŞ ın ÇEAŞ a enerji satış fiyatından yüksek olamayacağını; (b) Kanun un, otoprodüktör grubunun ÇEAŞ a verdiği enerji ile ÇEAŞ tan aldığı enerjinin kw/saat bazında mahsuplaşılmasına izin vermediğini ileri sürerek, ihtirazi kayıtla ödediği; ancak buna rağmen Borçlar Kanunu nun 31. maddesinde öngörülen sürede ÇEAŞ tarafından bir hükümsüzlük davası açılmadığı, - ÇEAŞ ın, Toros un ürettiği elektriği grup ortaklarına nakli konusunda herhangi bir itirazının bulunmadığı halde bu hususa ilişk in haksız uygulamalara giriştiği, - ÇEAŞ ın tüm bu uygulamalara, Toros un mevzuata uygun olarak kurduğu otoprodüktör tesislerini atıl kılmak, kendi ihtiyacı olan enerjiyi üretmesini engellemek ve ÇEAŞ tan enerji almaya zorlamak amacıyla giriştiği, bu durumun 4054 sayılı Kanun kapsamında hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmektedir. H.1.4. ÇEAŞ ın Toros un İddialarına Yönelik Savunması ÇEAŞ ın savunmasında özetle; - İlgili pazarın kamu hizmeti niteliği taşıması ve im tiyaz usulüne dayalı olarak çalışması nedeniyle bu pazarda ticaret yapmak isteyen bir şirketin ilgili mevzuata uygun statüsünün olup olmadığının rekabet hukuku bakımından da öncelikle değerlendirilmesi gerektiği, - Toros un Mersin de tesis edip çalıştırdığı 4,7 MW kurulu gücündeki otoprodüktör santrali ile ilgili olarak 5.11.1998 tarihinde Bakanlık ile şirket arasında otoprodüktör sözleşmesi imzalandığı ve bu santralın 13.11.1999 tarihinde işletmeye açıldığı, daha sonra Toros un yeni yatırımlar sonucu artacak enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla 7,4 MW kurulu gücünde ilave bir prodüktör santralı tesis edip işletmek üzere Bakanlığa müracaat ettiği ve Toros un bu talebinin Bakanlık Enerji İşleri Genel Müdürlüğü nce uygun bulunduğu, - Toros un mevcut 4,7 MW kurul u güçteki santralına ek olarak kurulu gücü 7,4 MW olan ikinci bir santral işletmeye alınmasına gerekçe olarak, şirketin yeni yatırımlar sonucu artacak enerji ihtiyacının karşılanmasını gösterdiği, gerçekte Toros un enerji ihtiyacının artmadığı, söz konusu yeni santralı ÇEAŞ a elektrik 03 72/874 -373 15 satmak amacıyla kurduğu, bu bakımdan Toros un kendi ihtiyacına yönelik kullanmaktan çok satmak için elektrik ürettiği, bu durumun anılan şirketin Bakanlığa gönderdiği 14.7.2000 tarihli yazısından da açık olarak anlaşıldığı, - Öte yandan, şikayetçi şirketin 7,4 MW güçteki santral için Bakanlık tan izin alırken yeni bir tesis kurma mecburiyetine uymadığı ve 1969 yılında kurulan bir tesisi kısmen iyileştirerek bu tesis için otoprodüktör izni aldığı, bu durumun hukuka aykırılık dışın da teknik zorluk ve uyumsuzlukları da beraberinde getirdiği, - Bakanlığın Ankara 5. İdare Mahkemesinde devam etmekte olan E.2002/7 sayılı dosyaya verdiği 18.3.2002 tarih ve 2002 -27-910 sayılı cevap dilekçesinde; Toros Enerji ile yapılan sözleşmenin enerji v e ticaret amaçlı olmayıp 3096 sayılı Yasa ve ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılmış ve sadece kendi enerji ihtiyacının karşılamasına yönelik bir sözleşme olduğu, Toros un kendi ihtiyacı dışında atıl bulunan kapasitesi doğrultusunda üreteceği ene rjinin Bakanlık, TEAŞ, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) veya görevli şirketin alması zorunluluğu bulunmadığını belirttiği, Bakanlığın mahkemeye verdiği bu dilekçeden de anlaşılacağı üzere, görevli şirketin otoprodüktör şirketin ürettiği enerjinin ken di ihtiyacını aşan kısmını satın almak zorunda olmadığının açıkça anlaşıldığı, - Ortadaki ihtilafın Toros un, kamu hizmeti yükümlülüğü olmayan, Danıştay incelemesinden geçmeyen, Bakanlar Kurulu kararı gerektirmeyen, sadece Genel Müdür teklifi ve Bakan onayı ile usulüne aykırı bir imtiyaz elde ederek hazır müşteriye, hiçbir pazarlama güçlüğü çekmeden satış yapmak isteğinden ileri geldiği, bu pazarın kamu hizmeti niteliği ve özelliği dikkate alınmadan alt pazar tanımı yapılması ve zorunlu unsurun değerlendirile bilmesi için, hak sahibi olduğunu iddia eden tüzel kişinin kanunun gereklerini yerine getirerek kamu hizmeti yükümlülükleri alması, eşit külfetler ve hukuki kayıtlar ile yasal bir piyasa aktörü statüsünde bulunması gerektiği, bu bakımdan ÇEAŞ la aynı hukuk i kapsamda ve aynı pazarda olduğunun söylenemeyeceği, - Adana 4. Asliye Hukuk Mahkemesi ne sunulan Bilirkişi Raporu nda; a. Toros un otoprodüktör şirket olmaktan çok üretici şirket gibi faaliyet gösterdiği, ancak bu pazara girmek için gerekli ve yeterli hukuki şartlara sahip olmadığı, Toros un faaliyetlerinin ÇEAŞ ı ekonomik yönden olumsuz etkileyeceği gibi kurulu şebekede de teknik yönden sorunlar çıkaracağı, bu tartışmalar bir yana, elektrik nakli hususunun şebeke sistemi içerisinde teknik olarak mümkün ola mayacağı, b. Toros Grubu nun, ÇEAŞ ın bölgede bulunan en büyük müşterilerinden olup, anılan grubun otoprodüktör adı altında üretim tesisi kurarak işletme altına almasının ÇEAŞ ın satışlarında yaklaşık %0,67 oranında azalmaya yol açacağı, bölgede mevcut ve gel ecekteki enerji tüketimlerini hesaplayarak İmtiyaz Sözleşmesi imzalayan ve bu doğrultuda inşaa ettiği 03 72/874 -373 16 enerji üretim, iletim ve dağıtım alt yapı tesislerini imtiyaz süresi sonunda Bakanlığa veya Bakanlığın göstereceği şirkete devretme yükümlülüğündeki ÇEAŞ ın ekonomik kayıplara uğrayacağı, c. 3096 sayılı Kanun un 4. maddesi uyarınca üretim şirketi kurulabilmesi ile ilgili sözleşmenin imzalanması için Bakanlıkça DPT den olumlu görüş alınması gerektiği, ancak, Toros la imzalanan sözleşme için DPT görüşü alınmadığ ı ve bu durumun idari yargı alanına giren bir iptal davasının konusunu teşkil edeceği, d. Nakil in bir yerden başka bir yere taşıma anlamına geldiği, enerji naklinden bahsedebilmek için otoprodüktör şirket tarafından sisteme verilen enerjinin aynı anda ve miktarda karşı taraftan çekilmesinin şart olduğu, şirket kayıtlarının tetkikinde, Toros tarafından sisteme verilen enerjinin aynı zaman ve miktarda çekilmediği, hatta, sisteme enerji verilmeden dahi enerji çekildiğinin tespit edildiği, bu durumda enerji naklinden bahsetmenin mümkün olmadığı, yapılan işlemin olsa olsa enerji mahsuplaşması/takas işlemi olduğu, mahsup işleminin ise karşılıklı alım/satımlarda söz konusu olacağı, ancak ÇEAŞ ın Toros a 12.3.2002 tarih ve 2440/2439 sayılı yazılarla enerji satın al maya ihtiyacı bulunmadığını açıkça belirterek, sattığı enerjinin bedelini talep edebileceği, enerji satın almadığı için ise mahsuptan söz edilemeyeceği, e. Birebir üretim ve tüketim sağlayamayan otoprodüktörlere izin verilmesi, bunlara enerji üretim ve ticar eti imtiyazının da verilmesi anlamına geldiği, diğer yandan, uygulanmaya çalışılan sistemde otoprodüktör tarafından sisteme verilen enerjide meydana gelen kayıp/kaçakların ÇEAŞ uhdesinde kalacağı, f. Toros un kayıtlarından, talebin az olduğu saatlerde sisteme enerji verildiği, talebin çok olduğu zamanlarda ise enerji çekildiğinin anlaşıldığı, oysa enerjinin sisteme verildiği ve çekildiği saatlerin birim fiyat açısından büyük önem arz ettiği, enerji tüketiminin az olduğu ve göl kotunun yüksek olduğu zamanlarda göl kotunun düşürülmesi ve enerji üretilmesi gerektiği, böyle bir zamanda otoprodüktör şirketin herhangi bir kısıtlamaya tabi olmaksızın sisteme enerji verebildiği, buna bağlı olarak, ÇEAŞ ın arz talep dengesine göre birkaç üretim ünitesini devre dışı bır akarak enerji üretmediği, buna karşın, göl kotunu düşürmek amacı ile boşa su atmak zorunda kaldığı, bu durumda ÇEAŞ ın kendi özkaynağı ile yaptığı sisteme, hak sahibi olmasına rağmen öncelikle enerji veremediği, g. Otoprodüktör santrallerde üretilen elektriği n planlı ve kontrollü olmadığı için gerilim dalgalanmaları ve darbelere sebep olduğu, bunun da voltaj düşüklüğü yarattığı ve teçhizat hasarına neden olduğu hususlarına yer verildiği, 03 72/874 -373 17 - İlgili pazarda faaliyet göstermek için gerekli hukuki şartları taşımasa d a, ürettiği elektriği ortaklarına nakledebilmesine yönelik olarak Toros la 26.7.1999 tarihli bir sözleşme yapıldığı, ilave santral dolayısıyla da 18.4.2001 tarihinde ihtirazi kayıtla bu sözleşmenin revize edilmeye çalışıldığı, ancak, anılan şirketin ihtira zi kayıtlı sözleşmeyi imzalamaktan kaçındığı, - ÇEAŞ ın Bakanlığa gönderdiği 27.11.2000 tarih ve 10695 sayılı yazıda; Bakanlığın Toros un 4,7 MW kurulu gücündeki santrale ilave olarak 7,4 MW kurulu güçteki santralle ilgili fizibilitenin uygun bulunduğu, bu n edenle, 26.7.1999 tarihli ESA nın revize edilmesini istediğini, ancak, Toros un eski ve yeni santrallerinde elektrik üretimi için kullanılacak yakıtların farklı olduğunu, enerjinin ÇEAŞ sistemine aynı baradan verileceği ve ölçümlerin bu baradan yapılacağı, bu nedenle farklı yakıtlardan elde edilen elektrik için tespit edilmiş olan otoprodüktör satış fiyatının nasıl uygulanacağına ilişkin 13.11.2000 tarih ve 22941 sayılı Bakanlık yazısı ile 5.11.1998 tarihli İzin Sözleşmesinin revize edilmesi gerektiğinin be lirtildiği, bu yazıda ayrıca, Toros la yapılan 26.7.1999 tarihli ESA nın Kanun dan ve İmtiyaz Sözleşmesi nden doğan haklarını mahfuz etmek suretiyle revize etmek istemenin imzadan imtina olarak nitelendirilemeyeceği, evvelce belirtildiği üzere ilgili ESA y ı ihtirazi kayıtla imzalamaya hazır olduklarının ifade edildiği, - Yukarıda yer verilen delillerin, ÇEAŞ ın Toros un grup ortaklarına enerji naklini engelleme gibi bir amacının olmadığını, sorunun Toros un enerji fazlasını satışına ilişkin ihtilaftan doğduğu nu açıkça ortaya koyduğu, - Toros un ürettiği fazla elektriği almak zorunda olmadığı, Bakanlığın 28.2.2002 tarih ve 3591 sayılı yazısıyla 1.4.2002 tarihinden itibaren otoprodüktörlerin kendi ihtiyaçları dışında kalan ve TETAŞ, TEDAŞ ile görevli şirketlere sa tacakları ihtiyaç fazlası enerji bedelinin, yürürlükteki 85/9799 sayılı Yönetmelik te belirlenen üst limitleri geçmeyecek şekilde, taraflar arasında serbestçe belirlenerek uygulanması esasının getirilmesi üzerine, 12.3.2002 tarih, 2440 ve 2439 sayılı yazıl arla ÇEAŞ ın Toros tan enerji alma ihtiyacı bulunmadığı ve kendileriyle anlaşma temin edilmeden sisteme 1.4.2002 tarihinden sonra enerji verilmemesi gerektiği hususlarını Toros a bildirdiği, - Toros un talepleri doğrultusunda, herhangi bir yargı kararı bekl enmeden, ürettiği enerjinin iletim hattına kabulünün devam ettiği, ancak bunun enerji nakline ilişkin olduğu, bu doğrultuda Enerjisa ile imzalanan sözleşmenin bir benzerinin Toros a gönderilerek imzalanması hususunda gerekli girişimlerde bulunulduğu, bu bakımdan Toros un şikayetinin geçerliliği kalmadığı ve tedbir gerektiren bir durumun da söz konusu olmadığı belirtilmektedir. 03 72/874 -373 18 H.2. OLAYLARIN GELİŞİMİ H.2.1. Enerjisa nın Şikayeti İle İlgili Gelişmeler Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Enerjisa nın şika yeti ile ilgili olarak olayların aşağıdaki şekilde geliştiği tespit edilmiştir. Enerjisa nın Adana ilinde bulunan ortaklarının enerji ihtiyaçlarını karşılamak için kurmayı planladığı 120 MW kurulu gücündeki nafta ve doğalgaz yakıtlı otoprodüktör santraline ilişkin hazırlamış olduğu 22.5.2000 tarihli Ön Başvuru (fizibilite) Raporu nun Bakanlık tarafından 1.6.2000 tarih ve 2718 sayılı bir yazı ile ÇEAŞ a gönderildiği; başvuru gerekçelerinin, kurulması planlanan tesisin özelliklerinin ve yatırımın mali ve tekn ik yönlerine ilişkin açıklamaların yer aldığı söz konusu rapor ile ilgili ÇEAŞ ın görüşlerinin talep edildiği belirlenmiştir. ÇEAŞ ın bahsi geçen ön başvuru raporuna ilişkin görüşünü Bakanlığa 12.6.2000 tarih ve 4862 sayılı bir yazı ile ilettiği, söz konus u görüşte ÇEAŞ ın özetle; - 3096 sayılı Kanun un, kendi ihtiyacını karşılamak amacıyla üretim tesisi kurulmasına cevaz veren herhangi bir hüküm içermediğini, kanunla düzenlenmesi gereken bir konunun idari birer işlem olan yönetmeliklerle düzenlemiş olmasın ın hukuka aykırılık teşkil ettiğini, - Sabancı Grubu nun Ön Başvuru Rraporu nda iddia ettiğinin aksine, bölgede ulusal sistemden kaynaklanan arızalar dışında arz yetersizliği ve kalite sorunu bulunmadığını, - İmtiyaz Sözleşmesi nin 2. maddesine göre görev bö lgesi içerisindeki enerji ticareti işinin, ÇEAŞ ın hak ve imtiyazında olduğunu, - ÇEAŞ ın, imtiyazın sona ereceği 2058 yılına kadar bölgenin enerji tüketim potansiyelini ve muhtemel geliri hesaplayarak bu işe girdiğini, bu doğrultuda da üretim, iletim ve dağ ıtım alt yapı tesisleri yapma külfetini ve yaptığı tesisleri bedelsiz Bakanlığa yahut Bakanlığın göstereceği şirkete devretme taahhüdünü üstlendiğini; buna karşılık anılan otoprodüktör grubunun kurulmasına müsaade edilmesi halinde yaklaşık %20 oranında ene rji satışı kaybına ve dolayısıyla, kar kaybına maruz kalınacağını; bu nedenle, ÇEAŞ ın uğrayacağı zararların telafi edilmesi gerektiğini, aksi halde, bu durumun İmtiyaz Sözleşmesi nin ihlali anlamına geleceğini ileri sürerek Enerjisa nın başvurusuna itir az ettiği görülmektedir. Enerjisa tarafından Bakanlığa gönderilen 23.6.2000 tarihli yazıda özetle; - 1999 yılı itibarıyla Sabancı Holding ile yabancı bir teşebbüs olan Du Pont arasında stratejik bir ortaklığa gidilerek Avrupa nın en büyük polyester hammadde üreticisi konumuna ulaşan bir ortak girişim kurulduğu; bu oluşum 03 72/874 -373 19 içerisinde en önemli tesis olan Sasa Adana fabrikasının elektrik girdisinin garanti altına alınabilmesi bakımından otoprodüktör tesisinin önem arz ettiği, - Bölgenin iklim özelliklerinden kayna klanan elektrik kesintilerinin, frekans ve voltaj dalgalanmalarının, üretim prosesinin son derece duyarlı olmasından dolayı Sasa yı son derece olumsuz etkilediği, - Başvuruya izin verilmesi halinde 2001 yılının son çeyreğinde santralin işletmeye alınabileceğ i ifade edilmiştir. Enerjisa nın Bakanlığa göndermiş olduğu 18.7.2000 tarihli yazıda ise santralin kurulması halinde elektrik kayıplarında 11 MW lık bir azalma gerçekleşeceği ve bunun yıllık 5,9 milyon ABD Doları tutarında bir mali kazanç sağlayacağı belirtilmiştir. TEDAŞ ın, 11.9.2000 tarih ve 1170 sayılı bir yazı ile Enerjisa nın başvurusu hakkındaki görüşünü ilettiği; bölgede elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı ve ticareti yetkisinin ÇEAŞ ta olması nedeniyle ÇEAŞ ın görüşünün de alınması gerektiğini bildirdiği görülmüştür. ÇEAŞ ın Bakanlığa hitaben 11.9.2000 tarih ve 817 sayılı yazısında, 12.6.2000 tarihli yazısındaki görüşlerine ilave olarak; - Mersin de kurulması planlanan 60 MW gücündeki santralin, ÇEAŞ sistemindeki 154 kV Mersin, Yakaköy 154 kV Traf o Merkezi (TM) Mersin elektrik nakil hattına bağlantı şeklinin uygun görülmediği, - Yalnızca, Çimsa fabrikasını beslemek üzere tesis edilen Yakaköy trafo merkezinin 4 milyon ABD Doları değerinde olduğu ve bu yatırımın atıl hale geleceği; ayrıca, arıza ve ba kım hallerinde yılda birkaç kez otoprodüktör santrale elektrik verilmesi zorunluluğundan 180 MW gibi büyük miktarda bir rezerv gücün bekletilmek zorunda kalınacağı hususlarına yer verilmiştir. Enerjisa nın başvurusunun, 9.10.2000 tarihinde Bakanlık tarafı ndan uygun görüldüğü ve Bakanlık ile Enerjisa arasında İzin Sözleşmesi nin bu tarihte imzalandığı, söz konusu sözleşmenin bir nüshasının ÇEAŞ a 25.10.2000 tarihinde gönderildiği anlaşılmıştır. Türkiye Elektrik Üretim, İletim A.Ş. ve Türkiye Elektrik Dağıt ım A.Ş. Dışındaki Kuruluşlara Elektrik Enerjisi Üretim Tesisi Kurma ve İşletme İzni Verilmesi Esaslarını Belirleyen Yönetmelik ile 8.10.2000 tarih ve 24194 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Türkiye Elektrik Üretim İletim Anonim Şirketi ve Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Dışındaki Kuruluşlara Elektrik Enerjisi Üretim Tesisi Kurma ve İşletme İzni Verilmesi Esaslarını Belirleyen Yönetmelikte Değişiklik 03 72/874 -373 20 Yapılması Hakkındaki Yönetmelik in iptali ve karar verilinceye kadar yürütmenin durdurulması talebiy le, ÇEAŞ tarafından Danıştay da Bakanlık aleyhine 5.12.2000 tarihinde bir dava açılmıştır. Enerjisa nın ÇEAŞ a hitaben 24.11.2000 tarih ve 316 sayılı yazısında; Bakanlık ile imzalanmış olan İzin Sözleşmesi uyarınca, kurulacak santralin Ulusal Elektrik Sistemi ile paralel çalışmasının, ÇEAŞ a ait 154 kV Zeytinli iletim hattı ile bağlantılı olan Adana Sasa Fabrikası nın 154 kV trafo merkezine yapılacak ilave fiderler vasıtasıyla mümkün olacağı belirtilmiş; bu çerçevede, ÇEAŞ tan, Bakanlık tarafından onaylan acak projelere esas olacak teknik hususların kendilerine bildirilmesi ve ESA için gerekli hazırlıkların başlatılması talep edilmiştir. Enerjisa nın ÇEAŞ a yönelik talepleri, 19.12.2000 tarihinde bir kez daha yinelenmiştir. Enerjisa nın Bakanlığa hitaben 25.1.2001 tarihli yazısında Adana ilindeki otoprodüktör santralinden beslenecek ilave ortakların bir listesi verilmiştir. 25.1.2001 tarihinde Enerjisa tarafından ÇEAŞ a, Bakanlık ile İzin Sözleşmesi nin imzalandığı ve otoprodüktör grubuna yeni ortakların d ahil edildiği hatırlatılmış ve gereken sözleşmelerin hazırlanarak gönderilmesi talep edilmiştir. İlgili yönetmeliklerin iptali ve yürütmenin durdurulması amacıyla ÇEAŞ tarafından açılan 2000/6066 E. sayılı davada Danıştay, yürütmenin durdurulması isteminin davalı idarenin (Bakanlığın) savunmasının alınmasından sonra incelenmesine 7.2.2001 tarihinde karar vermiştir. 2.10.2001 ve 15.10.2001 tarihlerinde dönemin Bakanı ve ilgili Genel Müdürü ne hitaben Enerjisa tarafından yazılan dilekçelerde, Aralık 2001 de ü retime geçmesi planlanan santralin işletilebilmesi için ÇEAŞ ile imzalanması gereken ESA nın söz konusu teşebbüsün tutumu yüzünden imzalanamadığı, bu nedenle de proje dosyalarının Bakanlıkça onaylanamadığı belirtilerek, Bakanlık tan konuya acilen çözüm get irilmesi istenilmiştir. Enerjisa nın Bakanlığa hitaben 16.10.2001 tarihli yazısında ise TETAŞ ın bölünmesi ve ÇEAŞ ın direnci nedeniyle ESA nın imzalanamadığı, dolayısıyla proje dosyaları hazır olmasına rağmen, Bakanlıkça onaylanmadığı ifade edilmiş; proje dosyalarının mevcut haliyle kabulü veya sürenin uzatılması talep edilmiştir. Bakanlığın ÇEAŞ a gönderdiği 26.10.2001 tarihli yazıda, ÇEAŞ a, Enerjisa ile acilen ESA yı imzalaması ve bir nüshasını Bakanlığa göndermesi gerektiği bildirilmiştir. Enerjisa n ın ÇEAŞ a göndermiş olduğu 31.10.2001 tarihli yazıda, ÇEAŞ tan ESA taslağının görüşülmesi amacıyla toplantı tarihi ve yerinin bildirilmesi talep edilmiştir. Enerjisa nın Bakanlığa göndermiş olduğu 5.11.2001 tarihli yazıda, ÇEAŞ ın tutumu nedeniyle; 03 72/874 -373 21 - Projel erin onaylanamadığı ve bu nedenle kabul sürecinin başlatılamadığı, - Deneme işletmesi için gerekli nafta ve motorin kullanım izninin alınmadığı, - ÇEAŞ ile imzalanacak ESA ya bağlı olarak, TETAŞ ile ESA yapılamadığı ifade edilmektedir. Bakanlığın, dağıtımı ÇE AŞ ve Enerjisa ya yapılan 14.11.2001 tarihli yazısında, taraflara daha evvelki talimatlar da hatırlatılarak ESA nın ivedilikle imzalanması gerektiği bildirilmiştir. Enerjisa, 16.11.2001 tarihinde ÇEAŞ ile ESA imzalanmasına yönelik Bakanlık ça bir toplantı organize edilmesini talep etmiş; Bakanlığın 20.11.2001 tarihli yazısı ile yer ve saati bildirilen toplantıya ÇEAŞ ın iştarikini istemiştir. Enerjisa nın 23.11.2001 tarihli yazısında ÇEAŞ a, santral ile ÇEAŞ iletim hattı arasındaki enerji alış -verişini öl çmeye yönelik istenilen nitelikteki sayaçların temin edildiği bildirilmiş ve ÇEAŞ tan montaj yeri ve zamanının bildirilerek gerekli işlemlerin başlatılması talep edilmiştir. Enerjisa nın Bakanlığa hitaben 30.11.2001 tarihli yazısında, Adana Kojenerasyon Santrali nin 1 no lu türbin ve jeneratörünün geçici kabule hazır hale geldiği; ÇEAŞ ile ESA imzalanmasına yönelik işlemlerin tamamlanması ve Geçici Kabul Heyeti nin görevlendirilmesi hususlarında Bakanlık talimat ve izinlerinin beklendiği ifade edilmiştir. Enerjisa nın 6.12.2001 tarihli yazısında, Adana santralinin 1 no lu türbininin çalışabilecek duruma geldiği, ancak, sayaçların bağlanmasına ilişkin taleplerine ÇEAŞ tan cevap gelmediği ve bu nedenle, ÇEAŞ Zeytinli TM ye bağlantı yapılamadığı Bakanlığa bildi rilmiş; ÇEAŞ a bu konuda talimat verilmesi ve söz konusu işlemlerin uzaması nedeniyle, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin (TEİAŞ), santralin 154 kV luk şaltının geçici kabulü için görevlendirilmesi talep edilmiştir. Bakanlığın ÇEAŞ a göndermiş olduğu 10.12.2 001 tarihli yazı ile, Enerjisa ile ESA imzalanması hususunda ÇEAŞ tan cevap alınamadığı belirtilmiş; konunun neticelendirilmesi bir kez daha talep edilmiştir. Bakanlığın, dağıtımı ÇEAŞ, Enerjisa ve TEİAŞ a gönderilen 12.12.2001 tarihli yazısında, Enerjisa nın, yapımı biten santral ünitesinin test edilebilmesi için 154 kV şalt tesisine gerilim uygulanması hususundaki talebinin uygun görüldüğü ifade edilmiştir. ÇEAŞ ın 20.12.2001 tarih ve 13382 sayılı yazısında; Enerjisa nın Adana da 1. ünitesi biten otoprodü ktör santraline deneme işletmesi yapılabilmesi için 154 kV luk şalt tesisine gerilim uygulanması ve Enerjisa ile ESA imzalanması konusundaki Bakanlık yazılarına cevaben özetle; 03 72/874 -373 22 - ÇEAŞ ın, santralin tesisine ve işletilmesine yönelik olumsuz görüşlerine rağme n Bakanlığın İzin Sözleşmesi ni imzaladığı, - 3096 sayılı Kanun un 4. maddesine göre, konu ile ilgili DPT görüşünün alınması gerekirken alınmadığı, - Elektrik Tesisleri Kabul Yönetmeliği hükümlerine göre, iş yaptıran kuruluş, enerji sağlayan kuruluş ve yükleni ci kuruluş temsilcilerinden oluşan Kabul Kurulu oluşturulmadan ve bu Kurul tarafından gerekli kontrol ve incelemeler yapılmadan gerilim uygulanamayacağı ve enerji satış/nakline yönelik ESA yapılamayacağı ileri sürülmüş ve konunun Bakanlık tarafından yeni den değerlendirilmesi talep edilmiştir. Enerjisa tarafından Bakanlığa gönderilen 20.12.2001 tarihli yazıda özetle; - Türkiye deki santral yatırımları için KfW den (Almanya) 169.650.000 Euro tutarında dış kredi temin edildiği, ancak teknik olarak hazır durumd aki Adana santralinin devreye alınamadığı ve bu nedenle, KfW nezdinde taahhütlerde kusurlu hale düşüldüğü, - ÇEAŞ ın kayıtsızlığı nedeniyle, yatırım maliyetinin giderek yükseldiği; Türkiye deki enerji kısıtları dikkate alındığında, Adana santralinin atıl ola rak bekletilmesinin ülkeyi de ekonomik zarara soktuğu, - Bu nedenle, ÇEAŞ a kesin ve süreli talimat verilmesi ve bunlara uymaması halinde uygulanacak yaptırımların hatırlatılması gerektiği belirtilmiştir. Bakanlığın organize ettiği ve Enerjisa ile ÇEAŞ yetk ililerinin de katıldığı 16.1.2002 tarihli toplantıda, Enerjisa ile ÇEAŞ arasında ESA yerine Enerji Alış ve Enerji Nakline İlişkin Sözleşme yapılması ve ÇEAŞ ın, bu hususa ilişkin kesin görüşlerini 21.1.2002 tarihine kadar Bakanlığa bildirmesine yönelik tar aflar arasında mutabakata varılmıştır. ÇEAŞ ın Ankara 1. İdare Mahkemesi ne 29.1.2002 tarihinde verdiği dava dilekçesinde; - Enerjisa ya ait santralin yapımı ve işletilmesine izin verilmeden önce 3096 sayılı Kanun un 4. maddesine göre DPT nin onayının alın ması gerektiği, - Söz konusu otoprodüktör şirketin kurulu gücü dikkate alındığında, gerçekte bir otoprodüktör değil, bir üretim tesisi niteliğinde olduğu ve bunun da ÇEAŞ ın imtiyaz haklarına aykırı olduğu, - Tam rekabet piyasasının varlığı açısından kurulacak tesisle ilgili Rekabet Kurulu tarafından verilmiş herhangi bir kararın bulunmadığı, 03 72/874 -373 23 - DPT ve Rekabet Kurulu ndan konuyla ilgili görüşlerinin sorulması ve hukuka aykırı olduğu iddia edilen 9.10.2000 tarihli İzin Sözleşmesi nin iptali talep edilmiştir. Enerj isa nın talebiyle, 2002/152 D. İş. sayılı dosya kapsamında Adana Asliye Ticaret Mahkemesi ne verilen 29.1.2002 tarihli Bilirkişi Tespit Raporu nda, 23.1.2002 itibarıyla; - Enerjisa Adana Kojenerasyon santrali kapsamındaki gaz türbini ve jeneratörü kısmının t amamlandığı, - 80 MW lık gaz türbinlerinin işletmeye alınmaya hazır olduğu ve boşta döndüğü, - Santralin, Bakanlık ile Enerjisa arasındaki 9.10.2000 tarihli sözleşme eki fizibilite raporundaki hususlara ve TEİAŞ tarafından tespit edilmiş ulusal işletme esaslar ına uygun olarak projelendirilerek inşa edildiği, - 154 kV luk şalt tesisine ÇEAŞ tarafından gerilim uygulanmadığı tespit edilmiştir. Enerjisa nın Bakanlığa göndermiş olduğu 11.2.2002 tarihli yazıda, Adana santralindeki gaz türbinlerinin 4.12.2001 tarihind en itibaren (70 gündür), kabul işlemine hazır olduğu ve boşta döndüğü belirtilmiş, ESA nın imzalanarak 154 kV luk şalt tesisine gerilim uygulanması için ÇEAŞ a kesin ve süreli talimat verilmesi talep edilmiştir. ÇEAŞ ın Adana Asliye Ticaret Mahkemesi ne ve rmiş olduğu 15.2.2002 tarihli yazıda; - 29.1.2002 tarihli Bilirkişi Raporu nu veren bilirkişilerin ehliyetsiz oldukları, - Söz konusu otoprodüktör santralin tesisi için DPT görüşünün alınmadığı yönünde istihbari bilgilerin bulunduğu, - Bakanlık ile Enerjisa aras ında imzalanan İzin Sözleşmesi nin hukuka aykırılığı iddiasıyla iptali için Danıştay 10. Dairesinde dava açıldığı ve davanın derdest olduğu, - Elektrik tesisine gerilim uygulanması işleminin Geçici Kabul Heyeti Başkanı nın yazılı onayı ile mümkün olabileceği , ancak, böyle bir onayın olup olmadığına bakılmaksızın bahsi geçen bilirkişilerce yanlı bir rapor verildiği belirtilerek yukarıda özetine yer verilen bilirkişi tespitlerine itiraz edilmiştir. Adana 1. Sulh Hukuk Hakimliği nden DPT ye gönderilen 19.2.2002 tarihli bir yazı ile, Enerjisa nın Adana da tesis edilip işletilmesi planlanan nafta/doğal gaz yakıtlı üretim 03 72/874 -373 24 tesisi ile ilgili 3096 sayılı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde herhangi bir başvuruda bulunulup bulunulmadığı sorulmuştur. ÇEAŞ ın talebiyle Adana 1. Sulh Hukuk Mahkemesi ne verilen ve ÇEAŞ kayıtları dikkate alınarak hazırlanan 21.2.2002 tarihli Bilirkişi Raporu nda; - Enerjisa nın tesisinin devreye girmesi halinde, 2001 yılı tüketim ve satışları esas alınarak yapılan hesaplamada, tespit isteyen ÇEAŞ ın doğrudan ve dolaylı olarak, bir yılda 729.842.221 kW/saat daha az enerji satacağı, bu rakamın ÇEAŞ satışlarının %9,38 ine tekabül ettiği, - Şirket kayıtlarında konu ile ilgili DPT nin onayına rastlanmadığı, - Bahsi geçen tesisin işletmeye alınabilmesi için teşkil edilmesi gereken kabul heyetlerinin oluşturulduğuna dair Şirket kayıtlarında herhangi bir belgenin mevcut olmadığı tespit edilmiştir. ÇEAŞ tarafından 27.2.2002 tarihinde Bakanlığa, T.C. Başbakanlık Teftiş Kurulu na ve T.C. Cumhurbaşkanlığı Gen el Sekreterliği ne gönderilen yazılarda özetle; - Enerjisa nın Adana da tesis edilip işletilmesi planlanan 120 MW kurulu gücündeki nafta/doğalgaz yakıtlı santralinin devreye alınması halinde ÇEAŞ ın %9.38 oranında bir satış ve dolayısıyla kar kaybına uğrayac ağı, - 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu nun yürürlüğe girmesi nedeni ile, Enerjisa nın Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu ndan (EPDK) otoprodüktör ve otoprodüktör lisansı alması gerektiği, ancak böyle bir lisansın mevcut olmadığı ve EPDK ya ait bir yetkini n Bakanlıkça kullanılmasının hukuka aykırılık teşkil ettiği, - Bahsi geçen santrale ilişkin DPT nin olumlu görüşünün alınmadığı, - Bakanlık ve Enerjisa arasında imzalanmış İzin Sözleşmesi nin hukuka aykırı olduğu ve iptali için Danıştay da dava açıldığı, - Dönem in Bakanlık Müsteşar Yardımcısının Enerjisa lehine ve haksız yere yanlı olarak ÇEAŞ üzerinde baskı tesis ettiği ifade edilmiştir. DPT Müsteşarlığı nın Adana 1. Sulh Hukuk Mahkemesi ne göndermiş olduğu 5.3.2002 tarihli yazıda, Adana da tesisi planlanan pro je ile ilgili herhangi bir kayıt ve müracaata rastlanmadığı bildirilmiştir. 03 72/874 -373 25 Enerjisa nın Bakanlığa göndermiş olduğu 8.3.2002 tarihli yazıda, otoprodüktör tesisinin üç aydır atıl vaziyette bekletildiği, bu mağduriyetin giderilmesi için gerekli işlemlerin y apılması bir kez daha talep edilmiştir. Enerjisa nın tespit talebi üzerine, Adana 3. Sulh Hukuk Mahkemesi ne verilen 13.3.2002 tarihli Bilirkişi Tespit Raporu nda; Enerjisa Adana santralinin, Sasa fabrikasının yanında bulunan 154 kV Sasa trafo merkezinin 154 kV barasına bağlanabilecek durumda olduğu ve bağlantı için gerekli cihazların standartlara uygun olarak tesis edildiği tespit edilmiştir. Enerjisa nın Bakanlığa göndermiş olduğu 14.3.2002 tarihli yazıda; Adana santralinin ÇEAŞ ın ESA yı imzalamaması n edeniyle kabul işlemleri tamamlanamadığından 100 gündür kabule hazır halde bekletildiği; proje onayına esas teknik unsurların Adana 3.Sulh Mahkemesi ne verilen 13.3.2002 tarihli Bilirkişi Raporu nda tespit edildiği; bu çerçevede, projelerin onaylanması, Ge çici Kabul Heyeti nin teşkili ve enerji sağlayan kuruluştan katılacak temsilcinin davet edilmesi, tesise gerilim uygulanarak geçici kabülün yapılması hususlarında gereğinin yapılması talep edilmiştir. Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. nin (TETAŞ) 2 6.3.2002 tarihli yazısı ve eki ile, TETAŞ ile Enerjisa arasında 22.3.2002 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere imzalanan Enerji Nakli ve Fazla Enerjinin Satılmasına İlişkin Sözleşme sureti Bakanlığa sunulmuştur. ÇEAŞ ın Bakanlığa göndermiş olduğu 19.4 .2002 tarihli yazıda; Bakanlık ile Enerjisa arasında Otoprodüktör Tesisi Kurulmasına İzin Verilmesine İlişkin Sözleşme nin ve TETAŞ Genel Müdürlüğü ile ESA nın imzalandığı; ÇEAŞ tarafından konunun yargıya intikal ettirildiğinden bahisle, herhangi bir son uç alınamadığı; ilgili mevzuatlar gereğince, Enerjisa ile ESA nın bugüne kadar imzalanmadığı; bugüne kadar herhangi bir yürütmenin durdurulması kararının alınmamış olduğu; Enerjisa tarafından Bakanlığa verilen projelerin uygun görüldüğü; Enerjisa tarafında n hazırlanan fizibilite ve projelerde, santralin Ulusal Şebeke sistemine bağlantısının, ÇEAŞ tarafından işletilmekte olan Zeytinli Trafo Merkezinden yapılacağının belirlendiği; ölçme sistemine ait sayaçların yeri, karakteristikleri ve diğer teknik hususlar ın, Bakanlığa 22.4.2002 tarihinine kadar iletilmemesi halinde; santralin Ulusal Şebeke Sistemine bağlantısı konusunda teknik bir sakınca bulunmadığı hususunda ÇEAŞ tarafından olumlu görüş verildiğinin kabul edileceği şeklindeki Bakanlık görüşlerine cevab en; Bakanlığın, Enerjisa tarafından yaptırılan tek yanlı Mahkeme tespitlerini kullanarak, 3096 sayılı Kanun a aykırı olarak imzalanan İzin Sözleşmesi ni hayata geçirmek için teamüllere aykırı olarak, yazı ve telefon trafiği ile ÇEAŞ a baskı tesis ettiği, - Adana 1. Sulh Hukuk Mahkemesi ne DPT tarafından gönderilen 5.3.2002 tarihli yazıya göre, Adana daki projeye ilişkin DPT ye herhangi bir başvuruda bulunulmadığı, 03 72/874 -373 26 - İmtiyaz Sözleşmesi nin ÇEAŞ a yüklediği külfetler dikkate alınmadan söz konusu projeye izin ver ilmesinin ÇEAŞ ın kar kaybına yol açtığı ve bu durumun ÇEAŞ ın ticaret yapma imtiyazını zedelediği, - Geçici Kabul Heyeti oluşturulmadan ve herhangi bir kabul işlemi yapılmadan söz konusu santralin işletmeye alınmak istendiği, bu durumun ilgili Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu, - İmtiyaz Sözleşmesi nde Enerjisa ile ESA imzalanmasını gerektirecek zorunlu bir hüküm bulunmadığı, - Söz konusu tesise Bakanlık tarafından verilen izin ile ilgili, ÇEAŞ tarafından Ankara 1. ve 5. İdare Mahkemeleri nde iki dava açıldı ğı, İzin Sözleşmesi uygulanması için öncelikle bu dava sonuçlarının beklenmesi gerektiği, - İhtilaf konusu İzin Sözleşmesi nin, 3096 sayılı Kanun a, Elektrik Tesisleri Kabul Yönetmeliği ne ve İmtiyaz Sözleşmesi hükümlerine aykırılık teşkil ettiği ifade edilm ektedir. TETAŞ ile Enerjisa arasında imzalanan 27.11.2001 tarihli ESA, TETAŞ Genel Müdürlüğü tarafından Adana 1. Sulh Hukuk Mahkemesi ne 1.5.2002 tarihli yazı ile gönderilmiştir. ÇEAŞ ın Bakanlığa göndermiş olduğu 3.6.2002 tarihli yazıda; - Berke HES in den eme üretimine başladığı, söz konusu tesislerde üretilecek enerjinin Ceyhan 2 TM üzerinden Seyhan TM ve Zeytinli TM ne akacağı, belirtilen her iki noktadan ve buna ilaveten Enerjisa dan Zeytinli TM ye enerji akması ve Zeytinli TM nin tüketiminin az olması n edeniyle, yük akışı ve iletim hatları yönünden Zeytinli TM ye bağlantı yapılmasının mümkün olmadığı, - Otoprodüktör tesisinden üretilip, sisteme verilecek enerjinin, planlı ve kontrollü olamayacağı, bunun gerilim dalgalanmalarına, buna bağlı olarak darbelere neden olacağı ve mevcut sisteme zarar vereceği, - İmtiyaz Sözleşmesi ne göre, enerji ticareti yapma imtiyazının 2058 yılına kadar ÇEAŞ a ait olduğu, buna karşılık bölgenin muhtemel tüketimlerini, dolayısıyla elde edeceği karı hesaplayan ÇEAŞ ın, bölgenin en erji altyapı yatırımlarını kendi öz kaynakları ile yapmak ve belirtilen süre sonunda bunları Hazine ye bedelsiz olarak devretme yükümlülüğü altına girdiği, bölgede ÇEAŞ açısından büyük enerji müşterilerinin azalmasına sebep olan otoprodüktör üretim tesisle rinin kurulup işletilmesinin; esas itibarıyla, Yasa ya ve İmtiyaz Sözleşmesi ne aykırı olduğu, - Enerjisa nın projesi ile ilgili olarak 3096 sayılı Kanun un 4. maddesi gereğince DPT Müsteşarlığı nın olumlu görüşünün alınmadığı, 03 72/874 -373 27 - 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu nun geçici 4 ve 8. maddeleri ile ilgili olarak Anayasa Mahkemesi tarafından verilen 13.2.2002 tarih ve 2001/293E., 2002/28K. ve aynı tarihli 2001/389E., 2002/29K. sayılı karar gerekçelerinde yer alan daha önce düzenlenmiş ve tarafların özgür irade leri sonucunda belli koşullara bağlanmış olan sözleşmeler yasayla hükümsüz kılınmaktadır. Oysa, sözleşmelerin sona erdirilmesi veya diğer koşullarla ilgili uyuşmazlıkların çözümü sözleşmelerde belirtilen usul ve esaslara ya da bu konuda hüküm bulunmayan ha llerde genel hukuk kurallarına bağlıdır. şeklindeki hükümler dikkate alındığında, 4628 sayılı Kanun un 3096 sayılı Kanun u ve bu çerçevede akdedilmiş sözleşmeleri ortadan kaldırmadığı, dolayısıyla, ÇEAŞ ın imtiyaz haklarının yeni Yasa ya dayanılarak orta dan kaldırılamayacağı, - İmtiyaz Sözleşmesi nin herhangi bir kuruluş ile enerji bazında mahsuplaşma yapmak suretiyle iş -hizmet yapılmasına imkan vermediği, son on yıl içerisindeki uygulamada TEK, TEAŞ ve TEDAŞ ile yapılan karşılıklı enerji alışverişlerinde hiçbir zaman mahsuplaşma işleminin yapılmadığı, - Otoprodüktör şirketlerinin elektrik üretimlerini kendi ortaklarına yönelik yapmalarından dolayı, KDV, TRT payı, Elektrik Enerji Altyapı Yatırımlarına Katkı Payı ile Belediye Tüketim Vergisi gibi vergilerin söz konusu şirketlerden tahsil edilemediği, bu durumun kamu yararına aykırı bir şekilde vergi kaybına yol açtığı, - Gerçekte, Enerjisa ya Danıştay onayı olmadan, kanuna karşı hile kullanılmak suretiyle, gizli bir şekilde enerji üretim ve ticaret imtiyazı verild iği, - ÇEAŞ ile ESA imzalanmadan Enerjisa santralinin kabul işlemlerinin yapılamayacağı, Enerjisa tarafından Adana Asliye Ticaret Mahkemesi nin 2002/152 D. İş sayılı dosyası kapsamında yaptırılan tespitte, Bilirkişi Raporu nda Elektrik Tesisleri Kabul Yönetm eliği nin 11. maddesinde; geçici kabule başlanabilmesi için tesisatın 5. maddede yazılı onaylı proje, yürürlükte bulunan yasal uygulamalar (kanun, tüzük, yönetmelik vb.), esas sözleşme ve enerji sağlayan kuruluşla yapılmış tesis sözleşmesi ile bunların ek lerine ve diğer belgelere tam uygun şekilde yapılmış olduğunun bir tutanakla belirlenmiş olması durumunda mümkündür denildiği ve 5. maddede açıklandığı gibi, onaylı projesi bulunmayan kabul işlemlerinin yapılamayacağının belirtildiği; ayrıca, Bakanlıkça onaylı projelerden sonra kabule başlanılacağından ve nihai projelerin son şeklinin alınması ESA ile belirleneceğinden, öncelikle Görevli Şirket (ÇEAŞ) ile Enerjisa arasında ESA imzalanması gerekmektedir. şeklindeki ifadeler dikkate alındığında, projeleri nihai şekle ulaşmamış bir tesisin kabul işlemlerinin yapılmasının mümkün görülemeyeceği, - TETAŞ ile Enerjisa arasında imzalanan 27.11.2001 tarihli ESA nın 20. maddesinde yer alan Bu sözleşme 20 maddeden ibaret olup, taraflarca imzalanmasını müteakip, Şirke t, ÇEAŞ ile 4 maddede belirtilen sözleşmeleri imzalayarak birer suretini TETAŞ a teslim ettiği tarihten itibaren yürürlüğe girecektir . şeklindeki hükmü dikkate alındığında, gerçekte TETAŞ ile yürürlükte 03 72/874 -373 28 olan bir ESA nın mevcut olmadığı ve bu nedenle ihti laf konusu tesislerin kabul işlemlerinin yapılamayacağı ifade edilmektedir. ÇEAŞ ın Bakanlığa göndermiş olduğu 4.6.2002 tarihli yazıda, daha evvelki yazılarda açıklanan teknik, mali ve hukuki gerekçeler nedeniyle geçici kabul işleminin yapılamayacağı ve geçici kabul işlemi için herhangi bir heyetin gönderilmemesi gerektiği belirtilmiştir. Bakanlığın ÇEAŞ a çekmiş olduğu 24.7.2002 tarih ve 34427 no lu ihtarnamede, olayın gelişimi aktarılarak, yürürlükteki mevzuat ve İmtiyaz Sözleşmesi nin 6 ıncı maddesini n (h) bendine rağmen, bölgede kurulan otoprodüktör tesisinin ulusal sisteme bağlantısının ÇEAŞ tarafından yapılmadığı ve üretilecek enerjinin Enerjisa nın grup ortaklarına naklinin engellendiği belirtilmiş; ÇEAŞ ile Enerjisa arasında yapılması gereken ve t esisin Ulusal Sisteme bağlantı ve elektrik enerjisinin nakil şartlarını belirleyecek olan ESA nın, ihtarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde imzalanması ve anlaşma hükümlerinin ivedilikle yerine getirilmesi gerektiği, aksi takdirde İmtiyaz Sözleş mesi nin 19. maddesine göre işlem yapılacağı bildirilmiştir. ÇEAŞ ın Bakanlığa ve Enerjisa ya çekmiş olduğu 7.8.2002 tarih, 15399 ve 15429 sayılı ihtarnamelerde, yasadan ve İmtiyaz Sözleşmesinden doğan haklarını, uğranılan ve uğranılacak zararları ta lep ve dava etme hakkını mahfuz tutmak kaydıyla, Sistem Bağlantı ve Enerji Nakil Şartlarını Belirleyen Sözleşme nin imzalanacağı bildirilmiş, ihtarname ekindeki sözleşme taslağının 4 gün içinde imzalanarak ÇEAŞ a teslimi talep edilmiştir. ÇEAŞ ın Enerjis a ya çekmiş olduğu 13.8.2002 tarih ve 15732 no lu ihtarnamede, yukarıda yer verilen ihtarnameye süresi içinde cevap verilmediği, bu kez ÇEAŞ tarafından imzalanarak gönderilen ihtarname ekindeki sözleşme taslağına yönelik bir cevabın verilmemesinin, muhatap taraf Enerjisa nın sözleşmeyi imzalamaktan imtina ettiğinin kabulü anlamına geleceği belirtilmiştir. Enerjisa nın Kurumumuz kayıtlarına 20.1.2003 tarih ve 246 sayı ile intikal eden yazısında Sisteme Bağlantı ve Enerji Nakil Şartlarını Belirleyen Sözleşm e nin, 17.8.2002 tarihinde imzalandığı bildirilmiştir. Gerilim Uygulama Zaptı 10.9.2002 tarihinde, Geçici Kabul Tutanağı ise 28.9.2002 tarihinde taraflarca imzalanmıştır. Ankara 5. İdare Mahkemesi nin, ÇEAŞ ın, 3096 sayılı Kanun da enerji fazlasının satışı na yönelik tesis izni verileceğine dair bir hükme yer verilmediği, aynı Yasanın 4. maddesinde öngörülen otoprodüktör sözleşmesi için DPT nin olumlu görüşü alınması zorunluluğuna uyulmadığı, ayrıca dava konusu sözleşme ile kurulacak tesisin kendi İmtiyaz Sö zleşmesi görev alanı içinde bulunduğu, bu alan içinde 2058 yılına kadar enerji üretim, dağıtım ve iletim görevinin kendilerine verildiği iddialarıyla 03 72/874 -373 29 Bakanlık ile Enerjisa arasında 9.10.2000 tarihinde imzalanan İzin Sözleşmesi nin iptalinin istemine yöneli k olarak 18.10.2002 tarihinde vermiş olduğu Karar da; - 3096 sayılı Kanun ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan Türkiye Elektrik Üretim İletim Anonim Şirketi ve Türkiye Dağıtım Anonim Şirketi Dışındaki Kuruluşlara Elektrik Enerjisi Üretim Tesisi Kurma ve İşl etme İzni Verilmesi Esaslarını Belirleyen Yönetmelik hükümleri gereği, kendi faaliyet alanlarının enerji ihtiyacını karşılamak üzere otoprodüktör statüsünde enerji üretim tesisi kurma ve işletme izni verilmesi konusunda Bakanlığa kamu yararı ile sınırlı o lmak üzere takdir yetkisi tanındığı, - Söz konusu yönetmelikte tanımlandığı üzere otoprodüktör grubunun ticaret yapmak amacıyla değil, yalnızca kendi faaaliyet alanlarında enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulduğu; bu itibarla, otoprodüktör üretim tesi sinin kendisine imtiyaz hakkı tanınan herhangi bir görevli şirketin görev bölgesi içinde faaliyet göstermesinin, imtiyazlı duruma herhangi bir şekilde müdahale olmadığı, - Yurt içindeki üretim olanakları yeterli olmadığından, enerji ihtiyacının bir kısmını yurt dışından karşılamak zorunda kalan ülkemizde, bu tür tesislerin gerek kendi ihtiyaçlarına yönelik üretimi, gerekse ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ürettiği ihtiyaç fazlası enerjiyi Bakanlıkça belirlenen tarifeye göre TEAŞ, TEDAŞ veya görevli şirke te satabilmesi nedeniyle kamu yararına uygun oldukları, - Bu durumda, dava konusu İzin Sözleşmesi nde mevzuata ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı, - Her ne kadar, 3096 sayılı Kanun un 4. maddesinde DPT nin olumlu görüşünün alınması zorunlu kılınmışsa da, Y asa hükmü incelendiğinde açıkça görüleceği üzere bu zorunluluğun ticari amaçla elektrik üretimi yapan sermaye şirketleri için getirilmiş olduğu, otoprodüktörler için bu zorunluluktan söz edilemeyeceği, - Öte yandan ilgili Yönetmeliğin otoprodüktör üretim tes isinin kuruluşuna imkan tanıyan 4. maddesinin (f) bendinde, kuruluş esnasında DPT nin olumlu görüşünün alınmasını zorunlu kılan bir kurala da yer verilmediği gerekçeleriyle davacı ÇEAŞ ın iptal istemi reddedilmiştir. H.2.2. Toros un Şikayeti ile İlgil i Gelişmeler Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Toros un şikayeti ile ilgili olarak olayların aşağıdaki şekilde geliştiği tespit edilmiştir. 17.4.1996 tarih ve 22614 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Yönetmelik dikkate alınarak, 14.5.1996 tarihinde ÇEAŞ, TEDAŞ, TEAŞ, Kepez A.Ş., Aktaş ve Kayseri ve Civarı T.A.Ş. arasında enerji nakli ile ilgili uygulama esaslarına ilişkin bir protokol imzalanmıştır. Bu protokole göre, ÇEAŞ ve Kepez in görev bölgesi dışında kurulan otoprodüktör santrallerinde üretilen ve da ğıtım sistemine verilen enerjinin tamamını 03 72/874 -373 30 TEAŞ alacak, ÇEAŞ ve Kepez e ait iletim hattını kullanarak enerji nakledecek kuruluşlar ise nakil bedelini söz konusu şirketlere ödeyecektir. ÇEAŞ bu protokolü aşağıdaki ihtirazi kayıtlarla imzalamıştır: - Otoprodü ktör grubunun görevli şirketlere sattığı üretim fazlası enerjinin alış fiyatı, her durumda TEAŞ ın bu şirketlere sattığı enerji fiyatını geçemez. - Görev bölgesinde otoprodüktör grubu tüketici şirketlerine mevcut elektrik satış sözleşmesine göre uygulanan ta rife fiyatından enerji satamaması nedeniyle, ÇEAŞ ın uğradığı zararı TEAŞ, Bakanlık ve diğer ilgili şirketlerden talep hakkı saklıdır . Bakanlık ile Toros arasında 5.11.1998 tarihinde imzalanan İzin Sözleşmesi nin gereği olarak, Toros un Adana ve Mersin d e kurulu 4.7 MW gücündeki tesislerine ilişkin Toros ile ÇEAŞ arasında 26.7.1999 tarihinde iki ESA imzalanmıştır. Bakanlığın talimatı doğrultusunda, 13.9.1999 tarihinde Toros ve ÇEAŞ, enerji alış - satışı konusunda mahsuplaşma yapılacağına ilişkin ek bir sözl eşme imzalamıştır. ÇEAŞ bu sözleşmeyi, enerji mahsuplaşması ve uygulanacak enerji alış -satış fiyatına ilişkin hükümlerde talep ve dava hakkı saklı kalmak üzere ihtirazi kayıtla imzalamıştır. Toros un yeni ortaklarına enerji nakli talebinde bulunması üzeri ne, Toros ile ÇEAŞ arasında 26.7.1999 tarihli sözleşmeye ek olarak 15.12.1999 tarihinde yeni bir sözleşme daha yapılmıştır. ÇEAŞ, Toros a gönderdiği 21.12.1999 tarihli ihtar yazısında; mahsuplaşmanın İmtiyaz Sözleşmesine ve KDV Kanunu nun 2/5. maddesine a ykırı olduğu ve Toros un satış fiyatının, ÇEAŞ ın TEAŞ tan enerji alış fiyatının üstünde olduğu hususlarını ileri sürerek, Toros un Kasım 1999 dönemine ilişkin hazırladığı faturaya itiraz etmiş ve Toros a faturayı iade etmiştir. Aynı yazıda, Bakanlık tali matı ile taraflar arasında imzalanan ESA da belirtilen bazı hususlara ÇEAŞ tarafından ihtirazi kayıt konulduğu, ayrıca Kanuna ve İmtiyaz Sözleşmesi ne aykırı Yönetmeliğin ilgili hükümlerinin iptali için Danıştay da dava açıldığı ifade edilmiştir. Toros, ÇE AŞ ın 21.12.1999 tarihli ihtar yazısına cevaben Beşiktaş 6. Noterliği nden gönderdiği 19.1.2000 tarihli ihtarnamede, ÇEAŞ ın öne sürdüğü hususların dayanaksız ve aralarındaki sözleşmelere aykırı olduğunu ifade etmiştir. ÇEAŞ, Adana 7. Noterliği yoluyla Tor os a gönderdiği 10.3.2000 tarihli yazısında; Toros un Şubat 2000 dönemine ilişkin hazırladığı faturaya, mahsuplaşmanın İmtiyaz Sözleşmesi ne ve KDV Kanunu nun 2/5. maddesine aykırılığını ve Toros un satış fiyatının ÇEAŞ ın TEAŞ tan enerji alış fiyatından y üksek olduğunu ileri sürerek itiraz etmiş, bu doğrultuda faturanın ihtirazi kayıtla ödeneceğini bildirmiştir. ÇEAŞ, Bakanlığa yönelik 27.11.2000 tarihli yazısında, Toros un Mersin de kurduğu 7,4 MW güçteki ek santral için 26.7.1999 tarihli ESA nın revize e dilmesi yönündeki 03 72/874 -373 31 Bakanlık talimatını, yasal haklarını mahfuz tutmak suretiyle yerine getireceğini bildirmiştir. ÇEAŞ, Toros a gönderdiği 15.1.2001 tarihli yazıda; Toros un Aralık 2000 dönemine ilişkin hazırladığı faturaya, mahsuplaşmanın İmtiyaz Sözleşmes i ne ve KDV Kanunu nun 2/5. maddesine aykırı olduğunu, diğer yandan Toros un satış fiyatının ÇEAŞ ın TEAŞ tan enerji alış fiyatından yüksek olduğunu ileri sürerek itiraz etmiş ve faturayı düzeltilmesi için Toros a iade etmiştir. ÇEAŞ, Toros a yönelik 28.5. 2001 tarih ve 5281 sayılı yazısında; Toros un Mersin de kurduğu 7,4 MW gücündeki buhar türbinli ilave güç santrali ile ilgili olarak 18.4.2001 tarihinde imzalanan ikinci Ek ESA nın, bu tesislerde üretilen enerjiden sadece ihtiyaç fazlasının ÇEAŞ sistemine verilmesi kaydıyla, 1.6.2001 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceğini bildirmiştir. Bakanlık, ÇEAŞ a gönderdiği 28.2.2002 tarih ve 3591 sayılı yazıda, 1.4.2002 tarihinden itibaren otoprodüktörlerin kendi ihtiyaçlarının dışında kalan ve TETAŞ, TEDAŞ ile Gö revli şirketlere satacakları ihtiyaç fazlası enerji bedelinin, yürürlükteki yönetmelikte belirlenen üst limitleri geçmeyecek şekilde taraflar arasında serbestçe belirlenmesi esasının getirildiğini belirtmiştir. ÇEAŞ ın Toros a gönderdiği 12.3.2002 tarihli yazıda; - Toros un Mersin de kurulu olan 4.736 MW güçteki tesisi için 26.7.1999 tarihinde ESA imzalandığı, bunu müteakiben, Bakanlığın baskı ve talimatı doğrultusunda 13.9.1999 tarihinde Ek -Sözleşme imzalandığı, ayrıca, Bakanlığın daha önce kurulu olan ve e nerji üreten 7,4 MW gücündeki santrale sanki yeni bir tesismiş gibi, Yasaya aykırı şekilde izin verdiği ve ÇEAŞ ile Toros arasında imzalanan ESA nın yeni güce (4,7+7,4=12,1 MW) göre revize edilmesini istediği, bunun üzerine, 18.4.2001 tarihli ikinci Ek -ESA nın taraflarca imzalandığı, - ÇEAŞ ın imzalanan sözleşmeler ile tüm yazışmalarda, Toros tan enerji almaya zorlanamayacağını ve enerji alış fiyatının TETAŞ enerji birim fiyatının üstünde olamayacağını belirttiği, sözleşmelerin tamamının belirtilen hususlarda dava ve talep hakkının korunması suretiyle ihtirazi kayıtla imzalandığı, - Bakanlığın 28.2.2002 tarihli yazısı gereğince, 1.4.2002 tarihinden sonraki dönemde enerji fiyatlarının taraflarca serbestçe belirleneceği, 1.4.2001 tarihinden sonraki dönemde ÇEAŞ ın TETAŞ tan satın aldığı enerji birim fiyatının üstünde bir fiyat ile Toros tan enerji almayacağı, ÇEAŞ la görüşme yapılması ve fiyatta anlaşma temin edilmeden bu tarihten sonra sisteme Toros tarafından enerji verilmemesinin gerektiği, aksi halde herhangi b ir ödeme yapılmayacağı belirtilmiştir. Toros un, ÇEAŞ ın 12.3.2002 tarihli yazısına cevaben gönderdiği 1.4.2002 tarihli yazısında; önceden akdedilmiş olan ESA nın aynen yürürlükte olduğu, ÇEAŞ ın otoprodüktör tesislerinde üretilen fazla enerjiyi mevcut ES A şartlarına göre almak ve 03 72/874 -373 32 bedel ödemekle yükümlü olduğu, ÇEAŞ ın TETAŞ -ÇEAŞ fiyatı üzerinden enerji bedeli ödemek zorunda olduğu, bu bakımdan Toros un normal faaliyetini sürdüreceği ve ihtiyaç fazlası enerjiyi 1.4.2002 tarihinden sonra da sisteme vermeye devam edeceği ifade edilmiştir. ÇEAŞ, Toros a Adana 7. Noterliği yoluyla gönderdiği 8.4.2002 tarihli yazıda, önceki taleplerini yineleyerek anlaşma temin edilmeden sisteme enerji verilmesinin, Toros un paralellikten çıkarılmak suretiyle önleneceğini ve bu sebeple nakil yapılmaması da dahil meydana gelecek her türlü zarardan Toros un sorumlu olacağını belirtmiştir. ÇEAŞ ın, Adana 7. Noterliği vasıtasıyla Toros a gönderdiği 15.5.2002 tarihli yazıda, Toros un ÇEAŞ ın rızası hilafına sisteme verdiği 20.016 kW/s aat lik enerji sebebiyle, 30.4.2002 tarihli bir fatura düzenlediği, ancak mahsuplaşma işleminin elektrik ticaretinde teknik bakımdan mümkün olmadığı ve ÇEAŞ ın bu faturayı ödemek zorunda olmadığı belirtilmiş, Toros un sisteme enerji vermesinin önlenmesi iç in teknik yönden önlemlerin alınmaya başlandığı bildirilmiştir. Toros un ÇEAŞ a yönelik 17.5.2002 tarihli yazısından; ÇEAŞ ın Toros un sisteme bağlantı noktalarına ters röleler koyduğunu ve nakletmek amacı ile dahi olsa sisteme enerji verilmemesi konusunda uyarıda bulunduğunu, Toros un ise kendi şirketlerinin ihtiyacı kadar enerji ürettiği ve bu enerji naklinin yalnızca ÇEAŞ sistemi ile gerçekleştirilebileceğini, aksi halde, ortak şirketlerin faaliyetlerinin kesintiye uğrayacağını belirttiği anlaşılmaktadır . Toros, 17.5.2002 tarihli yazıyla, Bakanlığı, ÇEAŞ ın iletim hatlarına enerji naklini engelleyecek ters röleler monte ettiği konusunda bilgilendirerek, enerji nakil hizmetinin kesintisiz olarak verilmesini teminen gerekli önlemlerin alınmasını talep etmiş tir. ÇEAŞ ın Toros un ortakları Toros Gübre ve Kimya Endüstrisi A.Ş. (Toros Gübre A.Ş.) ve TST Teknik Servis ve Ticaret A.Ş. ye gönderdiği 21.5.2002 tarihli yazılarda; nakil yapılmadığından 2002 Nisan ayı için düzenlenen faturalarda ilave olarak enerji satış faturaları tahakkuk ettirildiği bildirilmiştir. ÇEAŞ ın, Toros a yönelik 21.5.2002 tarihli yazısında; 2002 Nisan ayına ilişkin düzenlediği mahsuplaşma faturasının iptal edilerek yerine çift terimli sanayi tarifesinden ilave tüketim faturası tahakkuk et tirildiği ve güç tarifesinin %15 i üzerinden düzenlenen faturaya %85 lik bir güç bedelinin ilave edildiği belirtilerek, 2002 Nisan ayı için düzenlenen 456671 ve 456695 no lu faturaların ödenmesi istenilmiştir. Toros un Bakanlığa yönelik 23.5.2002 tarihli y azısında; ÇEAŞ ın yazıları neticesinde Toros un üretimi kısma ve ihtiyacı kadar enerji üretme kararı aldığı ve enerji satışını sıfırladığı, ancak ÇEAŞ ın, Toros un ortaklarına enerji nakline engel olmak için sisteme ters güç röleleri taktığı, mahsuplaşma faturalarını iade ederek ortaklara yapılan enerji naklini yok saydığı ve %15 üzerinden ödenecek güç bedelini Nisan 03 72/874 -373 33 2002 ayında %100 olarak belirleyerek ilgili faturaların ödenmesini istediği ifade edilmiş ve Bakanlık la yapılan sözleşmelerle, ESA ve ilgili mevzuat çerçevesinde konuya çözüm getirilmesi talep edilmiştir. Toros un, ÇEAŞ ın 15.5.2002 tarihli yazısına cevaben, Beşiktaş 6. Noterliği vasıtasıyla gönderdiği 29.5.2002 tarih ve 26868 sayılı yazıda; Toros Gübre A.Ş. tesislerinden verilen enerji sebebi ile düzenlenen faturanın ÇEAŞ tarafından iade edilmesinin hukuka aykırı olduğu, karşılıklı olarak alınıp verilen enerjinin mahsuplaşılmasının ESA ve mevzuat gereği olduğu, ESA nın ihtirazi kayıtla imzalanmış olmasının ÇEAŞ ile Bakanlık arasındaki bir soru n olduğu, Toros un ihtilaf çözülene dek üretimini kıstığı ve kendi ihtiyacı kadar enerji üretimi kararı aldığı, ancak küçük miktarlarda da olsa ortaya çıkan enerji fazlasının mahsuplaşma yapılmayarak ÇEAŞ tarafından bedelsiz olarak el konulmasının kabulünü n hukuken mümkün olmadığı belirtilmiştir. ÇEAŞ ın 21.5.2002 tarihli yazılarına karşılık Toros un Beşiktaş 6. Noterliği vasıtası ile gönderdiği 29.5.2002 tarih, 26870 sayılı yazı ile Ceyhan 1. Noterliği vasıtası ile gönderdiği 2082 sayılı yazıda; ÇEAŞ ın Me rsin ve Adana tesislerine ilişkin 2002 Nisan ayına ait mahsuplaşma faturasını iptal etmesi ve %15 yerine %100 üzerinden güç bedeli tahakkuk ettirmesinin, aralarında imzalanmış ESA ya aykırı olduğu ve hukuki dayanağı bulunmadığı, bu bakımdan ÇEAŞ tarafından gönderilen 456671 ve 456695 no lu faturaların iade edileceği belirtilmiştir. Toros un ortaklarından Toros Gübre A.Ş. nin ÇEAŞ a yönelik 29.5.2002 tarihli yazısında, ÇEAŞ ın 21.5.2002 tarihli yazısının hukuka aykırı olduğu bildirilmiş ve ÇEAŞ tarafından dü zenlenen 456665 no lu fatura iade edilmiştir. Toros ortaklarından TST Teknik Servis ve Tic. A.Ş. nin ÇEAŞ a yönelik 30.5.2002 tarihli yazısında, ÇEAŞ ın 21.5.2002 tarihli yazısının hukuka aykırı olduğu bildirilmiş ve ÇEAŞ tarafından düzenlenen 456667 no lu fatura iade edilmiştir. Toros un, Bakanlığa gönderdiği 30.5.2002 tarihli yazısında; ÇEAŞ ın önceki yazılarda belirtilen taleplerinin hukuka aykırı olduğu ve İmtiyaz Sözleşmesi nden kaynaklanan tekel durumunu kullanarak otoprodüktör grubunun üretim yapması nı tamamen durdurmak amacını taşıdığı, Toros un mevcut sözleşmelere göre hareket edeceği, bunun dışındaki talepleri kabul etmeyeceği ve enerji kesintisinden doğacak zararlardan ÇEAŞ ın sorumlu olacağı belirtilmiş ve ÇEAŞ ın ESA dan doğan yükümlülüklerini y erine getirmesini teminen gereği talep edilmiştir. Bakanlığın, ÇEAŞ a hitaben 31.5.2002 tarihli yazısında; Toros un ortaklarına enerji nakli yapmasına engel olunmaması, ülke genelinde uygulamada birlikteliğin sağlanması açısından otoprodüktör şirketleri il e enerji alış -satış ve nakli konusundaki uygulamaların mevcut ESA hükümleri ve TETAŞ ileTEDAŞ Genel Müdürlüğü uygulamaları paralelinde yapılması gerektiği belirtilmiştir. ÇEAŞ ın, Bakanlığın 31.5.2002 tarihli yazısına cevaben gönderdiği 7.6.2002 tarihli yazısında; 03 72/874 -373 34 - ÇEAŞ ın 1. Görev Bölgesi nde görevli/imtiyazlı şirket olduğu ve otoprodüktör şirketlerin kurulmasına izin verilmesinin İmtiyaz Sözleşmesi ne aykırı olduğu, bu imtiyazın sonradan çıkarılan Yasa ve yönetmeliklerle tek taraflı olarak değiştirilemey eceği, - Bu şirketlerin kurulması esnasında DPT nin görüşünün alınmadığı, - Toros un, sonradan ESA kapsamına alınan 7,4 MW lık santralinin eski bir tesis iken yeni kurulmuş bir tesis gibi gösterildiği ve Bakanlığın bu tesise Yasa ya aykırı bir biçimde elektrik ticareti yapma izni verdiği, - Otoprodüktör tesislerinde üretilip sisteme verilen elektrik enerjisinin planlı ve kontrollü olmaması nedeniyle gerilim dalgalanmalarına ve darbelere sebep olduğu ve mevcut ÇEAŞ sistemine büyük zararlar verdiği, - İmtiyaz Sözleşm esi ne göre, otoprodüktör şirketlerle mahsuplaşma yapmanın mümkün olmadığı, diğer yandan mahsuplaşma işleminin vergi ziyanına neden olduğu, - ÇEAŞ ın %100 rezerv gücü kullanmaya mecbur tutulmasına karşılık %15 oranında güç bedeli almasının yönetmeliğe ve hak kaniyete aykırı olduğu hususlarına yer verilmiştir. ÇEAŞ ın Toros ve Toros ortakları TST Teknik Servis ve Tic. A.Ş., Toros Gübre A.Ş. ye gönderdiği 7.6.2002 tarihli yazılarda; Nisan 2002 ayına ilişkin faturaların ödenmemiş olduğu, bu borçların 10 gün için de ödenmemesi halinde enerjilerinin 17.6.2002 tarihinde kesileceği ifade edilmiş, bu durum Toros tarafından 10.6.2002 tarihli yazısı ile Bakanlığa bildirilmiştir. ÇEAŞ ın, Toros a hitaben Adana 7. Noterliği vasıtasıyla gönderdiği 11.6.2002 tarih 11116 sayı lı yazısında; 26.7.1999 tarihli, ihtirazi kayıtla imzalanan ESA nın bitim tarihinde yürürlükten kaldırılacağı ve yenilenmeyeceği bildirilmiştir. TST Teknik Servis ve Tic.A.Ş. ve Toros Gübre A.Ş., ÇEAŞ a yönelik 12.6.2002 tarihli yazılarında, elektrik kesil mesi tehdidi karşısında Mayıs 2002 dönemine ilişkin faturaların ihtirazi kayıt ile ödeneceğini bildirmiştir. Toros un, ÇEAŞ a yönelik 14.6.2002 tarihli yazısında; muhatabın Mayıs 2002 dönemi için düzenleyerek gönderdiği 31.5.2002 tarih 461804 ve 461803 no lu faturaların ESA ya aykırı olduğu belirtilerek, anlaşmaya uyumsuz olan aradaki fark 31.5.2002 tarih ve 59539, 59540 no lu faturalarla ÇEAŞ a iade edilmiştir. ÇEAŞ ın, Toros a gönderdiği 18.6.2002 tarihli yazısında, enerji faturasının son ödeme günü olan 17.6.2002 tarihine kadar Toros un ödeme yapmadığı, ilgili borcun 10 gün içerisinde ödenmemesi halinde uyarı ve ihbara gerek olmaksızın 28.6.2002 tarihinde enerjilerinin kesileceği ihtar edilmiştir. 03 72/874 -373 35 Toros un talebi üzerine, Ceyhan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi nce, 2002/113 sayılı dosya kapsamında yapılan 21.6.2002 tarihli tespitte Toros un ÇEAŞ sistemine bağlantı noktasına ters güç rölelerinin takılı olduğu belirtilmiştir. Bakanlığın, ÇEAŞ a hitaben gönderdiği 25.6.2002 tarihli yazısında; Bakanlıkla ÇEAŞ arasın da imzalanan 9.3.1998 tarihli Sözleşmenin 6(h). maddesinde ÇEAŞ ın Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmeliklere uyacağı hükmünün yer aldığı, bu nedenle otoprodüktör şirketleri ile enerji alış -satış ve nakli konusundaki uygulamalarda, 17.4.1996 tari h ve 22614 sayı ile Resmi Gazete de yayımlanan Yönetmelik değişikliğinin enerji nakline ilişkin 6. maddesi ile 5.7.2000 tarih ve 24100 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Yönetmelik değişikliğinin mahsuplaşmaya ilişkin 1. maddesine ve ESA hükümlerine titizli kle uyulması gerektiği belirtilerek, Toros ile olan ihtilafların acilen çözüme kavuşturulması ve Bakanlığın bilgilendirilmesi talep edilmiş, aksi halde, doğacak tüm zarardan ÇEAŞ ın sorumlu olacağı ifade edilmiştir. Toros un Kurumumuza yönelik 21.6.2002 ta rihli yazısında; ilgili bölgede elektrik iletimi ve dağıtımı konusunda tekel olan ÇEAŞ ın imzalanan ESA ya aykırı davranarak elektrik satışı ve naklini engellemek suretiyle hakim durumunu kötüye kullandığı, bu bakımdan, ÇEAŞ ın 4054 sayılı Kanun u ihlal ed en davranışlarının durdurulması talep edilmiştir. Toros un talebi üzerine, Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi nce 2002/191 D. sayılı dosyadan 21.6.2002 tarihinde yaptırılan tespitte sunulan Bilirkişi Raporu nda; Toros Gübre A.Ş. nin ÇEAŞ sistemine bağlandığı noktaya ters güç röleleri yerleştirilmiş olduğu hususuna yer verilmiştir. ÇEAŞ ın, Bakanlığın 25.6.2002 tarihli yazısına cevaben gönderdiği 1.7.2002 tarihli yazısında; - Otoprodüktör şirketlerinin kurulmasının İmtiyaz Sözleşmesi ndeki nimet/külfet dengesi ni bozduğu, İmtiyaz Sözleşmesi nde yer alan elektrik üretim, iletim, dağıtım ve ticareti imtiyazının çıkarılan Yasa ve yönetmeliklerle tek taraflı olarak değiştirilmesinin Anayasa ya aykırı olduğu, - Toros a hukuka aykırı şekilde, imtiyaz hukukuna tabi enerj i üretim ve satışı izni verildiği, - Otoprodüktör üretim tesislerinde üretilip sisteme verilen elektrik enerjisinin, planlı ve kontrollü olmadığı, bu nedenle gerilim dalgalanmalarına ve darbelere sebep olduğu, - Elektrik naklinden bahsedebilmek için sisteme ve rilecek enerjinin aynı anda ve miktarda karşı tarafça çekilmesi gerektiği, aksi takdirde nakilden söz edilemeyeceği, dolayısıyla mevcut uygulamaların elektrik nakli olmadığı, - İmtiyaz Sözleşmesi ne göre mahsuplaşmanın mümkün olmadığı, bunun yanında mahsupla şma işleminin vergi ziyanı ve vergi kaçırılmasına yol açtığı, 03 72/874 -373 36 - Toros ile ÇEAŞ arasındaki ESA nın ÇEAŞ ın yasal hakları mahfuz tutulmak suretiyle ihtirazi kayıtla imzalandığı, bu nedenle hür irade ile imzalanmayan bir sözleşmenin ÇEAŞ yönünden bağlayıcı olma dığı hususları ifade edilmiştir. Toros un ÇEAŞ a yönelik 5.7.2002 tarihli yazısında; muhatabın Haziran 2002 dönemi için düzenleyerek gönderdiği 30.6.2002 tarihli 465901 ve 465900 no lu faturaların ESA ya aykırı olduğu belirtilmiş ve bunlardaki uyumsuz far klar 30.6.2002 tarihli 59550 ve 59551 no lu faturalarla iade edilmiştir. Mersin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi nin 2002/245 sayılı dosyası kapsamında 11.7.2002 günü yapılan tespitte ve 17.7.2002 tarihli Bilirkişi Raporu nda, Toros tan ÇEAŞ a elektrik verildiğin de, verilen enerjinin 1430 KW ya geldiğinde sistemle bağlantısının otomatik olarak kesildiği tespit edilmiştir. Toros un Beşiktaş 6. Noterliği vasıtasıyla ÇEAŞ a gönderdiği 16.7.2002 tarihli ihtarnamede; ÇEAŞ ın imtiyazını, mevzuat ve görevlendirme sözleşm esine aykırı olarak suistimal ettiği, haksız ve keyfi davranışlar içine girdiği, öyle ki; Toros un ürettiği elektriği gasp ettiği, ESA altında Toros a karşı taahhütlerini yerine getirmediği, Toros un sistemle olan bağlantısını kestiği, Bakanlık uyarılarına rağmen ESA hükümlerini açıkça ihlal etmeye devam ettiği belirtilerek, ESA ya aykırı davranışlara son verilmesi ihtar edilmiştir. Toros un Bakanlığa gönderdiği 17.7.2002 tarihli yazıda ÇEAŞ ın Toros Ceyhan Tesislerinin ulusal şebeke bağlantısını 9.7.2002 t arihinde kestiği, tesislerin kendi ürettiği enerji ile şimdilik kendini idame etmeye çalıştığı, ancak kendi üretiminde olabilecek bir aksaklık halinde amonyak tanklarının patlaması tehlikesinin bulunduğu ifade edilmiştir. ÇEAŞ, 17.7.2002 tarihli yazıları i le, Toros a ait, İşbankası A.Ş. den toplam 53.568.000.000 TL., Tekfenbank tan da toplam 79.032.000.000 TL. değerindeki süresiz kesin teminat mektuplarının nakde çevrilmesini talep etmiştir. Toros un Bakanlık, EPDK ve Rekabet Kurumu na yönelik 18.7.2002 tar ihli yazılarında; ÇEAŞ ın kanunsuz ve haksız olarak, kendisine verilen teminat mektuplarını nakde çevirdiği ifade edilmiş ve ÇEAŞ ın haksız davranışlarına engel olunması talep edilmiştir. Toros un 16.7.2002 tarihli ihtarnamesine karşılık ÇEAŞ ın gönderdiği 26.7.2002 tarihli cevabi ihtarnamede; mevcut ESA nın baskı sonucu ihtirazi kayıtla imzalanmış olduğu, bu bakımdan ÇEAŞ ı bağlayıcı olmadığı, Toros un tesislerinin kurulmasının ve işletme izni verilmesinin İmtiyaz Sözleşmesi ne ve mevzuata aykırı olduğu, Toros tan elektrik alınmayacağının önceden bildirildiği ifade edilerek, mahsuplaşma ve nakil konusunda daha önce belirttiği görüşler tekrarlanmıştır. ÇEAŞ ın, Adana 7. Noterliği yoluyla Toros a gönderdiği 7.8.2002 tarihli ihtarnamede; dava ve talep hakkı m ahfuz kalmak kaydıyla, Bakanlığın 24.7.2002 03 72/874 -373 37 tarihli talimatı doğrultusunda 7.8.2002 tarihinde ters güç rölelerinin kaldırılarak Toros un grup ortaklarına enerji nakletmesinin olanaklı hale getirildiği ve Yönetmelik hükümlerine göre kesilen elektrik enerjis inin tekrar verildiği, sözleşme gücünün %15 i üzerinden güç bedeli tahakkuk ettirildiği, ancak, daha önceki yazıları doğrultusunda ÇEAŞ ın yasalardan ve İmtiyaz Sözleşmesinden doğan haklarının mahfuz olduğu belirtilmiştir. Aynı yazıda; ÇEAŞ ın Toros tan el ektrik satın almayacağı, bu nedenle, Adana ve Mersin santrallerinden sisteme satmak amacı ile elektrik verilmemesi gerektiği ifade edilerek Bakanlık talimatlarına uygun olarak tanzim edilen ve yazı ekinde gönderilen Sisteme Bağlantı ve Enerji Nakil Şartla rını Belirleyen Sözleşme nin imzalanarak bir nüshasının ÇEAŞ a ulaştırılması istenilmiştir. Toros un ihtiyati tedbir talebi üzerine, Mersin Asliye Ticaret Mahkemesi, 7.8.2002 tarihinde ve 2002/943 sayılı dosya kapsamında; - ÇEAŞ ın Toros un elektrik üretmesi ve grup ortaklarına nakletmesine engel olmasının önlenmesi ve enerji naklinin kesintisiz sürmesi, - Toros un ulusal elektrik şebekesine bağlantısının engellemesine yönelik ÇEAŞ tarafından konulan fiziki engellerin kaldırılması, - Toros un %15 teminat yatırmas ı halinde teminat mektuplarının ÇEAŞ tarafından nakde çevrilmesinin önlenmesi konularında ihtiyati tedbir kararı vermiştir. ÇEAŞ ın, Bakanlığa yönelik 12.8.2002 tarihli yazısında; - Toros un Adana santrali ile ilgili olarak, Ceyhan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi nin 2002/128 sayılı dosyasında 8.8.2002 tarihinde yapılan tespit ile, Yumurtalık TM de bulunan ters güç rölelerinin söküldüğü ve otoprodüktör tesisinde üretilen enerji naklinin olanaklı hale geldiği, - Mersin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi nin 2002/276 sayılı do syasında 8.8.2002 tarihinde yaptırdığı tespit ile; Mersin Termik TM ne Toros tarafından enerji verildiği ve daha önce sistemde bulunan 2 adet ters güç rölesinin söküldüğü ifade edilmiştir. Toros, Beşiktaş 6. Noterliği yoluyla ÇEAŞ a gönderdiği 7.8.2002 ta rihli ihtarnamede; ÇEAŞ ın gecikme zammı adı altında düzenleyerek Toros tesislerine gönderdiği 29.7.2002 tarihli faturaların ESA ya aykırı olduğunu ileri sürerek, iade etmiştir. ÇEAŞ ın, Toros a gönderdiği 16.8.2002 tarihli yazısında; Temmuz 2002 ayına ili şkin elektrik faturasının ödenmediği, 10 gün içinde ödeme yapılmaması halinde 26.8.2002 tarihinde ihbara gerek olmaksızın enerjinin kesileceği ve alacakların tahsili için yasal yollara başvurulacağı ifade edilmiştir. 03 72/874 -373 38 EPDK nın, Toros un 18.7.2002 tarihli ya zısına cevaben gönderdiği 20.8.2002 tarihli yazıda; Elektrik Piyasası Kanunu nda tanımlanan hazırlık döneminin sona erdiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde çıkarılacak bir yönetmeliğe göre iletim faaliyetine ilişkin usul ve esasların belirleneceği, adı geçen yönetmeliğin yürürlük tarihine kadar ÇEAŞ la olan ihtilafların yürürlükte bulunan sözleşme hükümleri doğrultusunda çözümlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Toros un Beyoğlu 34. Noterliği yoluyla ÇEAŞ a gönderdiği 21.8.2002 tarihli yazıda; Mersin Asliye Ticaret Mahkemesi nin 7.8.2002 tarihli tedbir kararı hatırlatılarak, ÇEAŞ ın 16.8.2002 tarihli yazısını 3 gün içerisinde geri alması ihtar edilmiştir. ÇEAŞ ın Adana 7. Noterliği vasıtasıyla 7.8.2002 tarihli ihtarnamesine Toros un cevaben gönderdiği 22.8.2 002 tarihli yazısında; - ÇEAŞ ın göndermiş olduğu, Sisteme Bağlantı ve Enerji Nakil Şartlarını Belirleyen Sözleşme Taslağının 4628 sayılı Yasa ile TEİAŞ ın tekeline bırakılmış olan elektrik enerjisi iletimi faaliyeti ile ilgili olduğu ve TEİAŞ ın 4628 sayılı Yasa çerçevesinde Toros ile imzalayacağı Bağlantı ve Sistem Kullanım anlaşmalarının konusunu içerdiği, - 4628 sayılı Yasa nın hazırlık döneminin 3.9.2002 tarihinde sona ereceği, hazırlık döneminin sona ermesinden sonra ÇEAŞ ın imtiyaz bölgesinde elektrik il etimi yapmasının olanaklı olmadığı, bu yetkinin TEİAŞ a verildiği, dolayısıyla ÇEAŞ ın enerji nakli ve sisteme bağlantı anlaşması yapması yetkisi ve imkanının olmayacağı, bu bakımdan Taslağın kabulünün mümkün olmadığı, - ÇEAŞ ın, TEAŞ ve TEDAŞ Dışındaki Kuru luşlara Elekrik Üretim Tesisi Kurma ve İşletme İzni Verilmesi Esaslarını Belirleyen Yönetmeliğin 17.10.1997 tarih ve 23143 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan değişik 4(h) maddesi ile 1.12.1998 tarih ve 23540 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan değişik 4(g) ma ddesinin iptali için açmış olduğu davanın reddedilmesi karşısında ESA ya konulan ihtirazi kayıtların iptalinin zorunlu olduğu, - Bu nedenlerden dolayı, mevcut ve 31.12.2002 tarihine kadar yürürlükte olan ESA ve eklerinin, ihtirazi kayıtlar kaldırılarak uzatı lmasının makul olacağı ifade edilmiştir. Toros un, Bakanlığa hitaben 22.8.2002 tarihli yazısında; ÇEAŞ ın 31.12.2002 tarihinden itibaren ESA yı yenilemeyeceğini bildirdiği, bu nedenle ESA nın, cevabi yazılarında belirttiği esaslar çerçevesinde kısmen tad il edilerek uzatılması konusunda ÇEAŞ a talimat verilmesi talep edildiği anlaşılmıştır. Toros un, EPDK ya yönelik 27.8.2002 tarihli yazısında; ÇEAŞ ile aralarındaki ihtilafın gelişimi hakkında bilgi verilerek, 4628 sayılı Yasaya dayanılarak çıkarılan Elekt rik Piyasası Lisans Yönetmeliği kapsamında otoprodüktör lisansı için yapılacak başvurunun ÇEAŞ ın mevcut ESA yı yenilemeyeceğini bildirdiği 31.12.2002 den sonraki bir tarihte gerçekleştirileceği, belirsizlik içeren bir dönemin söz konusu 03 72/874 -373 39 olmaması bakımında n ÇEAŞ ın fesih bildiriminin geri alınması konusunda Kurulun görüş, destek ve talimatlarına ihtiyaç duyulduğu belirtilmiştir. Toros un 22.8.2002 tarihli ihtarnamesine karşılık ÇEAŞ ın Adana 7. Noterliği vasıtasıyla gönderdiği 2.9.2002 tarihli cevabi ihta rnamede; İmtiyaz Sözleşmesi hükümlerine göre bölgede elektrik üretimi, dağıtımı ve ticareti yapma imtiyazının ÇEAŞ a ait olduğu, bunun sonradan çıkarılan bir kanunla alınamayacağı, bu bakımdan Toros un ihtarnamesinde yer alan iddiaların mesnetsiz olduğu be lirtilerek, ESA nın süresinin bitim tarihinde yürürlükten kaldırılacağı ve yenilenmeyeceği, bu bakımdan Toros un yeni sözleşme yapıp yapmamakta serbest olduğu ihtar edilmiştir. Toros un Beşiktaş 6. Noterliği vasıtasıyla ÇEAŞ a gönderdiği 3.9.2002 tarihli y azıda; ÇEAŞ ın Haziran 2002 dönemi fark faturası altında düzenleyerek gönderdiği 23.8.2002 tarih, 473547 no.u ve 23.8.2002 tarih, 473548 no lu faturaların münderacatının ESA sözleşmesine aykırı olduğu belirtilmiş ve sözleşmeye uyumsuz farklar, 29.8.2002 ta rihli, 59560 59561 no lu faturalarla ÇEAŞ a iade edilmiştir. Toros un, Beşiktaş 6. Noterliği marifetiyle ÇEAŞ a gönderdiği 6.9.2002 tarihli yazısında, ÇEAŞ ın Ceyhan ve Mersin tesislerine gönderdiği 31.8.2002 tarihli 471862 ve 480981 no lu faturaların münd eracatının gerek ESA ya gerekse Elektrik Tarifeleri Yönetmeliği nde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmeliğin 2(f) maddesine aykırı olduğu belirtilerek, 31.8.2002 tarihli 59569 59571 no lu iade faturaları yazının ekinde ÇEAŞ a gönderilmiştir. Toros un, B akanlığa gönderdiği 10.9.2002 tarihli yazısında, ÇEAŞ ın sisteme bedelsiz olarak verilen reaktif enerjiye bedel talep ettiği ve 720 kW/saat lik mahsuplaşma maksatlı miktarın ÇEAŞ tarafından kabul edilmeyerek yok sayıldığı ifade edilmiştir. ÇEAŞ ın, Toros u n 3.9.2002 tarihli yazısına cevaben gönderdiği 13.9.2002 tarihli yazısı ile, Toros un göndermiş olduğu 29.8.2002 tarihli faturalar iade edilmiştir. Söz konusu yazıda ÇEAŞ, enerji nakli ve satışı ile güç bedelleri hakkında daha önce öne sürdüğü iddiaları yi neleyerek, Toros a gönderilmiş olan Haziran 2002 dönemine ait 23.8.2002 tarihli faturaların ödenmesini ihtar etmiştir. Toros un 6.9.2002 tarihli yazısına cevaben, ÇEAŞ ın Adana 7. Noterliği yoluyla gönderdiği 19.9.2002 tarihli yazıda; muhatabın göndermiş o lduğu 31.8.2002 tarihli faturaların kabul edilmeyerek iade edileceği bildirilmiş ve Ceyhan ile Mersin tesislerinin Ağustos 2002 dönemine ait borçlarının ödenmesi ihtar edilmiştir. Toros un, Beşiktaş 6. Noterliği marifetiyle ÇEAŞ a gönderdiği 10.10.2002 tar ihli yazısında; ÇEAŞ ın Eylül 2002 dönemine ilişkin olarak Ceyhan ve Mersin tesislerine gönderdiği 30.9.2002 tarihli, 480988 480985 no lu faturaların mündericatının gerek ESA ya, gerekse Elektrik Tarifeleri Yönetmeliği ne aykırı olduğu belirtilerek, 03 72/874 -373 40 30.9.2 002 tarihli 59577 ve 26568 no lu iade faturaları yazı ekinde ÇEAŞ a gönderilmiştir. Toros un 10.10.2002 tarihli yazısına cevaben, ÇEAŞ ın Adana 7. Noterliği yoluyla gönderdiği 17.10.2002 tarihli yazıda; muhatabın göndermiş olduğu 30.9.2002 tarihli fatural arın kabul edilmeyerek iade edileceği bildirilmiş ve Ceyhan ile Mersin tesislerinin Eylül 2002 dönemine ait borçlarının ödenmesi ihtar edilmiştir. Toros un, Beşiktaş 6. Noterliği marifetiyle ÇEAŞ a gönderdiği 7.11.2002 tarihli yazısında; ÇEAŞ ın Ekim 2002 dönemine ilişkin olarak Ceyhan ve Mersin tesislerine gönderdiği 31.10.2002 tarihli 480991 ve 480994 no lu faturaların mündericatının gerek ESA ya gerekse Elektrik Tarifeleri Yönetmeliği ne aykırı olduğu belir

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI