Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-183 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-69/1466 -564 Karar Tarihi : 4.11.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10 Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : M. Okan ALPAY, Sinan BOZKUŞ C. BAŞVURAN : - İhbar - M. Oğuzhan SAÇMA Orman Genel Müd. Lojmanları No:38/9 Beştepe/Ankara D. HAKK
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-183 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-69/1466 -564 Karar Tarihi : 4.11.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10 Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : M. Okan ALPAY, Sinan BOZKUŞ C. BAŞVURAN : - İhbar - M. Oğuzhan SAÇMA Orman Genel Müd. Lojmanları No:38/9 Beştepe/Ankara D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR : - Metro Turizm Seyahat Organizasyonu ve Ticaret A.Ş Büyük İstanbul Otogarı Bayrampaşa/İstanbul - Özkaymak Turizm Ltd. Şti. Yazır Mh. Yeni Otogar İçi No:23 -24 Selç uklu/Konya 20 - Anamur Zafer MZ Turizm Tic. San. Ltd. Şti. Anamur Otogarı No: 3 -4 Anamur/İçel E. DOSYA KONUSU: Anamur -Ankara güzergâhında faaliyet gösteren otobüs firmalarının aralarında anlaşarak tek fiyat uyguladıkları iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Dosya konusu başvurularda, Anamur -Ankara güzergâhında faaliyet gösteren firmaların aralarında anlaşmak suretiyle fiyatlarını artırdıkları ve tek fiyat uygulamaya başladıkları ifade edilerek konu nun incelenmesi istenmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıt larına 15.6.2010 ve 2.7.2010 tarihlerinde, 4682 ve 5143 sayılar ile giren baş vuru üzerine hazırlanan 14.7.2010 tarihli ve 2010 -4-183/İİ -10- 378.HG sayılı İlk İnceleme Raporu, 5.8.2010 tarih ve 10 -52 sayılı Kurul toplantısında 30 görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekab etin Korunması Hakkında Kanun un ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10-52/972 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 27.10.2010 tarih ve 2010 -4-183/ÖA-10-256.MOA sayılı Önaraştırma Raporu 28.10.2010 tarih ve REK.0.08.00.00 -110/4 44 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; Anamur -Ankara güzergâhında faaliyet gösteren , şikâyete konu teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı görüşüne yer verilmiştir. 40 10-69/1466 -564 2I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı otobüs ile şehir lerarası yolcu taşımacılığı pazarı" ; ilgili coğrafi pazar ise Anamur -Ankara arası otobüs ile yolcu taşıma hattı olarak belirlenmiştir. I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller I.2.1. Özkaymak Turizm Ltd. Şti. (Özkaymak Turizm) den Elde Edilen Belgeler Ulaştırm a Bakanlığı na onaylatılan ücret tarifesine göre , Anamur -Ankara hattında 50 uygulanan bilet fiyatı 40 TL dir. Yasal olarak, t eşebbüs Taban Ücret Tarifesi nde belirtilen taban ücretlerin altına düşmemek kaydı ile ilan edilen ücretin %30 una kadar indirim yapma hakkına sahiptir. Özkaymak Turizm , söz konusu hatta 2 otobüs ile günlük karşılıklı birer sefer düzenleyerek faaliyet göstermektedir. Anamur dan kalkış saati 19.00, Ankara dan kalkış saati ise 09.00 olarak Ulaştırma Bakanlığı na onaylatılmıştır. Teşebbüs ta rafından Anamur -Ankara hattında uygulanan ücretlere ise aşağıda yer verilmiştir: Tablo -11: Özkaymak Turizm Bilet Fiyatları Tarih Bilet Ücreti 1.9.2009 TL (9 adet) 1.10.2009 TL (1 adet) 1.11.2009 TL (6 adet) TL (4 adet) 1.12.2009 TL (8 adet) 3.1.2010 TL (2 adet) TL (1 adet) TL (3 adet) 2.2.2010 TL (3 adet) TL (1 adet) 2.3.2010 TL (3 adet) 1.4.2010 TL (3 adet) 2.5.2010 TL (3 adet) TL (2 adet) 1.6.2010 TL (5 adet) TL (1 adet) 1.7.2010 TL (2 adet) 1.8.2010 TL (1 adet) I.2.2. Anamur Zafer MZ Turizm Tic. San. Ltd. Şti. (Anamur Zafer Turizm) den Elde Edilen Belgeler 60 1 Teşebbüslerden her ayın ilk gününe ilişkin bilet fiyatları istenmiş olup, söz konusu günde yolcu bu lunmaması durumunda sonraki günlere ai t biletler gönderilmiştir. 10-69/1466 -564 3Ulaştırma Bakanlığı na onaylatılan ücret tarifesine göre Anamur -Ankara hattında uygulanan bilet fiyatı 65 TL dir. Firmanın Anamur dan kalkış saatleri 07.00, 09.30 v e 19.30, Ankara dan kalkış saatleri ise 09.30, 19.30 ve 21.30 olarak Ulaştırma Bakanlığı na onaylatılmıştır. Tablo -2: Anamur Zafer Turizm Bilet Fiyatları Tarih Bilet Ücreti 5.9.2009 TL (4 adet) 28.10.2009 TL (4 adet) 1.11.2009 - 8.12.2009 TL (2 adet) 14.1.2010 TL (2 adet) 25.2.2010 TL (5 adet) 3.3.2010 TL (2 adet) 1.4.2010 TL (2 adet) 2.5.2010 TL (2 adet) 1.6.2010 TL (2 adet) 17.7.2010 TL (4 adet) 1.8.2010 TL (3 adet) I.2.3. Metro Turizm Seyahat Org. A.Ş . (Metro Turizm) den Elde Edilen Belgeler Ulaştırma Bakanlığı na onaylatılan ücret tarifesine göre Anamur -Ankara hattında uygulanan bilet fiyatı 60 TL dir. 70 Anamur -Ankara hattına ilişkin olarak Metro Turizm den elde edilen bilet örneklerine Tablo -3 te yer v erilmektedir: Tablo -3: Metro Turizm Bilet Fiyatları Tarih Bilet Ücreti 1.9.2009 TL (17 adet) TL (9 adet) 1.10.2009 TL (1 adet) TL (1 adet) TL (25 adet) 1.11.2009 TL (28 adet) 1.12.2009 TL (8 adet) TL (11 adet) 1.1.20 10 TL (3 adet) 1.2.2010 TL (19 adet) 1.3.2010 TL (3 adet) 1.4.2010 TL (13 adet) 10-69/1466 -564 41.5.2010 TL (22 adet) 1.6.2010 TL (17 adet) 1.7.2010 TL (32 adet) 1.8.2010 TL (45 adet) TL (3 Adet) TL (3 adet) I.2.4. İnternet Satış Fiyatları Haklarında önaraştırma yürütülen teşebbüslerin internet ortamında sattığı bilet fiyatları da incelenmiş ve Metro Turizm ve Özkaymak Turizm in online bilet sattığı, Anamur Zafer Turizm in ise böyle bir uygulamasının bulunmadığı görülmüştür. Online bilet sa tan teşebbüslerin 27.10.2010 tarihli bilet fiyatları aşağıdaki şekildedir: Tablo -4: İnternet Bilet Ücretleri Şirket Tarih İnternet Bilet Ücreti Metro Turizm 27.10.2010 40 TL Özkaymak Turizm 27.10.2010 36 TL I.3. Değerlendirme 80 Kurumumuza yapılan başvurularda özetle , Anamur -Ankara hattında faaliyet gösteren teşebbüslerin aralarında anlaşarak tek fiyat uyguladıkları ve fiyatı yükselttikleri iddia edilmiştir. Önaraştırma kapsamında teşebbüslerden elde edilen bilet örneklerinden , Anamur -Ankara hattında b irtakım isti snalar haricinde bilet bedellerinin 2010 yılının Haziran ayında 35 TL den 55 TL ye yükseldiği görülmektedir. Bu durumun olası nedenlerin incelenmesinde fayda bulunmaktadır. Konuyla ilgili olarak Ulaştırma Bakanlığı tarafından hazırlanan 59 No lu Tebliğ uyarınca 706 km lik Anamur - Ankara hattında uygulanması gereken asgari tutar 39 TL olarak tespit edilmiştir. Dolayısıyla ilgili pazardaki eski fiyat seviyesinin Ulaştırma Bakanlığı nca belirlenen asgari 90 fiyat seviyesinin altında olduğu anlaşılmakt adır. Ayrıca, mevcut durumda Ulaştırma Bakanlığı Bölge Müdürlüğü tarafından ilgili pazardaki mevcut fiyat seviyeleri 60 -65 TL olarak onaylanmıştır. Bu noktadan hareketle, ilgili pazarda olası bir anlaşma durumunda fiyatın 60 -65 TL ye kadar yükseltilmesini n önünde bir engel bulunmadığı anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle Anamur -Ankara hattında fiyatın 60-65 TL yerine daha düşük bir seviye olan 55 TL düzeyinde bulunması muhtemel bir anlaşma olasılığını azaltmaktadır. Şikâyet dilekçesinde yer alan bir diğer i ddia ise firmalar ca tek fiyat uyguladı ğına ilişkindir. Esasen , ilgili pazarda verilen hizmet homojendir. Diğer bir ifadeyle otobüs firmaların ın benzer araçlarla, benzer ikramlarla aynı hareket noktasından kalkarak aynı varış 100 noktasına ulaştıkları görülmekt edir. Bu durumda yolcuların tercihlerini belirleyen temel unsur bilet bedelleri olmaktadır. Teorik olarak kapasite kısıtı bulunmayan firmanın düşük fiyat vermesi durumunda yolcuların tamam ına hizmet vereceği söylenebilir. Bu durumda mevcut diğer firma veya firmalar, aynı fiyat seviyesine inmek veya piyasadan çıkmak arasında seçim yapmak zorunda kalmaktadırlar. Diğer bir ifadeyle, piyasanın oligopolistik yapısı nedeniyle ilgili pazarda çok farklı fiyat seviyelerinin uygulanması mümkün değildir. 10-69/1466 -564 5Özetle, tek f iyat uygulamasına ilişkin şikâyetler karayolu ile yolcu taşıma sektörünün genelinde görülmekte olup, hizmet farklılaşmadığı sürece bu tür uygulamalar a rastlana bileceği neticesine varılmıştır. Son olarak belirtilmelidir ki teşebbüslerin internette ilan ett ikleri ücretler de birbirinden 110 farklıdır. Dosya mevcudu bilgilere göre, Metro Turizm 40 TL ye yolcu taşırken, Özkaymak Turizm 36 TL den yolcu taşımaktadır. Diğer taraftan söz konusu teşebbüslerin bilet satış ofisleri telefonla aranarak Ankara -Anamur hattın daki ücretleri sorulmuş ve tüm teşebbüsler 40 TL ye yolcu taşıdıklarını ifade etmişlerdir. Bu fiyatların Taban Ücret Tarifesi ne göre asgari taşıma bedeli olan 39 TL ile karşılaştırılması durumunda , teşebbüslerin asgari ücret tutarının çok az üzerinde bir tutarla (Özkaymak Turizm in internet fiyatları bu bedelin de altındadır) yolcu taşıdıkları görülmektedir. Konuyla ilgili olarak, Anamur un turistik bir bölge olması sebebiyle yaz aylarında talepte yaşanan artış sonrası fiyatın arttığı ve söz konusu talep a rtışı geçtikten sonra da fiyatın eski seviyesine indiği söylenebilir. Bu çerçevede, yukarıda yer verilen internetten satış fiyatları, satış ofisi 120 fiyatları ve asgari ücret tarifesinde yer alan tutar bir arada değerlendirildiğinde , haklarında önaraştırma yü rütülen teşebbüslerin rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma içerisinde olmadıkları anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, karayolu taşımacılığı sektörünün Ulaştırma Bakanlığı tarafından düzenlen diği de dikkate alınarak, yukarıda değinilen bilgiler ışığında, Anamur -Ankara güzergâhında faaliyet gösteren otobüs firmaları hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek 130 olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.