Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -3-92 (Özelleştirme Nihai Bildirim) Karar Sayısı : 04-60/858 -201 Karar Tarihi : 20.9.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tunc ay SONGÖR, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖRLER: Yüksel KAYA, Orçun SENYÜCEL C. BİLDİRİMDE B ULUNAN : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 20 D. TARAFLAR : T.C
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -3-92 (Özelleştirme Nihai Bildirim) Karar Sayısı : 04-60/858 -201 Karar Tarihi : 20.9.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tunc ay SONGÖR, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖRLER: Yüksel KAYA, Orçun SENYÜCEL C. BİLDİRİMDE B ULUNAN : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 20 D. TARAFLAR : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Ziya Gökalp Cad. No: 80 Kurtuluş / Ankara Torunla r Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kavacık Rüzgarlıbahçe 95. Sok. No:6 81640 Beykoz İstanbul Baha Esat Tekand Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. Atatürk Bulvarı 43160 Kütahya 30 E. DOSYA KONUSU: Özelleştirme İdaresi Ba şkanlığı nın Baha Esat Tekand Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. de bulunan %56 oranındaki hissesinin özelleştirme yoluyla devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.8.2004 tarih ve 4514 sayı ile giren ve en son 13.9.2 004 tarih ve 5021 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve 1998/4 sayılı Özelleştirm e Yoluyla Devralmaların Hukuki 40 Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 13.9.2004 ta rih ve 2004 -3-92/ÖN -04-YK sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 13.9.2004 tarih ve REK.0.07.00.00/199 sayılı Başkanlık önergesi ile 04 -60 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 04-60/858 -201 2G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda; - Baha Esat Tekand Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. de bulunan %56 oranındaki T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na ait hissenin Torunlar Gıda 50 Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işleminin sektördeki oyuncu sayısını artıracağından daha rekabetçi bir ortam oluşturacağı, anılan devralmanın 4054 sayılı Kanun un 7. maddesine aykırı olarak hakim durum yaratmaya veya hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı , ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60 H.1. Pazara İlişkin Bilgiler Türkiye de şeker pancarından şeker üreten şirketlerden Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. (Türkşeker) 1 i bağlı ortaklık (Adapazarı) olmak üzere 26 adet şeker fabrikasına sahiptir. 1991 yılında Amasya Şeker Fabrikası A.Ş., 1992 yılında Konya Şeker Fabrikası A.Ş. ve Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş., Türkşeker yönetiminden ayrılarak özel şirket statüsüne gelmişlerdir. Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. ni n %56,54 ü Amasya Pancar Ekicileri Kooperatifi ne, Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. nin %50,51 i Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifine ve 70 Konya Şeker Fabrikası A.Ş. nin %34,26 sı Konya Pancar Ekicileri Kooperatifi ne, %20 si ise Ilgın Pancar Ekicileri Koooper atifi ne aittir. Sektördeki fabrikaların 2003 yılı şeker satışları dikkate alınarak elde edilen pazar payları Tablo 1 de yer almaktadır. 80 90 04-60/858 -201 3 Tablo 1: 2003 yılı Şeker Fabrikaları Şeker Satışları ve Pazar Payları ŞEKER FABRİKALARI 2003 YILI PAZAR PAYLARI FABRİKALAR 2003 YILI SATIŞLARI (TON) FABRİKA PAZAR PAYI (%) ŞİRKET PAZAR PAYI (%) AFYON ( ) ( ) AĞRI ( ) ( ) ALPULLU ( ) ( ) ANKARA ( ) ( ) BOR ( ) ( ) BURDUR ( ) ( ) ÇARŞA MBA ( ) ( ) ÇORUM ( ) ( ) ELAZIĞ ( ) ( ) ELBİSTAN ( ) ( ) ERCİŞ ( ) ( ) EREĞLİ ( ) ( ) ERZİNCAN ( ) ( ) ERZURUM ( ) ( ) ESKİŞEHİR ( ) ( ) ILGIN ( ) ( ) KASTAMONU ( ) ( ) KARS ( ) ( ) KIRŞEHİR ( ) ( ) MALATYA ( ) ( ) MUŞ ( ) ( ) SUSURLUK ( ) ( ) TURHAL ( ) ( ) UŞAK ( ) ( ) YOZGAT ( ) ( ) ADAPAZARI ( ) ( ) TÜRKŞEKER TOPLAMI ( ...) KÜTAHYA ( ) ( ) ( ) AMASYA ( ) ( ) ( ) KAYSERİ ( ) ( ) ( ) KONYA ( ) ( ) ( ) TOPLAM 1.788.157 100,0 100,0 2003 yılında şeker fabrikaları tarafından gerçekleştirilen yan ürün satışları ve bu satışlara göre elde ettikleri pazar payları Tablo 2 deki gibidir. 100 04-60/858 -201 4 Tablo 2: 2003 Yılı Yan Ürün Satışları ve Pazar Payları 2003 YILI YAN ÜRÜN SATIŞLARI TEŞEBBÜS MELAS PAY (%) YAŞ KÜSPE PAY (%) TÜRKŞEKER ( ) ( ) ( ) ( ) KÜTAHYA ( ) ( ) ( ) ( ) AMASYA ( ) ( ) ( ) ( ) KAYSERİ ( ) ( ) ( ) ( ) KONYA ( ) ( ) ( ) ( ) TOPLAM 574.226 100,0 1.130.342 100,0 Şeker Kurulu tarafından belirlenen 2002/2003 ve 2003/2004 yılları şeker kotalarına Tablo 3 ve 4 te yer verilmiştir. Tablo 3: 2002/2003 Pazarlama Yılı Şeker Kotaları, bin ton TEŞEBBÜS A KOTASI PAY (%) B KOTAS I TOPLAM TÜRKŞEKER ( ) ( ) ( ) ( ) KÜTAHYA ( ) ( ) ( ) ( ) AMASYA ( ) ( ) ( ) ( ) KAYSERİ ( ) ( ) ( ) ( ) KONYA ( ) ( ) ( ) ( ) ÜLKE TOPLAMI 2,144,657 100,0 42,9 2187,53 Tablo 4: 2003/2004 Pazarl ama Yılı Şeker Kotaları, bin ton 110 TEŞEBBÜS A KOTASI PAY (%) B KOTASI TOPLAM TÜRKŞEKER ( ) ( ) ( ) ( ) KÜTAHYA ( ) ( ) ( ) ( ) AMASYA ( ) ( ) ( ) ( ) KAYSERİ ( ) ( ) ( ) ( ) KONYA ( ) ( ) ( ) ( ) ÜLKE TOPLAMI 2137,6 100,0 42,15 2179 ,74 H.2. Mevzuat Yurt içi talebin yurt içi üretimle karşılanmasına ve gerektiğinde ihracata yönelik olarak şeker rejimini, şeker üretimindeki usul ve esaslar ile fiyatlandırma, pazarlama şart ve yöntemlerini düzenlemek amacıyla 19.4.2001 tarih ve 24378 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 4634 sayılı Şeker Kanunu, ülkemizde üretiminin %70 -80 i kamu tarafından düzenlenen ve siyasi bir ürün olan şeker pancarının yüksek fiyat politikaları ile desteklenmesine son vererek, şeker fabrikalarının özel sektöre devrini sağlamaya yönelik düzenlemelerin alt 120 yapısını hazırlamaktadır. Şeker Kanunu ile kota sistemi dahilinde üretim -tüketim dengesinin kurulması, bu yolla üretim fazlasından oluşan stokların zararına ihraç edilmesinin önlenmesi ve üretim fa zlasının kamu maliyesi üzerinde yarattığı olumsuzlukların ortadan kaldırılmasına çalışılmaktadır. Anılan Kanun un 3. maddesi şeker miktarını tüm 04-60/858 -201 5şeker türleri için ayrı ayrı olmak üzere kotalar ile belirleyen düzenlemeler içermektedir. Söz konusu maddede1 aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir: Şeker üretimi ve arzında istikrarı sağlamak amacıyla pazarlanacak şeker 130 miktarı, sakaroz kökenli ve diğer şekerler için ayrı ayrı olmak üzere şeker türlerine göre, gerektiğinde dönemsel olarak kotalar ile belirlenir . Nişasta kökenli şekerler için belirlenecek toplam A kotası, ülke toplam A kotasının %10 unu geçemez. Bakanlar Kurulu bu oranı, Kurumun görüşünü alarak %50 sine kadar artırmaya, %50 sine kadar eksiltmeye yetkilidir. Sakaroz kökenli şekerler dışındaki dep olanabilir nitelikte olmayan diğer şekerler için B kotası belirlenmez. Şirketlerin A ve B kotaları her yıl en geç 30 Haziran tarihine kadar, yurt içi şeker 140 talebi, fabrikaların işleme ve şeker üretim kapasiteleri göz önünde bulundurularak Kurul tarafından müteakip beşer yıllık dönemler için tespit edilir. Kotalar, fabrikaların üretim süreleri ile son üç yıllık ortalama fiili günlük işleme kapasiteleri ve/veya üretim miktarları ve randımanları esas alınmak suretiyle hesaplanır. İlk kez üretime geçecek ve ü ç yaşın altındaki şeker fabrikaları ile bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kapasite artırım izni almış olan fabrikalar için kota belirlenmesinde nominal üretim verileri esas alınır. Yeni fabrika kurulabilmesi ve/veya mevcut fabrikaların kapasitelerini 150 artırabilmeleri için kota temin etmeleri zorunludur. Şirketlere yeni kota tahsisinde Kurul yetkilidir. Yukarıda yer alan bilgilerden anlaşılacağı üzere getirilen kota sistemi Avrupa Birliği nin şeker rejimine benzer şekilde A ve B kotaları ile C şekeri k avramlarını getirmektedir. A kotası talebe eşdeğer olarak belirlenen üretimi gösterirken B kotası emniyet stoku olarak saptanacaktır. C şekeri ise talep fazlası olup doğrudan ihraç edilmesi gerekecektir. Buna ek olarak, şeker pancarı fiyatları fabrikalar la üretici arasında yapılacak 160 sözleşmelerle düzenlenecek olup, şeker satış fiyatının da bağımsız belirlenmesi esas teşkil etmektedir. Nitekim Şeker Kanunu nun 5. maddesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir: Şeker pancarı fiyatları her yıl, şeker fabrikası i şleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler ve/veya temsilciler arasında varılan mutabakata göre belirlenir. Buna ilişkin usul ve esaslar, Bakanlık [Sanayi ve Ticaret Bakanlığı] tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Şeker üretiminde kullanılan diğer hammaddeler ise şirketler tarafından üreticiler ve/veya piyasadan temin edilir. 1 Şirket , bir veya birden fazla sayıda şeker fabrikasını bünyesinde bulunduran ve/veya işleten tüze l kişiliği; A kotası , yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarını; B kotası , A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretil en şeker miktarını; Kurul ise Şeker Kurulu nu ifade etmektedir. 04-60/858 -201 6Şeker satış fiyatları, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler tarafından 170 serbestçe belirlenir. Şeker üretiminde ana girdi (hammadde) olan şeker pancarı fiyatla rının belirlenmesine ilişkin olarak Şeker Kurulu tarafından Resmi Gazete de Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği yayımlanmıştır. Anılan Yönetmelik in Hammadde Temini başlıklı 4. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına göre; Kurul tarafından tespit edilerek Ş irketlere tahsis edilen şeker kotalarının garantisi için gerekli hammaddenin temini amacıyla, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler ve/veya temsilcileri arasında, Sözleşme düzenlenir. 180 Sözleşmede; hammadde fiyatları ve miktarı, üret im şartları, münavebe, tohum, ekim ve mücadele, teslim ve alım şartları, fire tespiti, hammadde taşımaları, tarımsal destekler, yan ürünler, bedel ödemeleri, teknik ve cezai şartlar ile anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin hususlar yer alır. Sözleşmede, tes pit edilen fiyat veya avans fiyat ile her üreticinin üreteceği net A ve B kotası hammadde miktarı yer alır. Sözleşme ile belirlenen kota miktarlarının yalnızca alıcıya satılabileceği ve alıcının Sözleşmeye uygun olarak satın alma zorunluluğu kayıt altına a lınır. 190 5. maddenin 1. fıkrasına göre; Şeker pancarı fiyatları veya avans fiyat her yıl, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üretici ve/veya üretici temsilcileri arasında, pancar ekiminden önce Ekim ayında başlayacak müzakereler sonucun da; yıllık enflasyon oranı, üretici maliyetlerindeki artış, dünya pancar fiyatları ve alternatif ürün paritesi dikkate alınarak en geç Kasım ayı sonuna kadar varılacak mutabakatla belirlenir. Avans fiyat belirlenmesi durumunda kesin fiyat, izleyen yılın en geç Ekim ayında aynı usulle belirlenir. Pancar fiyatları veya avans fiyat sözleşmede yer alır. Anılan Yönetmelik in Hammadde Temini başlıklı 5. maddesinin son fıkrasına 200 göre; Hammadde fiyatı konusunda üretici temsilcileri ile şirket arasında mutabakata varılamaması halinde, taraflardan herhangi birinin talebi üzerine Kurul tarafından hakem heyeti teşekkül ettirilebilir. Yönetmelik e bakıldığında; şeker pancarının, pancar üreticisi ile şeker üreticisi şirket arasında yapılacak olan ve pancar üreticisin in pancarı şeker üreticisi şirkete satmak zorunda olduğunu, şeker üreticisi şirketin ise pancar üreticisinin pancarını almak zorunda olduğunu düzenleyen sözleşmeler vasıtasıyla yetiştirildiği görülmektedir. Yönetmelik te pancar fiyatının pancar üreticisi v e/veya 210 temsilcisi olan mahalli pancar kooperatifi ile şeker fabrikası işleticileri arasında mutabakata göre belirleneceği, mutabakat olmaması halinde ise taraflardan herhangi birinin talebi üzerine Şeker Kurulu tarafından hakem heyeti oluşturulabileceği de düzenlenmektedir. 04-60/858 -201 7H.3. İlgili Pazar H.3.1. İlgili Ürün Pazarı 220 Tatlandırıcılar kalorili ve kalorisiz olmak üzere iki ana gruptan oluşmaktadır. Kalorili tatlandırıcılar; sakoroz kökenli (şeker pancarı ve şeker kamışından elde edilenler) ve nişasta köken liler olmak üzere ikiye ayrılırken, kalorisiz tatlandırıcılar ise, sentetik tatlandırıcılar olarak tanımlanan suni tatlandırıcılardan meydana gelmektedir. Nişasta ve nişasta bazlı sektörler grubunun gerek ana hammaddesinin mısır olması, gerekse de kullanı m alanlarının baklava, helva, dondurma, unlu mamuller, sakız, reçel vb. alanlarda ağırlıklı olarak endüstriyel amaçlı kullanılması sakaroz kökenli tatlandırıcılar ile nişasta kökenli tatlandırıcıların ayrı 230 pazarlarda ele alınmasını gerektirmektedir. Türki ye de sakaroz kökenli tatlandırıcıların ise, sadece şeker pancarından elde edilmesi sebebiyle, aşağıda şeker pancarından elde edilen ana ve yan ürünlerin tanımına yer verilmiştir. Şeker: Kristallendirilmiş sakarozdan ibaret bir besin maddesidir. 4634 sayı lı Şeker Kanunu nda tanımlanan şeker; pancar veya kamıştan üretilen kristal haldeki sakaroz ile nişasta kökenli glukoz, izoglukoz, sakarozun veya inver şekerin veya her ikisinin suda çözünmesiyle elde edilen çözelti, invert şeker 240 şurubu ve inülin şurubudur . Küp şeker: 0,5 -1 mm. Büyüklükte ince kristalli standart kristal şekerden yapılan küp veya dikdörtgen prizma veya özel şekillerde imal edilen bir şekerdir. Kahverengi şeker: Sakaroz ve invert şeker miktarı toplam olarak ağırlıkça en az %88 olan, nemli, kahverengi tonlardaki ince taneli şekerdir. Kristal şekerin yenilebilir kamış melası ile kaplanmasından elde edilir. Pancar posası (Küspe): Kıyılmış pancarın şekeri alındıktan sonra kalan kısmı, 250 preslerde %12 -15 kuru madde kapsar hale getirilinceye kadar sıkılarak yaş pancar posası elde edilir. Nişasta varlığı bakımından zengin bir yem maddesidir. Ülkemiz genelinde özellikle besiciler tarafından yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Her yıl toplam işlenen pancarın %38 -40 ı kadar yaş pancar posası (küspe) e lde edilmektedir. Melas: Şeker üretimi sırasında, şekerli suyun buharlaştırılması ve şekerin kristalleştirilmesi neticesinde geriye kalan, koyu kahverengi, akıcı pekmez kıvamındaki tatlı maddedir. Melas içerisinde %50 civarında şeker ihtiva etmesi nedeniy le, yüksek enerji taşıyan, protein varlığı yüksek bir yem olup, doğrudan 260 suda seyreltilmek suretiyle veya diğer yem maddelerine karıştırılmak suretiyle kullanılmaktadır. Her yıl toplam işlenen pancarın %3 -4 ü kadar melas üretimi 04-60/858 -201 8yapılmaktadır. Melas ayrıca maya ve kömür sanayiinde ve az bir miktarda ilaç sanayiinde de kullanılmaktadır. Kullanım amaçları birbirinden çok farklı olan melas ile gerek nihai tüketicilerce gerekse de girdi olarak içecek ve yiyecek üreticileri gibi endüstriyel alıcılar tarafından kullanılabilen sakaroz kökenli şeker ilgili ürün pazarlarını oluşturmaktadır. Küspenin hayvan yemi olarak kullanılması sebebiyle, alternatifleri olmasından dolayı tek başına bir pazar olarak ele alınmayacaktır. 270 Bunlara ilaveten, fabrikanın bu ürünleri eld e etmek için alımını yaptığı şeker pancarının da ilgili ürün pazarı içinde ayrıca ele alınması gerekmektedir. Yukarıdaki bilgiler doğrultusunda ilgili ürün pazarları melas , sakaroz kökenli şeker ve şeker pancarı olarak belirlenmiştir. H.3.2. İlgil i Coğrafi Pazar Şeker fabrikaları tarafından üretilen şekerin ülke genelinde ticarete konu olması önünde, başta nakliye bedellerinden kaynaklanan engeller olmadığından şekerin 280 ilgili coğrafi pazarı Türkiye Cumhuriyeti sınırları dır. Melası alan maya firmalarının da Türkiye genelinde alım yapması, aynı coğrafi pazar tanımının melas için de geçerli olduğunu göstermektedir. Ancak şeker pancarında bölgesel alımın olması, pazarın daha dar tanımlanmasını gerektirebilecektir. Bununla beraber, şeker pancarı için ilgili mevzuat dikkate alındığında pazarın coğrafi ayağının kesin hatlarla tanımlanması gerekmemektedir. H.4. Taraflar H.4.1. Baha Esat Tekand Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. 290 4.3.1953 tarihinde kurulan ve 1954 yılında yatırımı tamamlanarak işletmeye açılan Baha Esat Tekand Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş., 27.6.2003 tarih ve 2003/40 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı ile özelleştirme programına alınarak, hisselerinin satış yöntemiyle özelleştirilmesine karar verilmiştir. 2003 yılı cirosu 56.628.897.608.08 4 TL olan şirketin sermaye yapısına Tablo 5 te yer verilmiştir. Tablo 5: Baha Esat Tekand Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. Ortaklık Yapısı ORTAKLAR HİSSE SENEDİ İŞTİRAK ORANI (%) Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2.240.000.000 56,00 Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. 250.000.000 6,25 Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi 500.000.000 12,50 Kütahya Pancar Ekicileri Kooperatifi 667.385.974 16,69 Burdur Isparta Pancar Ekicileri Kooperatifi 107.689.333 2,69 Dinar Pancar Ekicileri Kooperatifi 74.924.693 1,87 Panko birlik 160.000.000 4,00 TOPLAM 4.000.000.000 100,00 300 04-60/858 -201 9Şirkete ait imtiyazlı hisse senedi bulunmamaktadır. Şeker pancarı işleme kapasitesi ( ) ton/gün olan Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş., 2003 yılında ( ) ton kristal şeker, ( ) ton melas ve ( ) ton yaş küspe satışı gerçekleştirmiştir. Net satışların ürün bazında dağılımı ise: kristal şeker ( ) milyar TL, melas ( ) milyar TL, yaş küspe ( ) milyar TL dir. Şirketin 1982 yılında üretime geçen 140 ton/gün kapasiteli kuru küspe tesisinin üretimine 1991 yı lında ara verilmiş olup, ekonomik olmadığı için halen çalıştırılmamaktadır. 310 Kütahya Şeker Fabrikası nın %50,45 oranında sermayesine sahip olduğu ve 2003 yılı cirosu 620.956.143.145 TL olan Mars Ticaret ve Sanayi A.Ş. unvanlı bir matbaası bulunmaktadır. A nılan şirketin Kütahya Şeker Fabrikası ile devrinin ilgili olduğu pazarda herhangi bir etkisi olmayacağı dikkate alınarak değerlendirme dışında tutulmuştur. H.4.2. Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Torunlar Gıda) 2003 yılı cirosu 123.098.373 milyon TL. olan Torunlar Gıda'nın faaliyet konularına ve bunlara ilişkin elde ettiği pazar paylarına Tablo 6 da yer verilmiştir. 320 Tablo 6: Torunlar Gıda'nın Faaliyet Konuları ve 2003 Yılı Pazar Payları Faaliyet Konusu Pazar Payı (%) Pirinç üretim, ithalat v e satışı ( .) Yemlik mısır ithalat ve satışı ( .) Soya fasulyesi ithalat ve satışı ( .) Soya küspesi ithalat ve satışı ( .) 1998 yılında 250.000 ton şeker satışı yapan Torunlar Gıda nın, 1999 yılından sonra şeker satışı bulunmamaktadır. Söz konusu şir ketin dahil olduğu grup şirketlerinin şeker, melas ve şeker pancarı üretim ya da satışı yoktur. Şirketin ortaklık yapısına Tablo 7 de yer verilmiştir. Tablo 7: Torunlar Gıda'nın Ortaklık Yapısı 330 Adı Pay (%) Pay Tutarı (TL) Aziz Torun 45,00 540.000.000. 000 Mehmet Torun 49,93 599.200.000.000 Neslihan Torun 5,00 60.000.000.000 Ömer F. Torun 0,03 400.000.000 Yunus E. Torun 0,03 400.000.000 İmtiyazlı hissenin bulunmadığı şirkette kontrolü elinde tutan her iki hissedarın ortak oldukları şirketlerin dökü mü ve faaliyet alanlarıyla, ortaklık paylarına Tablo 8 de yer verilmiştir.2 2 Torunl ar Gıda nın hiçbir tüzel kişilikte ortaklığı bulunmamaktadır. Sadece Yeni Gimat İşyerleri İşletmesi A.Ş. de %4,83 oranında iştiraki vardır. 04-60/858 -201 10Tablo 8: Torunlar Gıda nın Ana Ortaklarının Ortak Oldukları Teşebbüsler ve Faaliyet Konuları Firma Adı Aziz Torunun Payı (%) Mehmet Torun un Payı (%) Faaliyet Konusu Torunlar Gıd a San. ve Tic. A.Ş. 45 49,933 Gıda imalat, İthalat, ihracat ve satışı Torun Pazarlama A.Ş. 49,9 49,8 Gıda üretim, satış ve pazarlama Toray İnşaat San. ve Tic. A.Ş. 49,9 49,8 İnşaat taahhüt, onarım Torunlar İnş. San. ve Tic. A.Ş. 45 49,9 İnşaat taahhüt, onarım Torunlar Yağ San. ve Tic. A.Ş. 49,8 49,9 Sıvı yağ imalat ve satış Ulusal Dış Tic. A.Ş. 49,9 49,8 Trustik yat işletmeciliği Torun Kağıt Paz. A.Ş. 49,8 49,733 Kağıt satış ve pazarlama Torun Çay San. ve Tic. A.Ş. 45 40 Çay imalatı ve satışı Zafer Plaza İşletmeciliği A.Ş. 44,5 39,5 Alışveriş merkezi işletmeciliği H.5. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Türkşeker in 2003 yılında şeker pazarındaki payı % ( .), melas pazarında ise 340 %( .) olarak gerçekleşmiştir. Sektördeki özel teşebbüsler olan Amasya, Kayseri ve Konya şeker fabrikalarının şeker pazarındaki payları sırasıyla % ( .), %( .)ve %( .)olup, melas pazarındaki payları ise sırasıyla % ( .), %( .) ve % ( .) dir. Pancar Ekicileri Kooperatifleri nin yönetimindeki üç özel fabrika, Pancar Ekicile ri Koperatifleri Birliği nin (Pankobirlik) çatısı altında düşünüldüğünde, şeker pazarındaki payları toplam % ( .), melas pazarında ise % ( .) olmaktadır. Kütahya Şeker fabrikasının 2003 yılında şeker satışları göz önünde bulundurulduğunda pazardaki payı % ( .), melas pazarındaki payı ise % ( .) olarak gerçekleşmiştir. 350 Söz konusu durum değerlendirildiğinde özelleştirme sonrası pazardaki dağılım Tablo 9 da sunulduğu gibi gerçekleşecektir. Tablo 9: Baha Esat Tekand Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. nin Özelleştirilmesi Sonrası Pazar Payları Teşebbüs Şeker (%) Melas (%) Kota (A) (%) Türkşeker ( .) ( .) ( .) Pankobirlik ( .) ( .) ( .) Kütahya Şeker ( .) ( .) ( .) Toplam 100 100 100 Tablo incelendiğinde, Türkşeker in öz elleştirme sonrası da sektörde çok güçlü bir konumda olacağı, Kütahya Şeker in Torunlar Gıda tarafından devralınmasından sonra sektörde oyuncu sayısının artacağı ve daha rekabetçi bir yapının oluşacağı görülmektedir. Bu bağlamda devir işlemi lider konumda olan Türkşeker in pazar 360 gücünü azaltıcı, rekabet ortamını sağlayıcı bir nitelik taşımaktadır. Pancar fiyatının belirlenmesi konusunda pancar üreticisi ve/veya temsilcisi ile şeker üreticisi fabrikaların işleticilerinin mutabakatının aranması ve mutabakat 04-60/858 -201 11olmaması halinde ise, Şeker Kurulu tarafından hakem heyeti oluşturulabilmesine yönelik mevzuat hükümleri dikkate alındığında, pancar fiyatının belirlenmesi hususunda taraflar arasında güç dengesizliği halinde dahi her iki tarafın da mağdur olmaması için g erekli prosedür hazırlanmaya çalışıldığından, özelleştirme sonrasında bu konu sorun teşkil etmeyecektir. 370 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Baha Esat Tekand Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. de bulunan %56 oranındaki T.C. Başbakan lık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na ait hissenin Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işleminin sektördeki oyuncu sayısını artıracak olması nedeniyle daha rekabetçi bir ortam oluşturacağına, bu işlem sonucunda 4054 saylı Rekabeti n Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun 380 daha da güçlendirilmesinin ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasalardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konu su olmadığına; dolayısıyla bildirime konu devralma işlemine izin verilmesine, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.