Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2015 -1-91 (Devralma ) Karar Sayısı : 16-04/63-21 Karar Tarihi : 10.02.2016 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ , Kenan TÜRK B. RAPORTÖR LER : Burak SAĞLAM, İbrahim KUŞÇU C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- Indorama Netherlands B.V. Temsilcisi: Av. H. Emre ÖNAL River Plaza 17. Kat Büyükdere Cad. Bahar Sok. No :13 İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU:
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2015 -1-91 (Devralma ) Karar Sayısı : 16-04/63-21 Karar Tarihi : 10.02.2016 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ , Kenan TÜRK B. RAPORTÖR LER : Burak SAĞLAM, İbrahim KUŞÇU C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- Indorama Netherlands B.V. Temsilcisi: Av. H. Emre ÖNAL River Plaza 17. Kat Büyükdere Cad. Bahar Sok. No :13 İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Indorama Netherlands B.V. nin Guadarranque Polyester S.L.U . nun hisselerini CEPSA Quimica S.A. dan devralması işlemine izin verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 01 .02.2016 tarihinde giren yazıyla tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 02.02.2016 tarih ve 2015-1-91/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili rapor da, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir . G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Taraflar G.1.1. Devralan: Indorama Netherlands B.V. (INDORAMA) (4) INDORAMA nın tüm hisseleri, grubun ana şirketi olan Indorama Ventures Pub lic Company Ltd. ye (IVL), IVL nin nihai kontrolü ise Canopus International Ltd. ye ait tir. Holding şirketi olan INDORAMA nın Türkiye de ve dünyada doğrudan herhangi bir ticari faaliyeti bulunma maktadır. Ancak IVL Grubu , global düzeyde gerçekleştirdiği şir ket satın almalarını çoğunlukla INDORAMA üzerinden gerçekleştir mekte ve Türkiye deki Indorama Ventures Pet Sanayi A.Ş . ile Indorama Ventures Çorlu Pet Sanayi A.Ş. nin hisseleri de INDORAMA ya ait bulunmaktadır . (5) IVL Grubu 19 ülkede , saf tereftalik asit (PTA ), polietilen tereftalat (PET) resin , polyester tekstil cipsleri, kesikli elyaflar, filament iplikler, taranmış yün ve yüksek katma değerli özel polyester ve elyafların üretimi ve tedariki alanında faaliyet göstermektedir. 16-04/63-21 2/12 (6) IVL Grubu nun Türkiye de , PET-resin üretimi ve satışı dışında ithalat yoluyla PTA, polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik, polyester cips, eğirilmiş yün iplik, rejenere (geri dönüşümlü) elyaf, %100 polipropilen mono elyaf ve Nylon -66 endüstriyel elyaf satışı alanlarında fa aliyet i bulunmaktadır . Dosyada, IVL Grubu nun devir işlemi ile ilgili olarak Türkiye de faaliyet gösterdiği alanların PTA ve PET -resin pazarları olduğu ve Grubu n Türkiye de PET -resin üretimi ve tedariki alanında faaliyet gösteren Artenius Türkpet Kimyevi M addeler Sanayi A.Ş. yi1 (Indorama Ventures PET Sanayi A.Ş.) 2014 yılında; Çorlu serbest ticaret bölgesinde faaliyet göstermekte olan Polplex Resins Sanayi ve Ticaret A.Ş. yi2 (Indorama Ventures Çorlu PET Sanayi A.Ş.) ise 2015 yılında devral dığı ifade edilm ektedir . Ayrıca d osyada, IVL Grubu nun Artenius Türkpet Kimyevi Maddeler Sanayi A.Ş. nin devralınması öncesinde Türkiye ye yönelik PET -resin satışlarının tamamını ithalat yoluyla gerçekleştirdiği, devralma işlemi sonrasında ise Türkiye de bu alandaki tüm f aaliyetlerini yerel üretim kanalıyla sürdürdüğü; PTA pazarında Türkiye ye yönelik tüm satışlarını Tayland da mukim Indorama Petrochem Limited iştiraki üzerinden ithalat yoluyla gerçekleştirdiği de belirtilmektedir. G.1.2. Devre Konu: Guadarranque Polyeste r S.L.U. (GUADARRANQUE) (7) GUADARRANQUE nin nihai holding şirketi Compania Espanola de Petroleos S.A.U . (CEPSA) ol up, CEPSA nın nihai kontrolü ise Internationa l Petroleum Investment Company e (IPIC) aittir. (8) Dosyada, GUADARRANQUE nin Cepsa Quimica S.A. tarafından bildirim konusu işleme yönelik olarak kısa bir süre önce kurulduğu, Cepsa Quimica S.A. nın İspanya da yer alan üretim tesisi vasıtasıyla yürüttüğü polyester üretiminde kullanılan ara ürünler olan PTA, PET -resin ve saf izoflatik asit (PIA) üretim i ve satışına ilişkin faaliyetlerin i bu teşebbüse devred erek işlemin gerçekleş tirileceği ifade edilmektedir3. (9) CEPSA Grubu nu nihai olarak kontrol eden IPIC, Abu Dabi Hükümeti tarafından enerji sektöründe yatırımlar yapmak üzere kurulmuş , 10 ülkede 15 ten fazla şirkette pay sahipliği bulunan bir teşebbüstür . CEPSA Grubu nun aktiviteleri ; Petrol ve Doğal Gaz Aranması ve Üretilmesi, Rafinaj, Ham Petrol Türevleri Taşımacılığı ve Satışı , Petrokimyasallar ile Gaz ve Elektrik olmak üzere beş ana alanı kapsamaktadı r. (10) Dosyaya göre CEPSA Grubu nun Türkiye de , CEPSA Quimica S.A. aracılığıyla ve ithalat yoluyla faaliyet gösterdiği PTA ve PIA ürünleri dışında yine ithalat yoluyla LAB, solvent, fenol/aseton, asfalt ve endüstriyel yağ satışı alanlarında da faaliyeti bulun maktadır. G.2. İlgili Pazar G.2.1. İlgili Ürün Pazarı ve Etkilenen Pazar (11) GUADARRANQUE , Cepsa Quimica S.A. nın İspanya daki tesisinde gerçekleştirdiği PTA, PIA ve PET -resin üretimi ve satışı faaliyetlerini devretmek üzere işleme yönelik olarak kurulmuştur. GUADARRANQUE (Cepsa Quimica S.A aracılığıyla) anılan ürünlerden PTA ve PIA nın Türkiye ye ithalat yoluyla satışını gerçekleştirmektedir. Devralan IVL Grubu ise Türkiye de ithalat yoluyla PTA, PET -resin, polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik, po lyester cips, eğirilmiş yün iplik, rejenere (geri dönüşümlü) elyaf, %100 polipropilen mono elyaf ve Nylon -66 endüstriyel elyaf satışı alanlarında faaliyet göstermektedir. 1 12.03.2014 tarih ve 14 -10/188 -79 sayılı Rekabet Kurulu karar ı. 2 Bildirim formunda, Polypex Resin Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin, 2014 yılında Türkiye de henüz ciro elde etmemiş yeni bir yatırım olması sebebiyle, 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Ku rulundan izin alınmadığı belirtilmiştir. 3 GUADARRANQUE a ilişkin analizler bu faaliyet devri işleminin gerçekleştiği kabul edilerek yapılmıştır . 16-04/63-21 3/12 (12) PTA, PIA ve PET -resin polyester üretiminde kullanılan ara ürünlerdir. Polyesterin üretiminde kullanılan ana kimyasal, hammaddesi nafta olan paraksilendir (PX). Oksidasyona tabi tutulan PX, PTA ya da dimetil teraftala (DMT) dönüştürülmektedir. Daha sonra PTA veya DMT nin, mono etilen glikol (MEG) ile tepkimeye sokulmasıyla, polyester paketl eme resinleri, polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik, polyester film, özel mühendislik polimerleri ve endüstriyel iplikler gibi polyester ürünlerin üretiminde kullanılan amorf polyester polimerleri (polyester polimer eriyiği) oluşturulmaktadır. Bu eriyiğe, farklı kimyasal katkıların eklenmesi suretiyle polyester cips, polyester film veya polyester resin gibi polyester ürünlerin üretiminde kullanılan ara ürünler elde edilebilmektedir. Başka bir ifadeyle PTA, polyester üretiminin ilk aşamalarında kullanılan ve polyester cips, polyester filament iplik ve polyester kesikli elyaf gibi birçok ara ürünün ana hammaddelerinden biri dir. (13) PIA ise niteliğinin iyileştirilmesi amacıyla PET üretiminde kullanılan ve metaksilinin oksidasyonu ve hidrojenasyon yolu yla saflaştırılması sonucu üretilen bir kopolimer olup, toz boyalarda , tekneler ve depolama tankları gibi çeşitli ünitelerin yapımında kullanılan doymamış polyester resinlerin üretiminde kullanılmaktadır. (14) PET-resin , karbonatlı alkolsüz içeceklerin, suyun, enerji içeceklerinin, buzlu çayların, meyve sularının ve başka içecek ve sıvıların paketleme malzemeler inin üretiminde kullanılmakta; polyester tekstil cipsleri ve film polimerler ile birlikte polyester resinler başlığı altında yer almaktadır. Bununla bir likte, yüksek yapısal viskoziteye sahip berrak ve parlak bir ürün olan PET -resini, bu özellikleri ve kullanım alanları ile diğer polyester resinlerden ayrılmaktadır. (15) Polyester cipsler , saf PTA ve MEG in polikondensasyon yoluyla tepkimesiyle oluşan polyeste rin belli kimyasal katkılar ın katılarak granülleşmesi sonucunda üretilen bir ara üründür. Bu granüller eritilerek ve ince deliklerden geçirilerek işlenebilir hale gelmektedir. Şekli ve görünümü sebebiyle aynı zamanda polyester polimer taneleri olarak da ad landırılmaktadır. Üretim süreci ve viskozite değerlerine bağlı olarak, parlak veya süper parlak cips olarak da bilinen amorf (transparan) bir formda olabileceği gibi, yarı mat cips olarak bilinen yarı kristalize bir formda da meydana gelebilmektedir. Parla k cipsler daha çok endüstriyel (fotoğraf, ilaç vs.) film üretiminde kullanılmakta iken, mat cipsler tekstil üretiminde tercih edilmektedir. (16) Polyester cipsler ayrıca düşük viskoziteli (78ml/g den düşük viskozitesi olan) ve yüksek viskoziteli (78ml/g veya da ha fazla viskozitesi olan) olmak üzere ikiye de ayrılmaktadır. Yüksek vizkoziteli cipsler, PET şişeler gibi ambalaj materyallerinin üretiminde, dolayısıyla ambalaj endüstrisinde; düşük viskoziteli cipsler ise genellikle, polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik ve PET film üretiminde, dolayısıyla tekstil ve film üretimi alanlarında kullanılmaktadır. Bu iki türün üretim süreçleri belli bir noktaya kadar aynı olup , ürünleri birbirinden ayıran nokta, iki ürününün de üretiminde ortak bir safha olan devamlı polimerizasyonun ilk aşamasında kullanılan katkı maddelerinin farklı olması ve viskozitesi yüksek olan ürünün diğerinden farklı olarak ilave bir safhada katı fazda işlem görmesidir. Ayrıca, viskozitesi düşük polyester cips üretiminde hammadde olarak P TA veya DMT kullanıl ırken , viskozitesi yüksek polyester cips üretiminde yalnızca PTA nın kullanıl ması söz konusudur. Son olarak, viskozitesi yüksek olan polyester cipsin fiyat ı, düşük olana oranla %5 -10 arasında yüksek değerdedir . Dolayısıyla , anılan iki polyester cips türü arasında arz ve talep bakımından ikame edilebilirlik bulunmamaktadır . 16-04/63-21 4/12 (17) Polyester cipsler, kesikli elyaf ve filament iplik gibi polyester ürünlerinin haricinde, dokusuz kumaş (nonwoven) ve BoPET filmler gibi farklı sektörlere yönelik ürü nlerin üretiminde de kullanılmaktadır. Bu ürünler tekstil uygulamaları (giyim, her türlü döşemelik ürün, ev mefruşatı vb.), endüstriyel amaçlı son kullanımlar (PVC yüzey kaplaması, otomobil endüstrisi vb.), teknik tekstil (non -wowen, ıslak mendiller vb.) v e film (fotoğraf filmleri, ilaç filmleri vb.) ya da ambalajlama (yiyeceklerin ya da gazlı içeceklerin korunması vb.) amaçları için kullanılabilmektedir. (18) 08.01.2015 tarih ve 15 -02/24 -10 sayılı Rekabet Kurulu kararında polyester üretiminde farklı entegrasyon düzeyine sahip üreticilerden bazılarının polyester cipsleri , üretenlerden satın alıp eritme işlemine tabi tutmak yerine en baştan PTA gibi petrokimyasal hammaddeleri alarak kendi polyester cipslerini veya doğrudan polyester kesikli elyaf ya da filament ip lik üretebildikleri , bu anlamda doğrudan PTA kullanılarak üretim yapılabiliyor olması nedeniyle PTA nın polyester cipsin hammadde olarak kullanımına alternatif niteliğinde olduğu belirtilmektedir. (19) Bir ara ürün olan polyester kesikli elyaf , geri dönüşüm yol uyla yeniden üretilenler haricinde, ilgili üretim tesisinin makine parkuruna göre iki farklı şekilde üretilebilmektedir. Birinci yöntemde, öncelikle DMT ya da PTA hammaddeleri, sürekli bir polimerizasyon sürecinden geçirilmekte ve bunun neticesinde eriyikt en çekilmiş elyaf elde edilmektedir. Akabinde bu eriyik döndürülmekte ve çekme iplik adı verilen kesintisiz filament demetleri elde edilmektedir. Bu çekme ipliği daha sonra germe, kıvırma ve döndürme işlemine tabi tutulmakta ve sonrasında pamuk iplikleriyl e aynı uzunlukta elyaflar elde etmek için sabit uzunluklarda kesilmektedir. İşte bu kesilmiş elyaflar polyester kesikli elyaf olarak bilinmektedir. Bu süreç gittikçe artan bir oranda geri dönüşen pet şişeler ve diğer atıklarla da sağlanmakta olup , bu şekil de üretilen elyafa ise rejenere polyester kesikli elyaf denilmektedir. İkinci yöntemde ise bir ara ürün olan (viskozitesi düşük) polyester cipsler kullanılmaktadır. Söz konusu polyester cipsler 280 derece sıcaklıkta erit ilmekte, bu eriyikten paketler halin de sarılmış ya da çekme ipliği olarak kutularda toplanmış sürekli filamentler oluştur ulmaktadır. Akabinde bu filamentler önce gerdirmeye tabi tutulup sonra kıvrılarak en sonunda kesikli elyaf elde edilecek şekilde kesilmektedir. (20) Polyester kesikli elyaflar paslanmaya, genel yüzey hasarına ve çoğu kimyasallara karşı dirençlidir. Bu materyal ayrıca, önceden kurutulduğu sürece kumaşlarda kırışıklığa ve kıvrılmaya dayanıklıdır. Dolayısıyla söz konusu ürünler bluz, elbise veya pantolon gibi her türlü kıyafetin ür etiminde kullanılmaktadır. Ayrıca bu ürünler halı, döşemelik eşya, perde ve çarşaf/yorgan gibi her türlü ev mefruşatında ve yastık veya mobilya minderlerinde doldurma materyali olarak da kullanılmaktadır. Hortumlar, halatlar, ağlar ve ince iplikler gibi ni hai ürünler de polyester elyafın diğer materyallerle bir araya getirilmesi sonucu oluşmaktadır. (21) Polyester elyaf, belli oranlarda farklı liflerden üretilen elyaflarla karıştırılıp iplik haline getirilerek tekstilde kullanılabildiğinden, diğer liflerden üret ilen elyaflarla rekabet halindedir. Buna göre polyester elyafın fiyat seviyelerine göre kullanıcılar doğal elyaflara (pamuk, yün) ve diğer sentetik elyaflara (akrilik, viskon, selüloz, naylon, olefin vb.) geçiş yapabilmektedir. 16-04/63-21 5/12 (22) Polyester filament iplik ise polyester kesikli elyaf ile aynı materyalden yapılmakta olup üretim süreçleri de temel olarak aynıdır. Ancak polyester filament iplikler kısa uzunluklarda kesilen elyaf demetlerinden oluşmamakta, aksine kesintisiz elyaf tellerinden meydana gelmektedir . Polyester filament ipliğin avantajları; sağlamlığı, kırışıklığa dayanıklılığı, her türlü dokuma süreçlerindeki başarılı termoplastik özelliği, yumuşak dokusu ve ayrıca hayvansal ve bitkisel kesikli elyaflarla iyi derecede harmanlanabilmesidir. Polyester filament iplik, giy eceklerde veya perdeler, yatak örtüleri, yatak nevresimi ve diğer nevresimler gibi ev mefruşatında kullanılan polyester kumaşlarının örme ve dokuma işlemlerinde kullanıl maktadır. Ayrıca otomobil sektöründe koltuklar, kapı panelleri ve ça tı kaplamalarında kullanılan tekstil ürünlerinin çoğu polyester filament iplikten yapılmaktadır. (23) Yukarıda yer verilen bilgilerden görüldüğü üzere , PTA ve PIA ile PET -resin ürünleri arasında, ayrıca PTA ile polyester cips, polyester filament iplik ve polye ster kesikli elyaf arasında dikey bir ilişki bulunmaktadır . (24) Rekabet Kurulunun önceki kararları nda, PTA, PIA ve PET -resin ürünlerine ilişkin pazarları n ayrı pazarlar olarak tanımla ndığı görülmektedir. Kurul önceki kararlarında ; işbu dosyada PTA ile araları ndaki dikey ilişki nedeniyle değerlendirmede göz önünde bulundurulan polyester cips, polyester filament iplik, polyester kesikli elyaf pazarlarını da, aynı hammaddeden imal edilmekle beraber nitelikleri, kullanım alanları, üretim süreçleri ve kimi noktalar da kalitelerinin farklılaşması nedeniyle ayrı pazarlar olarak belirlemiştir. Bu dosyada da aynı yaklaşım izlenmekle beraber, devre konu şirketin PTA üreticisi olması ndan ve polyester cips, polyester filament iplik, polyester kesikli elyaf pazarları ile PTA arasındaki dikey ilişki den dolayı ilgili ürün pazarları; PTA pazarı , PIA pazarı , PET-resin pazarı , PTA kullanılarak üretilen düşük viskoziteli polyester cips pazarı4 , PTA kullanılarak üretilen polyester filament iplik pazarı ve PTA kullanılarak üretilen polyester kesikli elyaf pazarı olarak tanımlan mıştır . Ayrıca, y ukarıda da açıklandığı üzere polyester üretiminde ana hammadde olarak PTA yerine DMT kullanılabilmektedir. Bildirim konusu işlem kapsamında devre konu şirket PTA üreticisi olduğundan DMT kullanılarak üretilen ara ürünler ilgili ürün pazarlarının dışında kabul edilmiştir. Buna ilaveten, PTA nın düşük maliyetli üretime elvermesi nedeniyle dünyada daha çok tercih edildiği, DMT nin ise geri dönüşümü nün ve arıtmasının kolay olduğu bilgiler i de göz önünde bulundurulduğunda bir alt pazarda anılan ürünleri hammadde olarak kullanan üreticilerin bu iki farklı hammaddeye olan talebinde de farklılaşma görülebilecektir. Aynı şekilde geri dönüşen pet şişeler ve diğer atıklarla üretilen rejenere kesikli elyaf da hammaddesi PTA olmadığından ilgili ürün pazarı kapsamında değerlendirilmemiştir. (25) 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca, bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu y a da taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarları etkilenen pazarları oluşturmaktadır. 4 Devralan taraf Türkiye ye sadece düşük viskoziteli polyester cips ithalatı gerçekleştirdiğinden, bu pazar dikkate alınmıştır. 16-04/63-21 6/12 (26) Bu bağlamda, devre konu teşebbüs ile devra lan grubun faaliyetleri yatay eksende PTA ve PET -resin pazarında (GUADARRANQUE Türkiye de PET -resin pazarında faaliyet göstermemekle birlikte, dünyada faaliyet göstermektedir) örtüşmekte ; diğer yandan üst pazarlar olan PTA ve PIA pazarları ile alt pazar ol an PET -resin arasındaki ve PTA ile polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik ve polyester cips arasındaki dikey ilişki nedeniyle tarafların faaliyetleri arasında dikey ilişki de bulunmaktadır. Dolayısıyla dosya kapsamında etkilenen pazarlar ; PTA pa zarı, PIA pazarı, PET -resin pazarı, PTA kullanılarak üretilen düşük viskoziteli polyester cips pazarı, PTA kullanılarak üretilen polyester filament iplik pazarı ve PTA kullanılarak üretilen polyester kesikli elyaf pazarı olarak belirlen miştir. G.2.2. İlgil i Coğrafi Pazar (27) Dosyada , PTA ve PIA nın esasen global düzeyde üretildiği ve tedarik edildiği , hammaddelerinin ham petrol olması nedeniyle fiyatların ülkeden ülkeye kayda değer düzeyde değişmediği belirtilmektedir. Ayrıca , işlem taraflarının üretim ve satı ş faaliyetlerini global düzeyde yürüttüğü ve bildirim konusunu oluşturan pazarlarda ithalatın yüksek düzeyde olduğu da görülmektedir . Bu nedenle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tespit edilmiş olmakla birlikte , PIA pazarı için yapılan analiz bakımından dünya pazarı da göz önünde bulundurulmuştur . G.3. Değerlendirme G.3.1. İşlemin Niteliği (28) Bildirime konu işlem sonu cunda GUADARRANQUE nin kontrolünde kalıcı bir değişiklik meydana geleceği nden, anılan işlem 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma dır. Öte yandan , işlem taraflarının cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasında yer alan eşikleri aşması nedeniyl e anılan işlem Rekabet Kurulunun iznine tabi bir devralma dır. (29) Yukarıda belirlenen her bir etkilenen pazar dahilinde bildirim konusu işleme ilişkin hakim durum analizi ne aşağıda yer verilmiştir . G.3.2. PTA Pazarı (30) Tarafların faaliyetlerinin kesiştiği PTA pazarında tarafların ve rakiplerinin hacim (ton) ve parasal değer bazında pazar paylarına ve ithalatın pazardaki payına aşağıda yer verilmektedir: Tablo 1: Tarafların ve Rakiplerin Türkiye PTA Pazarı Pazar Payları ve İthalat ın Toplam Payı (%) 2012 2013 2014 Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) IVL GRUBU ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GUADARRANQUE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) IVL+ GUADARRANQUE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BP ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PKN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Artlant ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kore den Yapılan İthalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PETKİM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) 16-04/63-21 7/12 (31) Tablo 1 den görüldüğü üzere, 2014 yılında taraflardan IVL Grubu nun PTA pazarında Türkiye deki pazar payı % ( ..) ; CEPSA Grubu nun pazar payı % ( ..) olarak gerçekleşmiştir5. Diğer yandan 2014 yılında anılan pazarda satış ha cmi bazında BP %( ..) ; PKN % ( ..) , Artlant % ( ..) , Petkim % ( ..) pazar payına sahiptir. Tabloda dikkat çeken diğer bir husus ise ithalat yoluyla satışların 2014 yılında pazarın %95 ini oluşturması ve Kore li üreticiler Hyosung, Samsung, Samnam, vb. üretici lerden yapılan PTA ithalatlarının üç sene içerisinde pazarın % ( ..) ünden % ( ..) ine ulaşmasıdır . Dolayısıyla , anılan pazarda teşebbüslerin pazar paylarının kolayca değişebildiği, pazarın dinamik bir yapıda olduğu ve ithalat yoluyla pazara girişlerin kolay ca gerçekleşebildiği anlaşılmaktadır6. Tarafların işlem sonunda ulaşacakları pazar payı ise %( ..) ile sınırlı kalacaktır. Bu düzeyde bir pazar payının ; pazarda hali hazırda daha yüksek pazar payına sahip rakiplerin bulunduğu, ithalat yoluyla satışların pa zarın %95 ini oluşturduğu ve pazar paylarının kolayca değişebildiği bu pazar yapısında , hakim durum alt sınırının da genelde %40 olarak kabul edildiği hususu dikkate alındığında , gerek yatay gerek se dikey eksende rekabetçi bir endişe yaratmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir deyişle, anılan düşük pazar payının yatay eksende rekabetçi endişe yaratacak düzeyde olmamasının yanı sıra, PET -resin, polyester cips, polyester kesikli elyaf ve polyester filament iplik pazarları bakımından da girdi kısıtlaması ya ratabilecek düzeyde olmadığı ve pazarda yeterli düzeyde alternatif PTA tedarik imkanı bulunduğu kanaatine varılmıştır . G.3.3 . PIA Pazarı (32) Diğer bir etkilenen pazar olan PIA pazarında tarafların ve rakiplerinin pazar paylarına ve ithalatın pazardaki payına aşağıda yer verilmektedir: Tablo 2: Tarafların ve Rakiplerin Türkiye PIA Pazarı Pazar Payları ve İthalat ın Toplam Payı (%) 2012 2013 2014 Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) IVL GRUBU ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) CEPSA GRUBU ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) IVL+CEPSA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LOTTE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) FHR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İTHALAT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) (33) Tablo 2 den görüldüğü üzere, taraflardan sadece CEPSA Grubu PIA üretimi ve tedariki pazarında faaliyet göstermektedir. Devralan IVL Grubu nun PIA pazarında Türkiye de ve dünyada faaliyeti bulunmamaktadır. Dolayısıyla , her ne kadar ilk bakış ta CEPSA Grubu nun PIA pazarında 2014 yılında Türkiye de sahip olduğu %( ..) düzeylerindeki pazar payı dikkat çekse de, devralma işlemi sonucunda yatay eksende yoğunlaşma seviyesinde bir artış yaşanmayacak tır. Öte yandan PTA pazarında olduğu gibi, PIA paza rında da pazar paylarının değişken olduğu görülmektedir . Tabloda işlem taraflarından CEPSA Grubu nun pazar payının 2012 den 2014 e % ( ..) den % ( ..) ye çıktığı görülürken, aynı dönemde Lotte nin pazar payı % ( ..) dan % ( ..) ye gerilemiştir. Yine tabloda di kkat çeken bir husus , pazardaki satışların tamamının ithalat yoluyla gerçekleştiği ve PIA üreten yerli bir üreticinin bulunmadığıdır. Bildirim formunda, PIA nın PET -resin üretiminde kullanılan temel bir hammadde olmadığı ve PET -resin 5 GUADARRANQUE ın işleme özgü kurulmuş bir şirket ol ması; devre konu faaliyetler in esasen Cepsa Quimica S.A . nın PTA, PIA ve PET -resin faaliyetler ini içermesi ve CEPSA Grubu nun anılan alanlardaki faaliyetleri ni dünya çapında sadece Ceps a Quimica S.A. aracılığıyla yürütülmesi nedeniyle değerlendirmelerde CEPSA Grubu na atıf yapılmıştır. 6 Bildirim formunda ayrıca Türkiye de tek yerel PTA üreticisi olan PETKİM in yakın zamanda PTA üretim kapasitesini artırdığı ve bu durumun da piyasada rek abeti artıracağı ifade edilmektedir. 16-04/63-21 8/12 üreticileri için vazge çilmez nitelikte olmadığı, Türkiye deki PET -resin üreticilerinin düşük taşıma maliyetleri ve pazara giriş engeli bulunmaması nedeniyle PIA ihtiyaçlarını Lotte, FHR, MGC, Eastman, Perstorp, BYP gibi alternatif sağlayıcılardan karşılayabildiği, IVL Grubu nun da halihazırda PIA ihtiyaçlarını bu alternatif sağlayıcılardan karşıladığı, dolayısıyla işlem sonucunda oluşacak yapının PET -resin piyasasındaki rakipleri n aleyhine olacak şekilde PIA tedarikini kısıtlama gücünün olmayacağı ifade edilmiştir. (34) Söz konusu hu suslara binaen bildirim formunda CEPSA Grubu nun PIA pazarında önde gelen müşterileri olarak belirtilen Köksan Pet ve Plastik Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. (KÖKSAN), Kansai Altan Boya San. ve Tic. A.Ş. (KANSAİ ALTAN) ve Dyo Boya Fabrikaları San. ve Tic. A.Ş. y e (DYO BOYA) gönderilen bilgi talebi yazıları ile genel olarak alternatif sağlayıcılardan PIA tedarik etme imkanları olup olmadığı sorulmuştur. DYO BOYA ve KANSAİ ALTAN tarafından gönderilen cevaplarda , anılan teşebbüslerin alımlarında CEPSA Quimica S.A. n ın ana sağlayıcı olduğu, bununla birlikte her iki yazıda da teşebbüslerin alternatif sağlayıcılardan ürünü tedarik ettiklerini belirttikleri görülmektedir. KÖKSAN tarafından gönderilen cevabi yazıda ise, özellikle PTA maddesine vurgu yapılarak CEPSA nın bu alanda pazarı belirleyici firmalardan biri olduğu, ayrıca PIA hammaddesinin temininde CEPSA nın Avrupa kıtasındaki tek üretici olduğu, temin için en yakın alternatif ülkelerin Amerika Birleşik Devletleri, Tayvan, Güney Kore ve Japonya olduğu, bu ülkelerde n teminin de 45 günü bulduğu, bu durumun maliyetleri artıracağı belirtilmiştir. (35) Müşterilerden gelen cevabi yazılardan, KANSAİ ALTAN ın ve DYO BOYA nın PIA ürünü ile ilgili alternatif temin kaynaklarının bulunduğuna işaret ettiği görülmektedir. KÖKSAN ın ce vabi yazısı incelendiğinde ise öncelikle belirtilmesi gereken husus PTA maddesi açısından KÖKSAN ın ifadelerinin Tablo 1 de yer alan pazar payları karşısında geçerliliğini yitirdiğidir . Çünkü anılan bölümde de belirtildiği üzere , tarafların işlem sonunda u laşacakları pazar payının % ( ..) ile sınırlı kalması bir yana, pazarda CEPSA dışında BP gibi daha yüksek pazar payına sahip bir rakip ve ayrıca pazara ithalat yoluyla ciddi bir giriş bulunmaktadır. PIA ürünü ile ilgili ise KÖKSAN tarafından belirtilen alternatif ülkelerden teminin zaman açısından sorun yarattığı ve maliyetleri artırdığı argümanının7, PIA ürününün PET -resin ürününün sadece %2 sini oluşturduğu gerçeği karşısında teşebbüs tarafından yapılacak bir stok yönetimi ile çözülebileceği kanaatine varılmıştır . (36) Öte yandan cevabi yazı incelendiğinde , IVL Grubu nun Türkiye de PET -resin üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren iştiraki Indorama Ventures Pet Sanayi A.Ş. nin (eski unvanıyla Artenius Turkpet) ( ..) tonluk PIA kullanımının Türkiye toplam PI A tüketiminin % ( ..) sına denk geldiği, bunun ( ..) tonunun CEPSA Grubu ndan (%( ..) ), ( ..) tonunun Lotte nin Kore deki tesisinden satın alındığı belirtilmiştir. Söz konusu bilgiden, devralma işlemi sonrasında IVL Grubu Türkiye deki tüm ihtiyacını CEPSA Grubu ndan sağlasa dahi, 2014 yılı itibarıyla Türkiye PIA ihtiyacının % ( ..) sını tüketeceği, geri kalan % ( ..) lük bir pazarın PET -resin üreticilerine girdi temini bakımından açık olduğu anlaşılmaktadır. 7 KÖKSAN tarafından anılan husus haricinde işlemin rekabet endişesi yaratacağına dair yeterince güçlü ve somut argümanların sunulmadığı da (örneğin maliyetlerin ne derece artacağına dair istatistiki bir analiz) görülmüş tür. 16-04/63-21 9/12 (37) CEPSA Grubu nun PIA pazarındaki durumunu global ö lçekte görmek adına taraflardan ayrıca devre konu GUADARRANQUE nın PIA pazarında dünyadaki ve Türkiye ye ithalat yapan ülkeler arasındaki durumu hakkında da bilgi isten ilmiştir. Aşağıdaki tabloda anılan bilgiler son üç sene için özetlenmektedir: Tablo 3: GUADARRANQUE nın PIA Pazarındaki Global Durumu (Reel üretim bazında) GUADARRANQUE 2012 2013 2014 Dünya Pazar Payı (%) ( ..) ( ..) ( ..) Türkiye Satışlarının Dünya Satışları İçindeki Yeri (%) ( ..) ( ..) ( ..) Türkiye ye Yapılan İthalatta Öne Çıkan Ülke ler Arasındaki Payı (%) ( ..) ( ..) ( ..) (38) Tablo 3 den görüldüğü üzere , devre konu GUADARRANQUE dünya çapında PIA nın yaklaşık % ( ..) sini üretmekte, Türkiye ye yaptığı satışlar ise dünya pazar payının %( ..) ine bile ulaşmamaktadır. Diğer yandan , Türkiye ye ithalat yapan ülkeler bir grup olarak kabul edildiği ve bunların üretim kapasitesi dikkate alındığında ise GUADARRANQUE nın bu gruptaki pazar payı da % ( ..) düzeylerinde seyretmektedir. Dosyada ayrıca , dünya çapında PIA pazarında kapasite kullanım oranl arının 2012 -2014 yılları arasında sırasıyla %73, %76 ve %84 olarak gerçekleştiği, dolayısıyla sektörde kullanılmayan atıl bir kapasite olduğu ve ihtiyaç olması halinde CEPSA nın dünya çapındaki Lotte, FCFC ve FHR gibi rakiplerinin atıl kapasitelerini kolay lıkla Türkiye ye yönle ndirebileceği belirtilmektedir . Dolayısıyla anılan pazar payı, üretim kapasitesi ve kapasite kullanım oranları bilgileri ışığında, bildirim konusu işlem sonucunda CEPSA Grubu nun PIA satışlarını IVL Grubu na yönlendirmesi durumunda da hi, pazardaki PIA tüketicilerinin ithalat yoluyla PIA tedarik etmek için yeterli alternatiflerinin bulunduğu kanaatine varılmıştır . (39) Bu bilgiler doğrultusunda, PIA pazarında yatay eksende yoğunlaşmayı artırıcı bir sonuca yol açmayan bildirim konusu işlem so nucunda, dikey eksende alt pazarda PIA maddesini girdi olarak kullanan PET -resin üreticisi teşebbüslere girdi kısıtlama sonucunu da doğurmayacağı anlaşılmıştır . G.3.4. PET-resin Pazarı (40) Diğer bir etkilenen pazar olan PET -resin pazarında tarafların ve rakipl erinin pazar paylarına ve ithalatın pazardaki payına aşağıda yer verilmektedir: Tablo 4 : Tarafların ve Rakiplerin Türkiye PET -resin Pazarı ndaki Payları ve İthalat ın Toplam Payı (%) 2012 2013 2014 Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) IVL GRUBU ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) IVL+Artenius ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GUADARRANQUE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) IVL+ GUADARRANQUE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Meltem ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Köksan ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Artenius Turkpet ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Pakistan dan Yapılan İthalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İran dan Yapılan İthalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Çin den Yapılan İthalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Tayvan dan Yapılan İthalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İthalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) 16-04/63-21 10/12 (41) Tablo 4 den görüldüğü üzere, PET -resin pazarında da taraflardan sa dece IVL Grubu faaliyet göstermekte dir. Dolayısıyla , devralma işlemi sonucunda anılan pazarda yatay eksende bir yoğunlaşma artışı yaşanmayacaktır. Tablo incelendiğinde diğer pazarlarda olduğu gibi bu pazarda da dinamik yapı ve değişken pazar payları dikkat çekmektedir . Nitekim 2014 yılında pazara giren KÖKSAN , bir yıl içinde % ( ..) lık pazar payına ulaşmışken, IVL Grubu ve 2014 yılında devraldığı Artenius Turkpet in toplam pazar payı %( ..) lardan % ( ..) a, ( ..) puan düzeyinde düşüş göstermiştir. Pazarda g eçmiş yıllarda Pakistan, İran, Çin ve Tayvan dan yapılan ithalatın yaklaşık pazarın yarısını oluşturduğu, bununla birlikte KÖKSAN ın pazara girmesiyle 2014 yılında ithalatın %( ..) düzeyine düştüğü görülmektedir. Sonuç olarak , KÖKSAN gibi bir rakibin bulun duğu PET-resin pazarında herhangi bir yoğunlaşma artışına yol açmayan bildirim konusu işlemin yatay eksende rekabetçi bir endişe yaratma yacağı anlaşılmıştır . (42) Diğer yandan , taraflardan IVL Grubu nun PET-resin in üst pazarı olan PTA pazarında, CEPSA Grubu nu n ise PET -resin in üst pazarı olarak kabul edilen PIA pazarında faaliyeti bulunması nedeniyle bildirim konusu işlemin dikey eksende müşteri kısıtlamasına yol açıp açmayacağı ile ilgili olarak öncelikle tarafların sahip olduğu %( ..) luk pazar payının müşte ri kısıtlamasına yol açacak düzeyde olmadığı ve PTA ve PIA üreticileri açısından pazarın geri kalanında KÖKSAN ve Meltem gibi yeterli alternatiflerin bulunduğu kanaatine ulaşılmıştır . Kaldı ki gerek PTA gerekse PIA ürünü açısından daha önce de ifade edildi ği üzere , PET-resin üretimi dışında yeterince alternatif kullanım alanları mevcuttur . Dolayısıyla işlemin müşteri kısıtlaması sonucunu yaratmasının da mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır . G.3.5. Düşük Viskoziteli Polyester Cips, Polyester Kesikli Elyaf, P olyester Filament İplik Pazarları (43) Bu bölümde polyester cips, polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik pazarlarında müşteri kısıtlaması yaşanıp yaşanmayacağı incelen miştir. (44) Aşağıda öncelikle PTA dan üretilen düşük viskoziteli polyester cips pazarın da tarafların ve rakiplerinin8 pazar payına yer verilmektedir: Tablo 5 : Tarafların ve Rakiplerin PTA dan Üretilen Düşük Viskoziteli Polyester Cips Pazar Payları (%) 2012 2013 2014 Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değe r) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) IVL Grubu9 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GUADARRANQUE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Çin den yapılan ithalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Almanya dan yapılan ithalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Hindistan dan yapılan ithalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Endonezya dan yapılan ithalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Pakistan dan yapılan ithalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Güney Kore den yapılan ithalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) 8 Her bir ülkeden ithalat yapan teşebbüslerin is imleri bilinmediği nden, tablolarda rakiplere ilişkin p azar payları ülke bazında veril miştir. 9 IVL Grubu, ilgili yıllarda Türkiye ye yönelik polyester cips ve polyester kesikli elyaf satışlarını Tayland dan; polyester filament iplik satışlarını Endonezya ve Tayland dan gerçekleştirmiştir. 16-04/63-21 11/12 (45) PTA dan üretilen polyester kesikli elyaf pazarında tarafların ve rakiplerinin pazar payı aşağıda sunulmaktadır: Tablo 6 : Tarafların ve Rakiplerin PTA dan Üretilen Polyester Kesikli Elyaf Pazar Payları (%) 2012 2013 2014 Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) IVL Grubu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GUADARRANQUE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Malezya dan yapılan ithal at ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Çin den yapılan ithalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Vietnam dan yapılan ithalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Tayvan dan yapılan ithalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İran dan yapılan ithalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Mısır dan yapılan ithalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) (46) Son olarak aşağıda PTA dan üretilen polyester filament iplik pazarında tarafların ve rakiplerinin pazar payına yer verilmektedir: Tablo 7 : Tarafların ve Rakiplerin PTA dan Üretilen Po lyester Filament İplik Pazar Payları (%) 2012 2013 2014 Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) Pazar Payı (Hacim) Pazar Payı (Değer) IVL Grubu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GUADARRANQUE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Korteks ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Hindistan dan yapılan ithalatlar ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Çin den yapılan ithalatlar ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Vietnam dan yapılan ithalatlar ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Endonezya dan yapılan ithalatlar ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) (47) Tablolardan da görüldüğü üzere , taraflardan sadece IVL Grubu Türkiye de ithalat yoluyla polyester cips, polyester filament iplik ve polyester kesikli elyaf pazarında faaliyet göste rmekte olup, anılan pazarlardaki 2014 yılı hacim cinsinden pazar payları sırasıyla % ( ..) ; %( ..) ve % ( ..) dır. Anılan düzeydeki pazar payları ile işlem sonunda birleşik teşebbüsün üst pazar olan PTA pazarındaki rakip teşebbüslerin yeterli müşteri tabanın a erişimini kısıtlama gücün ün söz konusu olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır . 16-04/63-21 12/12 H. SONUÇ (48) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun ma ddesinde yasaklanan nitelikte ha kim dur um yaratılmasının veya mevcut ha kim durumun güçlendirilmesinin ve böylece re kabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.