Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-47 (Devralma ) Karar Sayısı : 08-27/308-98 Karar Tarihi : 2.4.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Süreyya ÇAKI N, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN , Ali Fuat KOÇ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Arzum Elektrikli Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş. Temsilcisi: Av. Saadet Aslı KUCUROĞLU Pekin & Bayar Ort ak Avukat Bürosu 20 Ahular Soka
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-47 (Devralma ) Karar Sayısı : 08-27/308-98 Karar Tarihi : 2.4.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Süreyya ÇAKI N, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN , Ali Fuat KOÇ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Arzum Elektrikli Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş. Temsilcisi: Av. Saadet Aslı KUCUROĞLU Pekin & Bayar Ort ak Avukat Bürosu 20 Ahular Sokak No.15 34337 Etiler - İstanbul D. TARAFLAR : Turkish Household Appliances B.V. Prins Bernhardplein 200, 1097 JB, Amsterdam HOLLANDA İbrahim Nuri KOLBAŞI Abdi İpekçi Cad. No:165 Bayrampaşa İstanbul Talip Murat KOLBAŞI 30 Ali Osman KOLBAŞI Yasemin Rezan KOLBAŞI Aliye KOLBAŞI Ayşe KOLBAŞI Zeynep Figen PEKER 40 Firuz Firuzan KOLBAŞI E. DOSYA KONUSU: Arzum Elektrikli Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş. nin toplamda sermayesinin %49 una tekabül edecek olan hisselerinin Turkish Household Appliances B.V. tarafından devralınması suretiyle ortak girişim tesis edilmesi işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1 1.3.2008 tarih ve 1 518 sayı ile giren ve en son 18.3 .2008 tarih ve 16 88 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet 50 08-27/308-98 2 Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyar ınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 2 1.3.2008 tarih ve 2008 -3- 47/Öİ-08-AÇ sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 2 8.3.2008 tarih ve REK.0.07.00.00 - 120/4 7 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08 -27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPO RTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; - Arzum Elektrikli Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş. hisselerinin %49 unun Turkish Household Appliances B.V. tarafından devralınması işlemi sonucunda 1997/1 sayılı Tebliğin 2. maddesinin (c) bendi anlamında bir ortak girişim t esis 60 edildiği, - Söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesi kapsamında bildirime tabi olduğu, ancak bu işlem sonucunda bir hakim durum yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde sınırlan dırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde bildirim konusu işleme izin verilebileceği , - Hissedarlar Sözleşmesi ile satıcılara getirilen rekabet yasağının ortak kontrolün bitimin den sonraki bir dönemi içermeyecek şekilde düzenle nmesi halinde, rekabet yasağının yan sınırlama sayılarak işleme verilen izin kapsamında değerlendirilebileceği, 70 - Yukarıda belirtilen değişikliğin yapılmaması halinde anılan hükme bu haliyle 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet tanınamayacağı kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Arzum Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (Arzum) 80 Arzum Türk yasaları uyarınca kurulmuş bir anonim şirket olup, şirketin ünvanı Güney İthalat ve Pazarlama Anonim Şirketi iken 4 Ocak 2008 tarih ve 6970 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi nde ilan edildiği üzere Arzum Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi olarak tadil edilmiştir. Şirketin ana sözleşmesi uyarınca ba şlıca faaliyet alanı televizyon, radyo, teyp ve teyp bandı, pikap mekanik ve elektrikli ev ve el aletleri, elektrikli ve mekanik saatler, bisiklet, çocuk arabası, oyuncaklar, tartı ve ölçü aletleri, hırdavat ve kırtasiye emtiası, oto ve bisiklet yedek parç a aksam, edevat ve aksesuarı gibi madde ve malzemelerin ithalatı, pazarlanması, toptan perakende alım satımı ihracatı ve ticaretidir. Şirket faaliyet konusu içindeki ürünleri doğrudan 90 doğruya ithal edebileceği gibi bunları tamamen ya da kısmen imal de edeb ilir. Arzum, aşağıda yer alan küçük ev aletleri ve kişisel bakım ürünlerinin ticareti işi ile uğraşmaktadır1: Gıda hazırlama aletleri (mutfak robotu, el blenderi, mikser, narenciye sıkacağı, katı meyve sıkacağı, kahve öğütücü, rende, yemek hazırlama işi nde kullanılan her türlü elektrikli ev aleti), 1 Arzum un şu an itibar ıyla söz kon usu ürünler bakımından herhangi bir üretim faaliyeti bulunmamaktadır. 08-27/308-98 3 Pişirme Kızartma aletleri (fritöz, ekmek kızartma, tost makinesi, düdüklü tencere, tencere, tava, ızgara, güveç makinesi, set üstü ocak, ekmek yapma makinesi), 100 İçecek hazırlama aletleri (su ısıtıcı, çay makine si, kahve makinesi, türk kahvesi makinesi, semaver, bitkisel çay makinesi), Temizlik aletleri (elektrikli süpürgeler, pratik dikey süpürgeler, şarjlı el süpürgeleri), Kişisel bakım aletleri (saç şekillendiriciler, saç kurutma makineleri, banyo baskülü, saç kesme makinesi, traş makinesi, epilasyon aleti), Ütü, Bebek bakımına ilişkin aletler (mama hazırlama robotu, mama ısıtıcı, biberon ısıtıcı, sterilizatör, hava nemlendirici, ateş ölçer, oda termometresi, nemölçer, göğüs pompası, bebek telsizi), 110 İnfrared Is ıtıcılar, Sağlık ürünleri (tansiyon ölçer, ateş ölçer), Aspiratörler (davlumbaz ve sürgülü aspiratörler), Şofben. Arzum un devralma işlemi öncesi ortaklık yapısı na aşağıda yer verilmiştir. Tablo 1 - Arzum ortaklık yapısı Pay Sahibi Pay Oranı (%) Talip Murat Kolbaşı ( .) Zeynep Figen Peker ( .) Yasemin Rezan Kolbaşı ( .) İbrahim Nuri Kolbaşı ( .) Aliye Kolbaşı ( .) Ayşe Kolbaşı ( .) Ali Osman Kolbaşı ( .) Firuz Firuzan Kolbaşı ( .) TOPLAM 100,00 Arzum un yönetim kurulu üyeleri; İbrahim Nuri Kolbaşı , Talip Murat Kolbaşı, Ali 120 Osman Kolbaşı ve Yasemin Rezan Kolbaşı ından oluşmaktadır. Arzum un hali hazırda Arzum Dış Ticaret ve Pazarlama A .Ş. ve Feliks Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret A .Ş. olmak üzere i ki adet iştiraki bulunmak tadır. Küçük ev aletleri ve kişisel bakım ürünlerinin ticareti alanında faaliyet gösteren söz konusu şirketlerin ortaklık yapıları aşağıdaki tablolarda sunulmaktadır. Tablo 2 - Arzum Dış Ticaret ve Pazarlama AŞ ortaklık yapısı Pay Sahibi Hisse Adedi İbrahim Nuri Kolbaşı ( .) Talip Murat Kolbaşı ( .) Yasemin Rezan Kolbaşı ( .) Ali Osman Kolbaşı ( .) Arzum ( .) TOPLAM 10.950.000 130 08-27/308-98 4 Tablo 3 - Feliks Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret AŞ ortaklık yapısı Pay Sahibi Hisse Adedi İbrahim Nuri Kolbaşı ( .) Talip Murat Kolbaşı ( .) Yasemin Rezan Kolbaşı ( .) Ali Osman Kolbaşı ( .) Arzum ( .) TOPLAM 2.050.000 Arzum un 2007 yılı cirosu 107.932.345 YTL dir2. Ayrıca Arzum un ortaklarından İbrahim Nuri Kolbaşı, Tal ip Murat Kolbaşı, Ali Osman Kolbaşı ve Yasemin Rezan Kolbaşı nın küçük ev aletleri ticareti alanında faaliyet gösteren Güney Avrasya Dış Ticaret Kolektif Şirketi nde hisseleri bulunmaktadır. Dosya konusu devralma işlemini düzenleyen Hisse Alım ve Taahhüt A nlaşması 140 uyarınca Güney Avrasya Dış Ticaret Kolektif Şirketi fesih edilecektir. Tablo 4- Güney Avrasya Dış Ticaret Kolektif Şirketi ortaklık yapısı Pay Sahibi Hisse Adedi İbrahim Nuri Kolbaşı ( .) Talip Murat Kolbaşı ( .) Ali Osman Kolbaşı ( .) Yasemin Rezan Kolbaşı ( .) Zeynep Figen Kolbaşı ( .) Aliye Kolbaşı ( .) TOPLAM 1.200 H.1.2. Turkish Household Appliances B.V. Devralan Turkish Household Appliances B.V. , 17.1.2008 tarihinde Hollanda kanunları uyarınca, küçük ev aletleri alanınd a faaliyet göstermek ve yatırım yapmak üzere kurulmuştur, fakat hali hazırda herhangi bir faaliyeti ve söz konusu alanda herhangi bir yatırımı bulunmamaktadır . Sınırlı sorumluluğa sahip ve Türk hukukuna göre 150 anonim şirket yapısına karşılık gelen bir yapı da tüzel kişidir. Arzum un hisselerine yapılacak olan yatırım şirketin ilk yatırımı ve faaliyeti olacaktır. Dosya mevcudu bilgi ve blegeden, devralan şirketin veya bu şirketi kontrol eden tüzel kişilerin Türkiye de Arzum un faaliyet gösterdiği alanlarda akti f olan herhangi bir iştirakinin veya kontrol ettiği ortaklığın bulunmadığı anlaşılmıştır . Turkish Household Appliances B.V. nin yönetici müdürleri Klaus Müllner ve Robert Romain dir. Turkish Household Appliances B.V. nin sermayesinin %100 ü Hollanda d a kurulu bir tüzel kişi olan Cooperatieve Turkish Opportu nities U.A. ye ait tir. Cooperatieve Turkish Opportunities U.A. nın ise (i) Ashmore Private Equity Turkey Fund 1 Limited 160 Partnership ve (ii) Ashmore Private Equity Turkey Management Limited olmak üze re iki üyesi bulunmaktadır. 2 Söz konusu ciro konsolide ciro olup Arzum yanında, Arzum un iştirakleri olan Arzum Dış Ticaret ve P azarlama AŞ ve Feliks Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret AŞ nin yapmış olduğu s atışları da içermektedir. 08-27/308-98 5 H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı 170 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı say ılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır. Ancak, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz un 20. paragrafı doğrultusunda işlemin alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından bu aşamada endişe yaratmadığı dikkate alındığında n, ilgili ürün pazarı tanımı yapılmasının gerekli olmadığı kanaati oluşmaktadır . Bu nedenle Arzum un faaliyetleri bakımından ilgili 180 ürün pazarı tanımlamasına söz konusu dosya bakımından gidilmemiştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili ürünlerin tüm Türkiye'de satış ve dağıtımının yapıldığı ve ülke genelinde rekabet koşullarında bö lgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti" olarak belirlenmiştir. H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 190 H.3.1. İşlemin Değerlendirmesi Tasarlanan devralma işlemi Arzum un toplam s ermayesinin % 49 unu temsil eden 15.781.920 adet B sınıfı hissenin devralan şirket tarafından sermaye artışı ve hisse devri yoluyla iktisap edilmesinden ibarettir. Tasarlanan devralma işleminin arkasındaki ekonomik ve stratejik gerekçe, devralan şirketin d evralma işlemi vasıtasıyla gelişme göstermeye devam eden Türkiye pazarında önemli bir yatırım imkanı yakalamayı hedeflemesidir. Bu devralma işlemi neticesinde devralan şirket, Türkiye küçük ev aletleri ve kişisel bakım ürünleri pazarında ilk defa yatırım y apmış olacaktır. Söz konusu hisse iktisabı Rekabet Kurulu ndan onay alınmasından sonra 200 ve her bir aşamada sermaye artışı ve hisse devri işlemlerinin yapılması ile iki aşamalı olarak gerçekleştirilecektir. Arzum hisselerinin devralan tarafından iktisap edi lmesi ve söz konusu hisse iktisabından sonra hissedarlar arasındaki ilişkiler, taraflar arasında 29. 2.2008 tarihinde imzalanmış olan Hisse Alım ve Taahhüt Anlaşması nd a ve yine taraflar arasında 29. 2.2008 tarihinde paraflanarak üzerinde mutabık kalınan İl k Sermaye Artışını takiben yürürlüğe girecek olan Hissedarlar Sözleşmesi nde düzenlenmektedir. 210 Taraflar arasında mutabık kalınan ve İlk Sermaye Artışını takiben yürürlüğe girecek Hissedarlar Sözleşmesi uyarınca devralan şirket B Sınıfı Hissedar olarak, Satıcı Hissedarlar ise A Sınıfı Hissedarlar olarak tanımlanmıştır. İlk Alım ve İlk Sermaye Artışı itibar ıyla Arzum, 5 üyeden oluşan bir Yönetim Kurulu tarafından yönetilecektir. A Sınıfı Hissedarlar, yönetim kurulu üyesi olarak seçilmek üzere üç kişiyi aday gösterme hakkını haiz olacaklar ve B Sınıfı Hissedar yönetim kurulu üyesi olarak 08-27/308-98 6 seçilmek üzere iki kişiyi aday gösterme hakkını haiz olacaktır. Yönetim Kurulu Başkanı, A Sınıfı hissedarlar tarafından atanan yönetim kurulu üyelerince teklif edilen adaylar arasından seçilecektir. 220 Yönetim Kurulu toplantı nisabının oluşması için 4 üyenin hazır bulunması gerekecektir. Hissedarlar Sözleşmesi nin 4. maddesinde sayılmakta olan Ayrılmış Konular hariç olmak üzere yönetim kurulu toplantılarındaki tüm kararlar t oplantıda hazır bulunan üyelerin salt çoğunluğuyla alınacaktır. Hissedarlar Sözleşmesinin 4. maddesinde sayılmakta olan Ayrılmış Konular hakkında karar almak için ise en az bir B Sınıfı Hissedarı temsil eden yönetim kurulu üyesinin olumlu oyu gerekecektir. Yine Hissedarlar Sözleşmesinin 4. maddesinde sayılmakta olan Ayrılmış Konular hakkında, ilgili Kanun çerçevesinde Genel Kurul seviyesinde alınacak kararlar için de B Sınıfı Hissedar veya onun vekillerinin kabul oyları gerekecektir. 230 Yukarıda yer alan açık lamalar çerçevesinde, A ve B sınıfı Hissedarlar Arzum üzerinde doğrudan, Arzum un iştirakleri olan Arzum Dış Ticaret ve Pazarlama AŞ ve Feliks Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret AŞ de ise dolaylı olarak ortak kontrole sahip olacaklardır. 1997/1 say ılı Tebliğ in 2. maddesinde yer alan tanımlamaya göre bir işlemin Tebliğ kapsamında bir devralma sayılabilmesi için hisseleri devredilen teşebbüsün kontrolünde bir değişiklik olmalıdır. Ayrıca aynı maddede Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal va rlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti 240 sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint venture) teşebbüsler arası birleşme ve devr alma kabul edilmekte ve bunlar hakkında Tebliğ in 4. maddesindeki koşullara bağlı olarak Kurul dan izin alınması gerekmektedir. Teşebbüsler arası bu türden bir işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ in ilgili maddesi çerçevesinde birleşme ve devralma sayılabilmesi i çin taşıması gereken unsurlar şunlardır: - Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması, - Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması, - Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıc ı amacı veya etkisinin olmaması. 250 Bu noktada bildirim konusu hisse devri sonucunda, 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında yukarıda sayılan unsurlar bakımından bir ortak girişimin ortaya çıkıp çıkmayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir. H.3.1.1. Ortak Kontrol Altında Bir Teşebbüsün Bulunması Ortak kontrol, iki ya da daha fazla teşebbüsün veya kişinin bir diğer teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulayabilme gücüne sahip olmasıdır. Belirleyici etki, bir teşebbüsün stratejik ticari faaliyetlerini ilgilendiren kararlarını engelleyebilme gücünü 260 ifade eder. Ortak kontrol, eşit oy hakkı veya karar alma organlarında temsilde eşitlik, veto haklarının kullanılması, oylamalarda ortak hareket edilmesi ya da fiili kontrole sahip olunması gibi çeşitli yollarla sağlanabili r. Devralma işlemi sonrasında Arzum hisselerinin %49 u B sınıfı hissedar olan Turkish Household Appliances B.V. nin mülkiyetine geçecektir. Yukarıda da açıklandığı 08-27/308-98 7 üzere, taraflar arasında akdedilen Hisse Alım ve Taahhüt Anlaşması ve Hissedarlar Sözleşmesi uyarınca devir işlemi sonrasında A ve B sınıfı h issedarların Yönetim Kurulunu birlikte belirlemeleri ve Arzum un yönetimine ilişkin konularda birlikte karar almaları öngörülmektedir. Özellikle Ayrılmış Konular olarak belirlenmiş 270 olan stratejik kararlarda her iki tarafında olumlu görüşü aranmakta olduğu görülmektedir. Her iki sınıf hissedarların da stratejik konularda yönetim kurulu ve genel kurulda belli bir yönde karar alınmasını engelleme olanağına, diğer bir deyişle veto yetkisine sahip olduğu anlaşılmaktadır . Arzum un hisse devri sonrasında oluşacak genel kurul ve yönetim kurulu karar alma süreçleri dikkate alındığında, teşebbüsün kontrolünün A ve B sınıfı hissedarlar arasında paylaşılacağı, başka bir ifade ile her iki sınıf hissedarların ortak kontrolünde olaca ktır. 280 H.3.1.2. Ortak Girişimin Bağımsı z Bir İktisadi Varlık Olması Ortak girişimin devamlılık arz edecek şekilde (lasting basis) özerk bir iktisadi varlığın tüm fonksiyonlarını yerine getirmesi gerekmektedir. Bu gereklilik ortak girişimin, aynı pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların norma l şartlar altında yerine getirdikleri işlevleri yerine getirebilmesi anlamına gelmektedir. Pazara girmeksizin, ana teşebbüslerin ticari faaliyetlerinden spesifik olarak birini ifa etmek üzere kurulmuş ortak girişimlerin bağımsız iktisadi varlık olduklarını ileri sürmek mümkün olmayacaktır. Ayrıca ortak girişim faaliyet konusunu gerçekleştirebilmek üzere bir yönetime; personel de dahil mali, taşınır ve taşınmaz malvarlıklarını da içeren yeterli 290 kaynaklara sahip olmalıdır. Arzum yıllardır ilgili ürün pazarınd a faaliyette bulunmakta, bu pazardaki diğer firmaların yerine getirdikleri işlevleri yerine getirmekte ve bu amaçla gerekli maddi ve gayri maddi varlıklara sahip bulunmaktadır. Dolayısıyla Arzum un bağımsız bir iktisadi varlık olduğu görülmektedir. H.3.1. 3. Taraflar Arasındaki Veya Taraflarla Ortak Girişim Arasındaki Rekabeti Sınırlayıcı Amacı Veya Etkisinin Olmaması Tarafların ortak girişimin faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarında aktif olmamaları, ana teşebbüslerden sadece birinin ilgili ürün pazarın daki faaliyetine devam etmesi ya da 300 ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu riski bulunmama ktadır . Şu anda ortak girişim işleminin taraflarından Turkish Household Appliances B.V. nin ve bu teşebbüsle aynı ekonomik birlik içinde yer alan teşebbüslerin Arzum un faaliyet gösterdiği pazarlarda herhangi bir faaliyetleri yoktur . İşlemin diğer tarafı o lan A sınıfı hissedarlar olan gerçek kişilerin bir kısmının söz konusu alanlarda faaliyet gösteren Güney Avrasya Dış Ticaret Kolektif Şirketi nde hisseleri bulunmakla birlikte, dosya konusu devralma işlemini düzenleyen Hisse Alım ve Taahhüt Anlaşması uyarı nca söz konusu şirket fesih edilecektir. Ayrıca A sınıfı hissedarlara, Hissedarlar Sözleşmesi nin Rekabet 310 Etmeme ve Teklif Etmeme başlıklı 8. maddesi ile, Arzum un faaliyet alanlarında rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. Açıklamalar ışığında işle min taraflar arasındaki ya da taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı bir amaç ya da etkisinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır. 08-27/308-98 8 Bu değerlendirmeler çerçevesinde, Arzum un % 49 oranındaki hisselerinin Turkish Household Appliances B.V. ye devri yoluyla 1997/1 sayılı Tebliğin 2. maddesinin (c) bendi anlamında bir ortak girişim tesis edildiği anlaşılmaktadır. 1997/1 sayılı Tebliğin 4. maddesi ve bu Tebliğ de değişiklik yapan 1998/2 sayılı 320 Tebliğ çerçevesinde teşebbüslerin ilgili ürün pazarı ndaki toplam pazar paylarının %25 i veya toplam cirolarının 25 trilyon TL yi aştığı birleşme/devralmaların izne tabi işlemler olduğu belirtilmiştir. Mevcut dosya bakımından pazar payı ve cirosu dikkate alınacak teşebbüs Arzum dur. Arzum un 31.12.2007 tar ihi itibarı yla sahip olduğu ciro 107.932.345 YTL dir. Pazar payı eşiğinin aşılıp aşılmadığı değerlendirmesi yapılmaksızın, 25 milyon YTL ciro eşiğinin aşılması nedeniyle bildirime konu işlem izne tabi dir. 17.1.2008 tarihinde kurulmuş olan Turkish Househo ld Appliances B.V. nin Arzum un 330 hisselerine yapaca ğı yatırım şirketin ilk yatırımı ve faaliyeti olacaktır. Devralan şirketin veya bu şirketi kontrol eden tüzel kişilerin Türkiye de Arzum un faaliyet gösterdiği alanlarda aktif olan herhangi bir iştirakinin veya kontrol ettiği ortaklığın bulunmadığı dikkate alındığında dosya konusu devralma işlemi sonrasında yoğunlaşma oluşmamakta, işlem öncesinde tek bir grubun kontrolünde olan Arzum, iki teşebbüsün ortak kontrolüne geçmektedir. Diğer yandan Arzum un faali yet gösterdiği pazarlarda giriş engellerinin yüksek olmadığı, özellikle ithal ürünlerin pazarda rekabetçi baskıyı artırdığı dikkate alınmı ştır. Ayrıca , dosya mevcudu bilgi ve belgeden Arzum un ürün grupları bazında pazar 340 payları nın yüksek sayılabilecek bir pazar payına sahip olmadığı anlaşılmıştır . Bu çerçevede temel olarak küçük ev aletleri ve kişisel bakım ürünleri pazarının rekabetçi olarak nitelendirilebilecek yapısıyla birlikte değerlendirildiğinde, yoğunlaşma doğurmayan devralma işleminin rekabet üz erinde olumsuz etkiler doğur mayacağı kanaatine varılmıştır. H.3.2. Yan Sınırlamaların Değerlendirilmesi Hissedarlar Sözleşmesi, rekabet yasaklarına ilişkin olarak özetle şu hükümleri içermektedir: 350 - Hissedarlar Sözleşmesi Madde 6 uyarınca A Sınıfı Hisse darlar (Satıcı Hissedarlar), kendi aralarında yapabilecekleri hisse devirleri hariç olmak üzere sahip oldukları hisselerini İlk Kapanış Tarihinden itibaren 5 (beş) yıl süreyle herhangi bir üçüncü gerçek ve/veya tüzel kişiye satmamayı, devretmemeyi veya sai r surette elden çıkarmamayı taahhüt etmektedirler. - Hissedarlar Sözleşmesi Madde 8 uyarınca Her bir A Sınıfı Hissedar, B Sınıfı Hissedarın (Devralan) yazılı onayını almadan, 31 Aralık 2010 a kadar veya hissedar olmaya devam ettiği müddetçe artı bundan so nra 2 (iki) yıl müddetle, hangisi daha 360 uzun olursa, Türkiye Cumhuriyetinde, dolaysız veya dolaylı olarak, ne kendisi ne de İştiraklerinin veya Birinci Kademe Yönetiminin, kendi adına veya başka herhangi bir kişi veya şirket ile birlikte ya da başka bir sur ette: (i) Şirketin işiyle aynı veya benzer türde olan veya Şirketin işiyle rekabet etmesi muhtemel olan herhangi bir işletmeyi kurmayacağını, yürütmeyeceğini, böyle bir işletmeye yatırım yapmayacağını veya 08-27/308-98 9 böyle bir işletmede hiçbir sıfatla herhangi bir ek onomik ilgi veya menfaate sahip olmayacağını; (ii) ayda 2.000 USD (ikibin Amerikan Doları) (veya bunun başka bir para birimiyle eşdeğeri) tutarından daha fazla brüt maaş alan herhangi bir Şirket çalışanı veya danışmanını Şirketteki görevinden istifa etmesi veya ayrılması ve başka yerde çalışması için (B Sınıfı Hissedarın önceden yazılı rızası haricinde) teşvik 370 etmeyeceğini veya etmeye çalışmayacağını; (iii) Şirketin mevcut veya muhtemel herhangi bir müşterisi veya tedarikçisini veya Şirketin görüşmeler yapm akta olduğu herhangi bir işletmeyi Şirket ile iş yapmaması veya iş yapmayı bırakması için teşvik etmeyeceğini veya etmeye çalışmayacağını; (iv) Şirket ile herhangi bir müşteri, çalışan, danışman, tedarikçi veya işletme arasındaki ilişkiye olumsuz bir biçim de müdahale etmeyeceğini; ve (v) Şirketin hizmetlerinden herhangi birini üçüncü taraflar önünde kötülemek veya eleştirmek için herhangi bir harekette bulunmayacağını veya Şirketin ticari münasebetlerine zarar veren veya engel olan herhangi bir hareket veya karar içine girmeyeceğini taahhüt etmektedir. 380 Dosya mevcudunda yer alan bildirim formunda , getirilen rekabet yasaklarına ilişkin olarak aşağıdaki açıklam alara yer verildi ği anlaşılmaktadır : Bildirim Formu nda belirtildiği üzere ALICI nın Türkiye pazar ında herhangi bir faaliyeti, yatırımı ve dolayısıyla deneyimi bulunmamaktadır ve bu işlem vasıtasıyla ilk defa ilgili ürün pazarına giriş yapacaktır. ALICI nın sektöre yabancı olması ve sektörün çok dinamik olması nedeniyle bildirim konusu işlemin başarılı bir şekilde gerçekleşebilmesi için Satıcı Hissedarlar için bazı rekabet yasaklarının getirilmesi gerekmektedir. 390 Taraflar arasında mutabık kalınan ve yukarıda belirtilen rekabet ve devir yasakları ise ARZUM un faaliyetlerini tasarlanan işleminden sonra da taraflara tam iktisadi fayda sağlayarak sürdürebilmesi amacıyla düzenlenmiştir. Buna ek olarak söz konusu rekabet ve devir yasaklarının diğer bir gerekçesi ise ALICI nın ARZUM üzerinde yapacağı yatırımı güvence altına almak istemesidir. Rekabet Kurulu n un geçmiş kararları uyarınca, rekabet yasakları süresi, coğrafi kapsamı, konusu ve tabi tuttuğu kişiler bakımından birleşme devralma işleminden beklenen amacın elde edilmesinde makul gereklilik sınırlarını aşmadığı sürece, yan sınırlama kapsamında kabul gö rmekte ve izin verilen işlemle birlikte 400 uygulanabilmektedir. Taraflar, söz konusu tasarlanan işlemde yer alan rekabet yasaklarının bu koşulları sağladıklarına ve bu doğrultuda yan sınırlama sayılarak devralma işlemi ile birlikte izin verilmesi gerektiğine inanmaktadırlar. Genel olarak birleşme ve devralma işlemlerine ilişkin anlaşmalarda yer verilen bazı sınırlamaların yan sınırlama kavramı çerçevesinde yoğunlaşma işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için sınırlama; yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve yoğunlaşmanın yürütülebilmesi için gerekli olmalıdır, sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olmalıdır ve orantılı olmalıdır. 410 Ortak girişimlerde getirilen rekabet yasakları, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabetçi davranışla rın koordinasyonu riskinin ortadan kaldırılmasına hizmet etmektedir. Bu özelliği nedeniyle ortak girişim işlemlerinde taraflara getirilen rekabet yasaklarının yoğunlaşma işlemi ile doğrudan ilgili ve gerekli oldukları kabul edilmektedir. 08-27/308-98 10 Yan kısıtlama ola rak tanımlanacak düzenlemenin, yoğunlaşma işleminin kaçınılmaz sonucu olmadığı müddetçe, üçüncü kişi ya da teşebbüslerin ekonomik davranışlarını etkileyecek ya da bu teşebbüslerin zararına olacak herhangi bir kısıtlama içermemesi gerekmektedir. Yukarıda ye r verilen rekabet yasakları bu yönüyle değerlendirildiğinde 420 yasaklamanın sadece satıcılar için getirildiği görülmektedir. Dolayısıyla rekabet yasağına ilişkin ilgili hükümler, yasaklamanın getirilebi leceği kişiler bakımından makuldur. Bir kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul edilmesinde, yalnızca kısıtlamanın niteliğinin değil aynı zamanda kapsamının, süresinin ve coğrafi uygulama alanının da işlemin yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla sınırlanmış olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Ortak girişim işlemlerinde getirilen rekabet yasağının yan sınırlama sayılabilmesi için 430 rekabet yasağının kapsadığı coğrafi alanın ve faaliyetlerin, ortak girişimin faaliyetleriyle sınırlı olması gerekmektedir. Dosya konusu işlemde rekabet yasağının Arzum nun faaliyetlerine ve faaliyetlerin bulunduğu coğrafi pazarlara yönelik olarak getirildiği ve bu yönüyle makul olduğu görülmektedir. Ortak girişimlerde rekabet yasağı ana şirketlerin ortak girişimle rekabet etmemesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Söz kon usu rekabet yasağı ana şirketlerin pazardan çekilmesi veya pazara hiç girmemesi anlamına gelmektedir. Ana şirketlerin pazara girmemesi, gerek ana şirketler arasındaki, gerekse ana şirketlerle ortak girişim arasındaki rekabetçi davranışların koordinasyonu r iskini önemli ölçüde azaltmaktadır. 440 Diğer yandan ana şirketlerin ortak girişimle rekabet etme yasağının belirli bir süre ile sınırlı olması gerekmektedir. Önceki Kurul kararlarında, ortak girişim hissedarlarına getirilen rekabet yasaklarının kural olarak ortak girişimde hissedar oldukları süre ile sınırlı olması değil, tarafların ortak kontrollerinin devam ettiği sürece geçerli olması öngörülmüştür. Ortak girişim işlemlerinde öngörülen rekabet yasağının süresinin, tarafların ortak kontrollerinin devam ett iği müddeti aşmaması gerektiği kabul edilmekte ve kontrolü paylaşan ortaklara, ortak kontrolü paylaştıkları sürece rekabet yasağı getirilmesi makul sayılmaktadır. Geçmiş tarihli Kurul kararlarında bunun gerekçesi olarak, ortak girişimin taraflarının sonrad an yapacakları hisse devrinin yeni 450 bir devir işlemi olduğu için bu devir sırasında satıcı hissedara rekabet yasağının getirilebileceği, bu nedenle hisse devri sonrasında geçerli olacak rekabet yasaklarına ortak girişimin kurulduğu anda değil, bu hisse devr i sırasında karar verilmesi gerektiği açıklamaları na yer verilmiştir. Dosya konusu devralma işlemi ile birlikte Her bir A Sınıfı Hissedar için, B Sınıfı Hissedarın (Devralan) yazılı onayını almadan, 31 Aralık 2010 a kadar veya hissedar olmaya devam ettiği müddetçe artı bundan sonra 2 (iki) yıl müddetle rekabet yasağı getirildiği görülmektedir. Diğer bir deyişle satıcılara hissedarlıkları süresince ve kontrolden ayrıldıktan sonra iki yıl için rekabet yasağı getirilmektedir. 460 Yukarıda da belirtildiği üzere, ortak girişim işlemlerinde rekabet etme yasağının ortak kontrolün devam ettiği süre ile sınırlı olması gerekmektedir . 08-27/308-98 11 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1- Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddey e 470 dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, 2- Hissedarlar Sözleşmesi ile satıcılara getirilen rekabet etmeme ve müşteri/çalışanlara teklif götürmeme yükümlülüklerinin süresinin söz konusu kişilerin Arzum Elektrikli Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş. deki ortak kontrol lerinin devam ettiği süre ile sınırla ndırıl ması kaydıyla bildirim konusu işleme izin verilmesine 480 OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.